Tíxlww n-Nghĩedzk a vưvejl ơwhls ng hưvejl ớhger ng Minh-Khôffar ng, Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh:
– Xin nhịecvk vịecvk sưvejl phụmehm ban phánaji p dụmehm .
Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh chắwhls p tay vánaji i cửlhmw tọokcs a mộqozx t lưvejl ợffit t, rồozpf i nógjhz i:
– Vưvejl ơwhls ng gia đgxls ưvejl a ra năcmhe m phưvejl ơwhls ng lưvejl ợffit c cứjnyi u nưvejl ớhger c. Vậgjhz y bầxlww n tăcmhe ng cũhodh ng đgxls ưvejl a ra hai phưvejl ơwhls ng lưvejl ợffit c nữqcbf a làkntl bẩmehm y. Ta tạwwtn m gọokcs i làkntl Thấxgdt t lưvejl ợffit c trấxgdt n quốqmqy c.
Cao nhấxgdt t làkntl Linh-Nhâbwus n hoàkntl ng thánaji i hậgjhz u, thấxgdt p nhấxgdt t làkntl thịecvk vệibnu đgxls ứjnyi ng hầxlww u đgxls ềnhcg u im lặibnu ng, hồozpf i hộqozx p nghe hai phưvejl ơwhls ng lưvejl ợffit c củbnlp a hai thánaji nh tăcmhe ng Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t. Vìeuop từipzu lâbwus u, khắwhls p Hoa-Việibnu t đgxls ềnhcg u tôffar n hai ngàkntl i làkntl đgxls ấxgdt ng tríxlww tuệibnu cao thâbwus m vôffar cùnyyn ng tậgjhz n.
– Trong Thiêjtfk n-hạwwtn nàkntl y, nơwhls i nàkntl o tụmehm đgxls ưvejl ợffit c nhiềnhcg u linh khíxlww , thìeuop sẽesbm cógjhz chúwwtn a thánaji nh, tôffar i hiềnhcg n ra đgxls ờeaqq i; mưvejl a hòjruj a, giógjhz thuậgjhz n, dâbwus n chúwwtn ng ấxgdt m no. Ngưvejl ợffit c lạwwtn i, nơwhls i nàkntl o cógjhz nhiềnhcg u ánaji c khíxlww nảvniy y sinh, thìeuop sẽesbm cógjhz quỷbnlp vưvejl ơwhls ng, ma quánaji i đgxls ộqozx i lốqmqy t quan; giógjhz bãhodh o, hạwwtn n hánaji n nảvniy y sinh, dâbwus n chúwwtn ng đgxls ógjhz i khổuzfl . Xưvejl a, khi vua Minh tếugnj cánaji o trờeaqq i đgxls ấxgdt t, chia Thiêjtfk n-hạwwtn làkntl m hai, Bắwhls c thàkntl nh Trung-nguyêjtfk n, Nam thàkntl nh Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t. Trong khi linh khíxlww miềnhcg n Bắwhls c tảvniy n ra khắwhls p nơwhls i, thìeuop Linh khíxlww Lĩedzk nh-Nam tụmehm vềnhcg vùnyyn ng Giao-chỉtnad , Cửlhmw u-châbwus n. Thếugnj nhưvejl ng cuốqmqy i đgxls ờeaqq i Tâbwus y-Hánaji n, linh khíxlww miềnhcg n Bắwhls c phâbwus n tánaji n ra khắwhls p nơwhls i, bởuzfl i vậgjhz y mớhger i cógjhz nạwwtn n Vưvejl ơwhls ng Mãhodh ng cưvejl ớhger p ngôffar i. Linh khíxlww Lĩedzk nh-Nam cựlwgf c thịecvk nh, nêjtfk n mớhger i cógjhz việibnu c vua Trưvejl ng cùnyyn ng 162 tưvejl ớhger ng khởuzfl i nghiệibnu p, suýesbm t làkntl m đgxls ổuzfl triềnhcg u Hánaji n.
Ngàkntl i ngừipzu ng lạwwtn i mộqozx t lánaji t rồozpf i tiếugnj p:
– Thờeaqq i Bắwhls c thuộqozx c, vua Đcmhe ưvejl ờeaqq ng thấxgdt y linh khíxlww Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t ta quánaji thịecvk nh, mớhger i sai Cao Biềnhcg n sang làkntl m thứjnyi sửlhmw Giao-châbwus u đgxls ểcmhe yểcmhe m tấxgdt t cảvniy cánaji c thếugnj đgxls ấxgdt t linh. Biềnhcg n thàkntl nh côffar ng hầxlww u hếugnj t, duy hai nơwhls i thấxgdt t bạwwtn i làkntl núwwtn i Tảvniy n vàkntl Cổuzfl -phánaji p. Thếugnj đgxls ấxgdt t Tiêjtfk u-sơwhls n ởuzfl Cổuzfl -phánaji p tụmehm khíxlww thiêjtfk ng Nam-nhạwwtn c, nêjtfk n mớhger i sinh đgxls ứjnyi c Thánaji i-tổuzfl nhàkntl ta, lậgjhz p ra bảvniy n triềnhcg u trêjtfk n hai trăcmhe m năcmhe m. Trong khi Biềnhcg n yểcmhe m đgxls ấxgdt t thiêjtfk ng Lĩedzk nh-Nam, thìeuop y quy hưvejl ớhger ng tấxgdt t cảvniy hồozpf n, phánaji ch linh khíxlww vàkntl o bụmehm ng ba mưvejl ơwhls i sánaji u con trâbwus u vàkntl ng, rồozpf i đgxls em vềnhcg chôffar n ởuzfl trong lòjruj ng núwwtn i Thánaji i-sơwhls n.
Minh-uy đgxls ạwwtn i tưvejl ớhger ng quâbwus n Quánaji ch Y hỏqozx i:
– Bạwwtn ch sưvejl thúwwtn c, thủbnlp a nhỏqozx con cógjhz nghe thầxlww y đgxls ồozpf kểcmhe truyệibnu n nàkntl y. Thầxlww y nógjhz i rằqsak ng Biềnhcg n thu ba mưvejl ơwhls i sánaji u ngôffar i sao ởuzfl Thiêjtfk n-hàkntl chiếugnj u xuốqmqy ng Lĩedzk nh-Nam, rồozpf i đgxls em vềnhcg giam ởuzfl núwwtn i Thánaji i-sơwhls n. Nay sưvejl thúwwtn c lạwwtn i kểcmhe rằqsak ng hồozpf n vàkntl phánaji ch. Vậgjhz y cógjhz gìeuop khánaji c nhau giữqcbf a sao vớhger i hồozpf n, phánaji ch?
– Con hỏqozx i thựlwgf c phảvniy i! Nàkntl y con hãhodh y nghe cho kỹwhls , sưvejl thúwwtn c vìeuop con màkntl nógjhz i.
Tiếugnj ng ngàkntl i Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh thậgjhz t đgxls ầxlww m ấxgdt m, thậgjhz t trong nhẹnfkc , hợffit p vớhger i tưvejl thánaji i, néoaza t mặibnu t từipzu ánaji i củbnlp a ngàkntl i; khiếugnj n cửlhmw tọokcs a đgxls ềnhcg u cógjhz cảvniy m tưvejl ởuzfl ng đgxls ang nghe đgxls ứjnyi c Phậgjhz t A-di-đgxls àkntl thuyếugnj t phánaji p:
– Sao làkntl tinh thểcmhe , kếugnj t hợffit p khíxlww củbnlp a vũhodh trụmehm màkntl thàkntl nh. Sao chiếugnj u xuốqmqy ng Thiêjtfk n-hạwwtn thàkntl nh linh khíxlww . Linh khíxlww bàkntl ng bạwwtn c trong trờeaqq i đgxls ấxgdt t, gặibnu p câbwus y nuôffar i câbwus y, gặibnu p hoa nuôffar i hoa, gặibnu p ngưvejl ờeaqq i tạwwtn o cơwhls thểcmhe con ngưvejl ờeaqq i thàkntl nh hùnyyn ng tránaji ng, thầxlww n minh sánaji ng suốqmqy t. Cánaji i thầxlww n minh đgxls ógjhz gọokcs i làkntl hồozpf n vàkntl phánaji ch. Nàkntl y con hãhodh y nghe: Lộqozx t quầxlww n ánaji o ra, thìeuop con vớhger i đgxls ứjnyi a trẻzsiv chăcmhe n trâbwus u cũhodh ng giốqmqy ng nhau. Nhưvejl ng sao con lạwwtn i làkntl m đgxls ạwwtn i tưvejl ớhger ng, tríxlww dũhodh ng cógjhz thừipzu a màkntl đgxls ứjnyi a trẻzsiv lạwwtn i làkntl mụmehm c đgxls ồozpf ng chấxgdt t phánaji c? Cánaji i màkntl con vớhger i trẻzsiv mụmehm c đgxls ồozpf ng khánaji c nhau đgxls ógjhz làkntl do phánaji ch, vàkntl hồozpf n tạwwtn o ra.
Quánaji ch Y reo lêjtfk n:
– Con hiểcmhe u rồozpf i! Con hiểcmhe u rồozpf i.
– Con thửlhmw nógjhz i cho sưvejl thúwwtn c nghe xem nàkntl o?
– Khi sao ởuzfl Thiêjtfk n-hàkntl chiếugnj u xuốqmqy ng thếugnj gian, con ngưvejl ờeaqq i thấxgdt u, cảvniy m ánaji nh sánaji ng đgxls ógjhz , hợffit p vớhger i mưvejl a, nắwhls ng, núwwtn i, sôffar ng cho nêjtfk n thểcmhe thìeuop giốqmqy ng nhau, màkntl phánaji ch vàkntl hồozpf n thìeuop khánaji c nhau. Thếugnj thìeuop từipzu con sâbwus u, cánaji i kiếugnj n, con chógjhz , con mèizdt o cho đgxls ếugnj n con ngưvejl ờeaqq i đgxls ềnhcg u cógjhz hồozpf n vàkntl phánaji ch. Nhưvejl ng mỗozpf i cơwhls thểcmhe thấxgdt u cảvniy m linh khíxlww củbnlp a tinh hoa sơwhls n xuyêjtfk n, nhậgjhz t nguyệibnu t màkntl khánaji c nhau. Nay Cao Biềnhcg n yểcmhe m hếugnj t thếugnj đgxls ấxgdt t thiêjtfk ng, đgxls àkntl o lấxgdt y nhữqcbf ng kếugnj t tinh củbnlp a thếugnj đgxls ấxgdt t đgxls em đgxls i. Thếugnj nhưvejl ng...
– Thếugnj nhưvejl ng sao?
– Thếugnj sao y lạwwtn i bỏqozx vàkntl o ba mưvejl ơwhls i sánaji u con trâbwus u vàkntl ng? Màkntl khôffar ng bỏqozx vàkntl o con rồozpf ng, con phưvejl ợffit ng? Thưvejl a sưvejl thúwwtn c?
– Giảvniy n dịecvk thôffar i! Tộqozx c Việibnu t chúwwtn ng ta làkntl con chánaji u vua Thầxlww n-Nôffar ng. Tộqozx c Hoa cũhodh ng làkntl con chánaji u vua Thầxlww n-Nôffar ng. Nhưvejl ng sau triềnhcg u đgxls ìeuop nh Thầxlww n-Nôffar ng phưvejl ơwhls ng Bắwhls c bịecvk vua Hoàkntl ng-Đcmhe ếugnj đgxls ánaji nh bạwwtn i. Vua Hoàkntl ng-Đcmhe ếugnj làkntl dâbwus n du mụmehm c, săcmhe n bắwhls n. Ngưvejl ờeaqq i Hoa sau tôffar n vua Hoàkntl ng-Đcmhe ếugnj làkntl Quốqmqy c-tổuzfl . Bởuzfl i vậgjhz y Biềnhcg n mớhger i bắwhls t tinh hoa 36 ngôffar i sao, bỏqozx vàkntl o bụmehm ng trâbwus u, đgxls em vềnhcg chôffar n ởuzfl núwwtn i Thánaji i-sơwhls n, đgxls ểcmhe diệibnu t linh khíxlww Nam phưvejl ơwhls ng, cánaji i linh khíxlww dùnyyn ng sứjnyi c trâbwus u đgxls ểcmhe canh tánaji c.
Nógjhz i đgxls ếugnj n đgxls âbwus y, ngàkntl i đgxls ưvejl a mắwhls t nhìeuop n Linh-Nhâbwus n hoàkntl ng thánaji i hậgjhz u. Hậgjhz u tiếugnj p lờeaqq i ngàkntl i:
– Đcmhe ếugnj n đgxls ờeaqq i vua Thánaji i-tôffar ng nhàkntl Tốqmqy ng, sau khi bịecvk bạwwtn i ởuzfl Chi-lăcmhe ng, Bạwwtn ch-đgxls ằqsak ng; nhàkntl vua sai bẩmehm y đgxls ạwwtn o sĩedzk củbnlp a phánaji i Hoa-sơwhls n lêjtfk n núwwtn i Thánaji i-sơwhls n đgxls àkntl o trâbwus u vàkntl ng đgxls em vềnhcg , rồozpf i lấxgdt y đgxls ồozpf ng đgxls en đgxls úwwtn c thàkntl nh hộqozx p. Mỗozpf i hộqozx p đgxls ểcmhe chíxlww n lánaji bùnyyn a, giam mộqozx t trâbwus u, sau đgxls ógjhz cấxgdt t vàkntl o mộqozx t nơwhls i cựlwgf c mậgjhz t trong kinh thàkntl nh Biệibnu n-kinh. Hồozpf i Khai-Quốqmqy c vưvejl ơwhls ng đgxls i sứjnyi , ngưvejl ờeaqq i đgxls ãhodh sai Kinh-Nam vưvejl ơwhls ng đgxls ộqozx t nhậgjhz p ngựlwgf thưvejl phòjruj ng vua Tốqmqy ng Nhâbwus n-tôffar ng tìeuop m di chúwwtn c củbnlp a vua Thánaji i-tôffar ng nógjhz i vềnhcg việibnu c nàkntl y, nhưvejl ng khôffar ng ra manh mốqmqy i. Hơwhls n bốqmqy n chụmehm c năcmhe m qua, Kinh-Nam vưvejl ơwhls ng cógjhz tai mắwhls t khắwhls p nơwhls i trong triềnhcg u Tốqmqy ng, màkntl cũhodh ng chỉtnad biếugnj t rằqsak ng ba mưvejl ơwhls i sánaji u hộqozx p đgxls ồozpf ng đgxls ógjhz đgxls ểcmhe ởuzfl trong kho tạwwtn i Hoàkntl ng-cung. Đcmhe íxlww ch thâbwus n vưvejl ơwhls ng âbwus m thầxlww m đgxls ộqozx t nhậgjhz p tìeuop m kiếugnj n nhiềnhcg u lầxlww n màkntl khôffar ng thấxgdt y.
