Sử Thượng Tối Cường Chuế Tế
Chương 12 : Ta muốn không chỉ thắng cuộc, mà đè bẹp cơ!
Dịrkxu ch giảwxer : Nham Tặimcp c
Thẩbqgb m Lãjpai ng khôdzby ng khỏplvf i nhìbqgb n vềnhum phíunzy a Đogzt iềnhum n Thậdojq p Tam, bởbzmh i vìbqgb gãjpai đbqgb ạaikz i biểpiul u ýyanh chỉbqgb củyanh a Đogzt iềnhum n Hoàbzmh nh Hắbzmh c Y bang.
Lúwgtb c nãjpai y khi Thẩbqgb m Lãjpai ng đbqgb ang làbzmh m thuốtapy c nhuộgexh m, Lâmdvq m Mặimcp c Cẩbqgb m Túwgtb Cágcbs c bágcbs n đbqgb ứsyjr ng hắbzmh n, phágcbs i ngưwutt ờaikz i đbqgb i bágcbs o tin cho nhàbzmh họvsax Từhjse tớpuel i, Đogzt iềnhum n Thậdojq p Tam biếrpez t rõjbmq mọvsax i thứsyjr ởbzmh trong mắbzmh t, nhưwutt ng gãjpai khôdzby ng thèarny m ngăiand n cảwxer n, càbzmh ng khôdzby ng đbqgb ịrkxu nh nhắbzmh c nhởbzmh Thẩbqgb m Lãjpai ng.
Cho nêavnj n, lúwgtb c nàbzmh y Thẩbqgb m Lãjpai ng đbqgb ốtapy i mặimcp t làbzmh ba con quágcbs i vậdojq t lớpuel n.
Nhàbzmh họvsax Từhjse , họvsax Lâmdvq m, Hắbzmh c Y bang Đogzt iềnhum n Hoàbzmh nh.
Nhưwutt vậdojq y, bâmdvq y giờaikz cágcbs ch làbzmh m thôdzby ng minh nhấuezf t củyanh a hắbzmh n chíunzy nh làbzmh thừhjse a nhậdojq n hắbzmh n trộgexh m côdzby ng thứsyjr c nàbzmh y, sau đbqgb ópfvo lậdojq p tứsyjr c đbqgb i chấuezf p hàbzmh nh cágcbs i nghiệwphn p lớpuel n “ăiand n cơuezf m mềnhum m”, cópfvo quyềnhum n thếrpez lúwgtb c sau hẵfxrx ng trảwxer thùtapy đbqgb iêavnj n cuồvqfk ng.
Bởbzmh i vìbqgb Từhjse Thiêavnj n Thiêavnj n bàbzmh y trònhum đbqgb ágcbs m quan viêavnj n thàbzmh nh Huyềnhum n Vũewds , nếrpez u nhưwutt Thẩbqgb m Lãjpai ng nhậdojq n tộgexh i hếrpez t sẽocvn bỏplvf qua chuyệwphn n cũewds .
Nàbzmh ng làbzmh ngưwutt ờaikz i yêavnj u quýyanh danh tiếrpez ng, nếrpez u Thẩbqgb m Lãjpai ng thứsyjr c thờaikz i nhậdojq n tộgexh i, khẳavnj ng đbqgb ịrkxu nh hôdzby m nay nàbzmh ng sẽocvn khôdzby ng gâmdvq y khópfvo dễlaml ngay mặimcp t, chỉbqgb biếrpez t dùtapy ng tiềnhum n đbqgb ểpiul Đogzt iềnhum n Hoàbzmh nh bíunzy mậdojq t xửsyuj đbqgb ẹyrzk p hắbzmh n, íunzy t ra hôdzby m nay Thẩbqgb m Lãjpai ng liềnhum n an toàbzmh n đbqgb i.
Nhưwutt ng màbzmh !
Muốtapy n đbqgb em bồvqfk n chấuezf t thảwxer i hắbzmh t lêavnj n đbqgb ầpzue u Thẩbqgb m Lãjpai ng đbqgb âmdvq y, cònhum n muốtapy n cho hắbzmh n phảwxer i chịrkxu u nhụsbwz c nhãjpai ưwutt ?
Khôdzby ng đbqgb ờaikz i nàbzmh o nhéwutt , Thẩbqgb m Lãjpai ng tuyệwphn t đbqgb ốtapy i sẽocvn khôdzby ng bấuezf t lựavnj c nhưwutt thếrpez .
Thẩbqgb m Lãjpai ng nhìbqgb n Từhjse Thiêavnj n Thiêavnj n, bèarny n hỏplvf i:
- Ngưwutt ơuezf i nópfvo i côdzby ng thứsyjr c thuốtapy c nhuộgexh m vàbzmh ng kim mớpuel i toanh củyanh a ta đbqgb âmdvq y làbzmh trộgexh m đbqgb ưwutt ợeyfp c, cópfvo chứsyjr ng cứsyjr gìbqgb khôdzby ng?
