Tháfarn ng 6, ngàudrw y mưwpbo ờyejm i bẩsyrh y, niêayte n hiệcpbe u Tháfarn i-Ninh thứddau tưwpbo đyptl ờyejm i vua Lýoahu Nhâvdeg n-tôwpbo ng củnbsp a Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t (Ấkeyk t-Mãjjpx o, 1075) bêayte n Trung-nguyêayte n nhằbsor m niêayte n hiệcpbe u Hy-Ninh thứddau táfarn m đyptl ờyejm i vua Thầbrcq n-tôwpbo ng nhàudrw Tốlozv ng.
Trêayte n bếgbbe n Tiềsmqb m-long bêayte n bờyejm sôwpbo ng Hồfvrh ng, hoa phưwpbo ợlxez ng nởhqpe đyptl ỏsyxi rựypio c bầbrcq u trờyejm i. Giòbrcq ng sôwpbo ng nưwpbo ớcpbe c đyptl ụtuoh c ngầbrcq u chảftlp y siếgbbe t vềsmqb hạgcen lưwpbo u, trêayte n mặtgvy t nưwpbo ớcpbe c lềsmqb nh bềsmqb nh nhữkeyk ng khúmken c củnbsp i mụtuoh c nhấudrw p nhôwpbo xuôwpbo i giòbrcq ng. Buổsnxs i sáfarn ng Thăzezm ng-long vềsmqb mùxdav a hènthk , bầbrcq u trờyejm i xanh ngắgbbe t, khôwpbo ng gợlxez n chúmken t mâvdeg y tơgcen . Tiếgbbe ng ve rêayte n rỉehup nhữkeyk ng bảftlp n nhạgcen c u sầbrcq u dàudrw i liêayte n miêayte n bấudrw t tuyệcpbe t. Mặtgvy t trờyejm i đyptl ãjjpx lêayte n cao, vưwpbo ợlxez t khỏsyxi i nhữkeyk ng lũhkzs y tre giàudrw . Mộxvlw t chiếgbbe n hạgcen m lớcpbe n thuộxvlw c hạgcen m đyptl ộxvlw i Đpkfs ộxvlw ng-đyptl ìmken nh đyptl ậerad u tạgcen i đyptl óeiox từesjt bao giờyejm . Chiếgbbe n thuyềsmqb n cóeiox hai cáfarn i cầbrcq u gỗdwwo bắgbbe c từesjt cửfvrh a đyptl ếgbbe n bờyejm . Mỗdwwo i cửfvrh a đyptl ềsmqb u cóeiox hai thủnbsp y binh đyptl ứddau ng gáfarn c.
Hai chiếgbbe c xe song mãjjpx bịivyp t kíivyp n từesjt cửfvrh a Đpkfs ạgcen i-hưwpbo ng tiếgbbe n vềsmqb phíivyp a bếgbbe n Tiềsmqb m-long. Bấudrw t cứddau ai liếgbbe c qua cũhkzs ng biếgbbe t đyptl âvdeg y làudrw hai chiếgbbe c xe rấudrw t lớcpbe n, thuộxvlw c loạgcen i chởhqpe lưwpbo ơgcen ng thựypio c. Mấudrw y viêayte n thủnbsp y thủnbsp cóeiox nhiệcpbe m vụtuoh tưwpbo ớcpbe i hoa trong vưwpbo ờyejm n cảftlp nh bếgbbe n Tiềsmqb m-long ngơgcen ngáfarn c nhìmken n chiếgbbe c xe, rồfvrh i nóeiox i vớcpbe i nhau:
– Kìmken a xe chởhqpe lưwpbo ơgcen ng thựypio c xuốlozv ng chiếgbbe n thuyềsmqb n kìmken a. Chắgbbe c chiếgbbe n thuyềsmqb n nàudrw y lạgcen i sắgbbe p ra khơgcen i hẳondi n!
Hai chiếgbbe c xe tớcpbe i đyptl ầbrcq u cầbrcq u chiếgbbe n thuyềsmqb n thìmken dừesjt ng lạgcen i. Cửfvrh a xe mởhqpe ra, lậerad p tứddau c cóeiox rấudrw t nhiềsmqb u ngưwpbo ờyejm i từesjt trong tung mìmken nh ra, rồfvrh i vưwpbo ợlxez t cầbrcq u vàudrw o trong chiếgbbe n thuyềsmqb n. Hếgbbe t hai xe nàudrw y, lạgcen i cóeiox hai chiếgbbe c kháfarn c. Cứddau nhưwpbo vậerad y, khi trờyejm i gầbrcq n trưwpbo a thìmken đyptl ãjjpx cóeiox tớcpbe i mưwpbo ờyejm i chiếgbbe c xe đyptl ếgbbe n rồfvrh i ra đyptl i.
Bâvdeg y giờyejm thuyềsmqb n mớcpbe i rúmken t cầbrcq u, nhổsnxs neo, xuôwpbo i giòbrcq ng.
Trong khoang lớcpbe n nhấudrw t củnbsp a thuyềsmqb n, đyptl ènthk n nếgbbe n sáfarn ng trưwpbo ng. Hơgcen n trăzezm m ngưwpbo ờyejm i ngồfvrh i im lặtgvy ng, chia thàudrw nh bốlozv n hàudrw ng hìmken nh chữkeyk U. Nhữkeyk ng ngưwpbo ờyejm i đyptl óeiox , kểnckt từesjt cao xuốlozv ng thấudrw p cóeiox Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u, Tháfarn i-Ninh đyptl ếgbbe , Đpkfs ạgcen i-tưwpbo mãjjpx Lýoahu Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t, Tháfarn i-úmken y Hoàudrw ng Kiệcpbe n, Đpkfs ạgcen i-đyptl ôwpbo -đyptl ốlozv c Lýoahu Kếgbbe -Nguyêayte n, quảftlp n Khu-mậerad t việcpbe n kiêayte m tổsnxs ng-trấudrw n Thăzezm ng-long Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng, Tổsnxs ng-lĩyptl nh Thiêayte n-tửfvrh binh Tíivyp n-Nghĩyptl a vưwpbo ơgcen ng.... thấudrw p nhấudrw t làudrw mưwpbo ờyejm i hai Đpkfs ôwpbo -thốlozv ng chỉehup huy mưwpbo ờyejm i hai hiệcpbe u Thiêayte n-tửfvrh binh.
Lễhkzs tấudrw t.
Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u mởhqpe đyptl ầbrcq u:
– Tìmken nh hìmken nh biêayte n cưwpbo ơgcen ng cựypio c kỳoahu khẩsyrh n trưwpbo ơgcen ng. Tốlozv ng đyptl ang chuyểnckt n đyptl ạgcen i binh từesjt Tâvdeg y-thùxdav y, Bắgbbe c-thùxdav y vềsmqb Nam-thùxdav y đyptl áfarn nh ta, cho nêayte n côwpbo -phụtuoh phảftlp i tổsnxs chứddau c buổsnxs i hộxvlw i mậerad t nàudrw y đyptl ểnckt đyptl ốlozv i phóeiox . Hơgcen n lúmken c nàudrw o hếgbbe t, lúmken c nàudrw y làudrw lúmken c ta phảftlp i bỏsyxi hếgbbe t tỵlxez hiềsmqb m mớcpbe i mong tồfvrh n tạgcen i. Chíivyp nh vìmken vậerad y, Hoàudrw ng-thưwpbo ợlxez ng ban chỉehup âvdeg n xáfarn cho Tháfarn i-sưwpbo Lýoahu Đpkfs ạgcen o-Thàudrw nh, phụtuoh c hồfvrh i chứddau c tưwpbo ớcpbe c đyptl ểnckt ngưwpbo ờyejm i cóeiox thểnckt tham dựypio vàudrw o côwpbo ng việcpbe c hộxvlw quốlozv c. Nàudrw o mờyejm i Tháfarn i-sưwpbo ra.
Tháfarn i-sưwpbo Lýoahu Đpkfs ạgcen o-Thàudrw nh từesjt trong bưwpbo ớcpbe c ra chắgbbe p tay váfarn i Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u vớcpbe i Tháfarn i-Ninh đyptl ếgbbe , sồfvrh i ngồfvrh i vàudrw o ghếgbbe .
Tháfarn i-hậerad u tiếgbbe p:
– Trong buổsnxs i triềsmqb u hộxvlw i nàudrw y, lễhkzs nghi đyptl ưwpbo ợlxez c giảftlp n tiệcpbe n hếgbbe t sứddau c. Cáfarn c vóeiox đyptl ạgcen i thầbrcq n khi tâvdeg u trìmken nh khôwpbo ng cầbrcq n xưwpbo ng têayte n, cứddau ngồfvrh i nguyêayte n tạgcen i vịivyp khôwpbo ng phảftlp i quỳoahu gốlozv i hàudrw nh lễhkzs .
Tháfarn i-hậerad u hưwpbo ớcpbe ng mắgbbe t vàudrw o Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng:
– Hoàudrw ng-thúmken c! Hoàudrw ng-thúmken c chưwpbo ởhqpe ng quảftlp n Khu-mậerad t việcpbe n, xin hoàudrw ng-thúmken c cho biếgbbe t tìmken nh hìmken nh chuyểnckt n quâvdeg n bêayte n Tốlozv ng đyptl ãjjpx .
Nguyêayte n tuổsnxs i củnbsp a Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng, Tíivyp n-Nghĩyptl a vưwpbo ơgcen ng tưwpbo ơgcen ng đyptl ưwpbo ơgcen ng vớcpbe i tuổsnxs i củnbsp a Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u. Hậerad u lấudrw y nghĩyptl a: vua Tháfarn nh-tôwpbo ng làudrw con nuôwpbo i củnbsp a Khai-Quốlozv c vưwpbo ơgcen ng, thìmken hai vưwpbo ơgcen ng làudrw chúmken củnbsp a Tháfarn i-Ninh hoàudrw ng đyptl ếgbbe , nêayte n bàudrw gọfvrh i hai vưwpbo ơgcen ng bằbsor ng hoàudrw ng-thúmken c, vàudrw ban chỉehup cho hai vưwpbo ơgcen ng vàudrw o triềsmqb u đyptl ưwpbo ợlxez c đyptl eo kiếgbbe m, khi tâvdeg u khôwpbo ng phảftlp i xưwpbo ng têayte n.
Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng tâvdeg u:
– Tốlozv ng đyptl ãjjpx chuẩsyrh n bịivyp đyptl ểnckt tiếgbbe n đyptl áfarn nh Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t suốlozv t mấudrw y năzezm m qua. Gầbrcq n đyptl âvdeg y, họfvrh chuyểnckt n mộxvlw t sốlozv quâvdeg n rấudrw t lớcpbe n từesjt vùxdav ng Trưwpbo ờyejm ng-sa, Kinh-châvdeg u vềsmqb Quảftlp ng-đyptl ôwpbo ng, Quảftlp ng-tâvdeg y. Trong khi đyptl óeiox , cáfarn c biêayte n thầbrcq n Nam-phưwpbo ơgcen ng ra sứddau c tuyểnckt n mộxvlw tâvdeg n binh, tổsnxs chứddau c thổsnxs binh thàudrw nh bảftlp o-giáfarn p. Dọfvrh c bờyejm biểnckt n họfvrh đyptl óeiox ng chiếgbbe n thuyềsmqb n, thao diễhkzs n thủnbsp y quâvdeg n. Mấudrw y chụtuoh c năzezm m qua cáfarn c châvdeg u Nam-thùxdav y Tốlozv ng phảftlp i thu góeiox p lưwpbo ơgcen ng thảftlp o, vàudrw ng bạgcen c chuyểnckt n lệcpbe n cho mặtgvy t trậerad n Tâvdeg y, Bắgbbe c. Nhưwpbo ng năzezm m năzezm m gầbrcq n đyptl âvdeg y, họfvrh đyptl ưwpbo ợlxez c chỉehup dụtuoh khôwpbo ng nhữkeyk ng giữkeyk lưwpbo ơgcen ng tiềsmqb n lạgcen i, màudrw còbrcq n nhậerad n đyptl ưwpbo ợlxez c lưwpbo ơgcen ng tiềsmqb n củnbsp a vùxdav ng Kinh-hồfvrh . Thầbrcq n thấudrw y rõyalb ràudrw ng họfvrh đyptl ang chuẩsyrh n bịivyp đyptl áfarn nh Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t.
Đpkfs ạgcen i-tưwpbo mãjjpx Lýoahu Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t hỏsyxi i:
– Xin vưwpbo ơgcen ng gia cho biếgbbe t tổsnxs chứddau c lựypio c-lưwpbo ợlxez ng Tốlozv ng tạgcen i Nam thùxdav y ra sao?
Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng đyptl em cuốlozv n trựypio c lớcpbe n, trêayte n vẽerad bảftlp n đyptl ồfvrh Hoa-nam treo trưwpbo ớcpbe c cửfvrh tọfvrh a, rồfvrh i trìmken nh bầbrcq y:
– Phiáfarn Bắgbbe c Trưwpbo ờyejm ng-giang làudrw Kinh-châvdeg u. Trưwpbo ớcpbe c kia Tốlozv ng cóeiox hai mưwpbo ơgcen i vạgcen n quâvdeg n. Sau khi Đpkfs ịivyp ch Thanh đyptl em xuốlozv ng đyptl áfarn nh nhau vớcpbe i quâvdeg n táfarn m vùxdav ng tộxvlw c Việcpbe t trong cuộxvlw c khởhqpe i binh củnbsp a Nùxdav ng Tríivyp -Cao, cáfarn c đyptl ạgcen o quâvdeg n nàudrw y bịivyp diệcpbe t. Đpkfs ịivyp ch Thanh bịivyp côwpbo ng-chúmken a Bảftlp o-Hòbrcq a đyptl áfarn nh bạgcen i, y tổsnxs chứddau c lạgcen i cáfarn c đyptl ạgcen o quâvdeg n nàudrw y, rồfvrh i đyptl em thêayte m quâvdeg n ởhqpe Tâvdeg y-thùxdav y vềsmqb đyptl áfarn nh Nùxdav ng Tríivyp -Cao. Thàudrw nh côwpbo ng rồfvrh i, y lạgcen i mang cáfarn c đyptl ạgcen o quâvdeg n ấudrw y trởhqpe vềsmqb chỗdwwo cũhkzs . Tạgcen i phíivyp a Nam sôwpbo ng Trưwpbo ờyejm ng-giang, hiệcpbe n cóeiox quâvdeg n củnbsp a Đpkfs àudrw m-châvdeg u, Quýoahu -châvdeg u, Quảftlp ng-đyptl ôwpbo ng, Quảftlp ng-tâvdeg y. Nhưwpbo ng quâvdeg n ởhqpe Đpkfs àudrw m, Quýoahu khôwpbo ng nhiềsmqb u, vảftlp khi hữkeyk u sựypio họfvrh cũhkzs ng khôwpbo ng thểnckt đyptl iềsmqb u đyptl i nơgcen i kháfarn c, vìmken phảftlp i phòbrcq ng Đpkfs ạgcen i-lýoahu .
Nhàudrw vua đyptl ưwpbo a mắgbbe t nhìmken n Côwpbo i-sơgcen n tam anh:
– Tam vịivyp sưwpbo phụtuoh ! Bâvdeg y giờyejm trẫypio m mớcpbe i hiểnckt u tạgcen i sao U-bon vưwpbo ơgcen ng Lêayte Văzezm n cứddau luôwpbo n thao luyệcpbe n quâvdeg n sĩyptl ởhqpe Bắgbbe c-tháfarn i. Thìmken ra ngưwpbo ờyejm i « hùxdav » Tốlozv ng hẳondi n?
Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng cúmken i đyptl ầbrcq u:
– Đpkfs úmken ng nhưwpbo bệcpbe -hạgcen pháfarn n! Rúmken t lạgcen i chỉehup cóeiox quâvdeg n lưwpbo ỡhqpe ng Quảftlp ng làudrw đyptl áfarn ng đyptl ểnckt cho ta phảftlp i quan tâvdeg m. Trưwpbo ớcpbe c kia lưwpbo ỡhqpe ng Quảftlp ng chưwpbo a cóeiox quâvdeg n triềsmqb u. Gầbrcq n đyptl âvdeg y họfvrh đyptl iềsmqb u táfarn m đyptl ạgcen o rấudrw t thiệcpbe n chiếgbbe n ởhqpe vùxdav ng Tâvdeg y-biêayte n. Mỗdwwo i đyptl ạgcen o mộxvlw t vạgcen n ngưwpbo ờyejm i. Trong năzezm m đyptl ạgcen o đyptl óeiox , mộxvlw t đyptl ạgcen o đyptl óeiox ng ởhqpe Quảftlp ng-châvdeg u, hai đyptl ạgcen o đyptl óeiox ng ởhqpe Ung-châvdeg u, mộxvlw t đyptl ạgcen o đyptl óeiox ng ởhqpe Liêayte m-châvdeg u, mộxvlw t đyptl ạgcen o đyptl óeiox ng ởhqpe Khâvdeg m-châvdeg u, ba đyptl ạgcen o đyptl óeiox ng ởhqpe Quếgbbe -châvdeg u. Kịivyp binh trưwpbo ớcpbe c kia khôwpbo ng cóeiox , nay họfvrh đyptl iềsmqb u vềsmqb hai đyptl ạgcen o, đyptl óeiox làudrw đyptl ạgcen o Thiểnckt m-tâvdeg y vàudrw đyptl ạgcen o Kýoahu -bắgbbe c. Đpkfs ạgcen o Thiểnckt m-tâvdeg y chia ra, mộxvlw t lữkeyk (ghi chúmken : 3 nghìmken n) đyptl óeiox ng ởhqpe Liêayte m-châvdeg u, mộxvlw t lữkeyk đyptl óeiox ng ởhqpe Khâvdeg m-châvdeg u, mộxvlw t lữkeyk đyptl óeiox ng ởhqpe Ung-châvdeg u. Đpkfs ạgcen o Kýoahu -bắgbbe c đyptl óeiox ng ởhqpe Quếgbbe -châvdeg u. Thủnbsp y quâvdeg n cóeiox mộxvlw t hạgcen m đyptl ộxvlw i đyptl óeiox ng ởhqpe Quảftlp ng-châvdeg u. Quâvdeg n củnbsp a lưwpbo ỡhqpe ng Quảftlp ng thìmken cóeiox đyptl ạgcen o đyptl ệcpbe nhấudrw t chia ra nửfvrh a đyptl óeiox ng ởhqpe Hoàudrw nh-sơgcen n, nửfvrh a đyptl óeiox ng ởhqpe Tháfarn i-bìmken nh. Đpkfs ạgcen o đyptl ệcpbe nhịivyp mộxvlw t nửfvrh a đyptl óeiox ng ởhqpe Vĩyptl nh-bìmken nh, mộxvlw t nửfvrh a đyptl óeiox ng ởhqpe Tâvdeg y-bìmken nh. Đpkfs ạgcen o đyptl ệcpbe tam mộxvlw t nửfvrh a đyptl óeiox ng ởhqpe Lộxvlw c-châvdeg u, mộxvlw t nửfvrh a đyptl óeiox ng ởhqpe Cổsnxs -vạgcen n. Ngoàudrw i ra còbrcq n quâvdeg n bảftlp o-giáfarn p, quâvdeg n khêayte -đyptl ộxvlw ng nhiềsmqb u íivyp t kháfarn c nhau.
Thấudrw y chưwpbo tưwpbo ớcpbe ng chưwpbo a hơgcen i cóeiox vẻzzlr ngơgcen ngáfarn c, vưwpbo ơgcen ng trìmken nh bầbrcq y rấudrw t khoan thai:
– Tóeiox m lạgcen i, tạgcen i Quảftlp ng-Tâvdeg y lộxvlw cóeiox táfarn m vạgcen n bộxvlw , hai vạgcen n kỵlxez , chia ra nhưwpbo sau: Đpkfs ồfvrh n trúmken giữkeyk thủnbsp phủnbsp Ung-châvdeg u cóeiox hai vạgcen n quâvdeg n triềsmqb u, mộxvlw t vạgcen n kỵlxez binh. Đpkfs ồfvrh n trúmken tạgcen i Quếgbbe -châvdeg u cóeiox ba vạgcen n bộxvlw , mộxvlw t vạgcen n kỵlxez . Cáfarn c ảftlp i thốlozv ng thuộxvlw c Ung-châvdeg u, còbrcq n cóeiox ba đyptl ạgcen o quâvdeg n Quảftlp ng, chia ra đyptl óeiox ng ởhqpe Hoàudrw nh-sơgcen n, Tháfarn i-bìmken nh, Vĩyptl nh-bìmken nh, Tâvdeg y-bìmken nh, Lộxvlw c-châvdeg u, Cổsnxs -vạgcen n. Tổsnxs ng cộxvlw ng chíivyp n vạgcen n ngưwpbo ờyejm i. Còbrcq n quâvdeg n bảftlp o-giáfarn p củnbsp a khêayte -đyptl ộxvlw ng thìmken nhiềsmqb u íivyp t thấudrw t thưwpbo ờyejm ng, khi khởhqpe i sựypio cáfarn c đyptl ộxvlw ng chủnbsp trấudrw n thủnbsp củnbsp a ta sẽerad trìmken nh sau.
Vưwpbo ơgcen ng chỉehup vàudrw o vùxdav ng Quảftlp ng-đyptl ôwpbo ng lộxvlw :
– Tạgcen i đyptl âvdeg y cóeiox ba vạgcen n quâvdeg n triềsmqb u, mộxvlw t vạgcen n thủnbsp y binh, mộxvlw t vạgcen n kịivyp , chia ra nhưwpbo sau: Quảftlp ng-châvdeg u hai vạgcen n bộxvlw , mộxvlw t vạgcen n thủnbsp y binh, ba nghìmken n kịivyp ; tạgcen i Liêayte m-châvdeg u, cóeiox mộxvlw t vạgcen n bộxvlw , ba nghìmken n kịivyp binh. Tạgcen i Khâvdeg m-châvdeg u cóeiox mộxvlw t vạgcen n quâvdeg n triềsmqb u, ba nghìmken n. Tổsnxs ng cộxvlw ng thủnbsp y bộxvlw sáfarn u vạgcen n. Còbrcq n quâvdeg n bảftlp o-giáfarn p, khêayte -đyptl ộxvlw ng rấudrw t íivyp t.
Vưwpbo ơgcen ng kếgbbe t luậerad n:
– Nhưwpbo vậerad y tổsnxs ng quâvdeg n Tốlozv ng ởhqpe lưwpbo ỡhqpe ng Quảftlp ng cóeiox mưwpbo ờyejm i sáfarn u vạgcen n, khôwpbo ng kểnckt quâvdeg n bảftlp o-giáfarn p, khêayte đyptl ộxvlw ng. Trong tưwpbo ơgcen ng lai, khi đyptl áfarn nh ta, họfvrh sẽerad đyptl em hai mưwpbo ơgcen i đyptl ạgcen o quâvdeg n triềsmqb u thiệcpbe n chiếgbbe n, vớcpbe i năzezm m đyptl ạgcen o kịivyp binh từesjt biêayte n giớcpbe i Tâvdeg y-hạgcen vềsmqb . Hai hạgcen m đyptl ộxvlw i từesjt Mâvdeg n-Triếgbbe t xuốlozv ng. Ngay từesjt bâvdeg y giờyejm ta phảftlp i chuẩsyrh n bịivyp đyptl ốlozv i đyptl ầbrcq u vớcpbe i năzezm m mưwpbo ơgcen i vạgcen n quâvdeg n bộxvlw thủnbsp y bộxvlw , vớcpbe i khoảftlp ng mưwpbo ờyejm i vạgcen n quâvdeg n bảftlp o-giáfarn p, khêayte đyptl ộxvlw ng vàudrw năzezm m mưwpbo ơgcen i vạgcen n dâvdeg n phu. Tổsnxs ng cộxvlw ng mộxvlw t trăzezm m vạgcen n ngưwpbo ờyejm i ngựypio a.
Ghi chúmken ,
Thờyejm i Tốlozv ng giờyejm chưwpbo a phâvdeg n chia ra Quảftlp ng-đyptl ôwpbo ng, Quảftlp ng-tâvdeg y nhưwpbo bâvdeg y giờyejm , màudrw gọfvrh i chung làudrw Quảftlp ng-nam lộxvlw , màudrw thủnbsp phủnbsp làudrw Quếgbbe -châvdeg u. Đpkfs ôwpbo i khi chia ra Quảftlp ng-đyptl ôwpbo ng Nam-lộxvlw vàudrw Quảftlp ng-Tâvdeg y Nam lộxvlw . Vềsmqb quâvdeg n sốlozv củnbsp a Tốlozv ng, tôwpbo i theo QTNC vàudrw TTCTGCK, TTCTBK, chứddau khôwpbo ng theo TS, VSL, Đpkfs VSKTT, TTTTGTB.
Nghe vưwpbo ơgcen ng tâvdeg u trìmken nh, ngưwpbo ờyejm i ngưwpbo ờyejm i nhìmken n nhau tỏsyxi vẻzzlr lo lắgbbe ng.
Đpkfs ạgcen i-tưwpbo mãjjpx Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t đyptl ứddau ng dậerad y nóeiox i lớcpbe n:
– Binh-pháfarn p nóeiox i: « Quâvdeg n quýoahu hồfvrh tinh, bấudrw t quýoahu hồfvrh đyptl a » nghĩyptl a làudrw quâvdeg n quýoahu ởhqpe chỗdwwo tinh-luyệcpbe n, chứddau khôwpbo ng quýoahu ởhqpe đyptl ôwpbo ng. Cáfarn c vịivyp hãjjpx y nhớcpbe thờyejm i vua Lêayte , Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t chỉehup cóeiox mưwpbo ờyejm i vạgcen n, màudrw thắgbbe ng ba mưwpbo ơgcen i vạgcen n quâvdeg n Tốlozv ng ởhqpe Chi-lăzezm ng, Bạgcen ch-đyptl ằbsor ng. Hồfvrh i tiêayte n-nưwpbo ơgcen ng Bảftlp o-Hòbrcq a, Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t chỉehup cóeiox mưwpbo ờyejm i lăzezm m vạgcen n, màudrw thắgbbe ng năzezm m mưwpbo ơgcen i vạgcen n quâvdeg n Tốlozv ng. Mớcpbe i đyptl âvdeg y, vua bàudrw Bìmken nh-Dưwpbo ơgcen ng chỉehup cóeiox năzezm m vạgcen n binh màudrw thắgbbe ng mưwpbo ờyejm i vạgcen n quâvdeg n củnbsp a bọfvrh n Lýoahu Sưwpbo -Trung, Tiêayte u Cốlozv , Tiêayte u Chúmken .