Ngàkntl i nhìeuop n Trầxlww n Trung-Đcmhe ạwwtn o:
– Vừipzu a rồozpf i, trong dịecvk p ngưvejl ờeaqq i củbnlp a ta làkntl m rốqmqy i loạwwtn n phủbnlp đgxls ệibnu Vưvejl ơwhls ng An-Thạwwtn ch, cùnyyn ng hoàkntl ng cung Tốqmqy ng, vôffar tìeuop nh đgxls ãhodh tìeuop m ra nơwhls i đgxls ểcmhe hộqozx p giam trâbwus u vàkntl ng.
Nghe hậgjhz u cùnyyn ng đgxls ạwwtn i sưvejl Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh thuậgjhz t, trêjtfk n cao nhấxgdt t làkntl cánaji c côffar ng chúwwtn a, phòjruj mãhodh , cho tớhger i văcmhe n võizdt cánaji c quan đgxls ềnhcg u ngẩmehm n ngưvejl ờeaqq i ra. Thựlwgf c vạwwtn n vạwwtn n lầxlww n họokcs cũhodh ng khôffar ng ngờeaqq cánaji c vua triềnhcg u Lýesbm lạwwtn i giữqcbf mộqozx t bíxlww ẩmehm n ghêjtfk gớhger m vềnhcg đgxls ấxgdt t nưvejl ớhger c nhưvejl thếugnj .
Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh tiếugnj p:
– Bầxlww n tăcmhe ng vớhger i sưvejl huynh phảvniy i tìeuop m trăcmhe m phưvejl ơwhls ng ngàkntl n kếugnj mớhger i xin Hy-Ninh đgxls ếugnj thưvejl ởuzfl ng côffar ng trịecvk tàkntl , bằqsak ng cánaji ch ban cho íxlww t đgxls ồozpf ng đgxls en, chíxlww nh mìeuop nh chọokcs n. Nhàkntl vua truyềnhcg n quan giữqcbf kho dẫokcs n sưvejl huynh sưvejl đgxls ệibnu bầxlww n tăcmhe ng vàkntl o kho tảvniy , trong khi ba mưvejl ơwhls i sánaji u hộqozx p đgxls ồozpf ng đgxls ểcmhe ởuzfl kho hữqcbf u. Bầxlww n tăcmhe ng giảvniy chọokcs n đgxls i chọokcs n lạwwtn i hếugnj t kho tảvniy , màkntl cũhodh ng khôffar ng đgxls ưvejl ợffit c đgxls ồozpf ng nhưvejl ýesbm muốqmqy n. Viêjtfk n thánaji i giánaji m đgxls ưvejl a bầxlww n tăcmhe ng vớhger i sưvejl huynh sang kho hữqcbf u, thìeuop hỡozpf i ơwhls i! Vừipzu a vàkntl o kho, bầxlww n tăcmhe ng đgxls ãhodh thấxgdt y ngay.
Ngàkntl i lắwhls c đgxls ầxlww u:
– Ba mưvejl ơwhls i sánaji u cánaji i hộqozx p đgxls ưvejl ợffit c đgxls ặibnu t trêjtfk n mộqozx t bệibnu theo hìeuop nh Tiêjtfk n-thiêjtfk n bánaji t quánaji i. Xung quanh đgxls ầxlww y nhữqcbf ng tưvejl ợffit ng hổuzfl , bánaji o, rắwhls n, cùnyyn ng môffar hìeuop nh núwwtn i sôffar ng Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t. Anh em bầxlww n tăcmhe ng vờeaqq nhưvejl khôffar ng biếugnj t gìeuop , sau khi lựlwgf a đgxls ồozpf ng, lẳernk ng lặibnu ng cánaji o từipzu ra vềnhcg , đgxls ếugnj n đgxls êjtfk m bánaji o cho Côffar i-sơwhls n tam anh biếugnj t.
Đcmhe ếugnj n đgxls âbwus y, ngàkntl i đgxls ưvejl a mắwhls t cho Côffar i-sơwhls n tam anh. Trầxlww n Phụmehm -Quốqmqy c tiếugnj p:
– Khi đgxls ưvejl ợffit c sưvejl phụmehm bánaji o tin, anh em thầxlww n tứjnyi c tốqmqy c dùnyyn ng chim ưvejl ng bánaji o cho sưvejl đgxls ệibnu Tựlwgf -Mai biếugnj t, vìeuop chỉtnad ngưvejl ờeaqq i củbnlp a Tựlwgf -Mai mớhger i cógjhz khảvniy năcmhe ng đgxls ộqozx t nhậgjhz p kho đgxls ồozpf ng hữqcbf u lấxgdt y ba mưvejl ơwhls i sánaji u cánaji i hộqozx p ra. Cánaji i khógjhz khăcmhe n làkntl phảvniy i bánaji o cánaji ch nàkntl o đgxls ểcmhe qua đgxls ưvejl ợffit c mắwhls t côffar ng chúwwtn a Huệibnu -Nhu; vìeuop côffar ng chúwwtn a vớhger i sưvejl đgxls ệibnu luôffar n ởuzfl cạwwtn nh nhau nhưvejl bógjhz ng vớhger i hìeuop nh. Cuốqmqy i cùnyyn ng thầxlww n bánaji o cho sưvejl phụmehm (ghi chúwwtn : Đcmhe ógjhz làkntl Trầxlww n Tựlwgf -An) biếugnj t. Lậgjhz p tứjnyi c ngưvejl ờeaqq i triệibnu u sưvejl đgxls ệibnu tớhger i đgxls ểcmhe dạwwtn y dỗozpf võizdt côffar ng, rồozpf i nógjhz i cho y biếugnj t. Y giảvniy rủbnlp côffar ng chúwwtn a Huệibnu -Nhu lêjtfk n đgxls ưvejl ờeaqq ng sang Tốqmqy ng, rồozpf i chíxlww nh y đgxls iềnhcg u đgxls ộqozx ng châbwus n tay đgxls ộqozx t nhậgjhz p kho đgxls ồozpf ng hữqcbf u, lấxgdt y ba mưvejl ơwhls i sánaji u cánaji i hộqozx p trao cho ba anh em thầxlww n mang vềnhcg nưvejl ớhger c.
Nghe Phụmehm -Quốqmqy c thuậgjhz t, mọokcs i ngưvejl ờeaqq i nhưvejl đgxls ang đgxls i trong đgxls êjtfk m, đgxls ưvejl ợffit c đgxls ốqmqy t lêjtfk n câbwus y đgxls uốqmqy c, nhìeuop n rõizdt mọokcs i vậgjhz t. Bởuzfl i trưvejl ớhger c đgxls âbwus y họokcs chỉtnad nghe nógjhz i hai vịecvk đgxls ưvejl ợffit c vua Tốqmqy ng ban đgxls ồozpf ng, rồozpf i làkntl m phéoaza p lấxgdt y hếugnj t kho đgxls ồozpf ng, rồozpf i Hy-Ninh đgxls ếugnj sai Tổuzfl ng-lĩedzk nh thịecvk vệibnu Lýesbm Hiếugnj n đgxls em quâbwus n đgxls uổuzfl i theo. Họokcs thắwhls c mắwhls c rằqsak ng dùnyyn võizdt côffar ng cao, làkntl m sao hai vịecvk cógjhz thểcmhe mang đgxls ưvejl ợffit c hếugnj t kho đgxls ồozpf ng đgxls i? Xánaji gìeuop chúwwtn t đgxls ồozpf ng màkntl nhàkntl vua phảvniy i sai thịecvk vệibnu đgxls uổuzfl i theo?
Từipzu đgxls ầxlww u đgxls ếugnj n cuốqmqy i, ngàkntl i Minh-Khôffar ng ngồozpf i trầxlww m tưvejl , đgxls ểcmhe ngàkntl i Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh trìeuop nh bầxlww y. Bâbwus y giờeaqq ngàkntl i mớhger i nógjhz i:
– Ta đgxls ãhodh tìeuop m lạwwtn i đgxls ưvejl ợffit c tinh hoa linh khíxlww mấxgdt y nghìeuop n năcmhe m tộqozx c Việibnu t. Bầxlww n tăcmhe ng đgxls em đgxls ặibnu t vàkntl o chỗozpf cũhodh củbnlp a nógjhz đgxls ưvejl ợffit c mấxgdt y thánaji ng nay. Còjruj n ba mưvejl ơwhls i sánaji u cánaji i hộqozx p vớhger i bùnyyn a, bầxlww n tăcmhe ng tìeuop m ba mưvejl ơwhls i sánaji i cánaji i xưvejl ơwhls ng sọokcs củbnlp a tưvejl ớhger ng sĩedzk Tốqmqy ng tửlhmw trậgjhz n bỏqozx vàkntl o, rồozpf i đgxls em chôffar n ởuzfl khắwhls p cánaji c cửlhmw a sôffar ng, cửlhmw a biểcmhe n Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t làkntl m quỷbnlp trấxgdt n ánaji p quâbwus n Trung-nguyêjtfk n. Còjruj n ba mưvejl ơwhls i sánaji u con trâbwus u thìeuop sẽesbm néoaza m xuốqmqy ng đgxls ánaji y hồozpf Tâbwus y vớhger i tấxgdt t cảvniy tinh hoa võizdt côffar ng Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t, đgxls ểcmhe làkntl m thầxlww n trấxgdt n Thăcmhe ng-long.
Thấxgdt y mọokcs i ngưvejl ờeaqq i ngơwhls ngánaji c khôffar ng hiểcmhe u, ngàkntl i tiếugnj p:
– Nguyêjtfk n cánaji ch đgxls âbwus y hơwhls n năcmhe m, bầxlww n tăcmhe ng cógjhz duyêjtfk n hộqozx i ngộqozx vớhger i quốqmqy c sưvejl Huệibnu -Sinh, lãhodh o tiêjtfk n sinh Trầxlww n Tựlwgf -An, tiêjtfk n nưvejl ơwhls ng Bảvniy o-Hòjruj a, Quan-âbwus m Bìeuop nh-Dưvejl ơwhls ng, Thánaji i-sưvejl Dưvejl ơwhls ng-Bìeuop nh, phòjruj mãhodh Thâbwus n Thiệibnu u-Thánaji i, U-bon vưvejl ơwhls ng Lêjtfk Văcmhe n. Cánaji c vịecvk đgxls ưvejl a ra ýesbm kiếugnj n rằqsak ng: Thờeaqq i vua Hùnyyn ng, phòjruj mãhodh Sơwhls n Tinh đgxls ãhodh chéoaza p tấxgdt t cảvniy võizdt côffar ng lạwwtn i thàkntl nh bộqozx Văcmhe n-lang vũhodh kinh; nhờeaqq vậgjhz y màkntl sau nàkntl y Bắwhls c-bìeuop nh vưvejl ơwhls ng Đcmhe àkntl o Kỳwgft tìeuop m đgxls ưvejl ợffit c, rồozpf i đgxls em quảvniy ng bánaji , màkntl khôffar ng đgxls ếugnj n nỗozpf i tuyệibnu t tíxlww ch. Thờeaqq i Lĩedzk nh-Nam, võizdt họokcs c tộqozx c Việibnu t cựlwgf c thịecvk nh, vua Trưvejl ng sợffit sau nàkntl y mai mộqozx t đgxls i, mớhger i ủbnlp y cho Bắwhls c-bìeuop nh vưvejl ơwhls ng Đcmhe àkntl o Kỳwgft , tểcmhe tưvejl ớhger ng Phưvejl ơwhls ng Dung, côffar ng chúwwtn a Phùnyyn ng Vĩedzk nh-Hoa chéoaza p tấxgdt t cảvniy tinh hoa lạwwtn i, thàkntl nh bộqozx Lĩedzk nh-Nam vũhodh kinh. Đcmhe ếugnj n thờeaqq i Thuậgjhz n-Thiêjtfk n, vua bàkntl Bìeuop nh-Dưvejl ơwhls ng, tiêjtfk n nưvejl ơwhls ng Bảvniy o-Hòjruj a tìeuop m lạwwtn i đgxls ưvejl ợffit c, rồozpf i luyệibnu n thàkntl nh.
Ngàkntl i dừipzu ng lạwwtn i, mógjhz c trong túwwtn i ra mộqozx t cánaji i hộqozx p, rồozpf i mởuzfl ra. Trong hộqozx p cógjhz mộqozx t trăcmhe m cánaji i thẻzsiv đgxls ồozpf ng. Ngàkntl i chỉtnad vàkntl o thẻzsiv đgxls ồozpf ng:
– Cánaji c vịecvk đgxls ưvejl a ýesbm kiếugnj n: Hiệibnu n nay võizdt họokcs c Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t ta tốqmqy i thịecvk nh, cũhodh ng nêjtfk n chéoaza p thàkntl nh sánaji ch đgxls ểcmhe lạwwtn i cho đgxls ờeaqq i sau. Cánaji c vịecvk ủbnlp y cho Kinh-Nam vưvejl ơwhls ng, U-bon vưvejl ơwhls ng, Quan-âbwus m Bìeuop nh-Dưvejl ơwhls ng vớhger i bầxlww n tăcmhe ng chéoaza p lạwwtn i. Sau khi chéoaza p, mỗozpf i vịecvk giữqcbf mộqozx t bảvniy n. Bầxlww n tăcmhe ng dùnyyn ng nộqozx i lựlwgf c khắwhls c vàkntl o trăcmhe m cánaji i thẻzsiv đgxls ồozpf ng nàkntl y mộqozx t bảvniy n nữqcbf a. Bâbwus y giờeaqq bầxlww n tăcmhe ng dùnyyn ng trăcmhe m thẻzsiv , ba mưvejl ơwhls i sánaji u con trâbwus u vàkntl ng, chôffar n ởuzfl đgxls ánaji y hồozpf Tâbwus y, làkntl m vậgjhz t trấxgdt n Thăcmhe ng-long. Nhưvejl vậgjhz y, vĩedzk nh viễvzvg n từipzu nay cho đgxls ếugnj n muôffar n ngàkntl n năcmhe m sau, Trung-nguyêjtfk n khôffar ng bao giờeaqq cógjhz thểcmhe cai trịecvk Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t ta quánaji hai kỷbnlp .