Gia chủyanh họvsax Từhjse cưwutt ờaikz i lạaikz nh màbzmh nópfvo i:
- Thẩbqgb m Lãjpai ng nhàbzmh ngưwutt ơuezf i chỉbqgb làbzmh mộgexh t thằuvpb ng phếrpez vậdojq t dốtapy t nágcbs t màbzmh thôdzby i, màbzmh nhàbzmh họvsax Từhjse ta đbqgb âmdvq y làbzmh m ăiand n buôdzby n bágcbs n vảwxer i vópfvo c lụsbwz a làbzmh đbqgb ưwutt ợeyfp c vàbzmh i thậdojq p niêavnj n rồvqfk i, chuyệwphn n am hiểpiul u nhấuezf t ắbzmh t làbzmh lĩarny nh vựavnj c thuốtapy c nhuộgexh m. Phưwutt ơuezf ng phágcbs p nhuộgexh m màbzmh u vàbzmh ng kim làbzmh ta cùtapy ng Thiêavnj n Thiêavnj n tựavnj mìbqgb nh dốtapy c hếrpez t tâmdvq m huyếrpez t nghiêavnj n cứsyjr u, khôdzby ng biếrpez t tốtapy n bao nhiêavnj u nhâmdvq n lựavnj c, vậdojq t lựavnj c cùtapy ng tàbzmh i lựavnj c, ưwutt ớpuel c chừhjse ng hao phíunzy mấuezf y năiand m, chúwgtb ng ta đbqgb em bíunzy mậdojq t nàbzmh y cấuezf t giấuezf u đbqgb i, làbzmh muốtapy n cho Chứsyjr c Tạaikz o Phủyanh củyanh a quốtapy c quâmdvq n mộgexh t kinh hỉbqgb . Nhưwutt ng ai biếrpez t đbqgb âmdvq u đbqgb ưwutt ợeyfp c ngưwutt ơuezf i đbqgb âmdvq y làbzmh kẻfjys ăiand n câmdvq y tágcbs o ràbzmh o câmdvq y sung hảwxer , khôdzby ng chỉbqgb ăiand n cắbzmh p tàbzmh i vậdojq t nhàbzmh ta, trêavnj u tỳpzue nữuvpb nhàbzmh ta, ngay cảwxer phưwutt ơuezf ng phágcbs p thuốtapy c nhuộgexh m liêavnj n quan đbqgb ếrpez n sốtapy ng chếrpez t củyanh a nhàbzmh ta đbqgb ềnhum u đbqgb ágcbs nh cắbzmh p.
Rồvqfk i gia chủyanh họvsax Từhjse lạaikz nh giọvsax ng tra hỏplvf i:
- Thiêavnj n Thiêavnj n, phưwutt ơuezf ng phágcbs p mớpuel i nàbzmh y quan trọvsax ng dưwutt ờaikz ng nàbzmh o, tạaikz i sao con lạaikz i đbqgb ặimcp t trong ngăiand n kéwutt o hảwxer ?
Từhjse Thiêavnj n Thiêavnj n nópfvo i:
- Thậdojq t xin lỗpzue i thưwutt a cha, lúwgtb c trưwutt ớpuel c con hoàbzmh n toàbzmh n tin Thẩbqgb m Lãjpai ng, căiand n bảwxer n khôdzby ng biếrpez t hắbzmh n sẽocvn làbzmh m ra chuyệwphn n nhưwutt vậdojq y.
Sau đbqgb ópfvo , nàbzmh ng nhìbqgb n Thẩbqgb m Lãjpai ng bảwxer o:
- Lúwgtb c chàbzmh ng ởbzmh Từhjse gia, cópfvo ngưwutt ờaikz i hầpzue u ăiand n hiếrpez p chàbzmh ng, thiếrpez p liềnhum n lấuezf y roi đbqgb ágcbs nh bọvsax n họvsax , hạaikz lệwphn nh bấuezf t luậdojq n kẻfjys nàbzmh o cònhum n dágcbs m chêavnj chàbzmh ng nửsyuj a câmdvq u liềnhum n đbqgb uổcdph i ra khỏplvf i nhàbzmh . Chàbzmh ng ởbzmh nhàbzmh họvsax Từhjse khôdzby ng ai đbqgb oágcbs i hoàbzmh i, thiếrpez p khôdzby ng ngạaikz i tríunzy lựavnj c củyanh a chàbzmh ng thấuezf p kéwutt m, ngâmdvq y ngôdzby khờaikz khạaikz o, mỗpzue i ngàbzmh y đbqgb ềnhum u đbqgb ếrpez n chuyệwphn n trònhum vớpuel i chàbzmh ng, vìbqgb sao chàbzmh ng lạaikz i làbzmh m thếrpez ? Dùtapy cho vìbqgb trảwxer thùtapy thiếrpez p làbzmh m chàbzmh ng giậdojq n dỗpzue i, trảwxer thùtapy mìbqgb nh thiếrpez p làbzmh đbqgb ưwutt ợeyfp c, vìbqgb sao phảwxer i đbqgb oạaikz n mệwphn nh căiand n củyanh a gia tộgexh c thiếrpez p vậdojq y? Lạaikz i nópfvo i nếrpez u nhưwutt chàbzmh ng khôdzby ng làbzmh m ra nhữuvpb ng chuyệwphn n gièarny m pha ấuezf y, sao họvsax Từhjse nhàbzmh thiếrpez p đbqgb uổcdph i chàbzmh ng đbqgb i chứsyjr ?
Lờaikz i nàbzmh y vừhjse a ra, sắbzmh c mặimcp t đbqgb ágcbs m quan viêavnj n hơuezf i quágcbs i dịrkxu .
Bấuezf t quágcbs đbqgb ốtapy i vớpuel i lờaikz i gia chủyanh họvsax Từhjse cùtapy ng Từhjse Thiêavnj n Thiêavnj n, bọvsax n họvsax tin mộgexh t nửsyuj a.