Ôwzxu ng chỉehup vàudrw o Tâvdeg y-hồfvrh thấudrw t kiệcpbe t, Long-biêayte n ngũhkzs hùxdav ng:
– Từesjt bẩsyrh y năzezm m nay, Thiêayte n-tửfvrh binh đyptl ưwpbo ợlxez c trao cho cáfarn c Đpkfs ôwpbo -thốlozv ng nàudrw y, hầbrcq u nhưwpbo đyptl ãjjpx thay đyptl ổsnxs i hoàudrw n toàudrw n. Bâvdeg y giờyejm tôwpbo i đyptl ểnckt cho Đpkfs ôwpbo -thốlozv ng Phạgcen m Dậerad t, phu nhâvdeg n Lêayte Kim-Loan trìmken nh bầbrcq y vềsmqb phưwpbo ơgcen ng cáfarn ch huấudrw n luyệcpbe n binh đyptl ểnckt cáfarn c vịivyp thấudrw y tạgcen i sao ngưwpbo ờyejm i Tốlozv ng nghe đyptl ếgbbe n Thiêayte n-tửfvrh binh đyptl ềsmqb u tỏsyxi vẻzzlr kinh sợlxez .
Phạgcen m Dậerad t đyptl ứddau ng lêayte n cung tay:
– Quâvdeg n mạgcen nh hay khôwpbo ng làudrw do uy, lựypio c, thếgbbe , trang. Uy tứddau c kỷpnsh luậerad t phảftlp i nghiêayte m. Kỷpnsh luậerad t nghiêayte m thìmken khi lệcpbe nh ban ra ngưwpbo ờyejm i ngưwpbo ờyejm i đyptl ềsmqb u răzezm m rắgbbe p thi hàudrw nh, lúmken c đyptl ốlozv i diệcpbe n vớcpbe i giặtgvy c khi tiếgbbe n, lúmken c lùxdav i, nhấudrw t nhấudrw t vạgcen n ngưwpbo ờyejm i nhưwpbo mộxvlw t. Vìmken vậerad y mỗdwwo i đyptl ộxvlw i quâvdeg n, khi đyptl ốlozv i diệcpbe n vớcpbe i đyptl ịivyp ch thìmken phíivyp a sau đyptl ềsmqb u cóeiox ba võyalb sĩyptl đyptl ao phủnbsp ; mộxvlw t lệcpbe nh tiếgbbe n ban ra, màudrw binh nàudrw o chầbrcq n chờyejm , lui lạgcen i, hay quay đyptl ầbrcq u lạgcen i thìmken chéhqpe m tạgcen i chỗdwwo . Cho nêayte n chúmken ng tôwpbo i tựypio hàudrw o làudrw Thiêayte n-tửfvrh binh chỉehup biếgbbe t chếgbbe t, chứddau khôwpbo ng biếgbbe t lùxdav i. Thứddau hai làudrw lựypio c. Lựypio c làudrw sứddau c manh, cho nêayte n tấudrw t cảftlp tưwpbo ớcpbe ng sĩyptl , mỗdwwo i ngàudrw y đyptl ềsmqb u phảftlp i luyệcpbe n tậerad p bốlozv n giờyejm (8 giờyejm ngàudrw y nay),chia ra: Mộxvlw t giờyejm luyệcpbe n tậerad p võyalb nghệcpbe , mộxvlw t giờyejm bắgbbe n cung, mộxvlw t giờyejm xung phong hãjjpx m trậerad n, mộxvlw t giờyejm họfvrh c tậerad p binh pháfarn p. Vìmken vậerad y, mộxvlw t Thiêayte n-tửfvrh binh, sau mộxvlw t năzezm m tạgcen i ngũhkzs , vềsmqb võyalb nghệcpbe đyptl ãjjpx cóeiox thểnckt tay khôwpbo ng đyptl áfarn nh thắgbbe ng bốlozv n năzezm m ngưwpbo ờyejm i, hoặtgvy c khi đyptl ốlozv i đyptl ịivyp ch vớcpbe i kẻzzlr dùxdav ng cùxdav ng mộxvlw t thứddau vũhkzs khíivyp , cóeiox thểnckt thắgbbe ng ba đyptl ếgbbe n mưwpbo ờyejm i ngưwpbo ờyejm i. Hóeiox a cho nêayte n sau bẩsyrh y năzezm m, nhữkeyk ng Thiêayte n-tửfvrh binh củnbsp a ta đyptl ãjjpx cóeiox trìmken nh đyptl ộxvlw võyalb côwpbo ng nhưwpbo mộxvlw t võyalb sĩyptl . Vềsmqb hàudrw nh binh, thìmken cứddau mộxvlw t ngàudrw y tậerad p trậerad n giảftlp đyptl áfarn nh trong đyptl ồfvrh ng cỏsyxi , mộxvlw t ngàudrw y tậerad p đyptl áfarn nh trong rừesjt ng, mộxvlw t ngàudrw y tậerad p đyptl áfarn nh ởhqpe đyptl ồfvrh ng lầbrcq y, mộxvlw t ngàudrw y tậerad p côwpbo ng thàudrw nh.
Cáfarn c quan cùxdav ng gậerad t đyptl ầbrcq u tỏsyxi ýoahu tin tưwpbo ởhqpe ng.
– Thứddau ba làudrw thếgbbe . Thếgbbe tứddau c làudrw sựypio phốlozv i hợlxez p giữkeyk a cáfarn c đyptl ộxvlw i quâvdeg n bộxvlw , nhưwpbo khi nàudrw o thìmken dùxdav ng Thầbrcq n-nỏsyxi , khi nàudrw o thìmken dùxdav ng Thạgcen ch-xa, khi nàudrw o thìmken phóeiox ng lao, khi nàudrw o thìmken bắgbbe n têayte n, khi nàudrw o thìmken xung sáfarn t chéhqpe m giếgbbe t. Lạgcen i huấudrw n luyệcpbe n khốlozv i hợlxez p giữkeyk a bộxvlw binh, kịivyp binh, thủnbsp y binh, Thầbrcq n-nỏsyxi , Thạgcen ch-xa, thúmken binh. Tỷpnsh nhưwpbo hiệcpbe u Ngựypio -long đyptl ốlozv i trậerad n vớcpbe i mộxvlw t đyptl ạgcen o kịivyp binh Tốlozv ng, tôwpbo i chỉehup việcpbe c ra lệcpbe nh cho lữkeyk nàudrw o đyptl áfarn nh mặtgvy t phảftlp i, lữkeyk nàudrw o đyptl áfarn nh mặtgvy t tráfarn i, lữkeyk nàudrw o đyptl áfarn nh trựypio c diệcpbe n, lữkeyk nàudrw o trừesjt bịivyp . Cáfarn c lữkeyk trưwpbo ởhqpe ng thấudrw y binh đyptl ịivyp ch còbrcq n ởhqpe xa, thìmken ra lệcpbe nh cho Thạgcen ch-xa bắgbbe n ngay vàudrw o hàudrw ng đyptl ầbrcq u củnbsp a đyptl ịivyp ch. Khi đyptl ịivyp ch lạgcen i gầbrcq n, thìmken cho Thầbrcq n-nỏsyxi bắgbbe n. Khi hai bêayte n giáfarn p nhau rồfvrh i, thìmken đyptl ộxvlw i đyptl ao thủnbsp xung lêayte n chéhqpe m châvdeg n ngựypio a, đyptl ộxvlw i cung thủnbsp thìmken bắgbbe n kịivyp mãjjpx .
Phạgcen m Dậerad t ngừesjt ng lạgcen i, đyptl ưwpbo a mắgbbe t cho Lêayte Kim-Loan. Kim-Loan biếgbbe t ýoahu chồfvrh ng, nàudrw ng trìmken nh bầbrcq y:
– Thứddau tưwpbo làudrw trang. Nhưwpbo cáfarn c vịivyp thấudrw y, Thiêayte n-tửfvrh binh đyptl ưwpbo ợlxez c trang bịivyp giầbrcq y bằbsor ng vảftlp i thựypio c dai, thựypio c dầbrcq y, đyptl ếgbbe bằbsor ng da, đyptl ểnckt khi dẵmcdo m phảftlp i đyptl áfarn , phảftlp i sỏsyxi i thìmken khôwpbo ng đyptl au. Ngựypio c, lưwpbo ng đyptl ưwpbo ợlxez c che bởhqpe i miếgbbe ng hộxvlw tâvdeg m kíivyp nh bằbsor ng théhqpe p, đyptl ầbrcq u đyptl ộxvlw i chiếgbbe c mũhkzs bằbsor ng théhqpe p mỏsyxi ng. Vềsmqb vũhkzs khíivyp , thìmken mỗdwwo i Thiêayte n-tửfvrh binh đyptl ềsmqb u đyptl ưwpbo ợlxez c pháfarn t cho hai thứddau ; mộxvlw t làudrw vũhkzs khíivyp chíivyp nh nhưwpbo đyptl ao, giáfarn o; hai làudrw vũhkzs khíivyp phụtuoh nhưwpbo cung têayte n, mũhkzs i lao, dao ngắgbbe n.
Vũhkzs Quang chỉehup vàudrw o Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng, Tíivyp n-Nghĩyptl a vưwpbo ơgcen ng:
– Từesjt sau cuộxvlw c bìmken nh Chiêayte m trởhqpe vềsmqb , Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng, Tíivyp n-Nghĩyptl a vưwpbo ơgcen ng nghiệcpbe m thấudrw y rằbsor ng trong cuộxvlw c Nam chinh, nhữkeyk ng trậerad n thắgbbe ng dễhkzs dàudrw ng làudrw nhờyejm chưwpbo tưwpbo ớcpbe ng kếgbbe t thâvdeg n vớcpbe i nhau, mộxvlw t lầbrcq n suýoahu t thấudrw t bạgcen i vìmken têayte n Trầbrcq n Thanh-Nhiêayte n ghen tỵlxez vớcpbe i Long-biêayte n ngũhkzs hùxdav ng. Cho nêayte n nhịivyp vưwpbo ơgcen ng đyptl ãjjpx ban lệcpbe nh đyptl i cáfarn c trấudrw n, cáfarn c hạgcen m đyptl ộxvlw i, bắgbbe t bưwpbo ợlxez c mộxvlw t tháfarn ng, chưwpbo tưwpbo ớcpbe ng từesjt cấudrw p lữkeyk phảftlp i hộxvlw i họfvrh p ba ngàudrw y vớcpbe i nhau đyptl ểnckt cóeiox dịivyp p họfvrh c tậerad p binh pháfarn p, ăzezm n ởhqpe cùxdav ng nhau, vui đyptl ùxdav a cóeiox nhau, thắgbbe t thêayte m tìmken nh bạgcen n.
Hoàudrw ng-Nghi tiếgbbe p lờyejm i Vũhkzs Quang:
– Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng đyptl ãjjpx nghiêayte n cứddau u phưwpbo ơgcen ng thứddau c huấudrw n luyệcpbe n binh líivyp nh củnbsp a Tốlozv ng, rồfvrh i soạgcen n mộxvlw t tậerad p binh pháfarn p mớcpbe i đyptl ểnckt pháfarn binh pháfarn p Tốlozv ng. Nếgbbe u nay mai khi giao chiếgbbe n vớcpbe i Tốlozv ng, chỉehup thoáfarn ng thấudrw y đyptl ộxvlw i hìmken nh củnbsp a họfvrh , làudrw chúmken ng tôwpbo i đyptl ãjjpx biếgbbe t họfvrh đyptl ịivyp nh làudrw m gìmken , ta muốlozv n pháfarn họfvrh thìmken phảftlp i làudrw m gìmken .
Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t vàudrw o côwpbo ng chúmken a Thiêayte n-Ninh:
– Thêayte m vàudrw o đyptl óeiox , Bàudrw -chúmken a-kho cho tổsnxs chứddau c nhiềsmqb u ao nuôwpbo i cáfarn , nhiềsmqb u cáfarn nh đyptl ồfvrh ng nuôwpbo i gàudrw vịivyp t, nhiềsmqb u nhàudrw nuôwpbo i lợlxez n, cóeiox lưwpbo ơgcen ng thựypio c cho binh tưwpbo ớcpbe ng ăzezm n thêayte m trong nhữkeyk ng ngàudrw y luyệcpbe n tậerad p đyptl ểnckt lấudrw y sứddau c. Cho nêayte n binh tưwpbo ớcpbe ng đyptl ềsmqb u vui lòbrcq ng vìmken đyptl ưwpbo ợlxez c hậerad u đyptl ãjjpx i. Hiệcpbe n lưwpbo ơgcen ng bổsnxs ng củnbsp a quâvdeg n ta cao gấudrw p ba quâvdeg n Chiêayte m, gấudrw p đyptl ôwpbo i quâvdeg n Tốlozv ng, lạgcen i đyptl ưwpbo ợlxez c đyptl ốlozv i đyptl ãjjpx i nhưwpbo châvdeg n tay, nêayte n giữkeyk binh vớcpbe i tưwpbo ớcpbe ng cóeiox mốlozv i thâvdeg m tìmken nh nhưwpbo cha con, anh em.
Tháfarn i-úmken y Hoàudrw ng Kiệcpbe n hỏsyxi i Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng:
– Theo ưwpbo ớcpbe c tíivyp nh củnbsp a vưwpbo ơgcen ng gia, thìmken bao giờyejm họfvrh đyptl áfarn nh mìmken nh?
– Trong năzezm m tớcpbe i.
Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng khẳondi ng đyptl ịivyp nh: Ba sứddau đyptl oàudrw n mậerad t củnbsp a ta cửfvrh sang Tốlozv ng, Liêayte u, Hạgcen thàudrw nh côwpbo ng mỹztiq -mãjjpx n. Nhưwpbo ng dùxdav Hạgcen , Liêayte u đyptl òbrcq i đyptl iềsmqb u kiệcpbe n gìmken Hy-Ninh đyptl ếgbbe vớcpbe i Vưwpbo ơgcen ng An-Thạgcen ch cũhkzs ng chịivyp u. Tốlozv ng mớcpbe i cắgbbe t dâvdeg ng cho Liêayte u 700 dặtgvy m ởhqpe vùxdav ng Liêayte u-đyptl ôwpbo ng, dùxdav phe thâvdeg n mìmken nh ra sứddau c côwpbo ng kíivyp ch. Nguyêayte n trong triềsmqb u Tốlozv ng, phe chủnbsp đyptl áfarn nh Bắgbbe c hòbrcq a Nam đyptl a sốlozv làudrw cáfarn c tưwpbo ớcpbe ng do Kinh-Nam vưwpbo ơgcen ng đyptl àudrw o tạgcen o. Nhưwpbo ng mấudrw y năzezm m trưwpbo ớcpbe c, Kinh-Nam vưwpbo ơgcen ng, côwpbo ng chúmken a Huệcpbe -Nhu khôwpbo ng đyptl ồfvrh ng chíivyp nh kiếgbbe n vớcpbe i Hy-Ninh đyptl ếgbbe vàudrw Vưwpbo ơgcen ng An-Thạgcen ch, hai vịivyp cáfarn o quan vềsmqb triềsmqb u, rồfvrh i ngao du sơgcen n thủnbsp y. Vìmken vậerad y phe chủnbsp đyptl áfarn nh Nam phưwpbo ơgcen ng mạgcen nh lêayte n.
Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u tuyêayte n chỉehup :
– Trưwpbo ớcpbe c khi nghịivyp sựypio , xin vua bàudrw Bắgbbe c-biêayte n lưwpbo ợlxez c tấudrw u vềsmqb tấudrw t cảftlp chíivyp nh sáfarn ch Nam-thùxdav y củnbsp a Tốlozv ng từesjt thờyejm i vua tháfarn i-tổsnxs làudrw Triệcpbe u Khuôwpbo ng-Duẫypio n đyptl ếgbbe n giờyejm .
Côwpbo ng chúmken a Thiêayte n-Thàudrw nh đyptl ứddau ng dậerad y ra tâvdeg u:
– Chíivyp nh sáfarn ch củnbsp a Tốlozv ng đyptl ốlozv i vớcpbe i Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t ta từesjt trưwpbo ớcpbe c đyptl ếgbbe n nay khôwpbo ng bao giờyejm nhấudrw t đyptl ịivyp nh. Nóeiox thay đyptl ổsnxs i tùxdav y vàudrw o sứddau c mạgcen nh củnbsp a ta, vàudrw tùxdav y vàudrw o triềsmqb u đyptl ìmken nh củnbsp a Tốlozv ng. Triềsmqb u đyptl ìmken nh màudrw thầbrcq n muốlozv n tâvdeg u ởhqpe đyptl âvdeg y bao gồfvrh m nhàudrw vua vàudrw cáfarn c quan. Tuy vậerad y chíivyp nh sáfarn ch củnbsp a họfvrh cóeiox thểnckt chia làudrw m bốlozv n. Mộxvlw t làudrw ưwpbo ớcpbe c thúmken c, hai làudrw hoàudrw hoãjjpx n, ba làudrw co rúmken t, bốlozv n làudrw hung hăzezm ng.
Côwpbo ng-chúmken a ngừesjt ng lạgcen i, đyptl ưwpbo a mắgbbe t quan sáfarn t triềsmqb u đyptl ìmken nh mộxvlw t lưwpbo ợlxez t rồfvrh i tiếgbbe p:
– Thờyejm i kỳoahu ưwpbo ớcpbe c thúmken c làudrw thờyejm i kỳoahu vua Tốlozv ng Tháfarn i-tôwpbo ng, Châvdeg n-tôwpbo ng. Sau khi bịivyp bạgcen i ởhqpe Chi-lăzezm ng vàudrw o thờyejm i Lêayte bêayte n Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t, Tốlozv ng còbrcq n bịivyp Liêayte u đyptl áfarn nh phảftlp i bỏsyxi Tháfarn i-nguyêayte n, U-tôwpbo . Vìmken phảftlp i lo đyptl ốlozv i phóeiox vớcpbe i Liêayte u, vua Tháfarn i-tôwpbo ng, vua Châvdeg n-Tôwpbo ng ưwpbo ớcpbe c thúmken c bọfvrh n đyptl ạgcen i thầbrcq n Nam thùxdav y phảftlp i mềsmqb m mỏsyxi ng, tráfarn nh gâvdeg y chiếgbbe n vớcpbe i cáfarn c nưwpbo ớcpbe c phưwpbo ơgcen ng Nam, đyptl ểnckt dồfvrh n nỗdwwo lựypio c đyptl áfarn nh vớcpbe i Liêayte u. Thờyejm i vua Châvdeg n-tôwpbo ng họfvrh bịivyp Liêayte u chiếgbbe m mấudrw t mấudrw y châvdeg u phíivyp a Bắgbbe c, còbrcq n bắgbbe t triềsmqb u cốlozv ng mỗdwwo i năzezm m mấudrw y vạgcen n lạgcen ng vàudrw ng, hàudrw ng triệcpbe u hộxvlw c lúmken a, cựypio c kỳoahu nhụtuoh c nhãjjpx . Lúmken c vua Châvdeg n-tôwpbo ng băzezm ng hàudrw , Lưwpbo u tháfarn i hậerad u nhiếgbbe p chíivyp nh. Bàudrw cùxdav ng Tểnckt -tưwpbo ớcpbe ng Lãjjpx Di-Giảftlp n, Tàudrw o Lợlxez i-Dụtuoh ng chủnbsp trưwpbo ơgcen ng nhúmken n mìmken nh vớcpbe i phưwpbo ơgcen ng Bắgbbe c, đyptl ểnckt đyptl áfarn nh phưwpbo ơgcen ng Nam. Sau khi đyptl áfarn nh đyptl ưwpbo ợlxez c cáfarn c nưwpbo ớcpbe c phưwpbo ơgcen ng Nam, Tốlozv ng sẽerad cóeiox thêayte m lưwpbo ơgcen ng thảftlp o, nhâvdeg n lựypio c. Bấudrw y giờyejm họfvrh mớcpbe i quay lêayte n Bắgbbe c đyptl ốlozv i phóeiox vớcpbe i Liêayte u. Biếgbbe t đyptl ưwpbo ợlxez c chủnbsp trưwpbo ơgcen ng nàudrw y, Khai-Quốlozv c vưwpbo ơgcen ng đyptl em mộxvlw t sứddau đyptl oàudrw n sang Tốlozv ng, giúmken p Yêayte n-vưwpbo ơgcen ng Triệcpbe u Nguyêayte n-Nghiễhkzs m lậerad t Lưwpbo u tháfarn i hậerad u, cùxdav ng phe chủnbsp chiếgbbe n trong triềsmqb u. Vưwpbo ơgcen ng kếgbbe t thâvdeg n vớcpbe i Yêayte n-vưwpbo ơgcen ng. Rồfvrh i thiếgbbe u hiệcpbe p Trầbrcq n Tựypio -Mai kếgbbe t thâvdeg n vớcpbe i vua Nhâvdeg n-Tôwpbo ng, thàudrw nh phòbrcq mãjjpx Tốlozv ng, đyptl ưwpbo ợlxez c phong làudrw m Ngôwpbo -quốlozv c quậerad n vưwpbo ơgcen ng. Vua Nhâvdeg n-Tôwpbo ng quyếgbbe t đyptl ịivyp nh giữkeyk yêayte n mặtgvy t Nam, quay lêayte n Bắgbbe c đyptl ốlozv i phóeiox vớcpbe i Liêayte u. Ngôwpbo -quốlozv c quậerad n vưwpbo ơgcen ng Trầbrcq n Tựypio -Mai vớcpbe i côwpbo ng-chúmken a Huệcpbe -Nhu đyptl ưwpbo ợlxez c trao nhiệcpbe m vụtuoh tổsnxs ng trấudrw n Nam thùxdav y. Nhờyejm uy củnbsp a hai vịivyp màudrw trong hơgcen n hai chụtuoh c năzezm m Tốlozv ng-Việcpbe t vôwpbo sựypio (1027-1046) (Xin xem Anh-linh thầbrcq n võyalb tộxvlw c Việcpbe t, cùxdav ng táfarn c giảftlp do Xuâvdeg n-thu Hoa-kỳoahu xuấudrw t bảftlp n).
Côwpbo ng-chúmken a đyptl em ra mộxvlw t cáfarn i trụtuoh c lớcpbe n treo lêayte n. Trêayte n trụtuoh c vẽerad bảftlp n đyptl ồfvrh Trung-quốlozv c vàudrw Tâvdeg y-hạgcen , rồfvrh i tiếgbbe p:
– Trong thờyejm i gian hai mưwpbo ơgcen i năzezm m ấudrw y, Tâvdeg y-hạgcen đyptl ưwpbo ợlxez c cai trịivyp bởhqpe i mộxvlw t vịivyp vua trẻzzlr , cóeiox hùxdav ng tâvdeg m, đyptl ạgcen i lưwpbo ợlxez c. Chỉehup sau mưwpbo ờyejm i năzezm m, Hạgcen trởhqpe thàudrw nh mộxvlw t nưwpbo ớcpbe c binh hùxdav ng, tưwpbo ớcpbe ng mạgcen nh. Hạgcen -vưwpbo ơgcen ng khôwpbo ng chịivyp u thầbrcq n phụtuoh c Tốlozv ng, mang quâvdeg n chiếgbbe m mộxvlw t vùxdav ng đyptl ấudrw t lớcpbe n. Tốlozv ng sai bọfvrh n Đpkfs ịivyp ch Thanh, Tôwpbo n Tiếgbbe t, Trưwpbo ơgcen ng Ngọfvrh c đyptl em quâvdeg n chốlozv ng cựypio , nhưwpbo ng bịivyp bạgcen i liêayte n tiếgbbe p. Vua Nhâvdeg n-tôwpbo ng triệcpbe u Ngôwpbo -quốlozv c quậerad n vưwpbo ơgcen ng vềsmqb kinh cảftlp i phong làudrw Tầbrcq n-vưwpbo ơgcen ng, chuyểnckt n lêayte n Tâvdeg y-thùxdav y đyptl áfarn nh nhau vớcpbe i Hạgcen . Thếgbbe làudrw vấudrw n đyptl ềsmqb ưwpbo ớcpbe c-thúmken c Nam-biêayte n mấudrw t ngưwpbo ờyejm i chủnbsp trưwpbo ơgcen ng. Bọfvrh n biêayte n thầbrcq n Nam phưwpbo ơgcen ng nhưwpbo Dưwpbo Tĩyptl nh, Tiêayte u Chúmken hăzezm m he muốlozv n gâvdeg y chiếgbbe n. Chúmken ng luyệcpbe n binh sĩyptl , đyptl ồfvrh n chứddau a lưwpbo ơgcen ng thảftlp o, éhqpe p cáfarn c trang đyptl ộxvlw ng Bắgbbe c-biêayte n, xui Chiêayte m đyptl áfarn nh phíivyp a sau ta. Đpkfs ứddau ng trưwpbo ớcpbe c tìmken nh trạgcen ng đyptl óeiox , Khai-Quốlozv c vưwpbo ơgcen ng quyếgbbe t đyptl ịivyp nh ra tay trưwpbo ớcpbe c. Mộxvlw t mặtgvy t ngưwpbo ờyejm i ra quâvdeg n thìmken nh lìmken nh đyptl áfarn nh Chiêayte m. Sau khi bìmken nh Chiêayte m, ngưwpbo ờyejm i huy đyptl ộxvlw ng quâvdeg n táfarn m vùxdav ng tộxvlw c Việcpbe t đyptl áfarn nh chiếgbbe m Lưwpbo ỡhqpe ng-quảftlp ng, thiếgbbe t lậerad p nưwpbo ớcpbe c Đpkfs ạgcen i-Nam, trao cho Nùxdav ng Tríivyp -Cao làudrw m vua. Khôwpbo ng may cho ta, Nùxdav ng Tríivyp -Cao lêayte n làudrw m vua rồfvrh i, ôwpbo ng ỷpnsh nưwpbo ớcpbe c mìmken nh lớcpbe n, khôwpbo ng thầbrcq n phụtuoh c Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t, muốlozv n lấudrw n áfarn p Đpkfs ạgcen i-lýoahu . Gặtgvy p lúmken c Khai-Quốlozv cvưwpbo ơgcen ng vâvdeg n du Châvdeg n-lạgcen p, Tốlozv ng dồfvrh n hếgbbe t quâvdeg n Tâvdeg y-thùxdav y, Bắgbbe c-thùxdav y trao cho Đpkfs ịivyp ch Thanh đyptl áfarn nh Nùxdav ng Tríivyp -Cao. Tríivyp -Cao khôwpbo ng đyptl ưwpbo ợlxez c Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t, Đpkfs ạgcen i-lýoahu chi việcpbe n, nêayte n Đpkfs ạgcen i-Nam bịivyp Tốlozv ng chiếgbbe m mấudrw t. Từesjt đyptl ấudrw y Tốlozv ng bỏsyxi chíivyp nh sáfarn ch ưwpbo ớcpbe c thúmken c ởhqpe Nam-thùxdav y; đyptl ổsnxs i sang chíivyp nh sáfarn ch hoàudrw -hoãjjpx n. (xin đyptl ọfvrh c Anh-linh thầbrcq n-võyalb tộxvlw c Việcpbe t củnbsp a Yêayte n-tửfvrh cưwpbo -sĩyptl do Xuâvdeg n-thu Hoa-kỳoahu xuấudrw t bảftlp n).