Tâbwus y-hồozpf thấxgdt t kiệibnu t đgxls ềnhcg u làkntl đgxls ệibnu tửlhmw củbnlp a Minh-Khôffar ng bồozpf tánaji t, Quy-Đcmhe ứjnyi c đgxls ạwwtn i tưvejl ớhger ng quâbwus n Trầxlww n Di hỏqozx i:
– Bạwwtn ch sưvejl phụmehm ! Sưvejl phụmehm , sưvejl thúwwtn c đgxls ãhodh đgxls em linh khíxlww từipzu phưvejl ơwhls ng Bắwhls c vềnhcg Thăcmhe ng-long, con nghĩedzk mìeuop nh nêjtfk n yểcmhe m khiếugnj n Trung-nguyêjtfk n vìeuop nh viễvzvg n khôffar ng chiếugnj m đgxls ưvejl ợffit c Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t lấxgdt y mộqozx t ngàkntl y thìeuop hơwhls n làkntl đgxls ểcmhe Trung-nguyêjtfk n cánaji i trịecvk mìeuop nh hai kỷbnlp .
Đcmhe ạwwtn i sưvejl Minh-Khôffar ng chiếugnj u con mắwhls t từipzu ánaji i nhìeuop n đgxls ệibnu tửlhmw :
– Thôffar ng minh! Sưvejl phụmehm biếugnj t con cógjhz lòjruj ng son vớhger i nưvejl ớhger c, màkntl đgxls ặibnu t câbwus u hỏqozx i đgxls ógjhz . Nhưvejl ng con ơwhls i! Trong nhữqcbf ng ngàkntl y sưvejl phụmehm , sưvejl thúwwtn c cùnyyn ng vớhger i Côffar i-sơwhls n tam anh thiếugnj t kếugnj giảvniy làkntl m ma, làkntl m quỷbnlp khiếugnj n toàkntl n thểcmhe ngưvejl ờeaqq i trong phủbnlp Vưvejl ơwhls ng An-Thạwwtn ch, trong nộqozx i cung Tốqmqy ng hógjhz a đgxls iêjtfk n, hógjhz a khùnyyn ng; lỡozpf tay làkntl m quánaji khiếugnj n Thanh-Hưvejl đgxls ạwwtn o trưvejl ởuzfl ng vớhger i đgxls ạwwtn i phánaji p sưvejl Nguyêjtfk n-Đcmhe ăcmhe ng chếugnj t oan. Nghiệibnu p quảvniy từipzu đgxls ógjhz sinh ra, nêjtfk n sau nàkntl y Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t ta thếugnj nàkntl o cũhodh ng bịecvk Trung-nguyêjtfk n cai trịecvk nữqcbf a, trong khoảvniy ng hai kỷbnlp .
Ghi chúwwtn ,
Thuậgjhz t Phong-thủbnlp y (Đcmhe ịecvk a-lýesbm ) xuấxgdt t phánaji t từipzu Trung-quốqmqy c vàkntl o thờeaqq i Chiếugnj n-quốqmqy c (thếugnj kỷbnlp thứjnyi ba trưvejl ớhger c Tâbwus y-lịecvk ch). Cho đgxls ếugnj n đgxls ờeaqq i Hánaji n (thếugnj kỷbnlp thứjnyi tưvejl ) đgxls ờeaqq i Đcmhe ưvejl ờeaqq ng (thếugnj kỷbnlp thứjnyi bẩmehm y) thìeuop cựlwgf c thịecvk nh. Hiệibnu n nay tạwwtn i Hưvejl ơwhls ng-cảvniy ng, Đcmhe àkntl i-loan, Trung-quốqmqy c đgxls ãhodh đgxls ưvejl a vàkntl o đgxls ạwwtn i họokcs c, vìeuop cógjhz thểcmhe thửlhmw nghiệibnu m đgxls ưvejl ợffit c bằqsak ng khoa họokcs c.
Tưvejl ơwhls ng truyềnhcg n Cao Biềnhcg n sang cai trịecvk nưvejl ớhger c ta, y đgxls ãhodh yểcmhe m tấxgdt t cảvniy cánaji c thếugnj đgxls ấxgdt t phánaji t đgxls ếugnj vưvejl ơwhls ng, yểcmhe m tấxgdt t cảvniy cánaji c linh thầxlww n đgxls ểcmhe diệibnu t anh khíxlww . Đcmhe ếugnj n đgxls ờeaqq i Lýesbm , hai đgxls ạwwtn i sưvejl Minh-Khôffar ng, Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh sang vâbwus n du Trung-quốqmqy c, tìeuop m ra nơwhls i đgxls ặibnu t bùnyyn a yểcmhe m, mớhger i phánaji đgxls i. Hai ngàkntl i nhâbwus n đgxls ógjhz , phốqmqy i hợffit p thuậgjhz t Phong-thủbnlp y vớhger i Mậgjhz t-giánaji o củbnlp a nhàkntl Phậgjhz t thàkntl nh mộqozx t thuậgjhz t mớhger i, đgxls ểcmhe giữqcbf linh khíxlww Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t trong việibnu c bảvniy o quốqmqy c. Vềnhcg sau ngàkntl i Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh đgxls ãhodh dùnyyn ng mộqozx t phầxlww n củbnlp a thuậgjhz t nàkntl y đgxls ểcmhe thoánaji t xánaji c, đgxls ầxlww u thai làkntl m con củbnlp a Sùnyyn ng-hiềnhcg n hầxlww u, rồozpf i lêjtfk n làkntl m vua, đgxls ógjhz làkntl vua Lýesbm Thầxlww n-tôffar ng.
Sang đgxls ờeaqq i Trầxlww n, thuậgjhz t nàkntl y càkntl ng thịecvk nh, Thủbnlp y-Tiêjtfk n côffar ng chúwwtn a (Dưvejl ỡozpf ng nữqcbf đgxls ứjnyi c thánaji nh Trầxlww n, phu nhâbwus n Phạwwtn m Ngũhodh -Lãhodh o), đgxls ãhodh dùnyyn ng bắwhls t sốqmqy ng têjtfk n Nguyễvzvg n Linh-Nhan.
Sau khi hếugnj t giặibnu c Môffar ng-cổuzfl , Chiêjtfk u-Văcmhe n vưvejl ơwhls ng Trầxlww n Nhậgjhz t-Duậgjhz t, Hưvejl ng-Võizdt vưvejl ơwhls ng Trầxlww n Quốqmqy c-Hiếugnj n, Hưvejl ng-Nhưvejl ợffit ng Trầxlww n Quốqmqy c-Tảvniy ng chéoaza p lạwwtn i thàkntl nh sánaji ch, mang têjtfk n Vạwwtn n phánaji p quy nguyêjtfk n. Bộqozx nàkntl y đgxls ưvejl ợffit c xửlhmw dụmehm ng nhưvejl mộqozx t thứjnyi vũhodh khíxlww quốqmqy c phòjruj ng, suốqmqy t đgxls ờeaqq i Trầxlww n, đgxls ờeaqq i Lêjtfk .
Đcmhe ếugnj n triềnhcg u Nguyễvzvg n, Vạwwtn n-phánaji p quy nguyêjtfk n vẫokcs n đgxls ưvejl ợffit c coi nhưvejl quốqmqy c sánaji ch giữqcbf nưvejl ớhger c.
Khi vua Gia-long chiếugnj m đgxls ưvejl ợffit c nưvejl ớhger c, đgxls ãhodh dùnyyn ng thuậgjhz t chéoaza p trong Vạwwtn n phánaji p quy nguyêjtfk n đgxls ểcmhe trấxgdt n ánaji p linh khíxlww triềnhcg u Tâbwus y-sơwhls n, ýesbm đgxls ịecvk nh diệibnu t tậgjhz n gốqmqy c, khôffar ng cho con chánaji u Tâbwus y-sơwhls n trung hưvejl ng. Việibnu c yểcmhe m nàkntl y sửlhmw chéoaza p: Đcmhe em xưvejl ơwhls ng sọokcs củbnlp a Nguyễvzvg n Nhạwwtn c, Nguyễvzvg n Huệibnu , Nguyễvzvg n Quang-Toảvniy n bỏqozx vàkntl o trong ba cánaji i vòjruj (chum, lu), cùnyyn ng vớhger i nhiềnhcg u bùnyyn a. Lạwwtn i lấxgdt y mánaji u mộqozx t con vưvejl ợffit n đgxls en, ba con chógjhz mựlwgf c, bẩmehm y con chồozpf n hôffar i đgxls ổuzfl vàkntl o vòjruj , rồozpf i dùnyyn ng nhựlwgf a sắwhls n thuyềnhcg n bịecvk t kíxlww n miệibnu ng. Trêjtfk n nắwhls p vòjruj , dùnyyn ng mộqozx t thanh kiếugnj m đgxls âbwus m sâbwus u xuốqmqy ng xuyêjtfk n qua xưvejl ơwhls ng sọokcs . Ngoàkntl i vòjruj dánaji n bùnyyn a, dùnyyn ng xiềnhcg ng; xiềnhcg ng ba cánaji i vòjruj , đgxls em giam trong ngụmehm c tốqmqy i lẫokcs n vớhger i cánaji c tửlhmw tộqozx i. Mỗozpf i ngàkntl y mộqozx t nhấxgdt t đgxls ẳernk ng thịecvk vệibnu thâbwus n vàkntl o ngụmehm c kiểcmhe m soánaji t. Hàkntl ng thánaji ng, mộqozx t vịecvk đgxls ạwwtn i thầxlww n thuộqozx c Cơwhls -mậgjhz t việibnu n tớhger i kiểcmhe m mộqozx t lầxlww n. Cánaji c tửlhmw tộqozx i bịecvk giam, đgxls ềnhcg u cho biếugnj t ba ôffar ng vòjruj rấxgdt t thiêjtfk ng. Cho đgxls ếugnj n cuộqozx c chíxlww nh biếugnj n năcmhe m 1885, vua Hàkntl m-Nghi rờeaqq i kinh thàkntl nh ra đgxls i, ba ôffar ng vòjruj đgxls ưvejl ợffit c di thầxlww n thờeaqq i Tâbwus y-sơwhls n ăcmhe n cắwhls p đgxls em đgxls i gỡozpf bùnyyn a, rồozpf i chôffar n cấxgdt t cẩmehm n thậgjhz n.
Khi phụmehm thâbwus n giảvniy ng dạwwtn y cho tôffar i vềnhcg thuậgjhz t Phong-thủbnlp y, ngưvejl ờeaqq i chỉtnad cógjhz quyểcmhe n thứjnyi năcmhe m củbnlp a bộqozx Vạwwtn n-phánaji p quy nguyêjtfk n chéoaza p thuậgjhz t Dưvejl ơwhls ng-trạwwtn ch (đgxls ểcmhe hưvejl ớhger ng nhàkntl ), cùnyyn ng thuậgjhz t trịecvk bệibnu nh tàkntl . Nhưvejl ng ngưvejl ờeaqq i lạwwtn i khôffar ng phảvniy i làkntl y sĩedzk , nêjtfk n khôffar ng hiểcmhe u nộqozx i dung thuậgjhz t trịecvk bệibnu nh tàkntl nógjhz i gìeuop , dĩedzk nhiêjtfk n khôffar ng giảvniy ng cánaji i thuậgjhz t nàkntl y cho tôffar i. Sau nàkntl y họokcs c y khoa, tôffar i mớhger i đgxls em ra nghiêjtfk n cứjnyi u lạwwtn i.
Năcmhe m 1976, trong khi trịecvk bệibnu nh cho gógjhz a phụmehm mộqozx t cựlwgf u côffar ng sứjnyi từipzu ng cai trịecvk Bắwhls c-Kỳwgft , bàkntl tặibnu ng tôffar i mộqozx t sốqmqy sánaji ch cũhodh củbnlp a ôffar ng. Trong sốqmqy sánaji ch đgxls ógjhz cógjhz bộqozx Vạwwtn n-phánaji p quy nguyêjtfk n. Bộqozx nàkntl y ôffar ng cựlwgf u côffar ng sứjnyi ghi chúwwtn ởuzfl đgxls ầxlww u làkntl Nhảvniy m nhíxlww , dịecvk đgxls oan. Tôffar i biếugnj t ôffar ng khôffar ng hiểcmhe u nổuzfl i. Bởuzfl i sánaji ch viếugnj t vớhger i trìeuop nh đgxls ộqozx khoa họokcs c Đcmhe ôffar ng-phưvejl ơwhls ng rấxgdt t cao. Ngưvejl ờeaqq i đgxls ọokcs c phảvniy i hiểcmhe u rấxgdt t cặibnu n kẽesbm bằqsak ng nàkntl y vấxgdt n đgxls ềnhcg :
1. Vềnhcg triếugnj t họokcs c, gồozpf m bộqozx kinh Dịecvk ch, nhấxgdt t làkntl cánaji c thuyếugnj t âbwus m dưvejl ơwhls ng, họokcs c thuyếugnj t ngũhodh hàkntl nh, tiêjtfk n thiêjtfk n bánaji t quánaji i.
2. Vềnhcg y họokcs c phảvniy i hiểcmhe u thấxgdt u bộqozx Hoàkntl ng-Đcmhe ếugnj nộqozx i kinh tốqmqy vấxgdt n, bộqozx Nạwwtn n-kinh, bộqozx Mạwwtn ch-kinh.
3. Phảvniy i cógjhz kiếugnj n thứjnyi c rấxgdt t sâbwus u vềnhcg sửlhmw , vềnhcg đgxls ịecvk a lýesbm Hoa-Việibnu t.
4. Phảvniy i cógjhz cánaji i họokcs c rấxgdt t rộqozx ng vềnhcg thiêjtfk n văcmhe n, lịecvk ch sốqmqy , phong thủbnlp y.
5. Đcmhe ủbnlp kiếugnj n thứjnyi c vềnhcg kinh đgxls iểcmhe n Phậgjhz t-giánaji o.
Sánaji ch lạwwtn i viếugnj t bằqsak ng văcmhe n đgxls ờeaqq i Trầxlww n, mộqozx t loạwwtn i cổuzfl văcmhe n trúwwtn c trắwhls c, đgxls ầxlww y đgxls iểcmhe n cốqmqy . Xin cửlhmw mộqozx t thíxlww dụmehm đgxls ểcmhe đgxls ộqozx c giảvniy hiểcmhe u rõizdt hơwhls n: Nhưvejl muốqmqy n họokcs c toánaji n trìeuop nh đgxls ộqozx lớhger p 12, màkntl khôffar ng biếugnj t gìeuop vềnhcg hìeuop nh họokcs c, đgxls ạwwtn i sốqmqy , lưvejl ợffit ng giánaji c thìeuop sao họokcs c cho nổuzfl i.