Nhàbzmh họvsax Từhjse quảwxer thựavnj c tinh thôdzby ng nhuộgexh m lụsbwz a, bằuvpb ng khôdzby ng tơuezf lụsbwz a nhàbzmh ôdzby ng ta cũewds ng khôdzby ng thểpiul chuyêavnj n cung cấuezf p cho Chứsyjr c Tạaikz o Phủyanh củyanh a quốtapy c quâmdvq n. Màbzmh danh tiếrpez ng vềnhum Thẩbqgb m Lãjpai ng dốtapy t nágcbs t đbqgb ầpzue n đbqgb ộgexh n, bọvsax n họvsax cũewds ng cópfvo nghe phong phanh, cho nêavnj n bọvsax n họvsax cũewds ng kiêavnj n đbqgb ịrkxu nh cho rằuvpb ng phưwutt ơuezf ng phágcbs p mớpuel i nàbzmh y làbzmh nhàbzmh họvsax Từhjse nghiêavnj n cứsyjr u ra, làbzmh Thẩbqgb m Lãjpai ng ăiand n cắbzmh p.
Thẩbqgb m Lãjpai ng chậdojq m rãjpai i phâmdvq n bua:
- Ngưwutt ơuezf i khôdzby ng cópfvo bằuvpb ng chứsyjr ng, ta cũewds ng khôdzby ng cópfvo chứsyjr ng cứsyjr , nhưwutt ng ai biếrpez t phưwutt ơuezf ng phágcbs p mớpuel i nàbzmh y làbzmh họvsax Từhjse nhàbzmh ngưwutt ơuezf i nghiêavnj n cứsyjr u ra đbqgb ưwutt ợeyfp c, ta cópfvo miệwphn ng khópfvo biệwphn n giảwxer i nha.
Gia chủyanh họvsax Từhjse cưwutt ờaikz i thầpzue m:
- Ngưwutt ơuezf i biếrpez t làbzmh tốtapy t rồvqfk i.
Chuyệwphn n nàbzmh y thiệwphn t thoảwxer i mágcbs i, khôdzby ng chỉbqgb khôdzby ng uổcdph ng phíunzy cópfvo đbqgb ưwutt ợeyfp c phưwutt ơuezf ng phágcbs p nhuộgexh m màbzmh u vàbzmh ng kim tuyệwphn t diệwphn u, hơuezf n nữuvpb a thuậdojq n tiệwphn n cònhum n danh chíunzy nh ngôdzby n thuậdojq n đbqgb em Thẩbqgb m Lãjpai ng đbqgb ágcbs nh vàbzmh o lao ngụsbwz c.
Tứsyjr c khắbzmh c, Từhjse gia chủyanh lạaikz nh giọvsax ng quágcbs t:
- Châmdvq n tưwutt ớpuel ng đbqgb ãjpai rõjbmq ràbzmh ng, bắbzmh t ngưwutt ờaikz i đbqgb i! Dưwutt ớpuel i cựavnj c hìbqgb nh, ta khôdzby ng tin thằuvpb ng rágcbs c rưwutt ởbzmh i nàbzmh y khôdzby ng nhậdojq n tộgexh i khai ra.
- Từhjse gia chủyanh sao gấuezf p gágcbs p vậdojq y? - Thẩbqgb m Lãjpai ng cưwutt ờaikz i nópfvo i:
- Tuy rằuvpb ng ta trăiand m miệwphn ng khópfvo cãjpai i, nhưwutt ng muốtapy n chứsyjr ng minh đbqgb iểpiul m nàbzmh y lạaikz i dễlaml nhưwutt bỡplvf n!
Tiếrpez p theo, Thẩbqgb m Lãjpai ng nhìbqgb n phíunzy a Từhjse Thiêavnj n Thiêavnj n hỏplvf i:
- Thiêavnj n Thiêavnj n tiểpiul u thưwutt , ngưwutt ơuezf i tinh thôdzby ng thuốtapy c nhuộgexh m, vậdojq y ta hỏplvf i ngưwutt ơuezf i, loạaikz i màbzmh u sắbzmh c nàbzmh o khópfvo nhấuezf t?
Từhjse Thiêavnj n Thiêavnj n đbqgb ágcbs p:
- Khópfvo khăiand n nhấuezf t ắbzmh t hẳavnj n làbzmh màbzmh u tíunzy m.
Khôdzby ng sai, ởbzmh cổcdph đbqgb ạaikz i màbzmh u khópfvo nhuộgexh m nhấuezf t làbzmh màbzmh u tíunzy m, khôdzby ng phảwxer i màbzmh u vàbzmh ng.
Dĩarny nhiêavnj n khôdzby ng phảwxer i nhuộgexh m khôdzby ng ra màbzmh u tíunzy m, ởbzmh Trung Quốtapy c cổcdph đbqgb ạaikz i trưwutt ớpuel c kia dùtapy ng rễlaml câmdvq y Tửsyuj thảwxer o (*Lithospermum erythrorhizo hay gromwell tíunzy m) làbzmh m thuốtapy c nhuộgexh m tíunzy m, thếrpez nhưwutt ng màbzmh u sắbzmh c khágcbs tệwphn . Sau đbqgb ópfvo sửsyuj dụsbwz ng ốtapy c biểpiul n đbqgb ểpiul tạaikz o ra màbzmh u tíunzy m hoàbzmh ng gia, lúwgtb c nàbzmh y màbzmh u tíunzy m nhìbqgb n mớpuel i khágcbs khẩbqgb m hơuezf n mộgexh t chúwgtb t.
Tềnhum Hoàbzmh n Côdzby ng (*quâmdvq n chủyanh thứsyjr 16 củyanh a nưwutt ớpuel c Tềnhum , chưwutt hầpzue u nhàbzmh Chu) thíunzy ch mặimcp c quầpzue n ágcbs o tíunzy m, lúwgtb c đbqgb ópfvo mộgexh t mẩbqgb u vảwxer i màbzmh u tíunzy m tíunzy xíunzy u cópfvo giágcbs ngang vớpuel i năiand m miếrpez ng vảwxer i trắbzmh ng, cópfvo thểpiul thấuezf y đbqgb ưwutt ợeyfp c đbqgb ắbzmh t đbqgb ỏplvf quýyanh hiếrpez m cỡplvf nàbzmh o.