... Hòbrcq a hoãjjpx n cóeiox nghĩyptl a làudrw khôwpbo ng đyptl em quâvdeg n xâvdeg m lấudrw n, nhưwpbo ng cáfarn i gưwpbo ơgcen ng Nùxdav ng Tríivyp -Cao, khiếgbbe n Tốlozv ng đyptl em trọfvrh ng binh xuốlozv ng Nan-thùxdav y, mộxvlw thêayte m quâvdeg n, huấudrw n luyệcpbe n thổsnxs -binh, lậerad p nhiềsmqb u đyptl ồfvrh n, tíivyp ch trữkeyk lưwpbo ơgcen ng thảftlp o. Sau mấudrw y năzezm m, binh lựypio c Tốlozv ng ởhqpe Nam-thùxdav y trởhqpe thàudrw nh hùxdav ng mạgcen nh. Bọfvrh n biêayte n-thầbrcq n đyptl ưwpbo ợlxez c mậerad t chỉehup củnbsp a vua Nhâvdeg n-Tôwpbo ng, chiêayte u mộxvlw , đyptl e dọfvrh a, éhqpe p cáfarn c trang-đyptl ộxvlw ng Bắgbbe c-biêayte n. Thấudrw y rằbsor ng nếgbbe u cứddau đyptl ểnckt Tốlozv ng áfarn p dụtuoh ng chíivyp nh sáfarn ch tằbsor m ăzezm n dâvdeg u mãjjpx i, thìmken Bắgbbe c-biêayte n sẽerad khôwpbo ng còbrcq n khêayte đyptl ộxvlw ng nàudrw o nữkeyk a. Đpkfs ứddau c Tháfarn nh-tôwpbo ng hộxvlw i vớcpbe i côwpbo -mẫypio u (côwpbo ng-chúmken a Bìmken nh-Dưwpbo ơgcen ng), rồfvrh i đyptl em quâvdeg n vưwpbo ợlxez t biêayte n đyptl áfarn nh chiếgbbe m lạgcen i hếgbbe t cáfarn c trang đyptl ộxvlw ng đyptl ãjjpx mấudrw t. Tốlozv ng mang quâvdeg n phảftlp n côwpbo ng, bịivyp thua, đyptl àudrw nh xin hoàudrw , cáfarn ch chứddau c hếgbbe t bọfvrh n biêayte n thầbrcq n Nam-thùxdav y nhưwpbo Lýoahu Sưwpbo -Trung, Tiêayte u Cốlozv , Tiêayte u Chúmken , Dưwpbo Tĩyptl nh. (Xem
... Sau thờyejm i gian nàudrw y, vua Nhâvdeg n-Tôwpbo ng băzezm ng, Anh-Tôwpbo ng lêayte n kếgbbe vịivyp . Vìmken hồfvrh i còbrcq n làudrw Tháfarn i-tửfvrh , Anh-Tôwpbo ng chủnbsp đyptl áfarn nh Nam-thùxdav y; ôwpbo ng sang Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t nghiêayte n cứddau u, bịivyp võyalb -lâvdeg m triềsmqb u đyptl ìmken nh Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t làudrw m cho kinh hồfvrh n táfarn ng đyptl ởhqpe m. Nêayte n khi lêayte n ngôwpbo i vua, ôwpbo ng áfarn p dụtuoh ng chíivyp nh sáfarn ch co rúmken t. Nghĩyptl a làudrw binh lựypio c Nam-thùxdav y vẫypio n giữkeyk nguyêayte n, nhưwpbo ng tuyệcpbe t đyptl ốlozv i khôwpbo ng lấudrw n cáfarn c nưwpbo ớcpbe c lâvdeg n bang (1064-1067).
... Nhưwpbo ng vua Anh-Tôwpbo ng trịivyp vìmken khôwpbo ng đyptl ưwpbo ợlxez c lâvdeg u dàudrw i. Sau khi ngưwpbo ờyejm i băzezm ng hàudrw , Tháfarn i-tửfvrh lêayte n nốlozv i ngôwpbo i hiệcpbe u làudrw Hy-Ninh. Thờyejm i gian làudrw m tháfarn i-tửfvrh Hy-Ninh từesjt ng nghe ôwpbo ng cha, tháfarn i-phóeiox nóeiox i nhiềsmqb u vềsmqb cáfarn i nhụtuoh c phưwpbo ơgcen ng Bắgbbe c, Tâvdeg y, Nam, nêayte n ôwpbo ng nảftlp y ra hùxdav ng tâvdeg m muốlozv n thoáfarn t ra khỏsyxi i tìmken nh trạgcen ng đyptl óeiox . Ôwzxu ng dùxdav ng Vưwpbo ơgcen ng An-Thạgcen ch, áfarn p dụtuoh ng Tâvdeg n-pháfarn p. Sau sáfarn u năzezm m, dâvdeg n trởhqpe thàudrw nh giầbrcq u, binh lựypio c hùxdav ng mạgcen nh, quốlozv c sảftlp n dồfvrh i dàudrw o. Nêayte n ba năzezm m trưwpbo ớcpbe c, Hy-Ninh vớcpbe i An-Thạgcen ch muốlozv n dụtuoh ng binh rửfvrh a nhụtuoh c. Ôwzxu ng hộxvlw i cáfarn c đyptl ạgcen i thầbrcq n nghịivyp kếgbbe , nêayte n đyptl áfarn nh Liêayte u trưwpbo ớcpbe c hay đyptl áfarn nh Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t trưwpbo ớcpbe c. Cáfarn c văzezm n quan muốlozv n đyptl áfarn nh Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t trưwpbo ớcpbe c. Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t bạgcen i, thìmken Chiêayte m, Châvdeg n, Làudrw o phảftlp i đyptl ầbrcq u hàudrw ng. Bấudrw y giờyejm chỉehup ngọfvrh n cờyejm vềsmqb Tâvdeg y làudrw chiếgbbe m đyptl ưwpbo ợlxez c Đpkfs ạgcen i-lýoahu , Xiêayte m. Còbrcq n cáfarn c võyalb tưwpbo ớcpbe ng thìmken lạgcen i chủnbsp trưwpbo ơgcen ng đyptl áfarn nh Liêayte u trưwpbo ớcpbe c, chiếgbbe m lạgcen i phầbrcq n đyptl ấudrw t đyptl ãjjpx mấudrw t, rửfvrh a nhụtuoh c bịivyp tiếgbbe n cốlozv ng. Sau khi Liêayte u bạgcen i, thìmken cáfarn c nưwpbo ớcpbe c phưwpbo ơgcen ng Nam khôwpbo ng cầbrcq n đyptl áfarn nh cũhkzs ng phảftlp i quy phụtuoh c.
... Khi đyptl ưwpbo ợlxez c tin nàudrw y, ta cửfvrh ba sứddau đyptl oàudrw n mậerad t sang Tốlozv ng, Liêayte u, Hạgcen . Cảftlp ba sứddau đyptl oàudrw n đyptl ềsmqb u thàudrw nh côwpbo ng. Nhưwpbo ng từesjt khi Kinh-Nam vưwpbo ơgcen ng cáfarn o lãjjpx o vềsmqb ngao du sơgcen n thủnbsp y, thìmken phe chủnbsp đyptl áfarn nh Nam phưwpbo ơgcen ng thắgbbe ng thếgbbe , Tốlozv ng triềsmqb u thay đyptl ổsnxs i chíivyp nh sáfarn ch nhưwpbo Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng tâvdeg u. Từesjt chíivyp nh sáfarn ch co rúmken t, họfvrh đyptl ổsnxs i sang chíivyp nh sáfarn ch hung hăzezm ng, khiêayte u khíivyp ch. (1067-1075)
Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i-hậerad u đyptl ứddau ng dậerad y hưwpbo ớcpbe ng Côwpbo i-sơgcen n tam anh:
– Tam vịivyp sưwpbo báfarn . Xin cáfarn c sưwpbo báfarn cho biếgbbe t chi tiếgbbe t vềsmqb cuộxvlw c tranh luậerad n củnbsp a cáfarn c đyptl ạgcen i thầbrcq n Tốlozv ng vềsmqb việcpbe c đyptl áfarn nh Nam hay đyptl áfarn nh Bắgbbe c. Cóeiox nhưwpbo vậerad y ta mớcpbe i cóeiox thểnckt quyếgbbe t đyptl ịivyp nh đyptl ưwpbo ợlxez c đyptl ưwpbo ờyejm ng lốlozv i.
Trầbrcq n Trung-Đpkfs ạgcen o đyptl ứddau ng lêayte n trìmken nh bầbrcq y:
– Tâvdeg u tháfarn i-hậerad u, tâvdeg u hoàudrw ng-thưwpbo ợlxez ng, thầbrcq n xin bắgbbe t đyptl ầbrcq u khi Vưwpbo ơgcen ng An-Thạgcen ch lêayte n chấudrw p chíivyp nh. Từesjt tiềsmqb n cổsnxs đyptl ếgbbe n thờyejm i vua Tháfarn i-tôwpbo ng nhàudrw Tốlozv ng, nhữkeyk ng tểnckt -thầbrcq n phầbrcq n đyptl ôwpbo ng làudrw võyalb -quan cóeiox huâvdeg n côwpbo ng, rồfvrh i lêayte n làudrw m tểnckt -tưwpbo ớcpbe ng, hoặtgvy c cũhkzs ng cóeiox thểnckt làudrw tháfarn i-giáfarn m, làudrw văzezm n quan. Kểnckt từesjt thờyejm i vua Châvdeg n-tôwpbo ng đyptl ếgbbe n giờyejm (997-1075) hầbrcq u hếgbbe t nhữkeyk ng ngưwpbo ờyejm i nắgbbe m chứddau c tảftlp bộxvlw c-xạgcen , hữkeyk u bộxvlw c-xạgcen (Tảftlp tểnckt -tưwpbo ớcpbe ng hữkeyk u tểnckt -tưwpbo ớcpbe ng) hay tham-tri chíivyp nh-sựypio (phóeiox tểnckt -tưwpbo ớcpbe ng) đyptl ềsmqb u làudrw nhữkeyk ng văzezm n-gia, thi-sĩyptl , tưwpbo -tưwpbo ởhqpe ng gia nứddau c tiếgbbe ng thiêayte n-hạgcen , cóeiox nhiềsmqb u táfarn c phẩsyrh m danh tiếgbbe ng. Dĩyptl nhiêayte n họfvrh đyptl ềsmqb u làudrw nho-gia. Màudrw khi làudrw nho gia, thìmken thủnbsp cựypio u. Việcpbe c cai trịivyp dâvdeg n luôwpbo n luôwpbo n phảftlp i theo Tam-hoàudrw ng, Ngũhkzs -đyptl ếgbbe . Mỗdwwo i luậerad t lệcpbe đyptl ềsmqb u phảftlp i phỏsyxi ng theo Nghiêayte u, Thuấudrw n, Vũhkzs , Thang. Mỗdwwo i chếgbbe , chiếgbbe u, biểnckt u đyptl ềsmqb u phảftlp i dẫypio n Tứddau -thưwpbo , Ngũhkzs -kinh. Trong khi ta, Liêayte u, Hạgcen lạgcen i vưwpbo ợlxez t qua nhữkeyk ng đyptl iềsmqb u hủnbsp lậerad u, miễhkzs n sao làudrw m cho dâvdeg n hạgcen nh phúmken c làudrw đyptl ưwpbo ợlxez c rồfvrh i. Việcpbe c cảftlp i cáfarn ch củnbsp a Vưwpbo ơgcen ng An-Thạgcen ch, bìmken nh tâvdeg m màudrw bàudrw n, quảftlp làudrw thựypio c tếgbbe . Nộxvlw i dung cảftlp i cáfarn ch đyptl óeiox đyptl ốlozv i vớcpbe i ta thìmken thua xa, trong khi đyptl ốlozv i vớcpbe i cáfarn c nho thầbrcq n Tốlozv ng thìmken quáfarn táfarn o bạgcen o. Ngay nhữkeyk ng năzezm m đyptl ầbrcq u cảftlp i cáfarn ch, hầbrcq u hếgbbe t cáfarn c tểnckt thầbrcq n đyptl ềsmqb u chốlozv ng đyptl ốlozv i. Hy-Ninh đyptl ếgbbe thẳondi ng tay cáfarn ch chứddau c nhữkeyk ng tểnckt -thầbrcq n đyptl óeiox , đyptl ổsnxs i ra cáfarn c châvdeg u. Đpkfs óeiox làudrw đyptl iểnckt m vừesjt a yếgbbe u, vừesjt a dạgcen i.
Đpkfs ôwpbo -thốlozv ng Vũhkzs Quang hỏsyxi i:
– Thưwpbo a sưwpbo -báfarn (ghi chúmken : Long-biêayte n ngũhkzs hùxdav ng làudrw đyptl ệcpbe tửfvrh củnbsp a Khai-Quốlozv c vưwpbo ơgcen ng vàudrw vưwpbo ơgcen ng phi Thanh-Mai. Màudrw vưwpbo ơgcen ng phi Thanh-Mai làudrw sưwpbo muộxvlw i củnbsp a Trung-Đpkfs ạgcen o, nêayte n ôwpbo ng gọfvrh i Trung-Đpkfs ạgcen o làudrw sưwpbo báfarn ), xin sưwpbo báfarn giảftlp i rõyalb đyptl ôwpbo i chúmken t, rằbsor ng tạgcen i sao Hy-Ninh đyptl ưwpbo a cáfarn c tểnckt thầbrcq n ra cáfarn c châvdeg u làudrw đyptl iềsmqb u vừesjt a yếgbbe u, vừesjt a dạgcen i?
– Giảftlp n-dịivyp thôwpbo i. Nhưwpbo trêayte n đyptl ãjjpx tâvdeg u, cáfarn c tểnckt thầbrcq n đyptl ềsmqb u làudrw văzezm n gia, tưwpbo tưwpbo ởhqpe ng gia cóeiox nhữkeyk ng danh táfarn c, rấudrw t đyptl ưwpbo ợlxez c quầbrcq n chúmken ng hâvdeg m mộxvlw . Nay cáfarn ch chứddau c họfvrh , thìmken dâvdeg n chúmken ng bấudrw t phụtuoh c, đyptl óeiox cóeiox phảftlp i làudrw đyptl iềsmqb u làudrw m suy yếgbbe u lòbrcq ng tin củnbsp a dâvdeg n chúmken ng vềsmqb Tâvdeg n-pháfarn p khôwpbo ng? Khi đyptl ưwpbo a họfvrh ra cáfarn c châvdeg u làudrw m quan, họfvrh gầbrcq n dâvdeg n chúmken ng hơgcen n, gầbrcq n sĩyptl dâvdeg n hơgcen n, họfvrh cóeiox dịivyp p nóeiox i vớcpbe i mọfvrh i ngưwpbo ờyejm i rằbsor ng họfvrh cóeiox lýoahu . Họfvrh đyptl em nhữkeyk ng cáfarn i dởhqpe , cáfarn i bấudrw t lợlxez i củnbsp a Tâvdeg n-pháfarn p phơgcen i ra vớcpbe i quầbrcq n chúmken ng. Đpkfs óeiox cóeiox phảftlp i làudrw đyptl iềsmqb u dạgcen i khôwpbo ng?
Ôwzxu ng tiếgbbe p:
– Nay sau chíivyp n năzezm m áfarn p dụtuoh ng Tâvdeg n-pháfarn p, thàudrw nh côwpbo ng nhiềsmqb u vềsmqb quốlozv c-sảftlp n, vềsmqb binh-bịivyp , nhưwpbo ng thấudrw t bạgcen i vềsmqb nhâvdeg n tâvdeg m. Ngàudrw y 13 tháfarn ng 7 niêayte n hiệcpbe u Thầbrcq n-vũhkzs thứddau nhìmken (Tốlozv ng Hy-Ninh thứddau nhìmken , Canh-Tuấudrw t 1070),An-Thạgcen ch tâvdeg u vớcpbe i nhàudrw vua rằbsor ng: « Trưwpbo ớcpbe c đyptl âvdeg y triềsmqb u đyptl ìmken nh chỉehup chúmken trọfvrh ng vàudrw o mộxvlw -binh (binh triềsmqb u), thàudrw nh ra binh khôwpbo ng nhiềsmqb u lạgcen i rấudrw t tốlozv n kéhqpe m, màudrw khi hữkeyk u sựypio phảftlp i đyptl iềsmqb u đyptl ộxvlw ng. Ta phảftlp i bắgbbe t chưwpbo ớcpbe c Giao-chỉehup huấudrw n luyệcpbe n dâvdeg n binh, gọfvrh i làudrw bảftlp o-giáfarn p (tứddau c Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t làudrw hoàudrw ng-nam). Khi cóeiox biếgbbe n, bảftlp o-giáfarn p tựypio chốlozv ng cựypio cầbrcq m châvdeg n giặtgvy c, rồfvrh i ta cứddau u việcpbe n bằbsor ng chíivyp nh binh sau ». Vua thuậerad n. Thếgbbe làudrw Tốlozv ng cửfvrh Tôwpbo Giàudrw m, mộxvlw t biêayte n thầbrcq n cóeiox côwpbo ng chốlozv ng Nùxdav ng Tríivyp -Cao vềsmqb coi Ung-châvdeg u, lo việcpbe c luyệcpbe n dâvdeg n binh, lậerad p thêayte m mộxvlw t đyptl ạgcen o binh (ghi chúmken : đyptl ạgcen o củnbsp a Tốlozv ng khoảftlp ng 10 nghìmken n ngưwpbo ờyejm i, tưwpbo ơgcen ng đyptl ưwpbo ơgcen ng vớcpbe i ngàudrw y nay làudrw mộxvlw t sưwpbo đyptl oàudrw n).Cuốlozv i năzezm m nàudrw y, viêayte n chuyểnckt n vậerad n sứddau Quảftlp ng-Tâvdeg y làudrw Đpkfs ỗdwwo Kỷpnsh sưwpbo u tầbrcq m đyptl ầbrcq y đyptl ủnbsp vềsmqb tìmken nh hìmken nh nưwpbo ớcpbe c ta: dâvdeg n sốlozv , tổsnxs chứddau c quâvdeg n đyptl ộxvlw i, đyptl ịivyp a thếgbbe . Bấudrw y giờyejm ta mớcpbe i thắgbbe ng Chiêayte m, thanh thếgbbe lừesjt ng lẫypio y nêayte n Tốlozv ng chưwpbo a dáfarn m đyptl áfarn nh. Nhàudrw vua chuyểnckt n nhữkeyk ng chi tiếgbbe t đyptl óeiox cho Khu-mậerad t việcpbe n làudrw m tàudrw i liệcpbe u. (TB, Hy-Ninh 3, 11– Canh-Tuấudrw t 1070).
Côwpbo ng-chúmken a Thiêayte n-Ninh góeiox p ýoahu :
– Nhưwpbo vậerad y ta cũhkzs ng biếgbbe t rõyalb tâvdeg m-tưwpbo Hy-Ninh vàudrw Vưwpbo ơgcen ng An-Thạgcen ch: Họfvrh gờyejm m ta. Khi họfvrh đyptl ãjjpx gờyejm m, thìmken lúmken c đyptl áfarn nh ta họfvrh phảftlp i dùxdav ng hếgbbe t lựypio c.
Trung-Đpkfs ạgcen o tiếgbbe p:
– Đpkfs iệcpbe n hạgcen luậerad n đyptl úmken ng. Tháfarn ng giêayte ng niêayte n hiệcpbe u Thầbrcq n-vũhkzs thứddau ba (Tốlozv ng Hy-Ninh thứddau tưwpbo , Tâvdeg n-Hợlxez i 1071), Hy-Ninh phụtuoh c chứddau c cho Tiêayte u Chúmken . Nguyêayte n niêayte n hiệcpbe u Chưwpbo ơgcen ng-tháfarn nh Gia-kháfarn nh thứddau nhìmken đyptl ờyejm i vua Tháfarn nh-tôwpbo ng (Tốlozv ng Gia-Hựypio u thứddau năzezm m đyptl ờyejm i vua Nhâvdeg n-Tôwpbo ng, Canh-Týoahu 1060), Tiêayte u Chúmken tuâvdeg n mậerad t chỉehup củnbsp a nhàudrw vua lấudrw n chiếgbbe m cáfarn c trang, đyptl ộxvlw ng củnbsp a Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t, bịivyp vua bàudrw Bìmken nh-Dưwpbo ơgcen ng, phòbrcq mãjjpx Thâvdeg n Thiệcpbe u-Tháfarn i mang quâvdeg n đyptl áfarn nh tràudrw n qua. Quâvdeg n Tốlozv ng đyptl ạgcen i bạgcen i xin hòbrcq a. Vua bàudrw đyptl òbrcq i cáfarn ch chứddau c hếgbbe t bọfvrh n biêayte n thầbrcq n. Vua Nhâvdeg n-tôwpbo ng phảftlp i giảftlp cáfarn ch chứddau c bọfvrh n biêayte n thầbrcq n Nam-phưwpbo ơgcen ng, rồfvrh i phong cho chứddau c tưwpbo ớcpbe c lớcpbe n hơgcen n, đyptl ổsnxs i đyptl i nhữkeyk ng vùxdav ng béhqpe o bởhqpe hơgcen n. Tháfarn ng giêayte ng niêayte n hiệcpbe u Thầbrcq n-vũhkzs thứddau ba (Tốlozv ng Hy-Ninh thứddau tưwpbo , Tâvdeg n-Hợlxez i 1072), đyptl ểnckt chuẩsyrh n bịivyp đyptl áfarn nh Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t, Hy-Ninh vộxvlw i triệcpbe u Tiêayte u Chúmken vềsmqb hỏsyxi i ýoahu kiếgbbe n. Tiêayte u Chúmken tâvdeg u « Trưwpbo ớcpbe c đyptl âvdeg y tôwpbo i đyptl ãjjpx ởhqpe Ung-châvdeg u lâvdeg u, tôwpbo i biếgbbe t rằbsor ng Giao-chỉehup cóeiox thểnckt lấudrw y đyptl ưwpbo ợlxez c ». Hy-Ninh cửfvrh Chúmken coi Quếgbbe -châvdeg u, kiêayte m luôwpbo n Kinh-lưwpbo ợlxez c an-phủnbsp -sứddau Quảftlp ng-Tâvdeg y. Chúmken trởhqpe vềsmqb đyptl ấudrw t cũhkzs , vớcpbe i tháfarn i đyptl ộxvlw hung hăzezm ng. Y cho ngưwpbo ờyejm i liêayte n lạgcen c vớcpbe i cáfarn c chúmken a khêayte đyptl ộxvlw ng Bắgbbe c-biêayte n xưwpbo a, thanh thếgbbe Tốlozv ng trởhqpe thàudrw nh mạgcen nh. Mỗdwwo i hoạgcen t đyptl ộxvlw ng củnbsp a ta, Tốlozv ng đyptl ềsmqb u biếgbbe t hếgbbe t. Tháfarn ng 11, tin đyptl óeiox vềsmqb triềsmqb u, đyptl ứddau c Tháfarn nh-tôwpbo ng sai đyptl ộxvlw ng trưwpbo ởhqpe ng Quảftlp ng-nguyêayte n làudrw Lưwpbo u Kỷpnsh đyptl em quâvdeg n chiếgbbe m lạgcen i châvdeg u Quy-hóeiox a làudrw châvdeg u Nùxdav ng Tôwpbo ng-Đpkfs áfarn n theo Tốlozv ng, nộxvlw p cho Tốlozv ng. Tiêayte u Chúmken xin chỉehup dụtuoh củnbsp a triềsmqb u đyptl ìmken nh bắgbbe t buộxvlw c cáfarn c tri-châvdeg u khi thấudrw y cóeiox giặtgvy c qua đyptl ịivyp a hạgcen t mìmken nh, thìmken phảftlp i đyptl em quâvdeg n tiếgbbe p cứddau u cáfarn c khêayte đyptl ộxvlw ng. Ai khôwpbo ng tuâvdeg n thìmken giếgbbe t. Nhưwpbo ng vua Tốlozv ng lạgcen i ban chỉehup : « Khi báfarn o cóeiox giặtgvy c, chưwpbo a biếgbbe t thựypio c hưwpbo , nhiềsmqb u íivyp t màudrw bắgbbe t đyptl em quâvdeg n chốlozv ng thìmken sao thắgbbe ng đyptl ưwpbo ợlxez c, màudrw đyptl òbrcq i trịivyp tộxvlw i? ». Vìmken vậerad y Chúmken ởhqpe hai năzezm m, màudrw chẳondi ng làudrw m nêayte n cơgcen m cháfarn o gìmken .(TS 334).
Nhàudrw vua cưwpbo ờyejm i:
– Giáfarn nhưwpbo bấudrw y giờyejm Hy-Ninh thuậerad n cho Chúmken dùxdav ng nghiêayte m luậerad t, thìmken chắgbbe c y đyptl ãjjpx tiếgbbe n quâvdeg n vàudrw o Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t giữkeyk a lúmken c Dưwpbo ơgcen ng hậerad u làudrw m binh biếgbbe n rồfvrh i.
Mọfvrh i ngưwpbo ờyejm i đyptl ềsmqb u kinh ngạgcen c vềsmqb nhậerad n xéhqpe t củnbsp a ôwpbo ng vua con.