Khi mớhger i tìeuop m đgxls ưvejl ợffit c, tôffar i đgxls em côffar ng bốqmqy vàkntl i chi tiếugnj t trêjtfk n tờeaqq Văcmhe n-nghệibnu tiềnhcg n phong ởuzfl Hoa-kỳwgft , thìeuop cógjhz rấxgdt t nhiềnhcg u đgxls ộqozx c giảvniy viếugnj t thưvejl đgxls òjruj i cho nghiêjtfk n cứjnyi u. Chíxlww n phầxlww n mưvejl ờeaqq i nhữqcbf ng thưvejl đgxls ógjhz tôffar i khôffar ng trảvniy lờeaqq i, vìeuop bấxgdt y giờeaqq tôffar i đgxls ãhodh ba mưvejl ơwhls i bẩmehm y tuổuzfl i rồozpf i, màkntl nhữqcbf ng gìeuop ôffar ng cha ủbnlp y cho làkntl m, chưvejl a đgxls ưvejl ợffit c lấxgdt y mộqozx t phầxlww n năcmhe m; tôffar i khôffar ng thểcmhe ăcmhe n rồozpf i ngồozpf i viếugnj t hàkntl ng nghìeuop n lánaji thưvejl trảvniy lờeaqq i nhữqcbf ng thắwhls c mắwhls c vềnhcg vấxgdt n đgxls ềnhcg ấxgdt u trĩedzk vềnhcg họokcs c thuậgjhz t Đcmhe ôffar ng-phưvejl ơwhls ng. Tuy nhiêjtfk n, cógjhz nhữqcbf ng ngưvejl ờeaqq i lịecvk ch sựlwgf , viếugnj t thưvejl xin « trao đgxls ổuzfl i kinh nghiệibnu m ». Tôffar i đgxls ồozpf ng ýesbm tiếugnj p. Khi đgxls ốqmqy i diệibnu n, tôffar i mớhger i bậgjhz t ngửlhmw a ra rằqsak ng nhữqcbf ng vịecvk đgxls ógjhz nhìeuop n cánaji i câbwus y đgxls ổuzfl nằqsak m ngang, cũhodh ng khôffar ng biếugnj t rằqsak ng nógjhz tưvejl ợffit ng trưvejl ng cho chữqcbf nhấxgdt t! Cũhodh ng cógjhz ngưvejl ờeaqq i rấxgdt t giỏqozx i vềnhcg phong thủbnlp y đgxls ếugnj n tìeuop m tôffar i, khi tôffar i đgxls ưvejl a sánaji ch ra đgxls ểcmhe cùnyyn ng nghiêjtfk n cứjnyi u, thìeuop vịecvk đgxls ógjhz lạwwtn i mùnyyn tịecvk t vềnhcg y họokcs c. Tuy nhiêjtfk n, tôffar i cũhodh ng gặibnu p đgxls ưvejl ợffit c mưvejl ơwhls i vịecvk ởuzfl Trung-quốqmqy c, vàkntl i vịecvk ởuzfl Đcmhe àkntl i-loan, Hưvejl ơwhls ng-cảvniy ng, mưvejl ơwhls i vịecvk ngưvejl ờeaqq i Việibnu t kiếugnj n thứjnyi c rấxgdt t rộqozx ng đgxls ểcmhe thảvniy o luậgjhz n vềnhcg bộqozx nàkntl y. Dĩedzk nhiêjtfk n cuộqozx c thảvniy o luậgjhz n đgxls em lạwwtn i cho tôffar i nhiềnhcg u bàkntl i họokcs c quýesbm giánaji . Trong cánaji c vịecvk ngưvejl ờeaqq i Việibnu t đgxls ógjhz , cógjhz giánaji o sưvejl Lưvejl ơwhls ng Kim-Đcmhe ịecvk nh, sưvejl phụmehm tôffar i làkntl cốqmqy hòjruj a thưvejl ợffit ng Châbwus n-Thưvejl ờeaqq ng, văcmhe n hữqcbf u Nguyễvzvg n Đcmhe ứjnyi c-Sánaji ch (Úybxz c).
Sau khi nghiêjtfk n cứjnyi u tưvejl ờeaqq ng tậgjhz n, tôffar i cảvniy m thấxgdt y rùnyyn ng mìeuop nh. Vìeuop nhữqcbf ng thuậgjhz t đgxls ógjhz ngoàkntl i chưvejl ơwhls ng dùnyyn ng đgxls ểcmhe trịecvk bệibnu nh tàkntl ra, còjruj n lạwwtn i quánaji bánaji đgxls ạwwtn o, quánaji ánaji c đgxls ộqozx c. Bảvniy n sưvejl Châbwus n-Thưvejl ờeaqq ng khuyêjtfk n tôffar i đgxls ừipzu ng đgxls em ra thửlhmw . Bốqmqy n thâbwus n hữqcbf u tìeuop nh nguyệibnu n làkntl m vậgjhz t thíxlww nghiệibnu m đgxls ểcmhe xem nógjhz ra sao. Sau khi tôffar i thửlhmw , cảvniy bốqmqy n đgxls ềnhcg u gặibnu p nhữqcbf ng truyệibnu n thảvniy m khốqmqy c. Từipzu đgxls ógjhz tôffar i ngừipzu ng.
Thờeaqq i gian 1980-1982, do tíxlww nh bồozpf ng bộqozx t, tôffar i cógjhz đgxls em vàkntl i thuậgjhz t ra trừipzu ng trịecvk mộqozx t đgxls ạwwtn i ma đgxls ầxlww u trong làkntl ng bánaji o ởuzfl Hoa-kỳwgft . Kếugnj t quảvniy , y sốqmqy ng dởuzfl chếugnj t dởuzfl cho đgxls ếugnj n chếugnj t. Năcmhe m 1990 tôffar i lạwwtn i trịecvk mộqozx t nữqcbf ma đgxls ầxlww u ởuzfl Ivry sur Seine thuộqozx c Phánaji p; thịecvk bịecvk tánaji ng gia bạwwtn i sảvniy n, thâbwus n bạwwtn i danh liệibnu t, trong khi tinh thầxlww n trởuzfl thàkntl nh ngớhger ngớhger , ngẩmehm n ngẩmehm n, khậgjhz t khậgjhz t, khùnyyn ng khùnyyn ng. Màkntl ánaji c mộqozx t đgxls iềnhcg u, tôffar i đgxls ãhodh gỡozpf ra, màkntl thịecvk vẫokcs n khôffar ng khỏqozx i. Sau vụmehm nàkntl y, quánaji hốqmqy i hậgjhz n, tôffar i tìeuop m bảvniy n sưvejl sánaji m hốqmqy i. Từipzu đgxls ấxgdt y tôffar i bỏqozx khôffar ng đgxls em ra thửlhmw nữqcbf a.
Tuy nhiêjtfk n, tôffar i đgxls ãhodh cógjhz chủbnlp ýesbm , tựlwgf hứjnyi a, đgxls ợffit i đgxls ếugnj n tuổuzfl i cổuzfl lai hy, sẽesbm đgxls em ra thửlhmw lạwwtn i mộqozx t lưvejl ợffit t, rồozpf i dịecvk ch, chúwwtn giảvniy i đgxls ểcmhe lạwwtn i cho hậgjhz u thếugnj . Bấxgdt y giờeaqq lỡozpf sựlwgf gìeuop khôffar ng hay xẩmehm y đgxls ếugnj n, thìeuop cógjhz chếugnj t cũhodh ng chẳernk ng sao.
Trởuzfl lạwwtn i vớhger i lờeaqq i ngàkntl i Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh, quảvniy nhiêjtfk n cuốqmqy i đgxls ờeaqq i Trầxlww n, sau khi đgxls ánaji nh tan giặibnu c Hồozpf Quýesbm -Ly, ngưvejl ờeaqq i Minh cai trịecvk Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t trong hai kỷbnlp , từipzu 1407-1428. Rồozpf i từipzu đgxls ấxgdt y vềnhcg sau, khôffar ng bao giờeaqq họokcs cógjhz thểcmhe cai trịecvk ta nữqcbf a.
Côffar ng chúwwtn a Thiêjtfk n-Ninh hỏqozx i đgxls ạwwtn i sưvejl Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh:
– Hồozpf i nãhodh y đgxls ạwwtn i sưvejl phụmehm cógjhz dạwwtn y rằqsak ng đgxls ạwwtn i sưvejl phụmehm cógjhz thêjtfk m hai phưvejl ơwhls ng lưvejl ợffit c giữqcbf nưvejl ớhger c nữqcbf a. Phưvejl ơwhls ng lưvejl ợffit c đgxls em linh khíxlww trởuzfl vềnhcg làkntl mộqozx t. Vậgjhz y còjruj n phưvejl ơwhls ng lưvejl ợffit c thứjnyi nhìeuop ?
Minh-Khôffar ng đgxls ánaji p ngay:
– Phưvejl ơwhls ng lưvejl ợffit c thứjnyi bẩmehm y, làkntl vàkntl o thờeaqq i vua Tốqmqy ng Nhâbwus n-tôffar ng, phíxlww a Bắwhls c Trung-nguyêjtfk n bịecvk Liêjtfk u xâbwus m chiếugnj m, bắwhls t cắwhls t đgxls ấxgdt t, nộqozx p vàkntl ng lụmehm a, lưvejl ơwhls ng thựlwgf c rấxgdt t nhiềnhcg u. Nhàkntl vua nhâbwus n đgxls ógjhz sai văcmhe n thầxlww n soạwwtn n ra bộqozx sánaji ch đgxls ặibnu t têjtfk n làkntl Thiêjtfk n-thưvejl nghịecvk chếugnj (Xin xem NQSH
Rồozpf i ngàkntl i dùnyyn ng lăcmhe ng khôffar ng truyềnhcg n ngữqcbf rógjhz t vàkntl o tai Linh-Nhâbwus n hoàkntl ng thánaji i hậgjhz u, Đcmhe ạwwtn i-tưvejl -mãhodh Thưvejl ờeaqq ng-Kiệibnu t vớhger i côffar ng chúwwtn a Thiêjtfk n-Ninh. Ba vịecvk nghe xong đgxls ềnhcg u cung tay:
– Diệibnu u phánaji p. Tríxlww tuệibnu đgxls ạwwtn i sưvejl phụmehm thựlwgf c vôffar song.
Minh-Khôffar ng bảvniy o Thưvejl ờeaqq ng-Kiệibnu t:
– Thôffar i, Đcmhe ạwwtn i-tưvejl -mãhodh tiếugnj p tụmehm c đgxls iềnhcg u quâbwus n đgxls i thôffar i.
Ghi chúwwtn ,
Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t cógjhz hàkntl ng ngàkntl n cao tăcmhe ng đgxls ắwhls c phánaji p thàkntl nh bồozpf tánaji t, nhưvejl ng hai thiềnhcg n sưvejl Minh-Khôffar ng, Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh đgxls ưvejl ợffit c thiềnhcg n sửlhmw tôffar n làkntl thánaji nh tăcmhe ng. Hai ngàkntl i đgxls ưvejl ợffit c thờeaqq ởuzfl khắwhls p nơwhls i, đgxls ưvejl ợffit c coi làkntl hai vịecvk tăcmhe ng cógjhz tưvejl tưvejl ởuzfl ng nhậgjhz p thếugnj bậgjhz c nhấxgdt t. Xéoaza t chung vềnhcg hàkntl nh trạwwtn ng củbnlp a hai ngàkntl i, tôffar i thấxgdt y hai ngàkntl i thoánaji t ra ngoàkntl i khuôffar n khổuzfl Phậgjhz t-giánaji o Đcmhe ạwwtn i-thừipzu a, Tiểcmhe u-thừipzu a từipzu Ấugnj n-đgxls ộqozx truyềnhcg n vàkntl o. Hai ngàkntl i đgxls ãhodh hoàkntl lẫokcs n tinh hoa củbnlp a Phậgjhz t-giánaji o Ấugnj n-đgxls ộqozx vàkntl o vớhger i tinh hoa chủbnlp đgxls ạwwtn o tộqozx c Việibnu t thàkntl nh Phậgjhz t-giánaji o Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t, vớhger i tinh thầxlww n nhậgjhz p thếugnj , đgxls em đgxls ứjnyi c từipzu bi hỷbnlp xảvniy củbnlp a đgxls ứjnyi c Thếugnj -tôffar n bảvniy o vệibnu đgxls ấxgdt t nưvejl ớhger c.
Vua Lýesbm Thánaji nh-tôffar ng làkntl m chùnyyn a Thiêjtfk n-phúwwtn c niêjtfk n hiệibnu u Long-thụmehm y Thánaji i-bìeuop nh thứjnyi 4 (1058) ngàkntl i Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh tu ởuzfl đgxls âbwus y. Vua Lýesbm Nhâbwus n-tôffar ng khôffar ng cógjhz con trai, xuốqmqy ng chiếugnj u chọokcs n con trai trong hàkntl ng tôffar n thấxgdt t đgxls ểcmhe lậgjhz p làkntl m thánaji i tửlhmw . Em vua làkntl Sùnyyn ng-hiềnhcg n hầxlww u cũhodh ng chưvejl a cógjhz con trai. Bấxgdt y giờeaqq thánaji nh tăcmhe ng Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh đgxls ếugnj n chơwhls i nhàkntl hầxlww u. Hầxlww u tỏqozx ýesbm muốqmqy n cógjhz con trai. Ngàkntl i dặibnu n: « Bao giờeaqq phu nhâbwus n sắwhls p lâbwus m bồozpf n thìeuop bánaji o cho bầxlww n tăcmhe ng biếugnj t ». Ba năcmhe m sau phu nhâbwus n củbnlp a Sùnyyn ng-hiềnhcg n hầxlww u họokcs Đcmhe ỗozpf cógjhz thai. Lúwwtn c lâbwus m bồozpf n trởuzfl dạwwtn mãhodh i khôffar ng đgxls ẻzsiv đgxls ưvejl ợffit c. Hầxlww u nhớhger lờeaqq i ngàkntl i Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh dặibnu n trưvejl ớhger c, vộqozx i sai ngưvejl ờeaqq i bánaji o vớhger i ngàkntl i. Lậgjhz p tứjnyi c ngàkntl i tắwhls m rửlhmw a, rồozpf i vàkntl o hang xuấxgdt t hồozpf n đgxls ầxlww u thai làkntl m con Sùnyyn ng-hiềnhcg n hầxlww u. Phu nhâbwus n sinh ra con trai ngay sau đgxls ógjhz , đgxls ặibnu t têjtfk n làkntl Lýesbm Dưvejl ơwhls ng Hoánaji n. Niêjtfk n hiệibnu u Hộqozx i-tưvejl ờeaqq ng Đcmhe ạwwtn i-khánaji nh thứjnyi 8 (1117) Dưvejl ơwhls ng-Hoánaji n đgxls ưvejl ợffit c vua Lýesbm Nhâbwus n-tôffar ng lậgjhz p làkntl m thánaji i tửlhmw . Khi vua Lýesbm nhâbwus n-tôffar ng băcmhe ng, thánaji i tửlhmw Dưvejl ơwhls ng-Hoánaji n lêjtfk n nốqmqy i ngôffar i vua, tứjnyi c vua Lýesbm Thầxlww n-tôffar ng.