Ởzmau phưwutt ơuezf ng Tâmdvq y dùtapy ng vỏplvf sònhum đbqgb ểpiul chếrpez tạaikz o thuốtapy c nhuộgexh m tíunzy m, vịrkxu nữuvpb hoàbzmh ng cuốtapy i cùtapy ng củyanh a triềnhum u đbqgb ạaikz i Ptolemaios (*) cũewds ng đbqgb ặimcp c biệwphn t yêavnj u thíunzy ch màbzmh u tíunzy m nàbzmh y, khôdzby ng chỉbqgb quầpzue n ágcbs o, thậdojq m chíunzy cágcbs nh buồvqfk m cũewds ng nhuộgexh m thàbzmh nh màbzmh u tíunzy m.
(*Nhàbzmh Ptolemaios làbzmh mộgexh t vưwutt ơuezf ng triềnhum u củyanh a ngưwutt ờaikz i Hy Lạaikz p cai trịrkxu Ai Cậdojq p vàbzmh cágcbs c vùtapy ng lâmdvq n cậdojq n từhjse năiand m 305 TCN đbqgb ếrpez n năiand m 30 TCN, đbqgb âmdvq y cũewds ng làbzmh Vưwutt ơuezf ng triềnhum u cuốtapy i cùtapy ng củyanh a Ai Cậdojq p cổcdph đbqgb ạaikz i. Tấuezf t cảwxer cágcbs c quốtapy c vưwutt ơuezf ng củyanh a vưwutt ơuezf ng triềnhum u nàbzmh y đbqgb ềnhum u lấuezf y têavnj n làbzmh Ptolemy, cònhum n cágcbs c Vưwutt ơuezf ng hậdojq u hoặimcp c Nữuvpb vưwutt ơuezf ng thưwutt ờaikz ng têavnj n làbzmh Cleopatra, Berenice hay Arsinoe. Thàbzmh nh viêavnj n đbqgb ưwutt ợeyfp c biếrpez t đbqgb ếrpez n nhiềnhum u nhấuezf t củyanh a vưwutt ơuezf ng triềnhum u nàbzmh y làbzmh Cleopatra VII, vịrkxu pharaon cuốtapy i cùtapy ng củyanh a Ai Cậdojq p cổcdph đbqgb ạaikz i vàbzmh cũewds ng làbzmh cuốtapy i cùtapy ng củyanh a vưwutt ơuezf ng triềnhum u nàbzmh y)
Nhưwutt ng mặimcp c kệwphn làbzmh thuốtapy c nhuộgexh m tíunzy m từhjse vỏplvf ốtapy c xàbzmh cừhjse hay vỏplvf sònhum . Chi phíunzy tiêavnj u hao cũewds ng hếrpez t sứsyjr c kinh khủyanh ng, chỉbqgb mộgexh t gram thuốtapy c nhuộgexh m cầpzue n ba trăiand m cágcbs i vỏplvf sònhum .
Cho nêavnj n, thuốtapy c nhuộgexh m màbzmh u tíunzy m ởbzmh Trágcbs i đbqgb ấuezf t cổcdph đbqgb ạaikz i làbzmh cựavnj c kỳpzue đbqgb ắbzmh t đbqgb ỏplvf quýyanh giágcbs .
Vịrkxu tríunzy thếrpez giớpuel i lúwgtb c nàbzmh y củyanh a Thẩbqgb m Lãjpai ng, cònhum n chưwutt a tìbqgb m ra biệwphn n phágcbs p nhuộgexh m từhjse vỏplvf sònhum hay ốtapy c xàbzmh cừhjse . Nhưwutt vậdojq y thuốtapy c nhuộgexh m tíunzy m củyanh a thếrpez giớpuel i nàbzmh y đbqgb ếrpez n từhjse đbqgb âmdvq u? Chíunzy nh làbzmh pha hai loạaikz i màbzmh u nhuộgexh m xanh da trờaikz i vàbzmh màbzmh u đbqgb ỏplvf màbzmh thàbzmh nh.
Thếrpez nhưwutt ng hiệwphn u quảwxer nhuộgexh m màbzmh u thậdojq t sựavnj chảwxer dágcbs m khen ngợeyfp i, bởbzmh i vìbqgb bảwxer n thâmdvq n hai loạaikz i màbzmh u thuốtapy c nhuộgexh m liềnhum n khôdzby ng ságcbs ng suốtapy t tíunzy nàbzmh o, pha chung mộgexh t chỗpzue mặimcp c dùtapy cópfvo màbzmh u tíunzy m nhưwutt ng hiệwphn u quảwxer càbzmh ng thêavnj m hỗpzue n tạaikz p. Đogzt ầpzue u tiêavnj n sắbzmh c đbqgb ộgexh khôdzby ng đbqgb ồvqfk ng đbqgb ềnhum u, tôdzby ng màbzmh u bịrkxu xỉbqgb n, đbqgb ộgexh ẩbqgb m củyanh a hai loạaikz i thuốtapy c nhuộgexh m khágcbs c nhau vìbqgb vậdojq y lụsbwz a tíunzy m thưwutt ờaikz ng cópfvo xu hưwutt ớpuel ng dễlaml phai màbzmh u.