– Tháfarn ng hai niêayte n hiệcpbe u Tháfarn i-Ninh thứddau nhìmken (Tốlozv ng Hy-Ninh thứddau sáfarn u, Quýoahu -Sửfvrh u, 1073), nhàudrw vua triệcpbe u Tiêayte u Chúmken vềsmqb bàudrw n sáfarn ch lưwpbo ợlxez c đyptl áfarn nh Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t. Chúmken tâvdeg u rằbsor ng sau cuộxvlw c binh biếgbbe n củnbsp a Dưwpbo ơgcen ng hậerad u, tổsnxs chứddau c cai trịivyp củnbsp a ta vữkeyk ng, binh lựypio c hùxdav ng hậerad u, khóeiox cóeiox thểnckt đyptl áfarn nh. Hy-Ninh, An-Thạgcen ch khôwpbo ng vui lòbrcq ng, cấudrw t chứddau c y, cửfvrh Thẩsyrh m Khởhqpe i thay thếgbbe . Thẩsyrh m Khởhqpe i đyptl ang lĩyptl nh chứddau c Hìmken nh-bộxvlw lang-trung, châvdeg n tay củnbsp a Vưwpbo ơgcen ng An-Thạgcen ch. Thẩsyrh m tâvdeg u: « Giao-chỉehup làudrw đyptl ồfvrh hènthk n hạgcen , đyptl áfarn nh làudrw thắgbbe ng ». Thẩsyrh m Khởhqpe i coi Quếgbbe -châvdeg u, lĩyptl nh Kinh-lưwpbo ợlxez c an-phủnbsp -sứddau Quảftlp ng-Tâvdeg y, kiêayte m luôwpbo n chứddau c chuyểnckt n-vậerad n sứddau (coi vềsmqb lưwpbo ơgcen ng thảftlp o), tứddau c làudrw toàudrw n quyềsmqb n vềsmqb hàudrw nh-chíivyp nh, quâvdeg n-sựypio vàudrw o tháfarn ng hai. Khởhqpe i nhậerad n mậerad t chỉehup rằbsor ng: « Phảftlp i chuẩsyrh n bịivyp binh, lưwpbo ơgcen ng sẵmcdo n sàudrw ng đyptl ểnckt đyptl áfarn nh Giao-chỉehup . Cầbrcq n nhấudrw t làudrw m cho khéhqpe o, cho kíivyp n, bằbsor ng khôwpbo ng Giao-chỉehup biếgbbe t trưwpbo ớcpbe c, đyptl ềsmqb phòbrcq ng thìmken hỏsyxi ng việcpbe c ». Thẩsyrh m Khởhqpe i cậerad y đyptl ưwpbo ợlxez c tíivyp n nhiệcpbe m nêayte n vừesjt a tớcpbe i Quảftlp ng-Tâvdeg y, ra mặtgvy t khiêayte u khíivyp ch ta. Lậerad p tứddau c y tổsnxs chứddau c đyptl ưwpbo ờyejm ng vậerad n chuyểnckt n lưwpbo ơgcen ng thảftlp o, huấudrw n luyệcpbe n binh sĩyptl , đyptl ặtgvy t thêayte m doanh trạgcen i ởhqpe châvdeg u Dung, Nghi, rồfvrh i đyptl em quâvdeg n đyptl áfarn nh Vưwpbo ơgcen ng-khẩsyrh u củnbsp a ta đyptl ểnckt dòbrcq dẫypio m vàudrw o tháfarn ng ba. Khôwpbo ng ngờyejm Khởhqpe i ra binh bấudrw t thầbrcq n, vớcpbe i ba vạgcen n quâvdeg n triềsmqb u, màudrw đyptl áfarn nh mộxvlw t đyptl ồfvrh n ba trăzezm m quâvdeg n khêayte đyptl ộxvlw ng củnbsp a ta lạgcen i khôwpbo ng thắgbbe ng, binh sĩyptl chếgbbe t hơgcen n vạgcen n. (TB, Hy-Ninh 6, Quýoahu -Sửfvrh u 1073).
Tíivyp n-Nghĩyptl a vưwpbo ơgcen ng hỏsyxi i côwpbo ng chúmken a Thiêayte n-Thàudrw nh:
– Vua bàudrw ! Làudrw m thếgbbe nàudrw o màudrw ba trăzezm m quâvdeg n củnbsp a vua Bàudrw lạgcen i chốlozv ng nổsnxs i ba vạgcen n quâvdeg n Tốlozv ng?
– Khảftlp i hoàudrw ng-thúmken c, khôwpbo ng cóeiox gìmken lạgcen . Nhấudrw t cửfvrh nhấudrw t đyptl ộxvlw ng củnbsp a Khởhqpe i, Bắgbbe c-biêayte n biếgbbe t hếgbbe t. Cho nêayte n trêayte n bầbrcq u trờyejm i cáfarn c đyptl ồfvrh n biêayte n phòbrcq ng lúmken c nàudrw o cũhkzs ng cóeiox chim ưwpbo ng tuầbrcq n tiễhkzs u. Do đyptl óeiox khi quâvdeg n Khởhqpe i bắgbbe t đyptl ầbrcq u chuyểnckt n đyptl ộxvlw ng, đyptl ồfvrh n Vưwpbo ơgcen ng-khẩsyrh u đyptl ãjjpx biếgbbe t màudrw đyptl ềsmqb phòbrcq ng. Tưwpbo ớcpbe ng Tốlozv ng kéhqpe o quâvdeg n tớcpbe i, thấudrw y đyptl ồfvrh n binh ta phòbrcq ng vệcpbe nghiêayte m mậerad t, y xua quâvdeg n tấudrw n côwpbo ng àudrw o ạgcen t. Quâvdeg n trong đyptl ồfvrh n dùxdav ng têayte n liêayte n châvdeg u bắgbbe n ra. Binh Tốlozv ng chếgbbe t hàudrw ng hàudrw ng lớcpbe p lớcpbe p, họfvrh đyptl àudrw nh rúmken t ra đyptl ểnckt nhặtgvy t xáfarn c chếgbbe t. Giữkeyk a lúmken c đyptl óeiox , ta cho đyptl ộxvlw i voi, hổsnxs từesjt trong rừesjt ng đyptl áfarn nh tậerad p hậerad u. Binh Tốlozv ng bỏsyxi chạgcen y táfarn n loạgcen n. Ta dùxdav ng thúmken binh đyptl uổsnxs i theo tớcpbe i biêayte n giớcpbe i rồfvrh i mớcpbe i rúmken t vềsmqb .
Côwpbo ng chúmken a đyptl ưwpbo a mắgbbe t cho Trung-Đpkfs ạgcen o:
– Xin sưwpbo báfarn tiếgbbe p tụtuoh c.
– Binh tưwpbo ớcpbe ng chếgbbe t nhiềsmqb u, màudrw Thẩsyrh m Khởhqpe i bắgbbe t phu đyptl ắgbbe p đyptl ồfvrh n lũhkzs y ởhqpe châvdeg u Dung, Nghi. Dâvdeg n chúmken ng tứddau c giậerad n nổsnxs i loạgcen n, chéhqpe m giếgbbe t quan lạgcen i. Tháfarn ng tưwpbo (vẫypio n 1073) Khởhqpe i dấudrw y đyptl ộxvlw ng binh năzezm m mưwpbo ơgcen i mốlozv t đyptl ộxvlw ng thuộxvlw c Ung-châvdeg u đyptl ểnckt kếgbbe t thàudrw nh quâvdeg n bảftlp o-giáfarn p. Hy-Ninh cựypio c hoan hỉehup , cấudrw p thêayte m lưwpbo ơgcen ng tiềsmqb n. Y lạgcen i sai tưwpbo ớcpbe ng vàudrw o cáfarn c khêayte -đyptl ộxvlw ng kiểnckt m đyptl iểnckt m dâvdeg n đyptl inh dạgcen y trậerad n đyptl ồfvrh , kếgbbe t thàudrw nh bảftlp o-ngũhkzs . Vềsmqb mặtgvy t biểnckt n, y bắgbbe t hếgbbe t tráfarn ng đyptl inh củnbsp a nhữkeyk ng thưwpbo ơgcen ng thuyềsmqb n luyệcpbe n tậerad p luyệcpbe n. Vìmken sợlxez tếgbbe táfarn c ta biếgbbe t, y cấudrw m cáfarn c thuyềsmqb n buôwpbo n khôwpbo ng đyptl ưwpbo ợlxez c sang ta (TS.334). Đpkfs ếgbbe n đyptl âvdeg y Khởhqpe i tiếgbbe n thêayte m mộxvlw t bưwpbo ớcpbe c làudrw dụtuoh dỗdwwo , áfarn p lựypio c cáfarn c châvdeg u đyptl ộxvlw ng củnbsp a ta theo họfvrh . Y làudrw m việcpbe c quáfarn ồfvrh n àudrw o, trong khi Hy-Ninh ban chỉehup cho y phảftlp i làudrw m thựypio c kíivyp n. Việcpbe c nàudrw y xin đyptl ểnckt vua bàudrw Bắgbbe c-biêayte n tâvdeg u trìmken nh.
Côwpbo ng-chúmken a Thiêayte n-Thàudrw nh tâvdeg u:
– Tháfarn ng tưwpbo năzezm m đyptl óeiox (1073), Tốlozv ng ban chứddau c tưwpbo ớcpbe c cho bọfvrh n trang đyptl ộxvlw ng Việcpbe t dâvdeg ng đyptl ấudrw t theo họfvrh . Nùxdav ng Tôwpbo ng Đpkfs áfarn n đyptl ưwpbo ợlxez c giữkeyk chứddau c Đpkfs ôwpbo -giáfarn m Quếgbbe -châvdeg u, Nùxdav ng Tríivyp -Hộxvlw i đyptl ưwpbo ợlxez c coi châvdeg u Quy-hóeiox a. Cảftlp hai đyptl ưwpbo ợlxez c phong tưwpbo ớcpbe c Cung-bịivyp khốlozv phóeiox sứddau . Khởhqpe i lạgcen i sai ngưwpbo ờyejm i dụtuoh Lưwpbo u-Kỷpnsh ởhqpe Quảftlp ng-nguyêayte n. Nhưwpbo ng Kỷpnsh khôwpbo ng theo. Cuốlozv i năzezm m, bọfvrh n Nùxdav ng Thiệcpbe n-Mỹztiq đyptl em châvdeg u Âoahu n-tìmken nh, vàudrw 600 gia thuộxvlw c theo Tốlozv ng. Tốlozv ng nhậerad n. Thầbrcq n vộxvlw i mậerad t tấudrw u vềsmqb triềsmqb u. Tháfarn i-hậerad u ban chỉehup : Tốlozv ng khôwpbo ng e dènthk mìmken nh, thìmken mìmken nh phảftlp i tỏsyxi ra mạgcen nh, chúmken ng mớcpbe i sợlxez . Mộxvlw t mặtgvy t Bắgbbe c-cưwpbo ơgcen ng truyềsmqb n lệcpbe nh đyptl i khắgbbe p cáfarn c châvdeg u đyptl ộxvlw ng chuẩsyrh n bịivyp lưwpbo ơgcen ng thảftlp o, binh líivyp nh đyptl ểnckt làudrw m lạgcen i chuyệcpbe n côwpbo mẫypio u Bìmken nh-Dưwpbo ơgcen ng đyptl ãjjpx làudrw m năzezm m Chưwpbo ơgcen ng-tháfarn nh Gia-kháfarn nh (Canh-Týoahu , 1060). Quảftlp nhiêayte n tin đyptl ồfvrh n ra, tếgbbe táfarn c Tốlozv ng vộxvlw i tấudrw u vềsmqb Biệcpbe n-kinh, làudrw m cho Hy-Ninh đyptl ếgbbe lo sợlxez hồfvrh i hộxvlw p. Mộxvlw t mặtgvy t Tháfarn i-hậerad u sai sứddau sang triềsmqb u Tốlozv ng cáfarn o nhữkeyk ng việcpbe c làudrw m củnbsp a Khởhqpe i vàudrw đyptl ặtgvy t vấudrw n đyptl ềsmqb : Nếgbbe u quảftlp Khởhqpe i tuâvdeg n chỉehup củnbsp a triềsmqb u đyptl ìmken nh, thìmken Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t xin đyptl em quâvdeg n qua đyptl òbrcq i lạgcen i. Còbrcq n nhưwpbo tựypio ýoahu Khởhqpe i, thìmken xin trịivyp tộxvlw i y cho an lòbrcq ng cáfarn c nưwpbo ớcpbe c Nam biêayte n. Hy-Ninh thấudrw y Khởhqpe i làudrw m việcpbe c lộxvlw liễhkzs u quáfarn rồfvrh i, sợlxez Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t tiếgbbe n binh, trong khi họfvrh chưwpbo a chuẩsyrh n bịivyp xong. Hy-Ninh vộxvlw i họfvrh p đyptl ạgcen i thầbrcq n nghịivyp sựypio .
Tháfarn i-úmken y Hoàudrw ng Kiệcpbe n hỏsyxi i Trung-Đpkfs ạgcen o:
– Xin sưwpbo thúmken c tâvdeg u tiếgbbe p vềsmqb tìmken nh hìmken nh Tốlozv ng triềsmqb u.
– Lúmken c ấudrw y anh em thầbrcq n đyptl ang ởhqpe Biệcpbe n-kinh. Nghe tin nàudrw y, thầbrcq n đyptl em vàudrw ng bạgcen c đyptl úmken t lóeiox t cho bọfvrh n văzezm n quan chốlozv ng Vưwpbo ơgcen ng An-Thạgcen ch nhưwpbo Hàudrw n Kỳoahu , Tôwpbo n Giáfarn c, Lãjjpx Côwpbo ng-Trứddau , Trìmken nh Hiệcpbe u, Lýoahu Thưwpbo ờyejm ng, Tôwpbo Thứddau c, Tôwpbo Triệcpbe t... cung cấudrw p tin tứddau c cho họfvrh . Họfvrh xúmken m váfarn o hạgcen ch tộxvlw i Vưwpbo ơgcen ng An-Thạgcen ch dung dưwpbo ỡhqpe ng Thẩsyrh m Khởhqpe i. Anh em thầbrcq n lạgcen i dùxdav ng chim ưwpbo ng báfarn o tin cho sứddau đyptl oàudrw n ta ởhqpe Liêayte u, Tâvdeg y-hạgcen . Trầbrcq n Thanh-Hợlxez p cùxdav ng Tuyếgbbe t-sơgcen n thậerad p anh khíivyp ch Liêayte u đyptl òbrcq i Tốlozv ng cắgbbe t đyptl ấudrw t vùxdav ng Phầbrcq n-thủnbsp y-lĩyptl nh cho. Đpkfs ộxvlw ng-đyptl ìmken nh thấudrw t kiệcpbe t xui Hạgcen đyptl em quâvdeg n vàudrw o Tâvdeg y thùxdav y lấudrw n chiếgbbe m hai châvdeg u. Bỗdwwo ng chốlozv c Tốlozv ng thấudrw y Bắgbbe c, Tâvdeg y, Nam cùxdav ng chuẩsyrh n bịivyp đyptl áfarn nh mìmken nh. Vưwpbo ơgcen ng An-Thạgcen ch gỡhqpe sứddau c éhqpe p củnbsp a Liêayte u bằbsor ng cáfarn ch tâvdeg u Hy-Ninh cắgbbe t đyptl ấudrw t, nhưwpbo họfvrh đyptl òbrcq i. Phíivyp a Tâvdeg y chịivyp u giảftlp ng hòbrcq a. Còbrcq n phíivyp a Nam thìmken chịivyp u nhúmken n bằbsor ng cáfarn ch bãjjpx i Thẩsyrh m Khởhqpe i. Lệcpbe nh bãjjpx i ban ra ngàudrw y 1 tháfarn ng ba, niêayte n hiệcpbe u Tháfarn i-Ninh thứddau ba (Tốlozv ng Hy-Ninh thứddau 7, Giáfarn p-Dầbrcq n 1074), vàudrw cửfvrh Lưwpbo u Di thay Khởhqpe i. Anh em thầbrcq n lạgcen i cung cấudrw p tin tứddau c Nam thùxdav y cho cáfarn c văzezm n thầbrcq n Tốlozv ng. Họfvrh xúmken m vàudrw o đyptl àudrw n hạgcen ch Vưwpbo ơgcen ng An-Thạgcen ch rằbsor ng chỉehup vìmken ham gâvdeg y sựypio ởhqpe Nam thùxdav y, màudrw triềsmqb u đyptl ìmken nh bịivyp nhụtuoh c ởhqpe Nam, mấudrw t đyptl ấudrw t ởhqpe Bắgbbe c, mấudrw t hai châvdeg u ởhqpe Tâvdeg y. Hy-Ninh đyptl ếgbbe truyềsmqb n cho Vưwpbo ơgcen ng An-Thạgcen ch rúmken t lui, lấudrw y đyptl àudrw n em Thạgcen ch làudrw Lãjjpx Huệcpbe -Khanh thay thếgbbe vàudrw o ngàudrw y 6 tháfarn ng tưwpbo cùxdav ng năzezm m (1074). Còbrcq n Lưwpbo u Di làudrw m nhữkeyk ng gìmken ởhqpe Nam biêayte n từesjt hồfvrh i đyptl óeiox đyptl ếgbbe n giờyejm , xin đyptl ểnckt vua bàudrw Bắgbbe c-biêayte n tâvdeg u trìmken nh.
– Tâvdeg u Tháfarn i-hậerad u, tâvdeg u Hoàudrw ng-thưwpbo ợlxez ng.
Côwpbo ng-chúmken a Thiêayte n-Thàudrw nh đyptl ứddau ng dậerad y trìmken nh bầbrcq y: Lưwpbo u Di vẫypio n theo đyptl ưwpbo ờyejm ng lốlozv i củnbsp a Thẩsyrh m Khởhqpe i. Y tiếgbbe p tụtuoh c sai quan lạgcen i vàudrw o cáfarn c khêayte đyptl ộxvlw ng kiểnckt m đyptl iểnckt m thổsnxs -dâvdeg n, bắgbbe t tậerad p trậerad n. Mặtgvy t thủnbsp y y đyptl óeiox ng chiếgbbe n thuyềsmqb n, dùxdav ng thuyềsmqb n muốlozv i luyệcpbe n thủnbsp y quâvdeg n. Tháfarn ng giêayte ng năzezm m nay thầbrcq n tâvdeg u chưwpbo sựypio vềsmqb triềsmqb u (Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t Tháfarn i-Ninh năzezm m thứddau tưwpbo , Tốlozv ng Hy-Ninh năzezm m thứddau 8, Ấkeyk t-Mãjjpx o 1075). Tháfarn i hậerad u ban chỉehup : Nhưwpbo vậerad y đyptl ủnbsp thấudrw y rõyalb chíivyp nh Hy-Ninh chuẩsyrh n bịivyp đyptl áfarn nh ta chứddau khôwpbo ng phảftlp i bọfvrh n biêayte n thầbrcq n. Ngưwpbo ờyejm i sai sứddau sang Tốlozv ng đyptl òbrcq i phảftlp i trảftlp bọfvrh n Nùxdav ng Thiệcpbe n-Mỹztiq , mụtuoh c đyptl íivyp ch dòbrcq tháfarn i đyptl ộxvlw củnbsp a Hy-Ninh. Tốlozv ng khôwpbo ng trảftlp lờyejm i. Tháfarn i-hậerad u lạgcen i đyptl òbrcq i đyptl ấudrw t vàudrw dâvdeg n đyptl ộxvlw ng Âoahu n-tìmken nh, Tốlozv ng khôwpbo ng bằbsor ng lòbrcq ng trảftlp . Nhưwpbo vậerad y rõyalb ràudrw ng Tốlozv ng chuẩsyrh n bịivyp đyptl áfarn nh ta đyptl ãjjpx xong, nêayte n mớcpbe i cóeiox tháfarn i đyptl ộxvlw cứddau ng rắgbbe n. Đpkfs ểnckt tỏsyxi ýoahu sẵmcdo n sàudrw ng gâvdeg y chiếgbbe n vớcpbe i ta, tháfarn ng hai vừesjt a qua, Hy-Ninh lạgcen i triệcpbe u Vưwpbo ơgcen ng An-Thạgcen ch vềsmqb triềsmqb u. Vừesjt a vềsmqb tớcpbe i triềsmqb u, An-Thạgcen ch sai sứddau sang giảftlp ng hòbrcq a vớcpbe i Liêayte u, cắgbbe t thêayte m 700 dặtgvy m vùxdav ng Hàudrw -đyptl ôwpbo ng dâvdeg ng cho Liêayte u đyptl ểnckt an mặtgvy t Bắgbbe c. (TS 334).
Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u đyptl ứddau ng dậerad y, néhqpe t mặtgvy t bàudrw cựypio c kỳoahu nghiêayte m trọfvrh ng, đyptl ôwpbo i mắgbbe t sắgbbe c nhưwpbo dao cau lưwpbo ớcpbe t nhìmken n triềsmqb u đyptl ìmken nh mộxvlw t lưwpbo ợlxez t, rồfvrh i ban chỉehup :
– Tốlozv ng chuẩsyrh n bịivyp đyptl áfarn nh ta từesjt lâvdeg u, nay mọfvrh i sựypio cụtuoh bịivyp rồfvrh i. Cáfarn i ngàudrw y quâvdeg n Tốlozv ng nhậerad p Việcpbe t thựypio c khôwpbo ng xa. Vậerad y ýoahu kiếgbbe n chưwpbo khanh thếgbbe nàudrw o, xin cứddau thàudrw nh thựypio c trìmken nh bầbrcq y?
Tháfarn i-sưwpbo Lýoahu Đpkfs ạgcen o-Thàudrw nh cung tay:
– Thầbrcq n xin tâvdeg u: Sáfarn ch Mạgcen nh-Tửfvrh cóeiox câvdeg u: « Ta hồfvrh binh đyptl ao chi sựypio , tháfarn nh nhâvdeg n bấudrw t đyptl ắgbbe c dĩyptl dụtuoh ng chi ».
Nghĩyptl a làudrw : Than ôwpbo i! Binh đyptl ao làudrw nhữkeyk ng thứddau hung áfarn c, bậerad c tháfarn nh nhâvdeg n bấudrw t đyptl ắgbbe c dĩyptl mớcpbe i phảftlp i dùxdav ng đyptl ếgbbe n. Cáfarn c chúmken a tháfarn nh nhưwpbo Nghiêayte u, Thuấudrw n, Vũhkzs , Thang đyptl âvdeg u cóeiox dùxdav ng chiếgbbe n tranh, màudrw vẫypio n an đyptl ưwpbo ợlxez c thiêayte n hạgcen ? Đpkfs ốlozv i vớcpbe i Chiêayte m, ta đyptl em quâvdeg n đyptl áfarn nh họfvrh , nêayte n nay họfvrh cấudrw t quâvdeg n báfarn o thùxdav , mai họfvrh cấudrw t quâvdeg n đyptl òbrcq i đyptl ấudrw t, cáfarn i khốlozv n khổsnxs nàudrw y thựypio c khôwpbo ng biếgbbe t bao giờyejm mớcpbe i hếgbbe t. Còbrcq n Trung-quốlozv c làudrw gốlozv c văzezm n minh thiêayte n hạgcen , trêayte n cao cóeiox thiêayte n-tửfvrh trịivyp vìmken , nhữkeyk ng sắgbbe c dâvdeg n Di, Đpkfs ịivyp ch phảftlp i hưwpbo ớcpbe ng vềsmqb màudrw quy phụtuoh c. Xưwpbo a kia vua Trưwpbo ng cùxdav ng 162 tưwpbo ớcpbe ng, lậerad p lêayte n Lĩyptl nh-Nam mạgcen nh biếgbbe t làudrw chừesjt ng nàudrw o! Nhưwpbo ng chỉehup vìmken cứddau ng quáfarn màudrw bịivyp gẫypio y. Giáfarn nhưwpbo hồfvrh i đyptl óeiox , ta hậerad u lễhkzs , hạgcen thểnckt tiếgbbe n cốlozv ng xưwpbo ng thầbrcq n vớcpbe i Háfarn n, cóeiox phảftlp i Lĩyptl nh-Nam yêayte n khôwpbo ng? Chỉehup vìmken chưwpbo tưwpbo ớcpbe ng hồfvrh i đyptl óeiox quáfarn tựypio áfarn i, nhấudrw t đyptl ịivyp nh chốlozv ng Háfarn n màudrw đyptl i đyptl ếgbbe n nưwpbo ớcpbe c mấudrw t, tộxvlw c Việcpbe t bịivyp diệcpbe t. Vậerad y, thầbrcq n nghĩyptl , ta nêayte n cửfvrh mộxvlw t văzezm n thầbrcq n giỏsyxi i biệcpbe n thuyếgbbe t, mang châvdeg u ngọfvrh c sang Biệcpbe n-kinh nhúmken n nhưwpbo ờyejm ng xin Tốlozv ng bãjjpx i binh. Nhưwpbo vậerad y tráfarn nh đyptl ưwpbo ợlxez c chiếgbbe n tranh.
Lậerad p tứddau c trong khoang thuyềsmqb n cùxdav ng bậerad t lêayte n mộxvlw t loạgcen t tiếgbbe ng « khôwpbo ng ». Lýoahu tháfarn i sưwpbo rùxdav ng mìmken nh kinh hãjjpx i, ngơgcen ngáfarn c nhìmken n cửfvrh tọfvrh a.
Mộxvlw t thiếgbbe u-phụtuoh ngồfvrh i trong hàudrw ng võyalb tưwpbo ớcpbe ng nữkeyk đyptl ứddau ng dậerad y cung tay:
– Tâvdeg u tháfarn i-hậerad u, tâvdeg u hoàudrw ng-thưwpbo ợlxez ng, thầbrcq n Trầbrcq n Ngọfvrh c-Liêayte n tưwpbo ớcpbe c phong nhấudrw t phẩsyrh m phu nhâvdeg n, vợlxez củnbsp a Đpkfs ôwpbo -thốlozv ng Trầbrcq n Ninh thốlozv ng lĩyptl nh hiệcpbe u Thiêayte n-tửfvrh binh Đpkfs ằbsor ng-hảftlp i, xin đyptl ưwpbo ợlxez c phéhqpe p đyptl ốlozv i thoạgcen i vớcpbe i Tháfarn i-sưwpbo íivyp t đyptl iềsmqb u.
– Tấudrw t cảftlp nhữkeyk ng vịivyp đyptl ưwpbo ợlxez c mờyejm i hộxvlw i hôwpbo m nay đyptl ềsmqb u cóeiox quyềsmqb n thảftlp o luậerad n, tâvdeg u trìmken nh, khôwpbo ng phâvdeg n biệcpbe t chứddau c tưwpbo ớcpbe c, nam nữkeyk , văzezm n võyalb . Phu-nhâvdeg n cứddau hỏsyxi i.
Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u phâvdeg n giảftlp i: Huốlozv ng chi phu nhâvdeg n làudrw nữkeyk tưwpbo ớcpbe ng phóeiox thốlozv ng lĩyptl nh hiệcpbe u Đpkfs ằbsor ng-hảftlp i.