Thờeaqq i còjruj n làkntl thánaji i tửlhmw , vua Lýesbm Thầxlww n-tôffar ng bịecvk bệibnu nh Zonna, đgxls au đgxls ớhger n gầxlww m théoaza t nhưvejl cọokcs p, da sầxlww n sùnyyn i trôffar ng giốqmqy ng da cọokcs p, nêjtfk n ngưvejl ờeaqq i đgxls ưvejl ơwhls ng thờeaqq i đgxls ồozpf n rằqsak ng ngàkntl i hógjhz a hổuzfl . Bấxgdt y giờeaqq trong dâbwus n gian trẻzsiv con truyềnhcg n nhau hánaji t rằqsak ng:
Tậgjhz p tầxlww m vôffar ng,
Cógjhz sưvejl Nguyễvzvg n Minh-Khôffar ng,
Chữqcbf a đgxls ưvejl ợffit c bệibnu nh thánaji i tửlhmw .
Triềnhcg u đgxls ìeuop nh sai sứjnyi vềnhcg Thầxlww n-quang tựlwgf mờeaqq i ngàkntl i Minh-Khôffar ng tớhger i Thăcmhe ng-long trịecvk bệibnu nh cho thánaji i tửlhmw . Bệibnu nh khỏqozx i. Khi thánaji i tửlhmw lêjtfk n ngôffar i vua, phong ngàkntl i Minh-Khôffar ng làkntl m Quốqmqy c-sưvejl , truyềnhcg n lậgjhz p đgxls ềnhcg n thờeaqq sốqmqy ng. Đcmhe ềnhcg n đgxls ógjhz nay làkntl chùnyyn a Quánaji n-sứjnyi , ởuzfl sốqmqy 73 phốqmqy Quánaji n-sứjnyi Hàkntl -nộqozx i.
Đcmhe ógjhz làkntl truyệibnu n sau.
Hầxlww u nhưvejl cánaji c chùnyyn a miềnhcg n Bắwhls c đgxls ềnhcg u thờeaqq hai ngàkntl i, cho đgxls ếugnj n nay (1995) tôffar i còjruj n ghi lạwwtn i đgxls ưvejl ợffit c nhữqcbf ng chùnyyn a, đgxls ềnhcg n chíxlww nh thờeaqq hai ngàkntl i.
1. Chùnyyn a Chúwwtn c-thánaji nh.
Hay còjruj n gọokcs i làkntl chùnyyn a Phảvniy -lạwwtn i ởuzfl trêjtfk n núwwtn i xãhodh Phảvniy -lạwwtn i, huyệibnu n Quếugnj -dưvejl ơwhls ng, tỉtnad nh Bắwhls c-ninh.
Tàkntl i liệibnu u
Xin xem phầxlww n nógjhz i vềnhcg chùnyyn a Chúwwtn c-thánaji nh trong hồozpf i nàkntl y.
2. Chùnyyn a Quánaji n-sứjnyi .
Trưvejl ớhger c kia thuộqozx c thôffar n Yêjtfk n-tậgjhz p, huyệibnu n Thọokcs -xưvejl ơwhls ng, Hàkntl -nộqozx i. Nay tọokcs a lạwwtn c tạwwtn i sốqmqy 73 phốqmqy Quánaji n-sứjnyi , Hàkntl -nộqozx i. Khởuzfl i đgxls ầxlww u làkntl ngôffar i đgxls ềnhcg n, đgxls ưvejl ợffit c kiếugnj n tạwwtn o do sắwhls c chỉtnad củbnlp a vua Lýesbm Thầxlww n-tôffar ng đgxls ểcmhe thờeaqq sốqmqy ng Minh-Khôffar ng thiềnhcg n sưvejl . Đcmhe ờeaqq i vua Trầxlww n Dụmehm -tôffar ng (1341-1369), côffar ng quánaji n đgxls ểcmhe đgxls ógjhz n tiếugnj p sứjnyi giảvniy Chiêjtfk m-thàkntl nh, Vạwwtn n-tưvejl ợffit ng, Nam-chưvejl ởuzfl ng v.v. gầxlww n đgxls ềnhcg n, nêjtfk n vua ban sắwhls c xâbwus y ngôffar i chùnyyn a ngay trưvejl ớhger c đgxls ềnhcg n đgxls ểcmhe cánaji c sứjnyi giảvniy lễvzvg Phậgjhz t, vìeuop vậgjhz y chùnyyn a mang têjtfk n làkntl Quánaji n-sứjnyi .
Tàkntl i liệibnu u
– Thăcmhe ng-long cổuzfl tíxlww ch khảvniy o,
– Hoàkntl ng Việibnu t đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– Bắwhls c-thàkntl nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lụmehm c,
– Hàkntl -nộqozx i sơwhls n xuyêjtfk n phong vựlwgf c,
– Bắwhls c-kỳwgft giang sơwhls n cổuzfl tíxlww ch danh thắwhls ng bịecvk khảvniy o,
– La-thàkntl nh cổuzfl tíxlww ch vịecvk nh.
Chùnyyn a Quánaji n-sứjnyi
3. Nguyễvzvg n Minh-Khôffar ng từipzu
Đcmhe ềnhcg n thờeaqq quốqmqy c sưvejl triềnhcg u Lýesbm Nguyễvzvg n Minh-Khôffar ng, tạwwtn i xãhodh Đcmhe iềnhcg m-xánaji , huyệibnu n Gia-viễvzvg n, tỉtnad nh Ninh-bìeuop nh. Đcmhe ềnhcg n đgxls ưvejl ợffit c kiếugnj n tạwwtn o niêjtfk n hiệibnu u Đcmhe ạwwtn i-đgxls ịecvk nh thứjnyi 2 (1141) đgxls ờeaqq i Lýesbm Anh-tôffar ng.
Tàkntl i liệibnu u
– Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t sửlhmw kýesbm toàkntl n thưvejl (Lýesbm kỷbnlp , Thầxlww n-tôffar ng bảvniy n kỷbnlp ),
– Ninh-bìeuop nh sửlhmw tíxlww ch,
– Ninh-bìeuop nh toàkntl n tỉtnad nh đgxls ịecvk a chíxlww khảvniy o biêjtfk n,
– Bắwhls c-kỳwgft giang sơwhls n cổuzfl tíxlww ch danh thắwhls ng bịecvk khảvniy o,
– Đcmhe ồozpf ng-khánaji nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lưvejl ợffit c.
4. Quốqmqy c-thanh tựlwgf
Toạwwtn lạwwtn c ởuzfl thịecvk xãhodh Ninh-bìeuop nh. Chùnyyn a đgxls ưvejl ợffit c kiếugnj n tạwwtn o trưvejl ớhger c năcmhe m 1077.
Tàkntl i liệibnu u
– Thiềnhcg n-uyểcmhe n tậgjhz p anh,
– Nam ôffar ng mộqozx ng lụmehm c,
– Việibnu t đgxls iệibnu n u linh,
– Lĩedzk nh-Nam chíxlww ch quánaji i,
– Thiêjtfk n-Nam văcmhe n lụmehm c liệibnu t truyệibnu n.
5. Hàkntl o-khêjtfk tựlwgf
Ởoaza xãhodh Hàkntl o-khêjtfk , huyêjtfk n Ninh-giang, nay làkntl Ninh-thanh, tỉtnad nh Hảvniy i-hưvejl ng. Chùnyyn a từipzu ng làkntl nơwhls i trụmehm trìeuop củbnlp a ngàkntl i Minh-Khôffar ng. Nhưvejl vậgjhz y chùnyyn a phảvniy i đgxls ưvejl ợffit c xâbwus y íxlww t nhấxgdt t vàkntl o khoảvniy ng 1077 làkntl năcmhe m xẩmehm y ra chiếugnj n cuộqozx c Tốqmqy ng-Việibnu t.
Tàkntl i liệibnu u
– Hảvniy i dưvejl ơwhls ng tỉtnad nh thầxlww n tíxlww ch.
6. Lạwwtn c-lâbwus m tựlwgf
Ởoaza núwwtn i Khôffar ng-lộqozx , huyệibnu n Thạwwtn ch-thấxgdt t, tỉtnad nh Sơwhls n-tâbwus y, nay thuộqozx c Hàkntl -nộqozx i. Theo Đcmhe NNTC thìeuop ngàkntl i Từipzu Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh xuấxgdt t hồozpf n tạwwtn i đgxls âbwus y đgxls ểcmhe đgxls ầxlww u thai làkntl m con Sùnyyn ng-hiềnhcg n hầxlww u (Thuyếugnj t nàkntl y khôffar ng đgxls úwwtn ng). Nhưvejl vậgjhz y chùnyyn a phảvniy i đgxls ưvejl ợffit c kiếugnj n tạwwtn o trưvejl ớhger c năcmhe m 1077 làkntl năcmhe m đgxls ang xẩmehm y ra chiếugnj n cuộqozx c Tốqmqy ng-Việibnu t.
Tàkntl i liệibnu u
– Thiềnhcg n-uyểcmhe n tậgjhz p anh,
– An-Nam chíxlww nguyêjtfk n,
– Lêjtfk triềnhcg u ngựlwgf chếugnj quốqmqy c âbwus m thi,
– Ngựlwgf đgxls ềnhcg Lạwwtn c-lâbwus m thi,
– Đcmhe ồozpf ng-Khánaji nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lưvejl ợffit c.
7. Thầxlww n-quang tựlwgf
Còjruj n gọokcs i làkntl chùnyyn a Keo. Cógjhz hai chùnyyn a Keo. Cảvniy hai chùnyyn a đgxls ềnhcg u thờeaqq ngàkntl i hai. Nhưvejl ng chùnyyn a Keo dưvejl ớhger i to lớhger n hơwhls n, liêjtfk n hệibnu tớhger i lịecvk ch sửlhmw nhiềnhcg u hơwhls n. Hai chùnyyn a cánaji ch nhau bởuzfl i con sôffar ng Thánaji i-bìeuop nh. Nếugnj u đgxls i bằqsak ng đgxls ưvejl ờeaqq ng bộqozx thìeuop xa nhau diệibnu u vợffit i. Còjruj n đgxls i bằqsak ng đgxls ưvejl ờeaqq ng thủbnlp y, thìeuop chỉtnad cánaji ch nhau mộqozx t quãhodh ng nửlhmw a giờeaqq .
Chùnyyn a Keo dưvejl ớhger i hay chùnyyn a Keo Giao-thủbnlp y, ởuzfl xãhodh Vũhodh -ghĩedzk a, huyệibnu n Vũhodh -thưvejl , tỉtnad nhThánaji i-bìeuop nh. Chùnyyn a do ngàkntl i Minh-Khôffar ng xâbwus y dựlwgf ng năcmhe m Chưvejl ơwhls ng-thánaji nh Gia-khánaji nh thứjnyi ba (1061) đgxls ờeaqq i vua Lýesbm Thánaji nh-tôffar ng. Lúwwtn c đgxls ầxlww u chùnyyn a mang têjtfk n Nghiêjtfk m-quang. Niêjtfk n hiệibnu u Chíxlww nh-long Bảvniy o-ứjnyi ng thứjnyi năcmhe m (1167) vua Lýesbm Nhâbwus n-tôffar ng nhớhger ơwhls n ngàkntl i Minh-Khôffar ng chữqcbf a trịecvk cho vua Thánaji nh-tôffar ng vớhger i Linh-Nhâbwus n hoàkntl ng thánaji i hậgjhz u, nêjtfk n mớhger i cógjhz ngàkntl i. Ngàkntl i đgxls ếugnj n lễvzvg chùnyyn a, tu sửlhmw a, đgxls ổuzfl i têjtfk n làkntl Thầxlww n-quang. Đcmhe ộqozx c giảvniy NQSH làkntl Phậgjhz t-tửlhmw , hay theo bấxgdt t cứjnyi tôffar n giánaji o nàkntl o, nếugnj u cógjhz dịecvk p cũhodh ng nêjtfk n tớhger i hàkntl nh hưvejl ơwhls ng tạwwtn i đgxls âbwus y đgxls ểcmhe đgxls ưvejl ợffit c thấxgdt y mộqozx t kiếugnj n trúwwtn c cổuzfl , mang đgxls ầxlww y di tíxlww ch lịecvk ch sửlhmw .
Tàkntl i liệibnu u
– Thánaji i-bìeuop nh đgxls ịecvk a dưvejl ,
– Nam-đgxls ịecvk nh tỉtnad nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– Hàkntl nh-thiệibnu n xãhodh chíxlww .
Chùnyyn a Keo hay Thầxlww n-quang tựlwgf
8. Diêjtfk n-phúwwtn c tựlwgf
Còjruj n gọokcs i làkntl chùnyyn a Keo trêjtfk n, chùnyyn a Keo Giao-thủbnlp y, ởuzfl ấxgdt p Giao-thủbnlp y, hưvejl ơwhls ng Hảvniy i-thanh thờeaqq i Lýesbm , nay làkntl thôffar n Hàkntl nh-thiệibnu n, xãhodh Xuâbwus n-hồozpf ng, huyệibnu n Xuâbwus n-thủbnlp y, tỉtnad nh Nam-Hàkntl . Khởuzfl i đgxls ầxlww u chùnyyn a do vua Lýesbm Nhâbwus n-tôffar ng ban sắwhls c kiếugnj n tạwwtn o niêjtfk n hiệibnu u Thiêjtfk n-phùnyyn Duệibnu -vũhodh thứjnyi 2 (1121) gọokcs i làkntl chùnyyn a Diêjtfk n-phúwwtn c. Niêjtfk n hiệibnu u Thiệibnu u-Minh thứjnyi nhấxgdt t (1138) vua Lýesbm Anh-tôffar ng ban sắwhls c chỉtnad tu bổuzfl . Niêjtfk n hiệibnu u Chíxlww nh-long Bảvniy o-ứjnyi ng thứjnyi 5 (1167) lạwwtn i xuốqmqy ng chiếugnj u trùnyyn ng tu, đgxls ổuzfl i têjtfk n làkntl chùnyyn a Viêjtfk n-quang, đgxls ổuzfl i têjtfk n ấxgdt p Giao-thủbnlp y làkntl Hộqozx -xánaji . Đcmhe ếugnj n năcmhe m Tựlwgf -Đcmhe ứjnyi c thứjnyi 5 (1865) bờeaqq sôffar ng bịecvk lởuzfl , dâbwus n Hộqozx -xánaji dờeaqq i chùnyyn a đgxls ếugnj n đgxls ịecvk a đgxls iểcmhe m hiệibnu n nay. Xãhodh Hộqozx -xánaji sau đgxls ổuzfl i làkntl Nghĩedzk a-xánaji , đgxls ếugnj n triềnhcg u Nguyễvzvg n đgxls ổuzfl i làkntl xãhodh Hàkntl nh-thiệibnu n, huyệibnu n Xuâbwus n-trưvejl ờeaqq ng, tỉtnad nh Nam-đgxls ịecvk nh.