Thẩbqgb m Lãjpai ng nópfvo i:
- Nhuộgexh m màbzmh u tíunzy m so vớpuel i nhuộgexh m màbzmh u vàbzmh ng càbzmh ng khópfvo hơuezf n đbqgb úwgtb ng khôdzby ng?
Từhjse Thiêavnj n Thiêavnj n nópfvo i:
- Đogzt ópfvo làbzmh đbqgb ưwutt ơuezf ng nhiêavnj n!
Thuốtapy c nhuộgexh m màbzmh u tíunzy m đbqgb ưwutt ợeyfp c giớpuel i vảwxer i vópfvo c tơuezf lụsbwz a thếrpez giớpuel i nàbzmh y cho làbzmh vấuezf n đbqgb ềnhum khópfvo giảwxer i.
Thẩbqgb m Lãjpai ng nópfvo i:
- Muốtapy n chứsyjr ng minh thuốtapy c nhuộgexh m vàbzmh ng kim cópfvo phảwxer i làbzmh ta trộgexh m hay khôdzby ng vôdzby cùtapy ng đbqgb ơuezf n giảwxer n, chúwgtb ng ta cùtapy ng nhau giảwxer i đbqgb ưwutt ợeyfp c thuốtapy c nhuộgexh m tíunzy m. Họvsax Từhjse nhàbzmh ngưwutt ơuezf i vậdojq n dụsbwz ng lựavnj c lưwutt ợeyfp ng cảwxer nhàbzmh chếrpez tạaikz o màbzmh u tíunzy m. Ta chỉbqgb cópfvo mộgexh t mìbqgb nh cũewds ng khôdzby ng tiềnhum n, ta dùtapy ng cágcbs ch đbqgb ơuezf n giảwxer n nhấuezf t chi phíunzy thấuezf p nhấuezf t chếrpez tạaikz o màbzmh u tíunzy m, sau đbqgb ópfvo ngay trưwutt ớpuel c mọvsax i ngưwutt ờaikz i ởbzmh đbqgb âmdvq y, xem ai chếrpez tạaikz o ra màbzmh u tíunzy m xinh đbqgb ẹyrzk p đbqgb ộgexh ng lònhum ng ngưwutt ờaikz i nhấuezf t? Nhưwutt thếrpez nàbzmh o?
Thốtapy t ra lờaikz i nàbzmh y, mấuezf y quan viêavnj n đbqgb ềnhum u gậdojq t gùtapy đbqgb ồvqfk ng ýyanh biệwphn n phágcbs p nàbzmh y. Từhjse Thiêavnj n Thiêavnj n cùtapy ng Từhjse gia chủyanh liếrpez c nhau, cũewds ng gậdojq t đbqgb ầpzue u, biệwphn n phágcbs p nàbzmh y vớpuel i họvsax Từhjse cópfvo lợeyfp i màbzmh vôdzby hạaikz i.
Bọvsax n họvsax tuyệwphn t đbqgb ốtapy i khôdzby ng tin Thẩbqgb m Lãjpai ng biếrpez t nhuộgexh m màbzmh u gìbqgb đbqgb âmdvq u, Từhjse gia mớpuel i làbzmh dâmdvq n chuyêavnj n nghiệwphn p.
Thẩbqgb m Lãjpai ng nópfvo i:
- Nếrpez u ta dùtapy ng íunzy t vốtapy n chếrpez tạaikz o ra thuốtapy c nhuộgexh m tíunzy m tốtapy t hơuezf n, vậdojq y chứsyjr ng minh cágcbs i gìbqgb ?
Từhjse Thiêavnj n Thiêavnj n đbqgb ágcbs p:
- Vậdojq y chứsyjr ng minh phưwutt ơuezf ng phágcbs p nhuộgexh m vàbzmh ng kim khôdzby ng phảwxer i ngưwutt ơuezf i trộgexh m, làbzmh chúwgtb ng ta đbqgb ổcdph oan ngưwutt ơuezf i.
Thẩbqgb m Lãjpai ng bảwxer o:
- Vậdojq y đbqgb ếrpez n lúwgtb c đbqgb ópfvo Từhjse gia chủyanh sẽocvn phảwxer i hưwutt ớpuel ng ta xin lỗpzue i.
Từhjse gia chủyanh lạaikz nh giọvsax ng nópfvo i:
- Chờaikz ngưwutt ơuezf i thắbzmh ng rồvqfk i hẵfxrx n nópfvo i.
Thẩbqgb m Lãjpai ng nópfvo i:
- Tốtapy t lắbzmh m, liềnhum n lấuezf y ba canh giờaikz làbzmh m hạaikz n đbqgb ịrkxu nh! Ba canh giờaikz sau, đbqgb em so ságcbs nh, châmdvq n tưwutt ớpuel ng rõjbmq ràbzmh ng!
- Cópfvo thểpiul ! – Mộgexh t têavnj n quan ởbzmh đbqgb âmdvq y quyếrpez t đbqgb ịrkxu nh.
Gia chủyanh nhàbzmh họvsax Từhjse sai:
- Lậdojq p tứsyjr c chạaikz y vềnhum nhàbzmh , lấuezf y ra thàbzmh nh phầpzue n tốtapy t nhấuezf t, Thiêavnj n Thiêavnj n tựavnj mìbqgb nh làbzmh m, phảwxer i chếrpez tạaikz o ra thuốtapy c nhuộgexh m màbzmh u tíunzy m tốtapy t nhấuezf t.
- Dạaikz ! - Từhjse Thiêavnj n Thiêavnj n nópfvo i.
Lầpzue n nàbzmh y, họvsax Từhjse muốtapy n vậdojq n dụsbwz ng sứsyjr c mạaikz nh củyanh a cảwxer nhàbzmh .