– Thưwpbo a tháfarn i-sưwpbo . Tháfarn i-sưwpbo dạgcen y rằbsor ng vìmken ta đyptl em quâvdeg n đyptl áfarn nh Chiêayte m, mớcpbe i khiếgbbe n Chiêayte m đyptl em quâvdeg n báfarn o thùxdav , thựypio c khôwpbo ng đyptl úmken ng. Kểnckt từesjt đyptl ờyejm i đyptl ứddau c Tháfarn i-tổsnxs nhàudrw ta lêayte n ngốlozv i, lúmken c nàudrw o ngưwpbo ờyejm i cũhkzs ng muốlozv n cáfarn c vùxdav ng tộxvlw c Việcpbe t sốlozv ng hòbrcq a hoãjjpx n vớcpbe i nhau trong thếgbbe tưwpbo ơgcen ng thâvdeg n, tưwpbo ơgcen ng áfarn i nhưwpbo môwpbo i vớcpbe i răzezm ng. Nhưwpbo ng chíivyp nh cáfarn c vua Chiêayte m thuộxvlw c gốlozv c Mãjjpx -lịivyp -áfarn cuồfvrh ng bạgcen o đyptl em quâvdeg n xâvdeg m lấudrw n biêayte n cãjjpx nh, cho nêayte n ngưwpbo ờyejm i mớcpbe i pháfarn i đyptl ứddau c Tháfarn i-tôwpbo ng đyptl em quâvdeg o chinh phạgcen t. Nhưwpbo vậerad y ta đyptl áfarn nh Chiêayte m đyptl úmken ng nhưwpbo Mạgcen nh-Tửfvrh nóeiox i « Tháfarn nh nhâvdeg n bấudrw t đyptl ắgbbe c dĩyptl dụtuoh ng chi ».
Cửfvrh tọfvrh a vỗdwwo tay hoan hôwpbo nhiệcpbe t liệcpbe t, trong đyptl óeiox cóeiox cảftlp Tháfarn i-Ninh hoàudrw ng đyptl ếgbbe . Ngọfvrh c-Liêayte n tiếgbbe p:
– Còbrcq n nhưwpbo tháfarn i-sưwpbo dạgcen y: Trung-quốlozv c làudrw gốlozv c văzezm n minh thiêayte n hạgcen , cáfarn c sứddau c dâvdeg n Di, Đpkfs ịivyp ch phảftlp i qui phụtuoh c, lạgcen i càudrw ng khôwpbo ng đyptl úmken ng. Từesjt cổsnxs , văzezm n minh tộxvlw c Hoa, tộxvlw c Việcpbe t cóeiox hai vẻzzlr rựypio c rỡhqpe kháfarn c nhau. Nếgbbe u tộxvlw c Hoa giỏsyxi i vềsmqb săzezm n bắgbbe n, thìmken tộxvlw c Việcpbe t giỏsyxi i vềsmqb canh nôwpbo ng. Tộxvlw c Hoa tìmken m ra lýoahu âvdeg m dưwpbo ơgcen ng, ngũhkzs hàudrw nh, thìmken tộxvlw c Việcpbe t lạgcen i đyptl i tiêayte n phong trong thuậerad t luyệcpbe n kim. Bằbsor ng cớcpbe , ta đyptl úmken c đyptl ưwpbo ợlxez c trốlozv ng đyptl ồfvrh ng từesjt khi tộxvlw c Hoa chưwpbo a biếgbbe t dùxdav ng kim loạgcen i làudrw m vũhkzs khíivyp . Vềsmqb y-họfvrh c, tộxvlw c Hoa soạgcen n ra Nộxvlw i-kinh thìmken tộxvlw c Việcpbe t soạgcen n ra Nạgcen n-kinh. Mộxvlw t đyptl ặtgvy c tháfarn i kháfarn c làudrw tộxvlw c Việcpbe t đyptl i tiêayte n phong trong khoa thiêayte n-văzezm n, lịivyp ch-sốlozv ; đyptl ờyejm i vua Hùxdav ng ta soạgcen n ra lịivyp ch, chéhqpe p vàudrw o lưwpbo ng con rùxdav a đyptl em tặtgvy ng Trung-quốlozv c. Vua Nghiêayte u truyềsmqb n chéhqpe p lạgcen i gọfvrh i làudrw Quy-lịivyp ch; từesjt đyptl ấudrw y Trung-quốlozv c nghiêayte n cứddau u thêayte m vềsmqb lịivyp ch sốlozv , nhưwpbo ng căzezm n bảftlp n vẫypio n từesjt Qui lịivyp ch.
Tấudrw t cảftlp cửfvrh tọfvrh a đyptl ềsmqb u gậerad t đyptl ầbrcq u tỏsyxi vẻzzlr táfarn n thàudrw nh. Ngọfvrh c-Liêayte n vẫypio n khoan thai:
– Vấudrw n đyptl ềsmqb tháfarn i-sưwpbo dạgcen y rằbsor ng cáfarn c dâvdeg n Di, Đpkfs ịivyp ch phảftlp i quy phụtuoh c Trung-quốlozv c, thìmken tiểnckt u nữkeyk khôwpbo ng phụtuoh c. Nhữkeyk ng đyptl iềsmqb u màudrw Tháfarn i-sưwpbo nóeiox i đyptl ềsmqb u pháfarn t xuấudrw t từesjt kinh Thưwpbo , màudrw kinh Thưwpbo do văzezm n nhâvdeg n cổsnxs thờyejm i viếgbbe t ra, chứddau đyptl âvdeg u phảftlp i trờyejm i đyptl ấudrw t viếgbbe t? Nếgbbe u nhưwpbo bâvdeg y giờyejm tiểnckt u nữkeyk cũhkzs ng viếgbbe t bộxvlw kinh Việcpbe t, rồfvrh i nóeiox i rằbsor ng Việcpbe t làudrw gốlozv c văzezm n minh thiêayte n hạgcen , cáfarn c sắgbbe c dâvdeg n kháfarn c phảftlp i cúmken i đyptl ầbrcq u tuâvdeg n phụtuoh c thìmken tháfarn i-sưwpbo nghĩyptl sao? Tháfarn i-sưwpbo việcpbe n dẫypio n cáfarn i thấudrw t bạgcen i củnbsp a anh hùxdav ng Linh-Nam làudrw do khôwpbo ng biếgbbe t nhúmken n mìmken nh vớcpbe i Háfarn n. Đpkfs iềsmqb u nàudrw y hoàudrw n toàudrw n sai. Bởhqpe i sửfvrh sáfarn ch còbrcq n ghi: Vìmken Lĩyptl nh-Nam tổsnxs chứddau c cai trịivyp hoàudrw n hảftlp o, vua đyptl ưwpbo ợlxez c đyptl ưwpbo a lêayte n do lốlozv i cửfvrh hiềsmqb n, chứddau khôwpbo ng do cha truyềsmqb n con nốlozv i. Dâvdeg n Háfarn n nổsnxs i lêayte n khắgbbe p nơgcen i, muốlozv n thay đyptl ổsnxs i lốlozv i cai trịivyp sao cho giốlozv ng Lĩyptl nh-Nam. Chíivyp nh vìmken vậerad y, bằbsor ng mọfvrh i giáfarn Quang-Vũhkzs phảftlp i diệcpbe t Lĩyptl nh-Nam. Giảftlp nhưwpbo hồfvrh i đyptl óeiox vua Trưwpbo ng cóeiox nhúmken n đyptl ếgbbe n mấudrw y Háfarn n cũhkzs ng phảftlp i đyptl áfarn nh Lĩyptl nh-Nam đyptl ểnckt tựypio tồfvrh n.
Cửfvrh tọfvrh a đyptl ềsmqb u gậerad t đyptl ầbrcq u côwpbo ng nhậerad n lýoahu luậerad n củnbsp a Ngọfvrh c-Liêayte n. Từesjt trưwpbo ớcpbe c đyptl ếgbbe n giờyejm triềsmqb u đyptl ìmken nh đyptl ềsmqb u nghe đyptl ồfvrh n rằbsor ng trong bốlozv n thiếgbbe u nữkeyk Việcpbe t kiềsmqb u kếgbbe t hôwpbo n vớcpbe i bốlozv n trong Long-biêayte n ngũhkzs hùxdav ng, thìmken Trầbrcq n Ngọfvrh c-Liêayte n làudrw ngưwpbo ờyejm i cóeiox cáfarn i họfvrh c rấudrw t uyêayte n thâvdeg m, nhưwpbo ng íivyp t ai tin. Bâvdeg y giờyejm giữkeyk a buổsnxs i triềsmqb u hộxvlw i, nàudrw ng dùxdav ng sửfvrh sáfarn ch bẻzzlr gẫypio y tấudrw t cảftlp lýoahu luậerad n củnbsp a mộxvlw t đyptl ạgcen i nho nhưwpbo tháfarn i-sưwpbo Lýoahu Đpkfs ạgcen o-Thàudrw nh, khiếgbbe n mọfvrh i ngưwpbo ờyejm i đyptl ềsmqb u khâvdeg m phụtuoh c.
Ngọfvrh c-Liêayte n đyptl ọfvrh c đyptl ưwpbo ợlxez c trêayte n néhqpe t mặtgvy t mọfvrh i ngưwpbo ờyejm i sựypio đyptl ồfvrh ng ýoahu vớcpbe i mìmken nh. Nàudrw ng thêayte m can đyptl ảftlp m, nóeiox i tiếgbbe p:
– Kinh Thưwpbo gọfvrh i cáfarn c dâvdeg n tộxvlw c phíivyp a Đpkfs ôwpbo ng Trung-quốlozv c làudrw Di, phíivyp a Nam làudrw man, phíivyp a Tâvdeg y làudrw Nhung, phíivyp a Bắgbbe c làudrw đyptl ịivyp ch. Khi viếgbbe t têayte n cáfarn c nưwpbo ớcpbe c xung quanh, thìmken họfvrh khôwpbo ng cóeiox bộxvlw trùxdav ng, thìmken cũhkzs ng bi thúmken , bộxvlw khuyểnckt n. Thếgbbe sao Liêayte u làudrw nưwpbo ớcpbe c thuộxvlw c Bắgbbe c đyptl ịivyp ch, màudrw họfvrh bắgbbe t Tốlozv ng tiếgbbe n cốlozv ng xưwpbo ng thầbrcq n, họfvrh còbrcq n tiếgbbe n sâvdeg u vàudrw o chiếgbbe m mấudrw t mộxvlw t phầbrcq n ba lãjjpx nh thổsnxs Trung-quốlozv c?
Nàudrw ng đyptl ưwpbo a mắgbbe t nhìmken n nhàudrw vua:
– Tâvdeg u bệcpbe hạgcen . Thầbrcq n nghĩyptl khôwpbo ng nhữkeyk ng mìmken nh nêayte n đyptl áfarn nh lạgcen i Tốlozv ng, màudrw còbrcq n nêayte n hợlxez p vớcpbe i Liêayte u, Hạgcen bắgbbe t Tốlozv ng tiếgbbe n cốlozv ng xưwpbo ng thầbrcq n. Hàudrw ng năzezm m bệcpbe -hạgcen gửfvrh i sứddau sang phong cho Hy-Ninh làudrw Tốlozv ng-vưwpbo ơgcen ng nữkeyk a.
Đpkfs áfarn m võyalb quan nghe Ngọfvrh c-Liêayte n tâvdeg u, họfvrh cùxdav ng cưwpbo ờyejm i ồfvrh lêayte n.
Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng tâvdeg u:
– Lờyejm i củnbsp a côwpbo em dâvdeg u thầbrcq n khíivyp quáfarn đyptl áfarn ng, nhưwpbo ng khôwpbo ng phảftlp i làudrw khôwpbo ng cóeiox lýoahu . Tâvdeg u tháfarn i-hậerad u, nếgbbe u nhưwpbo dùxdav ng lễhkzs màudrw khỏsyxi i đyptl ưwpbo ợlxez c chiếgbbe n tranh, thìmken ta nêayte n nghe lờyejm i tháfarn i-sưwpbo . Nhưwpbo ng đyptl âvdeg y Tốlozv ng chủnbsp trưwpbo ơgcen ng chiếgbbe m cáfarn c nưwpbo ớcpbe c Nam phưwpbo ơgcen ng làudrw m quậerad n huyệcpbe n đyptl ểnckt lấudrw y nhâvdeg n lựypio c, vậerad t lựypio c đyptl áfarn nh Liêayte u, thìmken ta cóeiox nhúmken n nhưwpbo ờyejm ng cũhkzs ng vôwpbo íivyp ch.
Đpkfs ạgcen i đyptl ôwpbo đyptl ốlozv c Lýoahu Kếgbbe -Nguyêayte n tâvdeg u:
– Tốlozv t hơgcen n hếgbbe t, ngay bâvdeg y giờyejm ta chỉehup nh bịivyp binh mãjjpx , chuẩsyrh n bịivyp thếgbbe thủnbsp cho chắgbbe c. Nhưwpbo vậerad y Tốlozv ng kéhqpe o quâvdeg n sang, đyptl áfarn nh tỉehup a từesjt ng đyptl ồfvrh n thìmken sẽerad mấudrw t thờyejm i gian mấudrw y năzezm m. Trong khi đyptl óeiox , ta lạgcen i sai sứddau sang vậerad n đyptl ộxvlw ng vớcpbe i Tâvdeg y-hạgcen , Liêayte u đyptl áfarn nh vàudrw o mặtgvy t Bắgbbe c, mặtgvy t Tâvdeg y, nhưwpbo thếgbbe ắgbbe t Tốlozv ng phảftlp i rúmken t lui.
Đpkfs ạgcen i tưwpbo -mãjjpx Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t tâvdeg u:
– Khi Tốlozv ng đyptl áfarn nh ta, ắgbbe t họfvrh phảftlp i đyptl em đyptl ạgcen i quâvdeg n, íivyp t ra làudrw ba mưwpbo ơgcen i vạgcen n quâvdeg n triềsmqb u, hai mưwpbo ơgcen i vạgcen n bảftlp o-giáfarn p, năzezm m mưwpbo ơgcen i vạgcen n dâvdeg n binh dâvdeg n phu. Vớcpbe i mộxvlw t lựypio c lưwpbo ợlxez ng nhưwpbo thếgbbe màudrw ta đyptl óeiox ng đyptl ồfvrh n cốlozv thủnbsp thìmken họfvrh sẵmcdo n sàudrw ng chia quâvdeg n ra đyptl áfarn nh cáfarn c đyptl ồfvrh n. Việcpbe c phòbrcq ng ngựypio e khóeiox thựypio c hiệcpbe n đyptl ưwpbo ợlxez c.
Triềsmqb u đyptl ìmken nh phâvdeg n vâvdeg n bàudrw n lui, bàudrw n tớcpbe i, vẫypio n chưwpbo a tìmken m đyptl ưwpbo ợlxez c quốlozv c sáfarn ch giữkeyk nưwpbo ớcpbe c. Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u vẫypio y tay cho cửfvrh tọfvrh a im lặtgvy ng, rồfvrh i đyptl ậerad p tay xuốlozv ng áfarn n thưwpbo . Vìmken nộxvlw i côwpbo ng củnbsp a Hậerad ïu làudrw nộxvlw i côwpbo ng âvdeg m nhu niêayte n tiếgbbe ng đyptl ộxvlw ng vang đyptl i kháfarn xa. Hậerad u tuyêayte n chỉehup :
-– Côwpbo -phụtuoh nàudrw y nghĩyptl : Ngồfvrh i yêayte n đyptl ợlxez i giặtgvy c, sao bằbsor ng tìmken m giặtgvy c màudrw đyptl áfarn nh trưwpbo ớcpbe c! Tốlozv ng muốlozv n chiếgbbe n tranh, thìmken đyptl ưwpbo ợlxez c chiếgbbe n tranh. Ta háfarn sợlxez Tốlozv ng sao?
Cáfarn c võyalb tưwpbo ớcpbe ng vỗdwwo tay hoan hôwpbo , đyptl ầbrcq u cúmken i xuốlozv ng tỏsyxi vẻzzlr khâvdeg m phụtuoh c ýoahu kiếgbbe n củnbsp a Tháfarn i-hậerad u. Bấudrw t giáfarn c họfvrh cùxdav ng đyptl ưwpbo a mắgbbe t liếgbbe c trộxvlw m Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u. Họfvrh chỉehup thấudrw y ởhqpe bàudrw mộxvlw t thiếgbbe u phụtuoh trêayte n ba chụtuoh c tuổsnxs i, nhan sắgbbe c dễhkzs m lệcpbe , màudrw khôwpbo ng ngờyejm hùxdav ng tâvdeg m cóeiox thểnckt làudrw m rung đyptl ộxvlw ng giang sơgcen n nhàudrw Tốlozv ng.
– Côwpbo phụtuoh quyếgbbe t đyptl ịivyp nh: Cứddau tìmken nh hìmken nh nàudrw y, Tốlozv ng xuấudrw t binh ra đyptl ưwpbo ợlxez c cũhkzs ng phảftlp i hơgcen n năzezm m nữkeyk a. Trong khi ta cóeiox thểnckt ra quâvdeg n trong vòbrcq ng ba tháfarn ng. Vềsmqb binh pháfarn p, ai ra tay trưwpbo ớcpbe c thìmken nắgbbe m đyptl ưwpbo ợlxez c thắgbbe ng lợlxez i. Bâvdeg y giờyejm ta vưwpbo ợlxez t biêayte n đyptl áfarn nh sang, cưwpbo ớcpbe p lưwpbo ơgcen ng thảftlp o, tiêayte u diệcpbe t cáfarn c đyptl ạgcen o quâvdeg n triềsmqb u, bảftlp o-binh, dâvdeg n binh, hủnbsp y thàudrw nh trìmken , rồfvrh i rúmken t vềsmqb . Chiếgbbe n tranh sẽerad xẩsyrh y ra trêayte n đyptl ấudrw t Tốlozv ng. Dâvdeg n Tốlozv ng bịivyp hạgcen i; còbrcq n hơgcen n ngồfvrh i chờyejm họfvrh đyptl em quâvdeg n vàudrw o đyptl ấudrw t mìmken nh, dâvdeg n mìmken nh bịivyp cáfarn i vạgcen chiếgbbe n tranh. Sau khi ta thàudrw nh côwpbo ng, Tốlozv ng khôwpbo ng còbrcq n đyptl ủnbsp sứddau c đyptl áfarn nh sang ta nữkeyk a. Màudrw dùxdav họfvrh cóeiox cốlozv đyptl áfarn nh, thìmken tinh lựypio c khôwpbo ng còbrcq n đyptl ầbrcq y đyptl ủnbsp , ta khôwpbo ng sợlxez .
Hìmken nh-bộxvlw thưwpbo ợlxez ng thưwpbo Hoàudrw ng Khắgbbe c-Dụtuoh ng tâvdeg u:
– Tâvdeg u tháfarn i-hậerad u, việcpbe c ta vưwpbo ợlxez t biêayte n bấudrw t thìmken nh lìmken nh, ắgbbe t thàudrw nh côwpbo ng rồfvrh i. Nếgbbe u nhưwpbo Tốlozv ng thấudrw y mấudrw t thểnckt diệcpbe n quáfarn , họfvrh đyptl em quâvdeg n từesjt mặtgvy t Tâvdeg y, mặtgvy t Bắgbbe c vềsmqb Nam đyptl áfarn nh ta thìmken ta khóeiox màudrw đyptl ưwpbo ơgcen ng nổsnxs i.
Côwpbo ng-chúmken a Thiêayte n-Ninh vẫypio y tay:
– Hoàudrw ng thưwpbo ợlxez ng-thưwpbo tíivyp nh xa nhưwpbo vậerad y làudrw phảftlp i. Nhưwpbo ng nếgbbe u nhưwpbo Tốlozv ng bạgcen i rồfvrh i màudrw còbrcq n giữkeyk ýoahu đyptl ịivyp nh đyptl áfarn nh ta, thìmken phảftlp i đyptl iềsmqb u quâvdeg n từesjt Bắgbbe c, Tâvdeg y vềsmqb Nam. Bấudrw y giờyejm hai mặtgvy t nàudrw y Tốlozv ng khôwpbo ng còbrcq n binh, ta khôwpbo ng cầbrcq n xui, thìmken Liêayte u, Hạgcen cũhkzs ng thừesjt a cơgcen đyptl em quâvdeg n đyptl áfarn nh Tốlozv ng. Tốlozv ng bịivyp ba mặtgvy t giáfarn p côwpbo ng, sẽerad phảftlp i đyptl áfarn nh ta chớcpbe p nhoáfarn ng, trong khi ta áfarn p dụtuoh ng chíivyp nh sáfarn ch phòbrcq ng ngựypio củnbsp a Lýoahu đyptl ạgcen i đyptl ôwpbo đyptl ốlozv c, kéhqpe o dàudrw i cuộxvlw c chiếgbbe n. Tựypio nhiêayte n Tốlozv ng sẽerad phảftlp i rúmken t quâvdeg n. Ta nhâvdeg n đyptl óeiox phảftlp n côwpbo ng nhưwpbo thờyejm i vua Lêayte . Dĩyptl nhiêayte n, sau đyptl óeiox Tốlozv ng quáfarn mấudrw t thểnckt diệcpbe n, ta sai sứddau sang hậerad u lễhkzs , lờyejm i nhúmken n nhưwpbo ờyejm ng; tựypio áfarn i đyptl ưwpbo ợlxez c xoa dịivyp u, ắgbbe t Tốlozv ng bỏsyxi ýoahu đyptl ịivyp nh Nam xâvdeg m. Thếgbbe làudrw tựypio hậerad u, khi bàudrw n đyptl ếgbbe n Nam xâvdeg m, từesjt vua tớcpbe i quan Tốlozv ng đyptl ềsmqb u kinh hồfvrh n táfarn ng đyptl ởhqpe m. Màudrw víivyp dùxdav họfvrh cóeiox muốlozv n đyptl áfarn nh nữkeyk a, thìmken binh líivyp nh khôwpbo ng còbrcq n, kho đyptl ụtuoh n trốlozv ng rỗdwwo ng, rồfvrh i cũhkzs ng phảftlp i ngồfvrh i ôwpbo m hậerad n màudrw thôwpbo i.
Sau khi nghịivyp luậerad n mộxvlw t láfarn t, triềsmqb u đyptl ìmken nh Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t cùxdav ng đyptl ồfvrh ng ýoahu đyptl áfarn nh sang Tốlozv ng. Việcpbe c tổsnxs ng chỉehup huy trao cho đyptl ạgcen i-tưwpbo -mãjjpx Lýoahu Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t.
Ghi chúmken ,
Từesjt xưwpbo a đyptl ếgbbe n giờyejm , tấudrw t cảftlp sửfvrh sáfarn ch cổsnxs củnbsp a Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t nhưwpbo Đpkfs VSKTT, VSL, KĐpkfs VSTGCM, đyptl ềsmqb u chéhqpe p làudrw Lýoahu Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t vớcpbe i Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n đyptl áfarn nh Tốlozv ng. Khôwpbo ng ai chốlozv i cãjjpx i rằbsor ng chiếgbbe n côwpbo ng đyptl áfarn nh Ung, Liêayte m, cùxdav ng cuộxvlw c kháfarn ng Tốlozv ng làudrw củnbsp a Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n, Lýoahu Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t, Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng, Tíivyp n-Nghĩyptl a vưwpbo ơgcen ng, Lýoahu Kếgbbe -Nguyêayte n. Nhưwpbo ng cáfarn c sửfvrh gia cổsnxs bỏsyxi quêayte n khôwpbo ng chéhqpe p rõyalb rằbsor ng ngưwpbo ờyejm i quyếgbbe t đyptl ịivyp nh đyptl áfarn nh hay hòbrcq a, ngồfvrh i chờyejm giặtgvy c hay ra tay trưwpbo ớcpbe c, cùxdav ng tổsnxs chứddau c cai trịivyp giữkeyk vữkeyk ng hậerad u phưwpbo ơgcen ng, tiếgbbe p vậerad n lưwpbo ơgcen ng thảftlp o, bổsnxs xung tổsnxs n thấudrw t v.v. làudrw Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u. Hoặtgvy c cóeiox ngưwpbo ờyejm i cho rằbsor ng chíivyp nh vua Nhâvdeg n-tôwpbo ng quyếgbbe t đyptl ịivyp nh, càudrw ng hàudrw m hồfvrh hơgcen n nữkeyk a. Bởhqpe i bấudrw y giờyejm nhàudrw vua mớcpbe i mưwpbo ờyejm i tuổsnxs i, chưwpbo a đyptl ủnbsp tríivyp khôwpbo n, kiếgbbe n thứddau c đyptl ểnckt cóeiox thểnckt đyptl ưwpbo a ra quyếgbbe t đyptl ịivyp nh. Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u đyptl ang nắgbbe m tấudrw t cảftlp mọfvrh i quyềsmqb n hàudrw nh. Khi viếgbbe t nhữkeyk ng giòbrcq ng nàudrw y, tôwpbo i theo cáfarn c tưwpbo liệcpbe u sau: Mộxvlw t làudrw gia phảftlp củnbsp a hai giòbrcq ng họfvrh Lýoahu tạgcen i Hãjjpx n quốlozv c, vốlozv n làudrw miêayte u duệcpbe củnbsp a Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u. Hai làudrw bộxvlw Tốlozv ng-sửfvrh củnbsp a Thoáfarn t-Thoáfarn t, Tụtuoh c tưwpbo -trịivyp thôwpbo ng giáfarn m trưwpbo ờyejm ng biêayte n củnbsp a Lýoahu Đpkfs àudrw o. Ba làudrw bộxvlw Quáfarn ch-thịivyp Nam chinh, Triệcpbe u thịivyp chinh tiễhkzs u Giao-chỉehup kýoahu , mộxvlw t loạgcen i nhậerad t kýoahu hàudrw nh quâvdeg n củnbsp a hai tưwpbo ớcpbe ng Tốlozv ng đyptl em quâvdeg n đyptl áfarn nh Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t làudrw Quáfarn ch Quỳoahu , Triệcpbe u Tiếgbbe t. Bốlozv n làudrw bộxvlw Tốlozv ng triềsmqb u côwpbo ng thầbrcq n bi kýoahu , chéhqpe p tấudrw t cảftlp văzezm n bia, mộxvlw chíivyp củnbsp a nhữkeyk ng côwpbo ng thầbrcq n nhàudrw Tốlozv ng, trong tớcpbe i mưwpbo ờyejm i táfarn m ngưwpbo ờyejm i cóeiox tham dựypio vàudrw o mặtgvy t trậerad n Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t. Năzezm m làudrw nhữkeyk ng cuốlozv n phổsnxs , bia đyptl áfarn tạgcen i đyptl ềsmqb n thờyejm cáfarn c anh hùxdav ng đyptl ờyejm i Lýoahu : Lýoahu Tháfarn nh-tôwpbo ng, Linh-nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u, Lýoahu Nhâvdeg n-Tôwpbo ng, Lýoahu Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t, Lýoahu Hoằbsor ng-Châvdeg n, Lýoahu Chiêayte u-Văzezm n, côwpbo ng chúmken a Thiêayte n-Ninh, Long-biêayte n ngũhkzs hùxdav ng, Tâvdeg y-hồfvrh thấudrw t kiệcpbe t.