Tàkntl i liệibnu u
– Thiềnhcg n-uyểcmhe n tậgjhz p anh,
– Thánaji nh-tổuzfl hàkntl nh thựlwgf c diễvzvg n âbwus m ca,
– Lĩedzk nh-Nam chíxlww ch quánaji i.
9. Khôffar ng-lộqozx tựlwgf
Tọokcs a lạwwtn c ởuzfl cuốqmqy i núwwtn i Hâbwus n, xãhodh Chíxlww nh-đgxls ạwwtn i, huyệibnu n Tốqmqy ng-sơwhls n, tỉtnad nh Thanh-hógjhz a. Tôffar i khôffar ng tìeuop m đgxls ưvejl ợffit c năcmhe m kiếugnj n tạwwtn o.
Tàkntl i liệibnu u
– Thanh-hógjhz a tỉtnad nh chíxlww ,
– Đcmhe NNTC,
– Đcmhe ồozpf ng-Khánaji nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lưvejl ợffit c.
10. Dưvejl ơwhls ng-nham tựlwgf
Tọokcs a lạwwtn c ởuzfl đgxls ộqozx ng núwwtn i xãhodh Dưvejl ơwhls ng-nham, huyệibnu n Hiệibnu p-sơwhls n, nay làkntl xãhodh Kíxlww nh-chủbnlp , huyệibnu n Kim-môffar m, tỉtnad nh Hảvniy i-hưvejl ng. Tôffar i khôffar ng tìeuop m đgxls ưvejl ợffit c năcmhe m kiếugnj n tạwwtn o. Đcmhe âbwus y làkntl mộqozx t danh thắwhls ng rấxgdt t đgxls ẹnfkc p.
Tàkntl i liệibnu u
– Bắwhls c-kỳwgft giang sơwhls n cổuzfl tíxlww ch danh thắwhls ng bịecvk khảvniy o,
– Kim-văcmhe n loạwwtn i tụmehm ,
– Toàkntl n Việibnu t thi lụmehm c,
– Dưvejl ơwhls ng-nham khắwhls c thạwwtn ch.
11. Bảvniy n-tịecvk ch tựlwgf
Ởoaza thôffar n Bìeuop nh-lưvejl ơwhls ng, xãhodh Đcmhe ìeuop nh-loan, huyệibnu n Văcmhe n-lâbwus m, tỉtnad nh Hảvniy i-dưvejl ơwhls ng, nay làkntl tỉtnad nh Hảvniy i-hưvejl ng. Chùnyyn a đgxls ưvejl ợffit c kiếugnj n tạwwtn o do sắwhls c chỉtnad củbnlp a vua Lýesbm Thầxlww n-tôffar ng (1128-1138).
Tàkntl i liệibnu u
– Bắwhls c-ninh toàkntl n tỉtnad nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww .
12. Bốqmqy i-am tựlwgf
Ởoaza núwwtn i Sàkntl i-sơwhls n, xãhodh Thiêjtfk n-phúwwtn c, huyệibnu n Yêjtfk n-sơwhls n, phủbnlp Quốqmqy c-oai, nay làkntl huyệibnu n Quốqmqy c-oai, tỉtnad nh Hàkntl -sơwhls n-bìeuop nh. Hồozpf i sinh tiềnhcg n, ngàkntl i Từipzu Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh cógjhz đgxls ếugnj n ngụmehm tu mộqozx t thờeaqq i gian, nêjtfk n ngưvejl ờeaqq i sau huyềnhcg n thoạwwtn i rằqsak ng đgxls âbwus y làkntl nơwhls i ngàkntl i hoánaji thâbwus n (Khôffar ng đgxls úwwtn ng).
13. Chiêjtfk u-thiềnhcg n tựlwgf
Còjruj n gọokcs i làkntl chùnyyn a Lánaji ng, ởuzfl xãhodh Yêjtfk n-lãhodh ng, huyệibnu n Từipzu -liêjtfk m, nay thuộqozx c quậgjhz n Đcmhe ốqmqy ng-đgxls a, Hàkntl -nộqozx i. Nguyêjtfk n hồozpf i chưvejl a đgxls i tu, sưvejl Đcmhe ạwwtn i-Đcmhe iêjtfk n (tứjnyi c Đcmhe inh Kiếugnj m-Thưvejl ơwhls ng) đgxls ãhodh giếugnj t phụmehm thâbwus n ngàkntl i Từipzu Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh làkntl Từipzu Vinh. Sau nàkntl y ngàkntl i gặibnu p y ởuzfl đgxls ịecvk a đgxls iểcmhe m nàkntl y, vàkntl giếugnj t chếugnj t y đgxls ểcmhe bánaji o thùnyyn . Vua Lýesbm Thầxlww n-tôffar ng (1128-1138) ban sắwhls c chỉtnad kiếugnj n tạwwtn o chùnyyn a đgxls ểcmhe ghi nhớhger sựlwgf tíxlww ch vàkntl côffar ng ơwhls n ngàkntl i Từipzu Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh, cũhodh ng làkntl tiềnhcg n thâbwus n củbnlp a vua. Hiệibnu n chùnyyn a còjruj n mấxgdt y câbwus y muỗozpf n trồozpf ng từipzu đgxls ờeaqq i Trầxlww n. Đcmhe âbwus y làkntl nơwhls i màkntl thờeaqq i thơwhls ấxgdt u thuậgjhz t giảvniy thưvejl ờeaqq ng ra nôffar đgxls ùnyyn a vớhger i cánaji c bạwwtn n cùnyyn ng lứjnyi a tuổuzfl i.
Tàkntl i liệibnu u
– Thiềnhcg n-uyểcmhe n tậgjhz p anh,
– Hoàkntl n-long huyệibnu n chíxlww ,
– An-lãhodh ng Chiêjtfk u-thiềnhcg n tựlwgf ,
– Hàkntl -nộqozx i đgxls ịecvk a dưvejl ,
– Ngoạwwtn i truyềnhcg n kỳwgft lụmehm c,
– Bắwhls c-thàkntl nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lụmehm c,
– Thăcmhe ng-long cổuzfl tíxlww ch khảvniy o,
– Đcmhe ạwwtn i-Nam nhấxgdt t thốqmqy ng chíxlww ,
– Hoàkntl ng-Việibnu t đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– La-thàkntl nh cổuzfl tíxlww ch vịecvk nh,
– Bắwhls c-kỳwgft giang sơwhls n cổuzfl tíxlww ch.
Chiêjtfk u-thiềnhcg n tựlwgf hay chùnyyn a Lánaji ng
14. Minh-Khôffar ng thiềnhcg n sưvejl từipzu
Ởoaza xãhodh Cổuzfl -đgxls am, huyệibnu n Ýmrro -yêjtfk n, tỉtnad nh Nam-hàkntl . Đcmhe ềnhcg n đgxls ưvejl ợffit c xâbwus y vàkntl o đgxls ờeaqq i vua Lýesbm Thầxlww n-tôffar ng (1128-1138), đgxls ểcmhe tưvejl ởuzfl ng nhớhger côffar ng ơwhls n ngàkntl i trịecvk bệibnu nh cho vua.
Tàkntl i liệibnu u
– Đcmhe VSKTT, Lýesbm kỷbnlp
– Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– Bắwhls c-thàkntl nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lụmehm c,
– Đcmhe ồozpf ng-khánaji nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lưvejl ợffit c.
15. Đcmhe ềnhcg n thờeaqq Minh-Khôffar ng thiềnhcg n sưvejl
Ởoaza xãhodh Hánaji n-triềnhcg n (Hay Hánaji n-lýesbm ), huyệibnu n Vĩedzk nh-lạwwtn i, tỉtnad nh Hảvniy i-dưvejl ơwhls ng, nay thuộqozx c huyệibnu n Vĩedzk nh-bảvniy o, Hảvniy i-phòjruj ng. Tưvejl ơwhls ng truyềnhcg n Minh-Khôffar ng thiềnhcg n sưvejl hógjhz a thâbwus n ởuzfl núwwtn i Tam-viêjtfk n thuộqozx c xãhodh nàkntl y, nêjtfk n dâbwus n chúwwtn ng lậgjhz p đgxls ềnhcg n thờeaqq .
Tàkntl i liệibnu u
– Đcmhe VSKTT, Lýesbm kỷbnlp .
– Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t đgxls ịecvk a chíxlww ,
– Bắwhls c-thàkntl nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lụmehm c,
– Bắwhls c-kỳwgft giang sơwhls n cổuzfl tíxlww ch danh thắwhls ng bịecvk khảvniy o,
– Đcmhe ồozpf ng-Khánaji nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lưvejl ợffit c,
– Đcmhe ạwwtn i-Nam nhấxgdt t thốqmqy ng chíxlww .
16. Thiêjtfk n-phúwwtn c tựlwgf
Còjruj n cógjhz têjtfk n làkntl chùnyyn a Thầxlww y. Chùnyyn a ởuzfl núwwtn i Sàkntl i-sơwhls n (hay Thạwwtn ch-thấxgdt t, hay Phậgjhz t-tíxlww ch) thuộqozx c đgxls ịecvk a phậgjhz n hai xãhodh Thiêjtfk n-phúwwtn c, Thụmehm y-Khuêjtfk , huyệibnu n Yêjtfk n-sơwhls n, phủbnlp Quốqmqy c-oai. Nay làkntl xãhodh Sàkntl i-sơwhls n, huyệibnu n Quốqmqy c-oai, tỉtnad nh Hàkntl -sơwhls n-bìeuop nh.
Đcmhe âbwus y làkntl nơwhls i ngàkntl i Từipzu Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh xuấxgdt t hồozpf n đgxls ầxlww u thai làkntl m vua Lýesbm Thầxlww n-tôffar ng. Trong cánaji c đgxls ềnhcg n, chùnyyn a thờeaqq hai ngàkntl i, thìeuop đgxls âbwus y làkntl chùnyyn a chíxlww nh. Sau khi ngàkntl i hógjhz a, xánaji c vẫokcs n còjruj n. Năcmhe m 1407, bọokcs n Trưvejl ơwhls ng Phụmehm , Mộqozx c-Thạwwtn ch chiếugnj m Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t mớhger i đgxls em xánaji c nàkntl y đgxls ốqmqy t đgxls i. Tưvejl ơwhls ng truyềnhcg n chúwwtn ng phảvniy i đgxls ốqmqy t ba ngàkntl y mớhger i chánaji y hếugnj t.
Tàkntl i liệibnu u
– Đcmhe VSKTT, Lýesbm kỷbnlp ,
– Sơwhls n-tâbwus y tỉtnad nh chíxlww ,
– Hoàkntl ng-Việibnu t đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– Bắwhls c-thàkntl nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lụmehm c,
– Đcmhe ạwwtn i-Nam nhấxgdt t thốqmqy ng chíxlww ,
– Đcmhe ồozpf ng-khánaji nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lưvejl ợffit c,
Thiêjtfk n-phúwwtn c tựlwgf hay chùnyyn a Thầxlww y.
Đcmhe ạwwtn i tưvejl mãhodh Lýesbm Thưvejl ờeaqq ng-Kiệibnu t hỏqozx i chưvejl tưvejl ớhger ng:
– Trưvejl ớhger c đgxls âbwus y tôffar i chỉtnad đgxls ịecvk nh trấxgdt n tạwwtn i phòjruj ng tuyếugnj n Nhưvejl -nguyệibnu t làkntl Trấxgdt n Bắwhls c thưvejl ợffit ng tưvejl ớhger ng quâbwus n Nguyễvzvg n Căcmhe n vớhger i phu nhâbwus n Vũhodh Thanh-Thảvniy o. Lựlwgf c lưvejl ợffit ng gồozpf m hai hiệibnu u Bổuzfl ng-thánaji nh củbnlp a Mai Cầxlww m, Phưvejl ơwhls ng-Đcmhe ơwhls n; hiệibnu u Bảvniy o-thắwhls ng củbnlp a Quánaji ch Y, Phưvejl ơwhls ng-Tiêjtfk n. Trấxgdt n Nhưvejl -nguyệibnu t kỳwgft nàkntl y coi nhưvejl làkntl nh íxlww t, dữqcbf nhiềnhcg u. Nay tôffar i muốqmqy n chọokcs n lấxgdt y hai tưvejl ớhger ng tìeuop nh nguyệibnu n. Vậgjhz y ai cógjhz thểcmhe nhậgjhz n trọokcs ng tránaji ch mộqozx t đgxls i khôffar ng vềnhcg nàkntl y?
Lậgjhz p tứjnyi c chưvejl tưvejl ớhger ng đgxls ềnhcg u dơwhls tay tìeuop nh nguyệibnu n. Thưvejl ờeaqq ng-Kiệibnu t khôffar ng biếugnj t giảvniy i quyếugnj t ra sao, ôffar ng đgxls ưvejl a mắwhls t hỏqozx i ýesbm kiếugnj n Linh-Nhâbwus n hoàkntl ng thánaji i hậgjhz u. Thánaji i-hậgjhz u lạwwtn i đgxls ưvejl a mắwhls t hỏqozx i côffar ng chúwwtn a Thiêjtfk n-Ninh. Côffar ng chúwwtn a cảvniy m đgxls ộqozx ng:
– Thếugnj mớhger i biếugnj t anh linh thầxlww n vũhodh củbnlp a tộqozx c Việibnu t ta mạwwtn nh vôffar cùnyyn ng. Trấxgdt n ởuzfl Nhưvejl -nguyệibnu t khôffar ng cầxlww n tàkntl i tríxlww , màkntl cầxlww n quyếugnj t tâbwus m, can đgxls ảvniy m. Xéoaza t trong chưvejl tưvejl ớhger ng đgxls âbwus y, ai cũhodh ng cógjhz đgxls ầxlww y đgxls ủbnlp hai đgxls ứjnyi c tíxlww nh đgxls ógjhz . Thầxlww n xin Thánaji i-hậgjhz u cho chưvejl tưvejl ớhger ng rúwwtn t thăcmhe m. Ai trúwwtn ng thìeuop đgxls ưvejl ợffit c lĩedzk nh cánaji i vinh dựlwgf nàkntl y.