Màbzmh Thẩbqgb m Lãjpai ng vẫbzmh n chỉbqgb cópfvo mộgexh t ngưwutt ờaikz i, hưwutt ớpuel ng Lâmdvq m Mặimcp c nópfvo i:
- Ôkalp ng chủyanh Lâmdvq m, lạaikz i phảwxer i dùtapy ng sau bếrpez p củyanh a ngàbzmh i mộgexh t lágcbs t rồvqfk i.
- Đogzt ưwutt ơuezf ng nhiêavnj n. - Lâmdvq m Mặimcp c đbqgb ágcbs p.
...
Thẩbqgb m Lãjpai ng sau khi tiếrpez n vàbzmh o bếrpez p, lấuezf y ra vũewds khíunzy bíunzy mậdojq t củyanh a hắbzmh n.
Nguồvqfk n gốtapy c thuốtapy c nhuộgexh m màbzmh u tíunzy m, Thạaikz ch Nhịrkxu đbqgb ịrkxu a y (*đbqgb ịrkxu a y Roccella Tinctoria).
Đogzt âmdvq y làbzmh mộgexh t loạaikz i rêavnj u quyếrpez t, khắbzmh p nơuezf i đbqgb ềnhum u cópfvo , căiand n bảwxer n khôdzby ng đbqgb ágcbs ng giágcbs , nhưwutt ng dùtapy ng loạaikz i câmdvq y nàbzmh y chếrpez tạaikz o ra màbzmh u tíunzy m làbzmh sốtapy ng đbqgb ộgexh ng, ópfvo ng ảwxer vàbzmh sang trọvsax ng nhấuezf t.
Ởzmau nưwutt ớpuel c Anh thếrpez kỷimcp mưwutt ờaikz i tágcbs m, Cuthbert trong lúwgtb c vôdzby ýyanh phágcbs t hiệwphn n mộgexh t loàbzmh i rêavnj u cópfvo thểpiul chếrpez tạaikz o thuốtapy c nhuộgexh m tíunzy m, hơuezf n nữuvpb a hiệwphn u quảwxer vôdzby cùtapy ng tốtapy t.
Từhjse đbqgb ópfvo vềnhum sau, loạaikz i thuốtapy c nhuộgexh m tíunzy m đbqgb ưwutt ợeyfp c đbqgb iềnhum u chếrpez từhjse Thạaikz ch Nhịrkxu đbqgb ịrkxu a y (đbqgb ịrkxu a y Roccella Tinctoria) luôdzby n thốtapy ng trịrkxu ngàbzmh nh nhuộgexh m hơuezf n mộgexh t trăiand m năiand m, mãjpai i cho đbqgb ếrpez n côdzby ng nghiệwphn p hoágcbs họvsax c đbqgb ộgexh t nhiêavnj n tăiand ng mạaikz nh, mớpuel i cópfvo phẩbqgb m nhuộgexh m tíunzy m côdzby ng nghiệwphn p tổcdph ng hợeyfp p.
Nhưwutt vậdojq y vìbqgb sao Thẩbqgb m Lãjpai ng sớpuel m chuẩbqgb n bịrkxu đbqgb ịrkxu a y Roccella Tinctoria vậdojq y?
Chỉbqgb vìbqgb hắbzmh n luôdzby n cópfvo kếrpez hoạaikz ch B, lo trưwutt ớpuel c đbqgb ểpiul khỏplvf i gặimcp p họvsax a.
Cágcbs i khảwxer năiand ng Lâmdvq m Mặimcp c bágcbs n đbqgb ứsyjr ng hắbzmh n dùtapy rấuezf t nhỏplvf , nhưwutt ng hắbzmh n luôdzby n chuẩbqgb n bịrkxu tưwutt tưwutt ởbzmh ng trưwutt ớpuel c, cho nêavnj n âmdvq m thầpzue m chuẩbqgb n bịrkxu đbqgb ònhum n ságcbs t thủyanh , hôdzby m nay quảwxer nhiêavnj n dùtapy ng tớpuel i.
Thẩbqgb m Lãjpai ng đbqgb em đbqgb ịrkxu a y Roccella Tinctoria nghiềnhum n nágcbs t, sau đbqgb ópfvo cùtapy ng tro than, nưwutt ớpuel c tiểpiul u cùtapy ng sao khôdzby .
Nhanh chópfvo ng cho ra màbzmh u tíunzy m thuầpzue n túwgtb y.
Kếrpez tiếrpez p, lạaikz i thêavnj m mộgexh t íunzy t phèarny n chua.
Nhanh chópfvo ng, chi phíunzy thấuezf p, thếrpez nhưwutt ng thuốtapy c nhuộgexh m tíunzy m xinh đbqgb ẹyrzk p liềnhum n hiệwphn n ra.
So vớpuel i thuốtapy c nhuộgexh m tíunzy m thếrpez giớpuel i nàbzmh y khôdzby ng biếrpez t tiếrpez n bộgexh đbqgb ếrpez n cỡplvf nàbzmh o.
Sau đbqgb ópfvo , Thẩbqgb m Lãjpai ng cầpzue m lấuezf y mộgexh t mảwxer nh lụsbwz a trắbzmh ng đbqgb ặimcp t vàbzmh o trong chéwutt n thuốtapy c nhuộgexh m, sau khi nhuộgexh m màbzmh u xong sẽocvn phơuezf i ởbzmh dưwutt ớpuel i mặimcp t trờaikz i.
Lụsbwz a tíunzy m xuấuezf t hiệwphn n thậdojq t nhanh.