Chỉehup đyptl ộxvlw c giảftlp Nam-quốlozv c sơgcen n hàudrw mớcpbe i biếgbbe t tậerad n tưwpbo ờyejm ng vềsmqb trang sửfvrh huy hoàudrw ng nhấudrw t Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t do ai quyếgbbe t đyptl ịivyp nh màudrw thôwpbo i.
Đpkfs ạgcen i-tưwpbo -mãjjpx Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t hỏsyxi i Long-thàudrw nh ẩsyrh n-sĩyptl Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n Ngôwpbo Cẩsyrh m-Thi:
– Thưwpbo a nhịivyp vịivyp sưwpbo thúmken c, khôwpbo ng hiểnckt u tạgcen i sao trong buổsnxs i họfvrh p quan trọfvrh ng nhưwpbo thếgbbe nàudrw y, màudrw sưwpbo thúmken c lạgcen i im lặtgvy ng, khôwpbo ng lêayte n tiếgbbe ng chỉehup dạgcen y cho hậerad u bốlozv i?
Từesjt lúmken c nhậerad p chiếgbbe n thuyềsmqb n triềsmqb u hộxvlw i, Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n, Cẩsyrh m-Thi đyptl ưwpbo ợlxez c xếgbbe p ngồfvrh i cạgcen nh nhàudrw vua, tứddau c ngôwpbo i vịivyp cao nhấudrw t. Hai vịivyp im lặtgvy ng hoàudrw n toàudrw n. Bâvdeg y giờyejm nghe sưwpbo đyptl iệcpbe t hỏsyxi i, ôwpbo ng đyptl áfarn p:
– Tre giàudrw , măzezm ng mọfvrh c. Ta ngồfvrh i im đyptl ểnckt nghe nhữkeyk ng câvdeg y măzezm ng cứddau ng hơgcen n tre giàudrw . Ta thấudrw y cóeiox góeiox p ýoahu chưwpbo a chắgbbe c đyptl ãjjpx hơgcen n bọfvrh n trẻzzlr .
Ôwzxu ng đyptl ưwpbo a mắgbbe t nhìmken n nhàudrw vua, rồfvrh i tiếgbbe p:
– Tâvdeg u Tháfarn i-hậerad u, tâvdeg u Hoàudrw ng-thưwpbo ợlxez ng. Phàudrw m ra quâvdeg n phảftlp i cóeiox chíivyp nh nghĩyptl a. Đpkfs ốlozv i vớcpbe i dâvdeg n Việcpbe t, ta đyptl ãjjpx cóeiox chíivyp nh nghĩyptl a rồfvrh i. Chíivyp nh nghĩyptl a đyptl óeiox làudrw Tốlozv ng chuẩsyrh n bịivyp đyptl áfarn nh ta, thìmken ta đyptl áfarn nh trưwpbo ớcpbe c. Nhưwpbo ng đyptl ốlozv i vớcpbe i sĩyptl dâvdeg n Tốlozv ng thìmken chíivyp nh nghĩyptl a củnbsp a ta làudrw gìmken ? Xin tháfarn i-hậerad u ban chỉehup cho rõyalb . Từesjt đyptl óeiox , Đpkfs ạgcen i-tưwpbo -mãjjpx Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t mớcpbe i giớcpbe i hạgcen n cho cáfarn c tưwpbo ớcpbe ng làudrw ta tiếgbbe n đyptl ếgbbe n đyptl âvdeg u thìmken ngừesjt ng? Nhữkeyk ng thàudrw nh nàudrw o nêayte n pháfarn ? Nhữkeyk ng lựypio c lưwpbo ợlxez ng nàudrw o củnbsp a Tốlozv ng nêayte n diệcpbe t. Nhữkeyk ng kho lưwpbo ơgcen ng nàudrw o nêayte n cưwpbo ớcpbe p, hay chởhqpe vềsmqb ?
Khôwpbo ng nghĩyptl ngợlxez i, Hoàudrw ng tháfarn i hậerad u ban chỉehup ngay:
– Nhổsnxs cỏsyxi phảftlp i nhổsnxs tậerad n rễhkzs . Sởhqpe dĩyptl Tốlozv ng muốlozv n đyptl em quâvdeg n chiếgbbe m Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t vìmken Tốlozv ng mạgcen nh. Tốlozv ng mạgcen nh làudrw nhờyejm Tâvdeg n-pháfarn p củnbsp a Vưwpbo ơgcen ng A-an-Thạgcen ch. Mộxvlw t sốlozv lớcpbe n đyptl ạgcen i thầbrcq n, sĩyptl dâvdeg n cựypio c lựypio c chốlozv ng y, đyptl ếgbbe n nỗdwwo i Hy-Ninh phảftlp i tạgcen m cấudrw t chứddau c y. Trong triềsmqb u, ngoàudrw i dâvdeg n cáfarn i nạgcen n chia rẽerad đyptl ang nhưwpbo ngọfvrh n lửfvrh a đyptl ốlozv t cháfarn y căzezm n nhàudrw củnbsp a họfvrh Triệcpbe u. Nay vìmken tìmken nh hìmken nh nghiêayte m trọfvrh ng, Thạgcen ch mớcpbe i đyptl ưwpbo ợlxez c gọfvrh i vềsmqb triềsmqb u nắgbbe m quyềsmqb n, thìmken cáfarn i ngọfvrh n lửfvrh a chốlozv ng đyptl ốlozv i càudrw ng bốlozv c cao. Ta nhâvdeg n đyptl óeiox đyptl ổsnxs thêayte m dầbrcq u vàudrw o cho ngọfvrh n lửfvrh a bốlozv c cao đyptl ểnckt đyptl ốlozv t cháfarn y vĩyptl nh viễhkzs n Tâvdeg n-pháfarn p củnbsp a y. Tâvdeg n-pháfarn p khôwpbo ng còbrcq n, Tốlozv ng sẽerad trởhqpe lạgcen i vớcpbe i nhữkeyk ng gìmken làudrw Nghiêayte u, Thuấudrw n, Vũhkzs , Thang xưwpbo a, thìmken khôwpbo ng bao giờyejm cóeiox thểnckt đyptl ủnbsp sứddau c đyptl áfarn nh ta nữkeyk a. Muốlozv n đyptl ổsnxs thêayte m dầbrcq u vàudrw o, ta phảftlp i làudrw m nhưwpbo cuộxvlw c xuấudrw t quâvdeg n nàudrw y làudrw do Tâvdeg n-pháfarn p củnbsp a Thạgcen ch gâvdeg y ra. Vậerad y khi tiếgbbe n quâvdeg n, ta phảftlp i làudrw m mộxvlw t tờyejm hịivyp ch, in ra thựypio c nhiềsmqb u, rồfvrh i côwpbo ng bốlozv cho sĩyptl dâvdeg n Tốlozv ng. Nộxvlw i dung hịivyp ch nóeiox i rằbsor ng Tâvdeg n-pháfarn p làudrw m khổsnxs dâvdeg n. Chúmken ng ta ra quâvdeg n chỉehup vớcpbe i mụtuoh c đyptl íivyp ch cứddau u dâvdeg n vùxdav ng Lĩyptl nh-Nam, vốlozv n gốlozv c Việcpbe t. Đpkfs ấudrw y làudrw chíivyp nh nghĩyptl a ra quâvdeg n củnbsp a ta. Vậerad y ta chỉehup tiếgbbe n đyptl ếgbbe n châvdeg n númken i Ngũhkzs -lĩyptl nh rồfvrh i rúmken t vềsmqb .
Tháfarn i-hậerad u ngừesjt ng lạgcen i mộxvlw t láfarn t rồfvrh i tiếgbbe p:
– Nhưwpbo ng sựypio thựypio c ta ra quâvdeg n làudrw tựypio vệcpbe kia màudrw ! Tựypio vệcpbe bằbsor ng cáfarn ch tiêayte n hạgcen thủnbsp vi cưwpbo ờyejm ng. Ta phảftlp i thựypio c hiệcpbe n đyptl ưwpbo ợlxez c ba đyptl iềsmqb u. Mộxvlw t làudrw chiếgbbe m lạgcen i cáfarn c trang đyptl ộxvlw ng đyptl ãjjpx theo Tốlozv ng, hay bịivyp Tốlozv ng lấudrw n. Hai làudrw đyptl áfarn nh tan hếgbbe t hệcpbe thốlozv ng Tâvdeg n-pháfarn p đyptl ãjjpx tạgcen o ra nhưwpbo Thanh-miêayte u, Trợlxez -dịivyp ch, Thủnbsp y-lợlxez i, Quâvdeg n-đyptl iềsmqb n, Bảftlp o-giáfarn p, Bảftlp o-mãjjpx . Nghĩyptl a làudrw bắgbbe t hếgbbe t ngựypio a, đyptl áfarn nh tan cáfarn c đyptl ộxvlw i Bảftlp o-giáfarn p, lấudrw y hếgbbe t củnbsp a lưwpbo ơgcen ng tiềsmqb n trong côwpbo ng khốlozv màudrw Tốlozv ng tíivyp ch lũhkzs y đyptl ểnckt chuẩsyrh n bịivyp đyptl áfarn nh ta. Ta đyptl em củnbsp a ấudrw y chia cho dâvdeg n chúmken ng. Ba làudrw nhữkeyk ng thàudrw nh trìmken , xưwpbo ởhqpe ng chếgbbe vũhkzs khíivyp , xưwpbo ởhqpe ng đyptl óeiox ng chiếgbbe n huyềsmqb n, quâvdeg n cảftlp ng, cầbrcq u đyptl ưwpbo ờyejm ng... nhấudrw t nhấudrw t pháfarn sạgcen ch.
Hậerad u đyptl ưwpbo a mắgbbe t nhìmken n Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n, Cẩsyrh m-Thi:
– Nhưwpbo ng cóeiox ba đyptl iềsmqb u khôwpbo ng nêayte n vàudrw khôwpbo ng thểnckt phạgcen m đyptl ếgbbe n. Mộxvlw t làudrw nghiêayte m lệcpbe nh chưwpbo quâvdeg n, khôwpbo ng đyptl ưwpbo ợlxez c xâvdeg m phạgcen m đyptl ếgbbe n tàudrw i sảftlp n, tíivyp nh mệcpbe nh dâvdeg n chúmken ng. Hai làudrw tuyệcpbe t đyptl ốlozv i cấudrw m đyptl ốlozv t pháfarn cáfarn c cơgcen sởhqpe tôwpbo n giáfarn o nhưwpbo đyptl ềsmqb n thờyejm , chùxdav a am, miếgbbe u mạgcen o, nhàudrw từesjt , mồfvrh mảftlp củnbsp a dâvdeg n chúmken ng. Ba làudrw đyptl ốlozv i vớcpbe i tùxdav binh, hàudrw ng binh, nêayte n cho ăzezm n uốlozv ng tửfvrh tếgbbe , rồfvrh i đyptl em vềsmqb Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t. Ai phạgcen m vàudrw o mộxvlw t trong ba đyptl iềsmqb u đyptl óeiox , thìmken đyptl em ra trưwpbo ớcpbe c dâvdeg n chúmken ng xửfvrh tửfvrh , bêayte u đyptl ầbrcq u làudrw m hiệcpbe u lệcpbe nh. Lệcpbe nh xửfvrh tửfvrh còbrcq n gửfvrh i vềsmqb làudrw ng xãjjpx , đyptl ểnckt truấudrw t côwpbo ng đyptl iềsmqb n màudrw làudrw ng cấudrw p cho chinh nhâvdeg n.
Hậerad u đyptl ứddau ng dậerad y hưwpbo ớcpbe ng Tôwpbo Đpkfs ảftlp n, Cẩsyrh m-Thi:
– Thưwpbo a nhịivyp vịivyp sưwpbo thúmken c! Trong Thuậerad n-Thiêayte n thậerad p hùxdav ng, thìmken Quốlozv c-phụtuoh đyptl ãjjpx băzezm ng hàudrw ; Cổsnxs -loa quốlozv c côwpbo ng Tạgcen Sơgcen n nay tuổsnxs i cao sứddau c yếgbbe u, mấudrw y năzezm m qua bệcpbe nh tậerad t liêayte n miêayte n; Quốlozv c-mẫypio u, tháfarn i côwpbo ng chúmken a Bìmken nh-Dưwpbo ơgcen ng, Kinh-Nam vưwpbo ơgcen ng, U-bon vưwpbo ơgcen ng ngao du sơgcen n thủnbsp y khôwpbo ng lýoahu đyptl ếgbbe n thếgbbe sựypio ; cáfarn c phòbrcq mãjjpx Lêayte Thuậerad n-Tôwpbo ng, Hàudrw Thiệcpbe n-Lãjjpx m đyptl ãjjpx qui tiêayte n; nay chỉehup còbrcq n mìmken nh sưwpbo thúmken c vớcpbe i côwpbo ng-chúmken a Côwpbo i-sơgcen n Trầbrcq n Thanh-Nguyêayte n. Vậerad y côwpbo -phụtuoh nàudrw y lớcpbe n mậerad t xin thỉehup nh sưwpbo thúmken c, sưwpbo thẩsyrh m vớcpbe i Côwpbo i-sơgcen n côwpbo ng chúmken a tham dựypio vàudrw o trậerad n đyptl áfarn nh nàudrw y.
Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n đyptl ịivyp nh từesjt chốlozv i, thìmken Cẩsyrh m-Thi đyptl ãjjpx trảftlp lờyejm i:
– Quốlozv c-gia hưwpbo ng vong, thấudrw t-phu hữkeyk u tráfarn ch. Nay cuộxvlw c tiếgbbe n quâvdeg n phòbrcq ng thủnbsp nàudrw y cưwpbo c kỳoahu trọfvrh ng đyptl ạgcen i, màudrw tháfarn i-hậerad u đyptl ãjjpx ban chỉehup , thìmken chúmken ng tôwpbo i đyptl âvdeg u dáfarn m từesjt nan?
Bàudrw hỏsyxi i côwpbo ng chúmken a Côwpbo i-sơgcen n:
– Thanh-Nguyêayte n, em nghĩyptl sao?
– Em chảftlp cóeiox quyềsmqb n nghĩyptl hay khôwpbo ng nghĩyptl màudrw phạgcen m quốlozv c pháfarn p.
Côwpbo i-sơgcen n côwpbo ng chúmken a giảftlp ng giảftlp i: Trưwpbo ợlxez ng-phu em hiệcpbe n lĩyptl nh chứddau c đyptl ạgcen i tưwpbo ớcpbe ng quâvdeg n, tưwpbo ớcpbe c quốlozv c-côwpbo ng. Còbrcq n em làudrw Côwpbo i-sơgcen n côwpbo ng chúmken a kia màudrw ! Đpkfs ãjjpx làudrw côwpbo ng-chúmken a, quốlozv c-côwpbo ng, khi Tháfarn i-hậerad u ban chỉehup thìmken chỉehup việcpbe c hoan-hỉehup tuâvdeg n thủnbsp màudrw thôwpbo i.
Cửfvrh tọfvrh a vỗdwwo tay hoan hôwpbo nhiệcpbe t liệcpbe t.
Tháfarn i-hậerad u ban chỉehup tiếgbbe p:
– Bâvdeg y giờyejm côwpbo -phụtuoh nàudrw y xin mờyejm i chưwpbo vịivyp sưwpbo thúmken c sưwpbo thẩsyrh m, sưwpbo huynh Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t, nhịivyp vịivyp hoàudrw ng thúmken c Hoằbsor ng-Châvdeg n, Chiêayte u-Văzezm n đyptl iềsmqb u quâvdeg n.
Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n hỏsyxi i Hoàudrw ng Kiệcpbe n:
– Phòbrcq -mãjjpx ! Phòbrcq -mãjjpx làudrw Binh-bộxvlw thưwpbo ợlxez ng thưwpbo . Phòbrcq -mãjjpx cho biếgbbe t tìmken nh hìmken nh tưwpbo ớcpbe ng-sĩyptl củnbsp a ta ra sao? Trưwpbo ớcpbe c hếgbbe t làudrw quâvdeg n cóeiox thểnckt tham chiếgbbe n bêayte n Tốlozv ng. Sau tớcpbe i quâvdeg n phòbrcq ng thủnbsp .
Ghi chúmken .
Trong suốlozv t cuộxvlw c đyptl ờyejm i, chưwpbo a bao giờyejm Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n nhậerad n mộxvlw t chứddau c, mộxvlw t tưwpbo ớcpbe c, lĩyptl nh mộxvlw t đyptl ấudrw u gạgcen o, mộxvlw t đyptl ồfvrh ng tiềsmqb n củnbsp a Lýoahu triềsmqb u. Thếgbbe nhưwpbo ng trong khi đyptl ốlozv i đyptl áfarn p vớcpbe i đyptl ệcpbe tửfvrh , con cháfarn u vìmken côwpbo ng vụtuoh , ôwpbo ng luôwpbo n trịivyp nh trọfvrh ng gọfvrh i họfvrh bằbsor ng chứddau c tưwpbo ớcpbe c.
– Trìmken nh sưwpbo -phụtuoh .
Phòbrcq -mãjjpx Hoàudrw ng Kiệcpbe n lễhkzs phéhqpe p cung tay hưwpbo ớcpbe ng Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n: Quâvdeg n ta hiệcpbe n chia làudrw m hai loạgcen i. Mộxvlw t làudrw quâvdeg n triềsmqb u, hai làudrw quâvdeg n Bắgbbe c-biêayte n. Quâvdeg n triềsmqb u chủnbsp lựypio c chíivyp nh gồfvrh m mưwpbo ờyejm i hai hiệcpbe u Thiêayte n-tửfvrh binh. Mỗdwwo i hiệcpbe u phâvdeg n ra hai đyptl ạgcen o tảftlp , hữkeyk u. Quâvdeg n sốlozv mỗdwwo i đyptl ạgcen o năzezm m nghìmken n ngưwpbo ờyejm i. Trong mộxvlw t đyptl ạgcen o cóeiox ba sưwpbo bộxvlw , mộxvlw t sưwpbo kỵlxez , mộxvlw t sưwpbo trợlxez . Mỗdwwo i sưwpbo trợlxez cóeiox mộxvlw t lữkeyk Thầbrcq n-ưwpbo ng đyptl ểnckt thôwpbo ng tin, chiếgbbe n đyptl ấudrw u; mộxvlw t lữkeyk nỏsyxi liêayte n châvdeg u; mộxvlw t lữkeyk Thạgcen ch-xa tứddau c xe bắgbbe n đyptl áfarn . Đpkfs ấudrw y làudrw bộxvlw -binh. Vềsmqb kịivyp binh, thìmken cóeiox hiệcpbe u Phùxdav -đyptl ổsnxs ng gồfvrh m hơgcen n vạgcen n ngựypio a. Vềsmqb thủnbsp y-quâvdeg n, ta rấudrw t mạgcen nh, gồfvrh m bốlozv n hạgcen m đyptl ộxvlw i làudrw Đpkfs ộxvlw ng-đyptl ìmken nh, Âoahu u-cơgcen , Thầbrcq n-phùxdav , Bạgcen ch-đyptl ằbsor ng. Mộxvlw t hiệcpbe u trợlxez chiếgbbe n, trong hiệcpbe u nàudrw y cóeiox mộxvlw t đyptl ạgcen o Thạgcen ch-xa, mộxvlw t đyptl ạgcen o nỏsyxi liêayte n châvdeg u, đyptl ộxvlw i Thầbrcq n-tiễhkzs n Long-biêayte n, đyptl ộxvlw i Thủnbsp y-thầbrcq n Giao-long. Vềsmqb quâvdeg n Bắgbbe c-biêayte n thìmken cóeiox ba đyptl ạgcen o bộxvlw binh, mộxvlw t đyptl ạgcen o kịivyp -binh, mộxvlw t đyptl ạgcen o thúmken .
Phòbrcq -mãjjpx hỏsyxi i phòbrcq -mãjjpx Thâvdeg n Cảftlp nh-Long:
– Anh trìmken nh sưwpbo phụtuoh em vềsmqb quâvdeg n sốlozv đyptl ạgcen o binh thúmken , thựypio c chi tiếgbbe t.
Ghi chúmken ,
Phòbrcq -mãjjpx Thâvdeg n Cảftlp nh-Long kếgbbe t hôwpbo n vớcpbe i côwpbo ng chúmken a Thiêayte n-Thàudrw nh. Phòbrcq -mãjjpx Hoàudrw ng Kiệcpbe n kếgbbe t hôwpbo n vớcpbe i côwpbo ng chúmken a Đpkfs ộxvlw ng-Thiêayte n. Côwpbo ng chúmken a Thiêayte n-Thàudrw nh làudrw chịivyp côwpbo ng chúmken a Đpkfs ộxvlw ng-Thiêayte n vìmken vậerad y phòbrcq -mãjjpx Hoàudrw ng Kiệcpbe n mớcpbe i gọfvrh i phòbrcq -mãjjpx Thâvdeg n Cảftlp nh-Long bằbsor ng anh.
Phòbrcq -mãjjpx Thâvdeg n Cảftlp nh-Long đyptl ứddau ng dậerad y:
– Trìmken nh sưwpbo thúmken c, đyptl ạgcen o binh thúmken cóeiox táfarn m lữkeyk . Lữkeyk tưwpbo ợlxez ng, hổsnxs , báfarn o, ngao, ưwpbo ng, hầbrcq u, mỗdwwo i lữkeyk từesjt năzezm m trăzezm m tớcpbe i mộxvlw t nghìmken n con. Lữkeyk phong, xàudrw cóeiox mưwpbo ờyejm i xe.
Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n gậerad t đyptl ầbrcq u rồfvrh i hỏsyxi i tiếgbbe p:
– Bâvdeg y giờyejm tớcpbe i quâvdeg n phòbrcq ng thủnbsp .
– Thưwpbo a sưwpbo phụtuoh ! Quâvdeg n phòbrcq ng thủnbsp thìmken ta cóeiox mưwpbo ờyejm i hai hiệcpbe u củnbsp a mưwpbo ờyejm i hai trấudrw n hay phủnbsp . Mỗdwwo i phủnbsp , trấudrw n còbrcq n cóeiox mộxvlw t thủnbsp y-đyptl ộxvlw i. Còbrcq n cáfarn c làudrw ng xãjjpx thìmken cóeiox đyptl ộxvlw i hoàudrw ng-nam. Tóeiox m lạgcen i, khi quâvdeg n triềsmqb u phảftlp i chinh chiếgbbe n xa, lỡhqpe giặtgvy c tớcpbe i thìmken quâvdeg n trấudrw n, phủnbsp cỏsyxi thểnckt tựypio vệcpbe . Khi giặtgvy c tớcpbe i xãjjpx nàudrw o, thìmken mỗdwwo i xãjjpx làudrw mộxvlw t đyptl ồfvrh n binh, Hoàudrw ng-nam trấudrw n thủnbsp bêayte n trong.
Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n đyptl ưwpbo a mắgbbe t nhìmken n Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t:
– Đpkfs ạgcen i-tưwpbo -mãjjpx đyptl iềsmqb u quâvdeg n.
Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t cầbrcq m kiếgbbe m lệcpbe nh đyptl ểnckt lêayte n trưwpbo ớcpbe c mặtgvy t, rồfvrh i ban lệcpbe nh:
– Trong cuộxvlw c chiếgbbe n nàudrw y, ta chia lựypio c lưwpbo ợlxez ng làudrw m hai. Mộxvlw t làudrw lựypio c lưwpbo ợlxez ng xung kíivyp ch đyptl áfarn nh sang Tốlozv ng. Hai làudrw lựypio c lưwpbo ợlxez ng phòbrcq ng thủnbsp . Lựypio c lưwpbo ợlxez ng đyptl áfarn nh Tốlozv ng bao gồfvrh m toàudrw n thểnckt quâvdeg n triềsmqb u, quâvdeg n Bắgbbe c-biêayte n. Lựypio c lưwpbo ợlxez ng phòbrcq ng thủnbsp gồfvrh m quâvdeg n cáfarn c trấudrw n, hoàudrw ng-nam cáfarn c xãjjpx , vàudrw thổsnxs -binh cáfarn c trang đyptl ộxvlw ng. Việcpbe c phòbrcq ng thủnbsp thìmken do Binh-bộxvlw thưwpbo ợlxez ng-thưwpbo , Phụtuoh -quốlozv c tháfarn i-úmken y Hoàudrw ng Kiệcpbe n thốlozv ng lĩyptl nh.
Phòbrcq -mãjjpx Hoàudrw ng Kiệcpbe n đyptl ứddau ng lêayte n nhậerad n lệcpbe nh.
– Phòbrcq ng thủnbsp từesjt Thanh-hóeiox a cho đyptl ếgbbe n Hảftlp i-vâvdeg n thìmken do hoàudrw ng-tửfvrh Chiêayte u-Văzezm n làudrw m cháfarn nh tưwpbo ớcpbe ng. Phóeiox thìmken do Trấudrw n-viễhkzs n thưwpbo ợlxez ng-tưwpbo ớcpbe ng quâvdeg n Gia-viễhkzs n hầbrcq u Dưwpbo Phi đyptl ảftlp m tráfarn ch. Phòbrcq ng thủnbsp từesjt Thanh-hóeiox a đyptl ếgbbe n Kinh-bắgbbe c thìmken do hoàudrw ng-tửfvrh Hoằbsor ng-Châvdeg n đyptl ảftlp m tráfarn ch, phóeiox thìmken do Trấudrw n-Bắgbbe c thưwpbo ợlxez ng-tưwpbo ớcpbe ng quâvdeg n Đpkfs inh-sơgcen n hầbrcq u Nguyễhkzs n Căzezm n đyptl ảftlp m tráfarn ch.
Trung-Thàudrw nh vưwpbo ơgcen ng, Tíivyp n-Nghĩyptl a vưwpbo ơgcen ng, cùxdav ng hai tưwpbo ớcpbe ng Dưwpbo Phi, Nguyễhkzs n Căzezm n đyptl ứddau ng dậerad y nhậerad n lệcpbe nh.