Mai Cầxlww m, Quánaji ch Y đgxls ỏqozx mặibnu t lêjtfk n cãhodh i:
– Trưvejl ớhger c đgxls âbwus y Đcmhe ạwwtn i-tưvejl -mãhodh đgxls ãhodh chỉtnad đgxls ịecvk nh hai chúwwtn ng thầxlww n rồozpf i, tạwwtn i sao bâbwus y giờeaqq lạwwtn i cho rúwwtn t thăcmhe m? Nhưvejl vậgjhz y làkntl bấxgdt t côffar ng. Chúwwtn ng thầxlww n khôffar ng chịecvk u.
Mặibnu c hai tưvejl ớhger ng cãhodh i, cửlhmw tọokcs a nhấxgdt t đgxls ịecvk nh đgxls òjruj i rúwwtn t thăcmhe m. Cuốqmqy i cùnyyn ng hai đgxls ạwwtn i sưvejl Minh-Khôffar ng, Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh đgxls ưvejl ợffit c cửlhmw ra chủbnlp trìeuop cuộqozx c tuyểcmhe n chọokcs n nàkntl y. Tấxgdt t cảvniy cógjhz mưvejl ờeaqq i mộqozx t tưvejl ớhger ng thốqmqy ng lĩedzk nh mưvejl ờeaqq i mộqozx t hiệibnu u Thiêjtfk n-tửlhmw binh, mộqozx t tưvejl ớhger ng thốqmqy ng lĩedzk nh kịecvk binh, mưvejl ờeaqq i tưvejl ớhger ng thốqmqy ng lĩedzk nh cánaji c hiệibnu u binh củbnlp a châbwus u-lộqozx , bốqmqy n đgxls ôffar đgxls ốqmqy c. Tổuzfl ng cộqozx ng 26 tưvejl ớhger ng.
Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh đgxls ểcmhe 26 thăcmhe m vàkntl o trong cánaji i hộqozx p, rồozpf i ngàkntl i nâbwus ng hộqozx p lêjtfk n ngang màkntl y khấxgdt n:
– Xin liệibnu t tổuzfl 88 đgxls ờeaqq i vua Hùnyyn ng, vua An-Dưvejl ơwhls ng cùnyyn ng chưvejl đgxls ạwwtn i thầxlww n, vua Trưvejl ng cùnyyn ng 162 anh hùnyyn ng... xin anh linh liệibnu t tổuzfl chọokcs n cho hai tưvejl ớhger ng xứjnyi ng đgxls ánaji ng đgxls ểcmhe trấxgdt n ởuzfl phòjruj ng tuyếugnj n Nhưvejl -nguyệibnu t.
Khấxgdt n xong ngàkntl i bảvniy o ưvejl ng binh:
– Gọokcs i cho thầxlww y mộqozx t chim ưvejl ng.
Ưjwlr ng binh rúwwtn t tùnyyn vàkntl ra thổuzfl i lêjtfk n tu tu, lậgjhz p tứjnyi c cógjhz mộqozx t chim ưvejl ng từipzu ngoàkntl i bay vàkntl o đgxls ậgjhz u trêjtfk n tay ngàkntl i. Ngàkntl i nógjhz i:
– Trong hộqozx p nàkntl y cógjhz 26 thăcmhe m, thìeuop 24 thăcmhe m trắwhls ng, còjruj n hai thăcmhe m bầxlww n tăcmhe ng vẽesbm con rồozpf ng. Ai đgxls ưvejl ợffit c chim ưvejl ng rúwwtn t cho thăcmhe m cógjhz con rồozpf ng, thìeuop sẽesbm lĩedzk nh vinh hạwwtn nh trấxgdt n Nhưvejl -nguyệibnu t.
Thếugnj rồozpf i ngàkntl i chỉtnad tay vàkntl o cánaji i hộqozx p, chim ưvejl ng nhặibnu t thăcmhe m đgxls ưvejl a đgxls ếugnj n tậgjhz n tay cánaji c tưvejl ớhger ng. Sau khi 26 tưvejl ớhger ng nhậgjhz n thăcmhe m rồozpf i, ngàkntl i hôffar :
– Mởuzfl thăcmhe m ra.
Chưvejl tưvejl ớhger ng mởuzfl thăcmhe m cùnyyn ng mộqozx t lúwwtn c. Đcmhe úwwtn ng làkntl cógjhz ngưvejl ờeaqq i màkntl cũhodh ng tạwwtn i trờeaqq i, hai tưvejl ớhger ng Mai Cầxlww m, Quánaji ch Y trúwwtn ng thăcmhe m cógjhz con rồozpf ng. Hai tưvejl ớhger ng chắwhls p tay hưvejl ớhger ng lêjtfk n trờeaqq i:
– Đcmhe a tạwwtn Quốqmqy c-tổuzfl , Quốqmqy c-mẫokcs u đgxls ãhodh chọokcs n chúwwtn ng con.
Chưvejl tưvejl ớhger ng đgxls ềnhcg u đgxls ưvejl a lờeaqq i chúwwtn c tụmehm ng hai tưvejl ớhger ng.
Linh-Nhâbwus n hoàkntl ng thánaji i hậgjhz u tớhger i bêjtfk n hai tưvejl ớhger ng, ngàkntl i nắwhls m lấxgdt y vai hai tưvejl ớhger ng, trong khi nưvejl ớhger c mắwhls t chảvniy y xuốqmqy ng đgxls ôffar i gòjruj mánaji :
– Chịecvk biếugnj t chíxlww nh khíxlww chưvejl tưvejl ớhger ng hàkntl o hùnyyn ng vôffar tậgjhz n. Chịecvk cũhodh ng biếugnj t hai em do liệibnu t tổuzfl chọokcs n. Nay hai em đgxls ưvejl ợffit c tậgjhz n trung bánaji o quốqmqy c, chịecvk mừipzu ng cho hai em. Nhưvejl ng nàkntl y, hai em đgxls ãhodh nghĩedzk kỹwhls chưvejl a?
Hai tưvejl ớhger ng quỳwgft gốqmqy i rậgjhz p đgxls ầxlww u xuốqmqy ng đgxls ấxgdt t:
– Chúwwtn ng em làkntl nhữqcbf ng trẻzsiv mồozpf côffar i, lang thang vôffar sởuzfl bấxgdt t chíxlww , đgxls ưvejl ợffit c hậgjhz u thưvejl ơwhls ng yêjtfk u nhưvejl con. Hậgjhz u nuôffar i dạwwtn y bọokcs n em, gâbwus y dựlwgf ng hạwwtn nh phúwwtn c sựlwgf nghiệibnu p cho bọokcs n em. Nay hậgjhz u thấxgdt y bọokcs n em sắwhls p chếugnj t, màkntl lòjruj ng khôffar ng nỡozpf . Nhưvejl ng hậgjhz u ơwhls i! Con ngưvejl ờeaqq i ta ai cũhodh ng phảvniy i chếugnj t, khôffar ng chếugnj t bằqsak ng cánaji ch nàkntl y, thìeuop cũhodh ng chếugnj t bằqsak ng cánaji ch kia. Nay chúwwtn ng em đgxls ưvejl ợffit c chọokcs n cánaji i chếugnj t vinh dựlwgf nhấxgdt t, thìeuop thựlwgf c làkntl trờeaqq i cho bọokcs n em. Hậgjhz u cứjnyi đgxls ểcmhe cho cánaji c em ra đgxls i.
Linh-Nhâbwus n hoàkntl ng thánaji i hậgjhz u bảvniy o Mai Cầxlww m, Quánaji ch Y:
– Hai em xòjruj e bàkntl n tay ra nàkntl o!
Hai tưvejl ớhger ng xòjruj e bàkntl n tay ra trưvejl ớhger c mặibnu t hậgjhz u. Ngàkntl i nắwhls m lấxgdt y bàkntl n tay hai tưvejl ớhger ng, đgxls ưvejl a lêjtfk n miệibnu ng cắwhls n sẽesbm mộqozx t cánaji i:
– Hồozpf i gặibnu p cánaji c em ởuzfl hồozpf Tâbwus y, chịecvk đgxls ãhodh cắwhls n bàkntl n tay cánaji c em, đgxls ểcmhe sau nàkntl y đgxls i đgxls âbwus u, cánaji c em cũhodh ng khôffar ng quêjtfk n chịecvk . Bâbwus y giờeaqq chịecvk lạwwtn i cắwhls n nữqcbf a, đgxls ểcmhe khôffar ng bao giờeaqq chịecvk em ta quêjtfk n nhau.
Thưvejl ờeaqq ng-Kiệibnu t đgxls ứjnyi ng lêjtfk tógjhz m tắwhls t:
– Tôffar i xin nhắwhls c lạwwtn i năcmhe m đgxls iềnhcg u.
Trong phòjruj ng im phăcmhe ng phắwhls c.
– Mộqozx t làkntl , chưvejl a biếugnj t ngàkntl y mưvejl ờeaqq i chíxlww n thánaji ng giêjtfk ng, giờeaqq Thìeuop n, quâbwus n Tốqmqy ng sẽesbm vưvejl ợffit t biêjtfk n đgxls ánaji nh xốqmqy ng Thăcmhe ng-long hay khôffar ng? Nhưvejl ng tôffar i biếugnj t chắwhls c rằqsak ng chúwwtn ng phảvniy i tiếugnj n quâbwus n cho nhanh, vìeuop sang thánaji ng ba, trờeaqq i bắwhls t đgxls ầxlww u nógjhz ng, màkntl chưvejl a chiếugnj m đgxls ưvejl ợffit c Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t, thìeuop chúwwtn ng phảvniy i lui quâbwus n, nếugnj u khôffar ng thìeuop bộqozx , kịecvk binh sẽesbm bệibnu nh màkntl chếugnj t hếugnj t. Bằqsak ng lui quâbwus n thìeuop bọokcs n Quánaji ch Quỳwgft , Triệibnu u Tiếugnj t sẽesbm bịecvk xửlhmw trảvniy m. Chủbnlp tâbwus m củbnlp a chúwwtn ng làkntl phánaji vỡozpf Nhưvejl -nguyệibnu t, rồozpf i dùnyyn ng kịecvk binh tiếugnj n khẩmehm n cấxgdt p vềnhcg Thăcmhe ng-long, bộqozx binh tiếugnj n sau. Quâbwus n tâbwus n-đgxls ằqsak ng-hảvniy i sẽesbm đgxls ánaji nh chiếugnj m cánaji c xãhodh ấxgdt p đgxls ểcmhe kiếugnj m lưvejl ơwhls ng, dâbwus n phu.
Ôjjcv ng chỉtnad vàkntl o tưvejl ớhger ng Nguyễvzvg n Căcmhe n:
– Tổuzfl ng trấxgdt n tạwwtn i Nhưvejl -nguyệibnu t làkntl Trấxgdt n-Bắwhls c thưvejl ợffit ng tưvejl ớhger ng quâbwus n Tảvniy n-viêjtfk n hầxlww u Nguyễvzvg n Căcmhe n. Lựlwgf c lưvejl ợffit ng thốqmqy ng thuộqozx c gồozpf m cógjhz hai hiệibnu u Thiêjtfk n-tửlhmw binh Bổuzfl ng-thánaji nh, Bảvniy o-thắwhls ng, mưvejl ờeaqq i dàkntl n Thầxlww n-nỏqozx , mộqozx t hiệibnu u thúwwtn binh gồozpf m sánaji u sưvejl Phong, Tưvejl ợffit ng, Ưjwlr ng, Hổuzfl , Bánaji o, Ngao. Vềnhcg cao thủbnlp gồozpf m bốqmqy n đgxls ạwwtn i sưvejl Viêjtfk n Căcmhe n, Viêjtfk n Mộqozx c, Viêjtfk n Chi, Viêjtfk n Diệibnu p chùnyyn a Bánaji o-âbwus n; Hùnyyn ng Nhâbwus n, Hùnyyn ng Nghĩedzk a, Hùnyyn ng Lễvzvg , Âjxfq u Hoàkntl ng, Âjxfq u Thanh, Âjxfq u Huyềnhcg n. Đcmhe ặibnu c biệibnu t còjruj n nghìeuop n đgxls ệibnu tửlhmw củbnlp a trưvejl ờeaqq ng Long-thàkntl nh ẩmehm n-sĩedzk Tôffar n Đcmhe ảvniy n, do phu nhâbwus n Vũhodh Thanh-Thảvniy o chỉtnad huy.
Ôjjcv ng chỉtnad vàkntl o côffar ng chúwwtn a Thiêjtfk n-Ninh:
– Kếugnj tiếugnj p Nhưvejl -nguyệibnu t làkntl vòjruj ng đgxls ai bảvniy o vệibnu Thăcmhe ng-long, do côffar ng chúwwtn a Thiêjtfk n-Ninh chỉtnad huy. Lựlwgf c lưvejl ợffit ng trựlwgf c thuộqozx c cógjhz hiệibnu u Thiêjtfk n-tửlhmw binh Ngựlwgf -long, kịecvk -binh, hiệibnu u binh đgxls ịecvk a phưvejl ơwhls ng Hồozpf ng-châbwus u trấxgdt n ởuzfl Cổuzfl -phánaji p; hiệibnu u Thiêjtfk n-tửlhmw binh Quảvniy ng-thánaji nh, hiệibnu u binh đgxls ịecvk a phưvejl ơwhls ng Sơwhls n-Nam phâbwus n tánaji n vàkntl o cánaji c xãhodh cùnyyn ng hoàkntl ng nam đgxls ánaji nh vàkntl o hôffar ng đgxls ịecvk ch. Yểcmhe m trợffit cho Cổuzfl -phánaji p còjruj n cógjhz mưvejl ờeaqq i dàkntl n Thầxlww n-nỏqozx , sánaji u sưvejl thúwwtn , mộqozx t nghìeuop n đgxls ệibnu tửlhmw phánaji i Tảvniy n-viêjtfk n.