Màbzmh u tíunzy m đbqgb ẹyrzk p xuấuezf t sắbzmh c, màbzmh u sắbzmh c sinh đbqgb ộgexh ng, cao quýyanh bíunzy ẩbqgb n.
Hoàbzmh n toàbzmh n đbqgb em lụsbwz a tíunzy m củyanh a thếrpez giớpuel i hạaikz gụsbwz c hếrpez t thảwxer y.
Nhưwutt ng màbzmh , Thẩbqgb m Lãjpai ng làbzmh m khôdzby ng chỉbqgb làbzmh màbzmh u tíunzy m. Chỉbqgb mộgexh t miếrpez ng lụsbwz a tíunzy m đbqgb ãjpai thắbzmh ng nhàbzmh họvsax Từhjse , nhưwutt ng chưwutt a đbqgb ủyanh đbqgb ểpiul tágcbs t vàbzmh o mặimcp t.
Hắbzmh n nắbzmh m chặimcp t tấuezf t cảwxer thờaikz i gian, trựavnj c tiếrpez p lợeyfp i dụsbwz ng tưwutt liệwphn u nhàbzmh Lâmdvq m Mặimcp c, chếrpez tạaikz o ra 7 loạaikz i màbzmh u nhuộgexh m, muốtapy n nhuộgexh m ra loạaikz i lụsbwz a cầpzue u vồvqfk ng lộgexh ng lẫbzmh y, bíunzy ẩbqgb n, thầpzue n kỳpzue nhấuezf t.
Cũewds ng chíunzy nh làbzmh đbqgb em màbzmh u đbqgb ỏplvf , cam, vàbzmh ng, lụsbwz c, lam, chàbzmh m, tíunzy m nhuộgexh m trêavnj n cùtapy ng mộgexh t mảwxer nh lụsbwz a. Dùtapy ng phưwutt ơuezf ng phágcbs p phâmdvq n cágcbs ch phâmdvq n đbqgb oạaikz n tiếrpez n hàbzmh nh nhuộgexh m màbzmh u, nếrpez u nhưwutt tốtapy c đbqgb ộgexh đbqgb ủyanh nhanh, đbqgb ộgexh ng tágcbs c tinh chuẩbqgb n, chếrpez tạaikz o ra lụsbwz a cầpzue u vồvqfk ng vừhjse a đbqgb ágcbs ng kinh ngạaikz c lạaikz i thanh lịrkxu ch vôdzby cùtapy ng.
Mặimcp c dùtapy hắbzmh n khôdzby ng phảwxer i dâmdvq n nhuộgexh m chuyêavnj n nghiệwphn p, thếrpez nhưwutt ng lúwgtb c tham quan bảwxer o tàbzmh ng tơuezf lụsbwz a, hắbzmh n đbqgb ãjpai ởbzmh đbqgb ópfvo đbqgb ếrpez n tậdojq n hai ngàbzmh y.
Màbzmh lúwgtb c trưwutt ớpuel c Thẩbqgb m Lãjpai ng nàbzmh y ởbzmh rểpiul họvsax Từhjse , mỗpzue i ngàbzmh y đbqgb ềnhum u thấuezf y côdzby ng nhâmdvq n nhuộgexh m vảwxer i.
Quan trọvsax ng nhấuezf t, laptop Alienware trong đbqgb ầpzue u Thẩbqgb m Lãjpai ng cópfvo tưwutt liệwphn u, đbqgb em mỗpzue i mộgexh t trìbqgb nh tựavnj , mỗpzue i mộgexh t loạaikz i tưwutt liệwphn u đbqgb ềnhum u viếrpez t rõjbmq ràbzmh ng.
Cho nêavnj n, hắbzmh n tuy rằuvpb ng khôdzby ng thểpiul làbzmh m dâmdvq n chuyêavnj n nghiệwphn p giỏplvf i nhấuezf t nhưwutt ng nhưwutt vậdojq y đbqgb ãjpai đbqgb ủyanh dùtapy ng rồvqfk i.
Ba canh giờaikz sau, Thẩbqgb m Lãjpai ng nhuộgexh m xong lụsbwz a tíunzy m vàbzmh lụsbwz a cầpzue u vồvqfk ng.
Lụsbwz a tíunzy m đbqgb ãjpai đbqgb ủyanh thắbzmh ng Từhjse Thiêavnj n Thiêavnj n.
Miếrpez ng lụsbwz a cầpzue u vồvqfk ng nàbzmh y, chắbzmh c ăiand n làbzmh đbqgb ònhum n ságcbs t thủyanh .
Làbzmh trêavnj n thếrpez giớpuel i nàbzmh y trưwutt ớpuel c đbqgb âmdvq y chưwutt a từhjse ng gặimcp p, đbqgb ủyanh khiếrpez n tơuezf lụsbwz a nhàbzmh họvsax Từhjse bịrkxu nghiềnhum n thàbzmh nh đbqgb ốtapy ng cặimcp n bãjpai !
...
Chúwgtb thíunzy ch củyanh a tágcbs c giảwxer : Lạaikz y cầpzue u xin phiếrpez u, Cao Đogzt iểpiul m cúwgtb i chàbzmh o.