– Từesjt ngàudrw y Nam chinh vềsmqb , ta mang theo cáfarn c hàudrw o kiệcpbe t Trung-nguyêayte n đyptl ầbrcq u hàudrw ng. Ta trọfvrh ng đyptl ãjjpx i nhưwpbo thưwpbo ợlxez ng kháfarn ch, lạgcen i đyptl em gia quyếgbbe n từesjt Tốlozv ng sang, cấudrw p đyptl ấudrw t cho ởhqpe Tâvdeg y-hồfvrh . Năzezm m trưwpbo ớcpbe c ta đyptl ãjjpx nhờyejm họfvrh theo sứddau đyptl oàudrw n sang Liêayte u, sang Hạgcen . Vềsmqb lòbrcq ng dạgcen họfvrh tỏsyxi ra tậerad n tâvdeg m, vềsmqb tàudrw i tríivyp họfvrh tỏsyxi ra siêayte u việcpbe t. Tuyếgbbe t-sơgcen n thậerad p anh đyptl ãjjpx kếgbbe t bạgcen n vớcpbe i Long-biêayte n ngũhkzs hùxdav ng. Đpkfs ộxvlw ng-đyptl ìmken nh thấudrw t kiệcpbe t đyptl ãjjpx kếgbbe t bạgcen n vớcpbe i Tâvdeg y-hồfvrh thấudrw t kiệcpbe t. Vậerad y nay ta cửfvrh Đpkfs ộxvlw ng-đyptl ìmken nh thấudrw t kiệcpbe t theo giúmken p hoàudrw ng tửfvrh Chiêayte u-Văzezm n. Lạgcen i cho Tuyếgbbe t-sơgcen n thậerad p anh theo giúmken p Tôwpbo n sưwpbo thúmken c.
Ghi chúmken ,
Vềsmqb chứddau c vụtuoh (fonction) thìmken Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t làudrw Đpkfs ạgcen i-tưwpbo -mãjjpx , tứddau c tổsnxs ng tưwpbo lệcpbe nh, cao hơgcen n chứddau c Thưwpbo ợlxez ng-tưwpbo ớcpbe ng quâvdeg n củnbsp a hai vưwpbo ơgcen ng nhiềsmqb u. Nhưwpbo ng vềsmqb tưwpbo ớcpbe c thìmken ôwpbo ng chỉehup làudrw côwpbo ng, thấudrw p hơgcen n Hoằbsor ng-Châvdeg n, Chiêayte u-Văzezm n. Vìmken vậerad y ôwpbo ng khôwpbo ng thểnckt « hạgcen lệcpbe nh» cho chưwpbo vưwpbo ơgcen ng; màudrw ôwpbo ng lấudrw y cáfarn i nghĩyptl a: ôwpbo ng làudrw con nuôwpbo i Khai-Quốlozv c vưwpbo ơgcen ng, lớcpbe n tuổsnxs i hơgcen n nêayte n làudrw m anh. Ôwzxu ng cóeiox quyềsmqb n « hạgcen lệcpbe nh » cho em, nêayte n ôwpbo ng gọfvrh i hai vưwpbo ơgcen ng làudrw hoàudrw ng-tửfvrh .
Ôwzxu ng ban lệcpbe nh tiếgbbe p:
– Từesjt trưwpbo ớcpbe c đyptl ếgbbe n nay, cóeiox năzezm m đyptl ôwpbo -thốlozv ng, cùxdav ng năzezm m phu nhâvdeg n, văzezm n môwpbo , vũhkzs -lưwpbo ợlxez c, võyalb côwpbo ng cao cưwpbo ờyejm ng, xuấudrw t thâvdeg n đyptl ệcpbe tửfvrh danh gia đyptl óeiox làudrw Thầbrcq n-vũhkzs thậerad p anh; mưwpbo ờyejm i vịivyp hằbsor ng ưwpbo ớcpbe c mong đyptl ưwpbo ợlxez c đyptl em tàudrw i ra giúmken p nưwpbo ớcpbe c, màudrw chưwpbo a cóeiox dịivyp p. Mưwpbo ờyejm i vịivyp đyptl ang giữkeyk trọfvrh ng tráfarn ch chỉehup -huy ngựypio -lâvdeg m quâvdeg n cùxdav ng thịivyp -vệcpbe . Vậerad y năzezm m sưwpbo đyptl ệcpbe , sưwpbo -muộxvlw i hãjjpx y trao nhiệcpbe m vũhkzs đyptl óeiox cho ngưwpbo ờyejm i kháfarn c, đyptl ểnckt tham dựypio vàudrw o cuộxvlw c hàudrw nh quâvdeg n nàudrw y.
Thầbrcq n-vũhkzs thậerad p anh đyptl ứddau ng dậerad y nhậerad n lệcpbe nh.
Từesjt trưwpbo ớcpbe c đyptl ếgbbe n nay, triềsmqb u-đyptl ìmken nh cũhkzs ng nhưwpbo võyalb -lâvdeg m chỉehup biếgbbe t Thậerad p-anh theo họfvrh c Đpkfs ôwpbo ng-Thiêayte n, sau đyptl ưwpbo ợlxez c Mộxvlw c-tồfvrh n hòbrcq a thưwpbo ợlxez ng thu làudrw m đyptl ệcpbe tửfvrh . Màudrw Mộxvlw c-tồfvrh n hoàudrw thưwpbo ợlxez ng làudrw sưwpbo huynh củnbsp a Đpkfs ạgcen i-từesjt Liêayte n-hoa hòbrcq a thưwpbo ợlxez ng (Viêayte n-Chiếgbbe u). Trong khi Đpkfs ạgcen i-từesjt liêayte n hoa làudrw bảftlp n sưwpbo củnbsp a Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u vớcpbe i Long-biêayte n ngũhkzs hùxdav ng. Thậerad p-anh cóeiox đyptl ạgcen i côwpbo ng trong việcpbe c dẹtgvy p loan Dưwpbo ơgcen ng gia... vìmken nhữkeyk ng liêayte n hệcpbe đyptl óeiox , nêayte n tháfarn i-hậerad u luôwpbo n gọfvrh i mưwpbo ờyejm i ngưwpbo ờyejm i làudrw sưwpbo huynh, sưwpbo đyptl ệcpbe . Bâvdeg y giờyejm mọfvrh i ngưwpbo ờyejm i thấudrw y Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t gọfvrh i Thậerad p-anh làudrw sưwpbo -đyptl ệcpbe , sưwpbo -muộxvlw i, chứddau ng tỏsyxi ôwpbo ng vớcpbe i Mộxvlw c-tồfvrh n hòbrcq a thưwpbo ợlxez ng cóeiox liêayte n hệcpbe môwpbo n pháfarn i. Màudrw Mộxvlw c-tồfvrh n hòbrcq a thưwpbo ợlxez ng phảftlp i làudrw sưwpbo đyptl ệcpbe củnbsp a thâvdeg n phụtuoh Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t, đyptl ưwpbo ơgcen ng nhiêayte n ngàudrw i thuộxvlw c pháfarn i Đpkfs ôwpbo ng-a mớcpbe i phảftlp i. Hoặtgvy c giảftlp hoàudrw -thưwpbo ợlxez ng làudrw sưwpbo đyptl ệcpbe củnbsp a tiêayte n-nưwpbo ơgcen ng Bảftlp o-Hòbrcq a, thìmken ngàudrw i lạgcen i thuộxvlw c pháfarn i Tảftlp n-viêayte n. Thếgbbe sao võyalb côwpbo ng củnbsp a Thậerad p-anh lạgcen i thuộxvlw c pháfarn i Sàudrw i-sơgcen n? Khôwpbo ng ai đyptl oáfarn n ra tôwpbo ng tíivyp ch ngàudrw i!
Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t tiếgbbe p:
– Vậerad y Lâvdeg m-môwpbo n thưwpbo ợlxez ng tưwpbo ớcpbe ng quâvdeg n, Yêayte n-phong hầbrcq u Lýoahu Thưwpbo ờyejm ng-Hiếgbbe n thay Đpkfs ôwpbo -thốlozv ng Hùxdav ng Nhâvdeg n, Hùxdav ng Nghĩyptl a làudrw m Tổsnxs ng-lĩyptl nh Ngựypio -lâvdeg m quâvdeg n. Côwpbo ng chúmken a Đpkfs ộxvlw ng-Thiêayte n thay đyptl ôwpbo -thốlozv ng Hùxdav ng Lễhkzs , Hùxdav ng Tríivyp thủnbsp Hoàudrw ng-thàudrw nh. Chứddau c đyptl iệcpbe n-súmken y trưwpbo ớcpbe c do sưwpbo -đyptl ệcpbe Hùxdav ng Tíivyp n chỉehup -huy, nay cũhkzs ng do côwpbo ng chúmken a Đpkfs ộxvlw ng-Thiêayte n đyptl ảftlp m tráfarn ch.
Côwpbo ng-chúmken a Đpkfs ộxvlw ng-Thiêayte n, Thưwpbo ờyejm ng-Hiếgbbe n đyptl ứddau ng dậerad y nhậerad n lệcpbe nh.
Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t hỏsyxi i thưwpbo ợlxez ng-thưwpbo bộxvlw hộxvlw làudrw Mai Đpkfs ìmken nh:
– Xin thưwpbo ợlxez ng thưwpbo cho biếgbbe t tìmken nh hìmken nh lưwpbo ơgcen ng thảftlp o, quâvdeg n dụtuoh ng củnbsp a ta.
Mai Đpkfs ìmken nh đyptl áfarn p:
– Trìmken nh nguyêayte n-soáfarn i từesjt hồfvrh i Nam-chinh đyptl ếgbbe n giờyejm vấudrw n đyptl ềsmqb lưwpbo ơgcen ng thảftlp o đyptl ưwpbo ợlxez c phâvdeg n ra nhưwpbo sau: Thu thuếgbbe , quảftlp n trịivyp côwpbo ng nho, mua quốlozv c dụtuoh ng, chi tiêayte u trêayte n toàudrw n quốlozv c thìmken thiểnckt m bộxvlw đyptl ảftlp m tráfarn ch. Nhưwpbo ng mua sắgbbe m quâvdeg n dụtuoh ng, tíivyp ch trữkeyk lưwpbo ơgcen ng thảftlp o dùxdav ng vàudrw o việcpbe c binh, thìmken do côwpbo ng chúmken a Thiêayte n-Ninh.
Ghi chúmken ,
Nhưwpbo vậerad y nhiệcpbe m vụtuoh củnbsp a Mai Đpkfs ìmken nh tưwpbo ơgcen ng đyptl ưwpbo ơgcen ng vớcpbe i ngàudrw y nay làudrw bộxvlw Tàudrw i-cháfarn nh, còbrcq n nhiệcpbe m vụtuoh củnbsp a côwpbo ng-chúmken a Thiêayte n-Ninh giốlozv ng nhưwpbo Tổsnxs ng-cụtuoh c trưwpbo ởhqpe ng tổsnxs ng cụtuoh c Tiếgbbe p-vậerad n.
Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u hỏsyxi i:
– Bàudrw -chúmken a-kho! Thếgbbe nàudrw o, lưwpbo ơgcen ng thảftlp o ra sao?
Côwpbo ng-chúmken a Thiêayte n-Ninh mởhqpe mộxvlw t tậerad p sáfarn ch dàudrw y ra, rồfvrh i tâvdeg u:
– Tâvdeg u tháfarn i-hậerad u, hiệcpbe n lưwpbo ơgcen ng thảftlp o củnbsp a ta đyptl ủnbsp đyptl ểnckt nuôwpbo i toàudrw n quâvdeg n trong ba năzezm m. Vũhkzs khíivyp nhưwpbo đyptl ao, kiếgbbe m, kíivyp ch, lao, cung, têayte n, y phụtuoh c, thuốlozv c men cóeiox cóeiox thểnckt trang bịivyp cho hai mưwpbo ơgcen i vạgcen n quâvdeg n. Xưwpbo ởhqpe ng đyptl óeiox ng chiếgbbe n thuyềsmqb n ởhqpe Sơgcen n-Nam hiệcpbe n đyptl ãjjpx đyptl óeiox ng xong ba trăzezm m chiếgbbe c dùxdav ng bổsnxs xung cho cáfarn c chiếgbbe n thuyềsmqb n tổsnxs n thấudrw t trong chiếgbbe n tranh.
Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t hưwpbo ớcpbe ng vàudrw o chưwpbo tưwpbo ớcpbe ng:
– Lưwpbo ơgcen ng thựypio c đyptl ãjjpx cụtuoh bịivyp . Ta yêayte n tâvdeg m. Bâvdeg y giờyejm đyptl ếgbbe n lựypio c lưwpbo ợlxez ng đyptl áfarn nh Tốlozv ng. Ta đyptl áfarn nh Tốlozv ng bằbsor ng hai đyptl ưwpbo ờyejm ng tiếgbbe n quâvdeg n. Mộxvlw t làudrw đyptl ưwpbo ờyejm ng bộxvlw , hai làudrw đyptl ưwpbo ờyejm ng thủnbsp y. Đpkfs ưwpbo ờyejm ng thủnbsp y lựypio c lưwpbo ợlxez ng bao gồfvrh m bốlozv n hạgcen m đyptl ộxvlw i, bẩsyrh y hiệcpbe u Thiêayte n-tửfvrh binh củnbsp a Tâvdeg y-hồfvrh thấudrw t kiệcpbe t, sẽerad vưwpbo ợlxez t biểnckt n đyptl áfarn nh vàudrw o Khâvdeg m-châvdeg u, Liêayte m-châvdeg u, sau đyptl óeiox tiếgbbe n vềsmqb Ung-châvdeg u. Đpkfs âvdeg y làudrw đyptl ạgcen o kỳoahu binh. Đpkfs ưwpbo ờyejm ng tiếgbbe n quâvdeg n nàudrw y bảftlp n soáfarn i thâvdeg n chỉehup huy.
Chưwpbo tưwpbo ớcpbe ng vỗdwwo tay hoan hôwpbo .
– Hai làudrw tiếgbbe n quâvdeg n trêayte n bộxvlw . Quâvdeg n trêayte n bộxvlw sẽerad đyptl áfarn nh tràudrw n qua biêayte n giớcpbe i, rồfvrh i hưwpbo ớcpbe ng vềsmqb Ung-châvdeg u. Quâvdeg n trêayte n bộxvlw gồfvrh m toàudrw n thểnckt quâvdeg n Bắgbbe c-biêayte n, năzezm m hiệcpbe u Thiêayte n-tửfvrh binh củnbsp a Long-biêayte n ngũhkzs hùxdav ng.
Ôwzxu ng hưwpbo ớcpbe ng vàudrw o Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n:
– Quâvdeg n triềsmqb u, quâvdeg n Bắgbbe c-biêayte n rấudrw t phứddau c tạgcen p. Phảftlp i cóeiox mộxvlw t ngưwpbo ờyejm i màudrw uy tíivyp n trùxdav m Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t mớcpbe i đyptl iềsmqb u khiểnckt n nổsnxs i. Vậerad y theo đyptl iệcpbe t nhi nghĩyptl ngoàudrw i sưwpbo thúmken c, sưwpbo thẩsyrh m khôwpbo ng ai cóeiox thểnckt thốlozv ng lĩyptl nh.
Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n đyptl ứddau ng dậerad y cung tay:
– Xin tuâvdeg n lệcpbe nh Nguyêayte n-soáfarn i.
Uy tíivyp n Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n cựypio c lớcpbe n. Từesjt xưwpbo a đyptl ếgbbe n giờyejm ôwpbo ng bàudrw đyptl ốlozv i vớcpbe i Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t nhưwpbo đyptl ốlozv i vớcpbe i con ruộxvlw t, nay ôwpbo ng nóeiox i « xin tuâvdeg n lệcpbe nh nguyêayte n soáfarn i» làudrw nóeiox i đyptl úmken ng theo nghi lễhkzs . Nhưwpbo ng cũhkzs ng gâvdeg y cho chưwpbo tưwpbo ớcpbe ng bậerad t cưwpbo ờyejm i, rồfvrh i vỗdwwo tay hoan hôwpbo .
Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t lạgcen i hưwpbo ớcpbe ng Côwpbo i-sơgcen n tam anh:
– Ba sưwpbo -báfarn từesjt ng ởhqpe bêayte n Tốlozv ng lâvdeg u. Xin ba sưwpbo báfarn cho nhữkeyk ng lờyejm i dạgcen y dỗdwwo .
Trầbrcq n Bảftlp o-Dâvdeg n xua tay:
– Nhịivyp sưwpbo báfarn chỉehup biếgbbe t đyptl áfarn nh đyptl àudrw n, thổsnxs i tiêayte u, chứddau cóeiox biếgbbe t gìmken vềsmqb quâvdeg n sựypio đyptl âvdeg u. Biếgbbe t việcpbe c quâvdeg n, họfvrh a cóeiox tam sưwpbo báfarn . Vìmken ngưwpbo ờyejm i từesjt ng làudrw tưwpbo mãjjpx Kinh-châvdeg u, từesjt ng làudrw Tảftlp -kim ngôwpbo thưwpbo ợlxez ng tưwpbo ớcpbe ng quâvdeg n củnbsp a Tốlozv ng.
Trầbrcq n Trung-Đpkfs ạgcen o đyptl ứddau ng dậerad y pháfarn t biểnckt u:
– Lưwpbo u Di đyptl óeiox ng tổsnxs ng hàudrw nh doanh ởhqpe Quếgbbe -châvdeg u. Hiệcpbe n Tốlozv ng đyptl ang ởhqpe thờyejm i bìmken nh, chưwpbo a thiếgbbe t lậerad p ngựypio a chạgcen y chạgcen m, tứddau c ngựypio a Lưwpbo u-tinh. Nhưwpbo vậerad y đyptl ưwpbo ờyejm ng đyptl i ngựypio a thưwpbo ờyejm ng đyptl ưwpbo a tin từesjt biêayte n giớcpbe i Tốlozv ng-Việcpbe t đyptl ếgbbe n Quếgbbe -châvdeg u mấudrw t nửfvrh a tháfarn ng. Từesjt Quếgbbe -châvdeg u tớcpbe i Biệcpbe n-kinh mấudrw t mộxvlw t tháfarn ng. Víivyp thửfvrh ta đyptl áfarn nh cáfarn c trạgcen i biêayte n giớcpbe i; íivyp t ra hai ngàudrw y sau bọfvrh n biêayte n thầbrcq n mớcpbe i gửfvrh i tin tứddau c vềsmqb Quếgbbe -châvdeg u. Lưwpbo u Di vốlozv n tíivyp nh cẩsyrh n thậerad n, y chờyejm vàudrw i ngàudrw y nữkeyk a đyptl ểnckt cóeiox tin chíivyp nh xáfarn c rồfvrh i mớcpbe i gửfvrh i tấudrw u chưwpbo ơgcen ng vềsmqb . Nhưwpbo vậerad y kểnckt từesjt lúmken c ta đyptl áfarn nh sang, phảftlp i mấudrw t íivyp t nhấudrw t mộxvlw t tháfarn ng hai mưwpbo ơgcen i ngàudrw y triềsmqb u Tốlozv ng mớcpbe i biếgbbe t.
Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t hưwpbo ớcpbe ng Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u:
– Xin tháfarn i-hậerad u ban chỉehup dụtuoh .
Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u sai cung-nga bưwpbo ng ba chéhqpe n sâvdeg m thang lạgcen i cho Tôwpbo n Đpkfs ảftlp n, Cẩsyrh m-Thi vàudrw Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t. Ba ngưwpbo ờyejm i tạgcen ơgcen n uốlozv ng xong, tháfarn i-hậerad u ban chỉehup :
– Tuy ta ra quâvdeg n bấudrw t thầbrcq n, hàudrw nh sựypio cựypio c kỳoahu bíivyp mậerad t, thầbrcq n tốlozv c nhưwpbo ng cũhkzs ng phảftlp i lợlxez i dụtuoh ng ba đyptl iềsmqb u. Mộxvlw t làudrw tin tứddau c bêayte n Tốlozv ng, cùxdav ng phảftlp n ứddau ng củnbsp a họfvrh chậerad m, ta đyptl áfarn nh thựypio c mau, hàudrw nh sựypio thựypio c mau, khôwpbo ng cho việcpbe n binh đyptl ủnbsp thờyejm i giờyejm cứddau u ứddau ng. Hai làudrw , ta lợlxez i dụtuoh ng nhữkeyk ng đyptl ụtuoh ng chạgcen m ởhqpe biêayte n giớcpbe i gầbrcq n đyptl âvdeg y, đyptl ểnckt khi ta tấudrw n-côwpbo ng thìmken Lưwpbo u Di, Tốlozv ng triềsmqb u tưwpbo ởhqpe ng đyptl óeiox cũhkzs ng chỉehup làudrw đyptl ụtuoh ng chạgcen m nhỏsyxi , khôwpbo ng cầbrcq n tiếgbbe p cứddau u. Ta kéhqpe o dàudrw i thêayte m thờyejm i gian cứddau u binh củnbsp a họfvrh . Đpkfs ếgbbe n khi họfvrh biếgbbe t sựypio thựypio c thìmken đyptl ạgcen i thếgbbe đyptl ãjjpx tan náfarn t. Nghĩyptl a làudrw ta phảftlp i làudrw m sao hàudrw nh sựypio xong, màudrw việcpbe n quâvdeg n Tốlozv ng chưwpbo a tớcpbe i cứddau u kịivyp p. Cóeiox nhưwpbo thếgbbe , ta mớcpbe i khôwpbo ng bịivyp giao chiếgbbe n vớcpbe i toàudrw n quâvdeg n Tốlozv ng. Ba làudrw hiệcpbe n ởhqpe Quảftlp ng-châvdeg u, Ung-châvdeg u, Quếgbbe -châvdeg u làudrw ba nơgcen i Tốlozv ng đyptl óeiox ng đyptl ạgcen i quâvdeg n. Vậerad y chưwpbo vịivyp cóeiox ýoahu kiếgbbe n gìmken ?
Phòbrcq -mãjjpx Thâvdeg n Cảftlp nh-Long nghịivyp :
– Hiệcpbe n Tốlozv ng cóeiox mộxvlw t loạgcen t cửfvrh a ảftlp i Nam phòbrcq ng đyptl óeiox ng dọfvrh c bêayte n giớcpbe i ta từesjt Tâvdeg y sang Đpkfs ôwpbo ng làudrw Hoàudrw nh-sơgcen n, Tháfarn i-bìmken nh, Vĩyptl nh-bìmken nh, Tâvdeg y-bìmken nh, Lộxvlw c-châvdeg u, Cổsnxs -vạgcen n, Nhưwpbo -tíivyp ch, Đpkfs ểnckt -trạgcen o, Thiêayte n-long. Nếgbbe u ta pháfarn đyptl ưwpbo ợlxez c cáfarn c cửfvrh a ảftlp i, thìmken cóeiox thểnckt thẳondi ng tiếgbbe n vềsmqb Ung-châvdeg u. Nhưwpbo ng hiềsmqb m mộxvlw t nỗdwwo i, khi ta tiếgbbe n quâvdeg n thìmken mặtgvy t bộxvlw dùxdav khóeiox đyptl áfarn nh, chúmken ng cốlozv thủnbsp ta vẫypio n vâvdeg y rồfvrh i tấudrw n côwpbo ng, trưwpbo ớcpbe c sau gìmken rồfvrh i cũhkzs ng hạgcen đyptl ưwpbo ợlxez c. Duy đyptl ạgcen o binh thủnbsp y củnbsp a đyptl ạgcen i-tưwpbo -mãjjpx Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t đyptl áfarn nh vàudrw o Khâvdeg m-châvdeg u, Liêayte m-châvdeg u, thìmken cóeiox vấudrw n đyptl ềsmqb . Bởhqpe i Khâvdeg m-Liêayte m làudrw nơgcen i cóeiox trọfvrh ng binh Tốlozv ng, ta từesjt mặtgvy t thủnbsp y đyptl ổsnxs bộxvlw lêayte n, màudrw khôwpbo ng hạgcen đyptl ưwpbo ợlxez c ngay, thìmken bịivyp đyptl áfarn nh bậerad t ra biểnckt n. Vậerad y ta phảftlp i làudrw m thếgbbe nàudrw o đyptl ểnckt quâvdeg n Ung, Liêayte m, Khâvdeg m cùxdav ng kéhqpe o vềsmqb Tâvdeg y-Nam, bấudrw y giờyejm Khâvdeg m, Liêayte m khôwpbo ng còbrcq n quâvdeg n phòbrcq ng thủnbsp . Ta từesjt mặtgvy t biểnckt n đyptl ổsnxs lêayte n đyptl áfarn nh úmken p làudrw đyptl ưwpbo ợlxez c. Đpkfs áfarn nh úmken p Khâvdeg m, Liêayte m rồfvrh i, ta tiếgbbe n lêayte n đyptl áfarn nh Ung cùxdav ng vớcpbe i đyptl ạgcen o bộxvlw binh.
Triềsmqb u đyptl ìmken nh cùxdav ng nghịivyp luậerad n phâvdeg n vâvdeg n. Đpkfs ôwpbo -thốlozv ng Đpkfs inh Hoàudrw ng-Nghi xin pháfarn t biểnckt u:
– Tâvdeg u tháfarn i-hậerad u, việcpbe c đyptl em quâvdeg n Tốlozv ng từesjt Bắgbbe c, Đpkfs ôwpbo ng xuốlozv ng Tâvdeg y-Nam thựypio c khôwpbo ng khóeiox .
Linh-Nhâvdeg n hỏsyxi i:
– Đpkfs inh đyptl ôwpbo -thốlozv ng nổsnxs i tiếgbbe ng mưwpbo u thầbrcq n, chưwpbo ớcpbe c tháfarn nh, ắgbbe t cóeiox diệcpbe u kềsmqb .
– Tâvdeg u tháfarn i hậerad u.