P/S: Chúwgtb thíunzy ch củyanh a Mèarny o Thầpzue y Mo: Riêavnj ng lịrkxu ch sửsyuj nhuộgexh m lụsbwz a tíunzy m cópfvo thểpiul kểpiul đbqgb ếrpez n cágcbs c giai đbqgb oạaikz n sau:
Năiand m 1570 trưwutt ớpuel c Côdzby ng Nguyêavnj n, ngưwutt ờaikz i Phoenicia sửsyuj dụsbwz ng màbzmh u tíunzy m chiếrpez t suấuezf t từhjse tuyếrpez n nộgexh i tiếrpez t củyanh a loàbzmh i ốtapy c Bolinus Brandaris đbqgb ểpiul tạaikz o thàbzmh nh thuốtapy c nhuộgexh m tíunzy m Tyrian (tíunzy m hoàbzmh ng gia). 10.000 con ốtapy c nàbzmh y ra đbqgb ưwutt ợeyfp c 1 gam sắbzmh c tốtapy . Vìbqgb quágcbs xa xỉbqgb nêavnj n trong La Mãjpai cổcdph đbqgb ạaikz i vàbzmh Đogzt ếrpez chếrpez Byzantine chỉbqgb nhữuvpb ng ngưwutt ờaikz i cópfvo dònhum ng mágcbs u hoàbzmh ng gia đbqgb ưwutt ợeyfp c phéwutt p mặimcp c quầpzue n ágcbs o màbzmh u tíunzy m.
Vàbzmh o thếrpez kỷimcp 16, khi nhiềnhum u nưwutt ớpuel c châmdvq u Âdsse u đbqgb i khai phágcbs tâmdvq n thếrpez giớpuel i. Ngưwutt ờaikz i Tâmdvq y Ban Nha đbqgb ếrpez n Trung Mỹblyg , họvsax phágcbs t hiệwphn n ngưwutt ờaikz i Inca dùtapy ng mágcbs u củyanh a 1 loạaikz i rệwphn p son cágcbs i làbzmh m phẩbqgb m nhuộgexh m. 100.000 con mớpuel i ra 1 pound thuốtapy c nhuộgexh m.
Năiand m 1757, mộgexh t thợeyfp đbqgb úwgtb c đbqgb ồvqfk ng têavnj n George Gorden khi sửsyuj a chữuvpb a nồvqfk i hơuezf i củyanh a mộgexh t nhàbzmh mágcbs y nhuộgexh m ởbzmh Luâmdvq n Đogzt ôdzby n đbqgb ãjpai phágcbs t hiệwphn n côdzby ng nhâmdvq n đbqgb ãjpai dùtapy ng đbqgb ịrkxu a y tạaikz o thàbzmh nh màbzmh u tíunzy m nhưwutt nhữuvpb ng ngưwutt ờaikz i Scotland ởbzmh trêavnj n cao nguyêavnj n. Ôkalp ng ta nhậdojq n ra giágcbs trịrkxu củyanh a nópfvo nêavnj n trởbzmh vềnhum Leith vàbzmh chia sẻfjys côdzby ng thứsyjr c vớpuel i chágcbs u củyanh a mìbqgb nh - Cuthbert Gordon, sau nàbzmh y trởbzmh thàbzmh nh nhàbzmh hópfvo a họvsax c. Tấuezf t nhiêavnj n trong truyệwphn n nhuộgexh m hơuezf i nhanh (chắbzmh c làbzmh đbqgb ểpiul đbqgb ốtapy i phópfvo ) chứsyjr nhuộgexh m theo kiểpiul u Cuthbert thìbqgb 1 tuầpzue n mớpuel i cópfvo thàbzmh nh phẩbqgb m.
Vàbzmh o dịrkxu p lễlaml Phụsbwz c Sinh 1856, sinh viêavnj n ngưwutt ờaikz i Anh làbzmh William Henry Perkin đbqgb ãjpai cốtapy gắbzmh ng tổcdph ng hợeyfp p mộgexh t sốtapy thuốtapy c kíunzy ninh (quinine) trong trưwutt ờaikz ng cao đbqgb ẳavnj ng hópfvo a họvsax c hoàbzmh ng gia Anh. Thíunzy nghiệwphn m đbqgb ểpiul lạaikz i cặimcp n vàbzmh thấuezf t bạaikz i. Tuy nhiêavnj n khi vệwphn sinh dụsbwz ng cụsbwz thíunzy nghiệwphn m vớpuel i rưwutt ợeyfp u thìbqgb ôdzby ng đbqgb ãjpai phágcbs t hiệwphn n ra thuốtapy c nhuộgexh m tíunzy m tổcdph ng hợeyfp p đbqgb ầpzue u tiêavnj n.
Thẩ
Lú
Cho nê
Nhà
Như
Bở
Nà
Như
Muố
Khô
Thẩ
- Ngư
Gia chủ
- Thẩ
Rồ
- Thiê
Từ
- Thậ
Sau đ
- Lú
Lờ
Bấ
Nhà
Thẩ
- Ngư
Gia chủ
- Ngư
Chuyệ
Tứ
- Châ
- Từ
- Tuy rằ
Tiế
- Thiê
Từ
- Khó
Khô
Dĩ
Tề
Ở
(*Nhà
Như
Cho nê
Vị
Thế
Thẩ
- Nhuộ
Từ
- Đ
Thuố
Thẩ
- Muố
Thố
Bọ
Thẩ
- Nế
Từ
- Vậ
Thẩ
- Vậ
Từ
- Chờ
Thẩ
- Tố
- Có
Gia chủ
- Lậ
- Dạ
Lầ
Mà
- Ô
- Đ
...
Thẩ
Nguồ
Đ
Ở
Từ
Như
Chỉ
Cá
Thẩ
Nhanh chó
Kế
Nhanh chó
So vớ
Sau đ
Lụ
Mà
Hoà
Như
Hắ
Cũ
Mặ
Mà
Quan trọ
Cho nê
Ba canh giờ
Lụ
Miế
Là
...
Chú
P/S: Chú
Nă
Và
Nă
Và
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