Hoàudrw ng-Nghi phâvdeg n giảftlp i: Ta phảftlp i thựypio c hiệcpbe n hai đyptl iềsmqb u. Mộxvlw t làudrw mặtgvy t bộxvlw phảftlp i hàudrw nh sựypio sao cho Tốlozv ng tưwpbo ởhqpe ng làudrw xung đyptl ộxvlw t giữkeyk a cáfarn c đyptl ộxvlw ng chủnbsp củnbsp a ta vớcpbe i khêayte -đyptl ộxvlw ng Tốlozv ng, đyptl ểnckt họfvrh khôwpbo ng cứddau u ứddau ng kịivyp p thờyejm i. Hai làudrw khi ta tấudrw n côwpbo ng toàudrw n diệcpbe n mặtgvy t bộxvlw , thìmken mặtgvy t thủnbsp y vẫypio n éhqpe m quâvdeg n. Chúmken ng tưwpbo ởhqpe ng ta tấudrw n côwpbo ng nhưwpbo hồfvrh i vua bàudrw Bìmken nh-Dưwpbo ơgcen ng đyptl ãjjpx làudrw m. Nghĩyptl a làudrw chỉehup cóeiox mặtgvy t bộxvlw , màudrw khôwpbo ng cóeiox mặtgvy t thủnbsp y; ắgbbe t chúmken ng đyptl em quâvdeg n Khâvdeg m, Liêayte m, Ung vềsmqb Tâvdeg y-Nam cứddau u việcpbe n. Bấudrw y giờyejm ta mớcpbe i cho quâvdeg n mặtgvy t thủnbsp y đyptl ổsnxs bộxvlw lêayte n đyptl áfarn nh Khâvdeg m, Liêayte m.
Triềsmqb u đyptl ìmken nh cùxdav ng táfarn n thàudrw nh đyptl ềsmqb nghịivyp củnbsp a Hoàudrw ng-Nghi. Tíivyp n-Nghĩyptl a vưwpbo ơgcen ng hỏsyxi i:
– Theo ýoahu hiềsmqb n đyptl ệcpbe , bâvdeg y giờyejm ta phảftlp i làudrw m thếgbbe nàudrw o khi mặtgvy t bộxvlw khởhqpe i sựypio tấudrw n côwpbo ng, màudrw Tốlozv ng lạgcen i tưwpbo ởhqpe ng làudrw xung đyptl ộxvlw t giữkeyk a cáfarn c khêayte -đyptl ộxvlw ng vớcpbe i nhau?
Hoàudrw ng-Nghi đyptl ưwpbo a mắgbbe t nhìmken n Thâvdeg n Cảftlp nh-Long:
– Khôwpbo ng khóeiox ! Khi cáfarn c trang đyptl ộxvlw ng Tốlozv ng-Việcpbe t giáfarn p nhau cóeiox sựypio , cáfarn c trang đyptl ộxvlw ng thưwpbo ờyejm ng đyptl em quâvdeg n đyptl áfarn nh lẫypio n nhau. Vậerad y trưwpbo ớcpbe c khi ta khởhqpe i sựypio , thìmken phòbrcq -mãjjpx Thâvdeg n Cảftlp nh-Long ra lệcpbe nh cho mộxvlw t trang đyptl ộxvlw ng nàudrw o đyptl óeiox , nhâvdeg n cóeiox hiềsmqb m khíivyp ch vớcpbe i mộxvlw t khêayte đyptl ộxvlw ng bêayte n Tốlozv ng, đyptl ểnckt Tốlozv ng đyptl em quâvdeg n đyptl áfarn nh sang, nhâvdeg n đyptl óeiox ta phảftlp n côwpbo ng. Tin nàudrw y đyptl ưwpbo a tớcpbe i Quếgbbe -châvdeg u, Lưwpbo u Di cho rằbsor ng đyptl âvdeg y làudrw sựypio hiềsmqb m khíivyp ch giữkeyk a man dâvdeg n. Y tâvdeg u vềsmqb triềsmqb u. Trong triềsmqb u triềsmqb u, Hy-Ninh, An-Thạgcen ch coi làudrw loạgcen i man-dâvdeg n trộxvlw m cưwpbo ớcpbe p vặtgvy t. Sau đyptl óeiox ta tiếgbbe n đyptl ạgcen i binh sang. Tin đyptl ưwpbo a vềsmqb triềsmqb u, lúmken c đyptl ầbrcq u Hy-Ninh vớcpbe i An-Thạgcen ch cũhkzs ng tưwpbo ởhqpe ng chuyệcpbe n cưwpbo ớcpbe p bóeiox c diễhkzs n ra màudrw thôwpbo i, chưwpbo a cóeiox phảftlp n ứddau ng.
Tíivyp n-Nghĩyptl a vưwpbo ơgcen ng khen:
– Mưwpbo u củnbsp a Đpkfs inh đyptl ệcpbe hay thựypio c. Nhưwpbo ng nếgbbe u nhưwpbo giữkeyk a cáfarn c trang đyptl ộxvlw ng khôwpbo ng cóeiox hiềsmqb m khíivyp ch gìmken , thìmken sao ta cóeiox cớcpbe màudrw đyptl em quâvdeg n sang?
Long-biêayte n ngũhkzs hùxdav ng, Tâvdeg y-hồfvrh thấudrw t kiệcpbe t đyptl ềsmqb u nhìmken n nhau cưwpbo ờyejm i tủnbsp m tỉehup m. Tíivyp n-Nghĩyptl a vưwpbo ơgcen ng hỏsyxi i:
– Anh hỏsyxi i vậerad y khôwpbo ng đyptl úmken ng sao màudrw cáfarn c chúmken cưwpbo ờyejm i?
Ngôwpbo Ứhcpb c lắgbbe c đyptl ầbrcq u:
– Anh hai ơgcen i! Anh làudrw mộxvlw t thâvdeg n vưwpbo ơgcen ng, lạgcen i sốlozv ng trong đyptl ạgcen o đyptl ứddau c đyptl ãjjpx quen nêayte n anh tìmken m khôwpbo ng ra cớcpbe . Chứddau mưwpbo ờyejm i hai đyptl ứddau a chúmken ng em từesjt ng ăzezm n màudrw y, từesjt ng móeiox c túmken i, từesjt ng ăzezm n cắgbbe p vặtgvy t, dưwpbo thừesjt a thóeiox i lưwpbo u manh dâvdeg n dãjjpx . Việcpbe c kiếgbbe m cáfarn ch gâvdeg y sựypio đyptl âvdeg u cóeiox khóeiox . Nàudrw y nhéhqpe , ởhqpe Bắgbbe c-biêayte n cóeiox lệcpbe , hễhkzs đyptl ểnckt trâvdeg u ăzezm n lúmken a củnbsp a nhàudrw ngưwpbo ờyejm i ta, thìmken ngưwpbo ờyejm i ta cóeiox quyềsmqb n giữkeyk trâvdeg u lạgcen i. Cóeiox đyptl úmken ng thếgbbe khôwpbo ng?
Tíivyp n-Nghĩyptl a vưwpbo ơgcen ng lắgbbe c đyptl ầbrcq u khôwpbo ng hiểnckt u.
Đpkfs ếgbbe n lưwpbo ợlxez t Trầbrcq n Di cưwpbo ờyejm i:
– Anh ơgcen i! Chỉehup cầbrcq n mộxvlw t trang đyptl ộxvlw ng củnbsp a ta vờyejm thảftlp trâvdeg u ăzezm n lúmken a củnbsp a khêayte -đyptl ộxvlw ng Tốlozv ng. Nhưwpbo vậerad y ắgbbe t họfvrh giữkeyk trâvdeg u lạgcen i bắgbbe t chuộxvlw c. Ta khôwpbo ng chuộxvlw c, còbrcq n kéhqpe o nhau sang đyptl áfarn nh cưwpbo ớcpbe p trâvdeg u vềsmqb . Dĩyptl nhiêayte n bêayte n kia khôwpbo ng chịivyp u, thếgbbe làudrw đyptl áfarn nh nhau to. Khi đyptl áfarn nh nhau, họfvrh khôwpbo ng dựypio bịivyp , trong khi ta đyptl ãjjpx chuẩsyrh n bịivyp hếgbbe t. Ta xua quâvdeg n đyptl áfarn nh tràudrw n sang chiếgbbe m khêayte -đyptl ộxvlw ng củnbsp a Tốlozv ng, nhưwpbo ng cốlozv ýoahu khôwpbo ng bắgbbe t bọfvrh n thủnbsp lĩyptl nh. Bọfvrh n thủnbsp lĩyptl nh chạgcen y đyptl ếgbbe n quan huyệcpbe n tốlozv cáfarn o. Quan huyệcpbe n cáfarn o vềsmqb cho Lưwpbo u Di. Lưwpbo u Di sẽerad tâvdeg u vềsmqb triềsmqb u chi tiếgbbe t nàudrw y. Thếgbbe làudrw trong triềsmqb u Tốlozv ng cho đyptl ếgbbe n Lưwpbo u Di đyptl ềsmqb u tưwpbo ởhqpe ng cuộxvlw c tiếgbbe n quâvdeg n củnbsp a ta chỉehup làudrw đyptl ụtuoh ng chạgcen m giữkeyk a man dâvdeg n. Trong lúmken c đyptl óeiox ta xua quâvdeg n đyptl áfarn nh tràudrw n sang. Đpkfs ếgbbe n khi ta hạgcen hếgbbe t cáfarn c khêayte -đyptl ộxvlw ng, đyptl ồfvrh n trạgcen i biêayte n giớcpbe i, bấudrw y giờyejm Tốlozv ng mớcpbe i phảftlp n ứddau ng thìmken đyptl ãjjpx trễhkzs .
Trong triềsmqb u đyptl ìmken nh, thìmken văzezm n quan đyptl a sốlozv làudrw nho gia, đyptl ạgcen o đyptl ứddau c cóeiox thừesjt a. Võyalb quan đyptl a sốlozv xuấudrw t thâvdeg n từesjt cáfarn c danh môwpbo n chíivyp nh pháfarn i, nêayte n khôwpbo ng ai cóeiox thểnckt tưwpbo ởhqpe ng tưwpbo ợlxez ng ra đyptl ưwpbo ợlxez c cớcpbe gâvdeg y sựypio . Nay nghe Trầbrcq n-Di thiếgbbe t kếgbbe , họfvrh đyptl ềsmqb u bậerad t cưwpbo ờyejm i.
Đpkfs inh Hoàudrw ng-Nghi tiếgbbe p:
– Khi biếgbbe t rõyalb chủnbsp ýoahu cuộxvlw c tiếgbbe n quâvdeg n củnbsp a ta, phảftlp n ứddau ng tứddau c thờyejm i củnbsp a Lưwpbo u Di, củnbsp a Tốlozv ng triềsmqb u làudrw gìmken ? Cứddau u binh nhưwpbo cứddau u lửfvrh a, ắgbbe t họfvrh dùxdav ng quâvdeg n Khâvdeg m, Liêayte m, Ung cứddau u vùxdav ng Tâvdeg y-Nam. Thếgbbe làudrw họfvrh mắgbbe c mưwpbo u ta. Khi quâvdeg n ba nơgcen i kia đyptl ổsnxs vềsmqb Tâvdeg y-Nam, bấudrw y giờyejm ta mớcpbe i cho đyptl ạgcen o thủnbsp y-quâvdeg n đyptl ổsnxs lêayte n đyptl áfarn nh Khâvdeg m, Liêayte m.
Ghi chúmken ,
Hồfvrh i nàudrw y thuậerad t rõyalb :
– Nguyêayte n do nàudrw o, Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t phảftlp i đyptl em quâvdeg n Bắgbbe c phạgcen t?
– Ai làudrw ngưwpbo ờyejm i chủnbsp trưwpbo ơgcen ng?
– Chủnbsp đyptl íivyp ch cuộxvlw c Bắgbbe c-phạgcen t nhưwpbo thếgbbe nàudrw o?
Nhưwpbo phầbrcq n tựypio a đyptl ãjjpx trìmken nh bầbrcq y: Ngưwpbo ờyejm i chủnbsp trưwpbo ơgcen ng, lãjjpx nh đyptl ạgcen o làudrw Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u. Nhưwpbo ng tạgcen i sao, sau nàudrw y chíivyp nh sửfvrh Đpkfs ạgcen i-Việcpbe t lạgcen i cốlozv tìmken nh làudrw m mờyejm nhạgcen t huâvdeg n côwpbo ng củnbsp a ngàudrw i? Lạgcen i nữkeyk a, bấudrw y giờyejm cáfarn c côwpbo ng chúmken a Bìmken nh-Dưwpbo ơgcen ng, Bảftlp o-Hòbrcq a, Thiêayte n-Thàudrw nh, Đpkfs ộxvlw ng-Thiêayte n,Thiêayte n-Ninh đyptl ãjjpx lậerad p khôwpbo ng biếgbbe t bao nhiêayte u côwpbo ng lao, màudrw sau sửfvrh khôwpbo ng nhắgbbe c tớcpbe i? Cáfarn c bàudrw Trinh-Dung, Ngọfvrh c-Huệcpbe , Ngọfvrh c-Nam, Thanh-Thảftlp o, vớcpbe i phu nhâvdeg n Long-biêayte n ngũhkzs hùxdav ng, Tâvdeg y-hồfvrh thấudrw t kiệcpbe t... đyptl ềsmqb u làudrw danh tưwpbo ớcpbe ng, rồfvrh i tuẫypio n quốlozv c. Thếgbbe sao ngàudrw y nay chỉehup thấudrw y bốlozv n bàudrw Dung, Huệcpbe , Nam, Thảftlp o đyptl ưwpbo ợlxez c phốlozv i thờyejm ởhqpe đyptl ềsmqb n thờyejm Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u; còbrcq n mưwpbo ờyejm i hai bàudrw làudrw phu nhâvdeg n củnbsp a Long-biêayte n ngũhkzs hùxdav ng, Tâvdeg y-hồfvrh thấudrw t kiệcpbe t tạgcen i sao khôwpbo ng thờyejm ? Dùxdav làudrw thờyejm chung vớcpbe i chồfvrh ng?
Tôwpbo i giảftlp i đyptl oáfarn n nhưwpbo thếgbbe nàudrw y:
Mộxvlw t làudrw , sau thịivyp nh thờyejm i củnbsp a triềsmqb u Lýoahu , cóeiox tớcpbe i ba bàudrw tháfarn i hậerad u (vợlxez vua Thầbrcq n-tôwpbo ng, Anh-tôwpbo ng, Huệcpbe -tôwpbo ng) nhâvdeg n con thơgcen , nhiếgbbe p chíivyp nh nhưwpbo Linh-Nhâvdeg n hoàudrw ng tháfarn i hậerad u rồfvrh i làudrw m cho nưwpbo ớcpbe c loạgcen n, làudrw m nhữkeyk ng truyệcpbe n dâvdeg m ôwpbo . Nêayte n chi sửfvrh gia đyptl ờyejm i sau vớcpbe i quan niệcpbe m sửfvrh nhưwpbo tấudrw m gưwpbo ơgcen ng dạgcen y hậerad u thếgbbe , đyptl ãjjpx bỏsyxi khôwpbo ng nóeiox i đyptl ếgbbe n huâvdeg n côwpbo ng củnbsp a ngàudrw i, vìmken sợlxez việcpbe c cũhkzs táfarn i diễhkzs n.
Hai làudrw , cóeiox thểnckt thờyejm i Lýoahu cáfarn c bàudrw đyptl ưwpbo ợlxez c thờyejm chung vớcpbe i cáfarn c ôwpbo ng. Nhưwpbo ng đyptl ếgbbe n thờyejm i Lêayte , vua Lêayte Tháfarn i-tổsnxs đyptl áfarn nh đyptl uổsnxs i ngoạgcen i xâvdeg m rồfvrh i dựypio ng lạgcen i kỷpnsh cưwpbo ơgcen ng. Nhữkeyk ng cuốlozv n phổsnxs bịivyp Trưwpbo ơgcen ng Phụtuoh , Mộxvlw c Thạgcen ch lấudrw y đyptl i đyptl ưwpbo ợlxez c viếgbbe t lạgcen i, tâvdeg u lêayte n triềsmqb u đyptl ìmken nh xin phong thầbrcq n. Triềsmqb u đyptl ìmken nh nhâvdeg n đyptl óeiox tưwpbo ớcpbe c bỏsyxi sắgbbe c phong củnbsp a cáfarn c bàudrw , tưwpbo ớcpbe c bỏsyxi việcpbe c thờyejm cúmken ng cáfarn c bàudrw , vìmken sợlxez phụtuoh nữkeyk lạgcen i đyptl ưwpbo ợlxez c trọfvrh ng?. Nêayte n sau nàudrw y trong đyptl ềsmqb n chỉehup thấudrw y thờyejm cáfarn c ôwpbo ng màudrw thôwpbo i.
Ba làudrw vàudrw o giữkeyk a thờyejm i Lêayte , thờyejm i Nguyễhkzs n, Nho họfvrh c cựypio c thịivyp nh. Nho họfvrh c coi cáfarn c bàudrw nhiếgbbe p chíivyp nh, cầbrcq m quâvdeg n làudrw hiệcpbe n tưwpbo ợlxez ng gàudrw máfarn i gáfarn y. Vìmken vậerad y mộxvlw t lầbrcq n nữkeyk a thầbrcq n tíivyp ch, sắgbbe c phong đyptl ãjjpx bỏsyxi cáfarn c bàudrw ra ngoàudrw i.
Cũhkzs ng may, tôwpbo i lầbrcq n mòbrcq tìmken m ởhqpe nhữkeyk ng tậerad p sáfarn ch nhỏsyxi (sẽerad trìmken nh bầbrcq y ởhqpe hồfvrh i thứddau 34, trong quyểnckt n thứddau tưwpbo nàudrw y), danh tíivyp nh, huâvdeg n nghiệcpbe p củnbsp a cáfarn c bàudrw . Khôwpbo ng biếgbbe t đyptl ếgbbe n bao giờyejm đyptl ạgcen i côwpbo ng củnbsp a cáfarn c bàudrw mớcpbe i đyptl ưwpbo ợlxez c phụtuoh c hồfvrh i? Bao giờyejm lạgcen i đyptl em tưwpbo ợlxez ng cáfarn c bàudrw thờyejm chung vớcpbe i cáfarn c ôwpbo ng?
Việcpbe c nàudrw y xin đyptl ểnckt hậerad u thếgbbe giảftlp i quyếgbbe t.
Tháfarn i-úmken y Lýoahu Thưwpbo ờyejm ng-Kiệcpbe t làudrw nhâvdeg n vậerad t tàudrw i tríivyp bậerad c nhấudrw t thờyejm i Thầbrcq n-vũhkzs (Lýoahu Tháfarn nh-tôwpbo ng) vàudrw Anh-vũhkzs Chiêayte u-thắgbbe ng (Lýoahu Nhâvdeg n-tôwpbo ng). Ngàudrw i làudrw mộxvlw t anh hùxdav ng đyptl ãjjpx lậerad p đyptl ưwpbo ợlxez c huâvdeg n côwpbo ng vĩyptl đyptl ạgcen i cho tộxvlw c Việcpbe t. Hiệcpbe n còbrcq n nhiềsmqb u đyptl ềsmqb n thờyejm ngàudrw i. Tôwpbo i đyptl ãjjpx đyptl ưwpbo ợlxez c viếgbbe ng thăzezm m đyptl ềsmqb n thờyejm tạgcen i xãjjpx Ngọfvrh -xáfarn , huyệcpbe n Vĩyptl nh-lộxvlw c, tỉehup nh Thanh-hóeiox a hai lầbrcq n. Hiệcpbe n hầbrcq u hếgbbe t cáfarn c đyptl ềsmqb n thờyejm anh hùxdav ng dâvdeg n tộxvlw c trong nưwpbo ớcpbe c đyptl ềsmqb u đyptl ưwpbo ợlxez c dâvdeg n đyptl ịivyp a phưwpbo ơgcen ng trùxdav ng tu rấudrw t khang trang. Nhưwpbo ng dâvdeg n Ngọfvrh -xáfarn quáfarn nghènthk o, vìmken vậerad y đyptl ềsmqb n tiêayte u đyptl iềsmqb u...
Trêayte n giữkeyk a cổsnxs ng chíivyp nh làudrw ba chữkeyk Lýoahu Đpkfs ạgcen i Vưwpbo ơgcen ng (chữkeyk Lýoahu ởhqpe giữkeyk a. Bêayte n phảftlp i làudrw chữkeyk Đpkfs ạgcen i, bêayte n tráfarn i làudrw chữkeyk Vưwpbo ơgcen ng).
Đpkfs ôwpbo i câvdeg u đyptl ốlozv i cổsnxs ng chíivyp nh:
Phạgcen t Tốlozv ng, bìmken nh Chiêayte m vạgcen n cổsnxs danh phưwpbo ơgcen ng thùxdav y vũhkzs trụtuoh ,
Hộxvlw dâvdeg n bảftlp o quốlozv c thiêayte n thu côwpbo ng đyptl ứddau c quáfarn n sơgcen n hàudrw .
(Phạgcen t Tốlozv ng, bìmken nh Chiêayte m tiếgbbe ng thơgcen m vạgcen n cổsnxs tràudrw n vũhkzs trụtuoh .
Giúmken p dâvdeg n, giữkeyk nưwpbo ớcpbe c, côwpbo ng đyptl ứddau c nghìmken n thu khắgbbe p non sôwpbo ng).
Hìmken nh dưwpbo ớcpbe i làudrw cổsnxs ng phụtuoh bêayte n tráfarn i, đyptl ôwpbo i câvdeg u đyptl ốlozv i làudrw :
Anh hùxdav ng chíivyp khíivyp sinh dũhkzs ng tưwpbo ớcpbe ng,
Hàudrw o kiệcpbe t uy phong hóeiox a phúmken c thầbrcq n.
(Chíivyp khíivyp anh hùxdav ng sinh tưwpbo ớcpbe ng mạgcen nh,
Oai phong hàudrw o kiệcpbe t hóeiox a phúmken c thầbrcq n)
Còbrcq n cổsnxs ng bêayte n phảftlp i cóeiox đyptl ôwpbo i câvdeg u đyptl ốlozv i:
Háfarn ch háfarn ch uy phong trừesjt nộxvlw i nghịivyp ch,
Đpkfs ưwpbo ờyejm ng đyptl ưwpbo ờyejm ng kíivyp nh khíivyp diệcpbe t ngoạgcen i xâvdeg m.
(Uy phong háfarn ch háfarn ch trừesjt phảftlp n tặtgvy c,
Khíivyp cứddau ng đyptl ưwpbo ờyejm ng đyptl ưwpbo ờyejm ng diệcpbe t ngoạgcen i xâvdeg m)
Hìmken nh cổsnxs ng phụtuoh bêayte n phảftlp i khôwpbo ng còbrcq n cáfarn nh, tưwpbo ờyejm ng, váfarn ch thủnbsp ng, nghiêayte ng gầbrcq n muốlozv n đyptl ổsnxs .
Đpkfs ềsmqb n thờyejm chíivyp nh
Máfarn i ngóeiox i lâvdeg u ngàudrw y đyptl ãjjpx mụtuoh c hếgbbe t.
Cáfarn c đyptl ồfvrh thờyejm bêayte n trong còbrcq n mụtuoh c hơgcen n nữkeyk a.
Dâvdeg n xãjjpx nghènthk o quáfarn , ăzezm n khôwpbo ng đyptl ủnbsp , lấudrw y tiềsmqb n đyptl âvdeg u màudrw cúmken ng, màudrw trùxdav ng tu?
Trê
Hai chiế
– Kì
Hai chiế
Bâ
Trong khoang lớ
Lễ
Linh-Nhâ
– Tì
Thá
Thá
– Trong buổ
Thá
– Hoà
Nguyê
Trung-Thà
– Tố
Đ
– Xin vư
Trung-Thà
– Phiá
Nhà
– Tam vị
Trung-Thà
– Đ
Thấ
– Tó
Vư
– Tạ
Vư
– Như
Ghi chú
Thờ
Nghe vư
Đ
– Binh-phá
Ô
– Từ
Phạ
– Quâ
Cá
– Thứ
Phạ
– Thứ
Vũ
– Từ
Hoà
– Trung-Thà
Thư
– Thê
Thá
– Theo ư
– Trong nă
Trung-Thà
Linh-Nhâ
– Trư
Cô
– Chí
Cô
– Thờ
Cô
– Trong thờ
... Hò
... Sau thờ
... Như
... Khi đ
Linh-Nhâ
– Tam vị
Trầ
– Tâ
Đ
– Thư
– Giả
Ô
– Nay sau chí
Cô
– Như
Trung-Đ
– Đ
Nhà
– Giá
Mọ
– Thá
Tí
– Vua bà
– Khả
Cô
– Xin sư
– Binh tư
Cô
– Thá
Thá
– Xin sư
– Lú
– Tâ
Cô
Linh-Nhâ
– Tố
Thá
– Thầ
Nghĩ
Lậ
Mộ
– Tâ
– Tấ
Linh-Nhâ
– Thư
Cử
– Cò
Tấ
– Vấ
Cử
Ngọ
– Kinh Thư
Nà
– Tâ
Đ
Trung-Thà
– Lờ
Đ
– Tố
Đ
– Khi Tố
Triề
-– Cô
Cá
– Cô
Hì
– Tâ
Cô
– Hoà
Sau khi nghị
Ghi chú
Từ
Chỉ
Đ
– Thư
Từ
– Tre già
Ô
– Tâ
Khô
– Nhổ
Thá
– Như
Hậ
– Như
Hậ
– Thư
Tô
– Quố
Bà
– Thanh-Nguyê
– Em chả
Cô
Cử
Thá
– Bâ
Tô
– Phò
Ghi chú
Trong suố
– Trì
Phò
Phò
– Anh trì
Ghi chú
Phò
Phò
– Trì
Tô
– Bâ
– Thư
Tô
– Đ
Thư
– Trong cuộ
Phò
– Phò
Trung-Thà
– Từ
Ghi chú
Về
Ô
– Từ
Thầ
Từ
Thư
– Vậ
Cô
Thư
– Xin thư
Mai Đ
– Trì
Ghi chú
Như
Linh-Nhâ
– Bà
Cô
– Tâ
Thư
– Lư
Chư
– Hai là
Ô
– Quâ
Tô
– Xin tuâ
Uy tí
Thư
– Ba sư
Trầ
– Nhị
Trầ
– Lư
Thư
– Xin thá
Linh-Nhâ
– Tuy ta ra quâ
Phò
– Hiệ
Triề
– Tâ
Linh-Nhâ
– Đ
– Tâ
Hoà
Triề
– Theo ý
Hoà
– Khô
Tí
– Mư
Long-biê
– Anh hỏ
Ngô
– Anh hai ơ
Tí
Đ
– Anh ơ
Trong triề
Đ
– Khi biế
Ghi chú
Hồ
– Nguyê
– Ai là
– Chủ
Như
Tô
Mộ
Hai là
Ba là
Cũ
Việ
Thá
Trê
Đ
Phạ
Hộ
(Phạ
Giú
Hì
Anh hù
Hà
(Chí
Oai phong hà
Cò
Há
Đ
(Uy phong há
Khí
Hì
Đ
Má
Cá
Dâ
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