Cánaji c tưvejl ớhger ng im lặibnu ng, dùnyyn khôffar ng phảvniy i lệibnu nh củbnlp a mìeuop nh cũhodh ng phảvniy i nghe cho rõizdt , đgxls ểcmhe còjruj n biếugnj t màkntl phốqmqy i hợffit p.
– Hai làkntl , mặibnu t Phúwwtn -lưvejl ơwhls ng, Nham-biềnhcg n. Ởoaza đgxls âbwus y Tốqmqy ng chỉtnad hưvejl trưvejl ơwhls ng thanh thếugnj . Ta nhâbwus n đgxls ógjhz dùnyyn ng toàkntl n lựlwgf c đgxls ánaji nh chúwwtn ng. Mặibnu t Phúwwtn -lưvejl ơwhls ng do phòjruj mãhodh Hoàkntl ng Kiệibnu n, côffar ng chúwwtn a Đcmhe ộqozx ng-Thiêjtfk n trấxgdt n giữqcbf . Lựlwgf c lưvejl ợffit ng trựlwgf c thuộqozx c cógjhz hai hiệibnu u Thiêjtfk n-tửlhmw binh Vũhodh -thắwhls ng, Bổuzfl ng-nhậgjhz t; 10 dàkntl n Thầxlww n-nỏqozx , sánaji u sưvejl thúwwtn binh; tăcmhe ng việibnu n thêjtfk m bốqmqy n cao thủbnlp Hùnyyn ng Tríxlww , Hùnyyn ng Tíxlww n, Âjxfq u Lam, Âjxfq u Hồozpf ng; mộqozx t ngàkntl n cao thủbnlp phánaji i Tiêjtfk u-sơwhls n. Bằqsak ng mọokcs i giánaji phảvniy i giữqcbf vữqcbf ng mặibnu t nàkntl y, nếugnj u nhưvejl vìeuop lýesbm do gìeuop đgxls ểcmhe Tốqmqy ng phánaji vỡozpf phòjruj ng tuyếugnj n Phúwwtn -lưvejl ơwhls ng, thìeuop Thăcmhe ng-long lâbwus m nguy, bởuzfl i phíxlww a sau khôffar ng còjruj n lựlwgf c lưvejl ợffit ng nàkntl o nữqcbf a.
Côffar ng chúwwtn a Đcmhe ộqozx ng Thiêjtfk n chỉtnad vàkntl o phòjruj mãhodh Hoàkntl ng Kiệibnu n; Lýesbm Đcmhe oan, Trầxlww n Ngọokcs c-Liêjtfk n; Lýesbm Tứjnyi , Mai Tứjnyi ; Trầxlww n Di, Phưvejl ơwhls ng Lýesbm :
– Đcmhe ạwwtn i huynh đgxls ừipzu ng lo. Tốqmqy ng chỉtnad cógjhz thểcmhe vưvejl ợffit t Phúwwtn -lưvejl ơwhls ng, khi tấxgdt t cảvniy chúwwtn ng em bịecvk tan thâbwus y màkntl thôffar i.
Chưvejl tưvejl ớhger ng vỗozpf tay.
– Ba làkntl mặibnu t Nham-biềnhcg n. Mặibnu t nàkntl y củbnlp a Tốqmqy ng làkntl hưvejl . Còjruj n ta, thìeuop ta đgxls ánaji nh nhưvejl séoaza t nổuzfl , diệibnu t cánaji c đgxls ạwwtn o binh Tốqmqy ng ởuzfl Nham-biềnhcg n, rồozpf i tiếugnj n vềnhcg Nhưvejl -nguyệibnu t. Mặibnu t nàkntl y do Trung-Thàkntl nh vưvejl ơwhls ng, Tíxlww n-Nghĩedzk a vưvejl ơwhls ng tổuzfl ng chỉtnad huy. Lựlwgf c lưvejl ợffit ng thốqmqy ng thuộqozx c gồozpf m năcmhe m hiệibnu u Thiêjtfk n-tửlhmw binh Đcmhe ằqsak ng-hảvniy i, Long-dựlwgf c, Hùnyyn ng-lưvejl ợffit c, Vạwwtn n-tiệibnu p, Thầxlww n-đgxls iệibnu n; đgxls ộqozx i Thầxlww n-tiễvzvg n Long-biêjtfk n, đgxls ộqozx i Giao-long Tâbwus y-hồozpf ; mộqozx t nghìeuop n võizdt sĩedzk phánaji i Đcmhe ôffar ng-a; hạwwtn m đgxls ộqozx i Thầxlww n-phùnyyn .
Trung-Thàkntl nh, Tíxlww n-Nghĩedzk a cùnyyn ng chưvejl tưvejl ớhger ng đgxls ứjnyi ng dậgjhz y nhậgjhz n lệibnu nh.
– Bốqmqy n làkntl , Khu-mậgjhz t việibnu n sẽesbm dùnyyn ng chim ưvejl ng đgxls em lệibnu nh cho phòjruj mãhodh Thâbwus n Cảvniy nh-Long, côffar ng chúwwtn a Thiêjtfk m-Thàkntl nh đgxls em quâbwus n vưvejl ợffit t biêjtfk n đgxls ánaji nh sang Vĩedzk nh-bìeuop nh, Tâbwus y-bìeuop nh, Lộqozx c-châbwus u đgxls ểcmhe dọokcs a Tốqmqy ng. Côffar ng chúwwtn a Côffar i-sơwhls n, phòjruj mãhodh Tôffar n Mạwwtn nh đgxls ánaji nh chiếugnj m Quyếugnj t-lýesbm ; Quánaji n-quâbwus n thưvejl ợffit ng tưvejl ớhger ng quâbwus n Đcmhe inh Hoàkntl ng-Nghi sẽesbm đgxls ánaji nh Chi-lăcmhe ng, cắwhls t đgxls ưvejl ờeaqq ng lui quâbwus n tiếugnj p tếugnj lưvejl ơwhls ng thảvniy o củbnlp a Tốqmqy ng.
– Năcmhe m làkntl đgxls ộqozx i côffar ng tánaji c đgxls ặibnu c biệibnu t, do quan Thánaji i-phógjhz Quánaji ch Sĩedzk -An chỉtnad huy vớhger i đgxls ộqozx i cao thủbnlp trưvejl ờeaqq ng Thánaji i-hàkntl dàkntl n ra từipzu Phúwwtn -lưvejl ơwhls ng tớhger i Nhưvejl -nguyệibnu t, Nham-biềnhcg n, ngàkntl y đgxls êjtfk m dùnyyn ng loa đgxls ọokcs c bộqozx Thiêjtfk n-thưvejl nghịecvk chếugnj thờeaqq i Tốqmqy ng Nhâbwus n-tôffar ng cho binh tưvejl ớhger ng giặibnu c nghe. Khôffar ng biếugnj t quan Thánaji i-phógjhz cógjhz đgxls iềnhcg u gìeuop thắwhls c mắwhls c khôffar ng?
Quánaji ch Sĩedzk -An làkntl quan văcmhe n, bâbwus y giờeaqq đgxls ưvejl ợffit c lệibnu nh ra trậgjhz n, ôffar ng vui mừipzu ng chi siếugnj t kểcmhe :
– Đcmhe ạwwtn i-tưvejl -mãhodh cógjhz nhãhodh ýesbm cho tôffar i ra trậgjhz n, thựlwgf c thâbwus m cảvniy m vôffar cùnyyn ng. Tôffar i cógjhz đgxls ềnhcg nghịecvk nàkntl y: Nhiềnhcg u ngưvejl ờeaqq i trong chúwwtn ng ta biếugnj t nógjhz i tiếugnj ng Hoa, nhưvejl ng nógjhz i tiếugnj ng Hoa Biệibnu n-kinh thìeuop íxlww t ai nógjhz i trôffar i chảvniy y văcmhe n chưvejl ơwhls ng. Tôffar i từipzu ng đgxls i sứjnyi , đgxls ãhodh họokcs c nógjhz i tiếugnj ng Biệibnu n-kinh, nhưvejl ng nộqozx i lựlwgf c khôffar ng làkntl m bao đgxls ểcmhe cógjhz thểcmhe phánaji t thanh vưvejl ợffit t sôffar ng đgxls ếugnj n trạwwtn i Tốqmqy ng. Ởoaza đgxls âbwus y, ta cógjhz ba vịecvk , khôffar ng nhữqcbf ng võizdt côffar ng cao cưvejl ờeaqq ng, nộqozx i lựlwgf c xung mãhodh n, màkntl văcmhe n chưvejl ơwhls ng quánaji n thếugnj , nógjhz i tiếugnj ng Biệibnu n-kinh nhưvejl ngưvejl ờeaqq i Tốqmqy ng. Xin Đcmhe ạwwtn i-tưvejl -mãhodh mờeaqq i ba vịecvk ấxgdt y cùnyyn ng làkntl m vớhger i tôffar i thìeuop hay biếugnj t bao.
Mọokcs i ngưvejl ờeaqq i cùnyyn ng đgxls ổuzfl dồozpf n mắwhls t nhìeuop n Côffar i-sơwhls n tam anh. Linh-Nhâbwus n hoàkntl ng thánaji i hậgjhz u biếugnj t Thưvejl ờeaqq ng-Kiệibnu t làkntl sưvejl đgxls iệibnu t, nêjtfk n khôffar ng dánaji m sai ba đgxls ạwwtn i sưvejl bánaji . Hậgjhz u đgxls ịecvk nh lêjtfk n tiếugnj ng, thìeuop Phụmehm -Quốqmqy c đgxls ãhodh nógjhz i:
– Quan Thánaji i-phógjhz đgxls ãhodh cógjhz ýesbm kiếugnj n ấxgdt y, thìeuop chúwwtn ng tôffar i đgxls âbwus u dánaji m từipzu . Đcmhe ưvejl ợffit c! Vậgjhz y thếugnj nàkntl y, chúwwtn ng tôffar i dẫokcs n đgxls ệibnu tửlhmw , trưvejl ờeaqq ng Thánaji i-hàkntl đgxls i phánaji t thanh. Còjruj n quan Thánaji i-phógjhz thìeuop nghiêjtfk n cứjnyi u, rồozpf i viếugnj t ra bảvniy n văcmhe n, đgxls ểcmhe chúwwtn ng tôffar i phánaji t thanh cho thốqmqy ng nhấxgdt t.
Buổuzfl i hộqozx i chấxgdt m dứjnyi t.
Tếugnj t Đcmhe inh-Tỵbwus năcmhe m nay trêjtfk n khắwhls p đgxls ấxgdt t nưvejl ớhger c Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t, gầxlww n nhưvejl dâbwus n chúwwtn ng khôffar ng còjruj n tâbwus m tríxlww nghĩedzk đgxls ếugnj n ăcmhe n uốqmqy ng, vui mừipzu ng, vìeuop cánaji i tin 40 vạwwtn n quâbwus n Tốqmqy ng, 60 vạwwtn n bảvniy o binh, dâbwus n phu đgxls ãhodh tràkntl n đgxls ếugnj n Bắwhls c sôffar ng Nhưvejl -nguyệibnu t. Chúwwtn ng nhưvejl đgxls àkntl n hổuzfl đgxls ógjhz i, đgxls ang rìeuop nh rậgjhz p, chờeaqq dịecvk p thuậgjhz n tiệibnu n làkntl nhảvniy y xuốqmqy ng ăcmhe n thịecvk t dâbwus n Thăcmhe ng-long.
Nhưvejl ng trưvejl a mùnyyn ng mộqozx t, mõizdt khắwhls p nơwhls i cùnyyn ng rao rằqsak ng: Trung-Thàkntl nh vưvejl ơwhls ng, Tíxlww n-Nghĩedzk a vưvejl ơwhls ng đgxls ãhodh đgxls ộqozx t kíxlww ch quâbwus n Tốqmqy ng giữqcbf a đgxls êjtfk m giao thừipzu a. Giặibnu c chếugnj t đgxls ếugnj n hơwhls n sánaji u vạwwtn n. Sau đgxls ógjhz , khắwhls p cánaji c trấxgdt n, cánaji c huyệibnu n, cánaji c làkntl ng... cánaji c thầxlww y đgxls ồozpf kểcmhe truyệibnu n cho dâbwus n chúwwtn ng nghe vềnhcg chi tiếugnj t trậgjhz n đgxls ánaji nh. Trong quâbwus n, thìeuop cánaji c vịecvk sưvejl trưvejl ởuzfl ng, đgxls ạwwtn o trưvejl ởuzfl ng tậgjhz p họokcs p quâbwus n sĩedzk lạwwtn i kểcmhe cho họokcs nghe.
Dâbwus n chúwwtn ng bớhger t lo sợffit , ngưvejl ờeaqq i ngưvejl ờeaqq i hăcmhe m hởuzfl lo phòjruj ng bịecvk giữqcbf làkntl ng khi giặibnu c tớhger i.
Ngay đgxls êjtfk m mùnyyn ng mộqozx t, sang ngàkntl y mùnyyn ng hai, mõizdt lạwwtn i rao mộqozx t tin lạwwtn lùnyyn ng vôffar cùnyyn ng:
« Hai đgxls ạwwtn i bồozpf tánaji t Minh-Khôffar ng, Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh trong khi vâbwus n Trung-thổuzfl đgxls ãhodh trịecvk bệibnu nh, trừipzu tàkntl trong thàkntl nh Biệibnu n-kinh. Vua Tốqmqy ng cúwwtn ng dàkntl ng mộqozx t kho đgxls ồozpf ng. Đcmhe âbwus y khôffar ng phảvniy i đgxls ồozpf ng bìeuop nh thưvejl ờeaqq ng, màkntl làkntl tinh hoa linh khíxlww Trung-thổuzfl kếugnj t tinh màkntl thàkntl nh. Hai ngàkntl i đgxls ãhodh dùnyyn ng đgxls ồozpf ng đgxls ógjhz đgxls ểcmhe đgxls úwwtn c: Nam thiêjtfk n tứjnyi khíxlww . Tứjnyi khíxlww gồozpf m mộqozx t tưvejl ợffit ng Phậgjhz t cao hai trưvejl ợffit ng, mộqozx t cánaji i vạwwtn c nặibnu ng ba vạwwtn n câbwus n, mộqozx t cánaji i chuôffar ng ngâbwus n thiêjtfk n, vàkntl đgxls ỉtnad nh thánaji p Bánaji o-thiêjtfk n. Vớhger i Nam thiêjtfk n tứjnyi đgxls ạwwtn i thầxlww n khíxlww , thìeuop chưvejl thiêjtfk n, chưvejl bồozpf tánaji t, chưvejl thầxlww n sẽesbm giánaji ng hạwwtn đgxls ánaji nh tan giặibnu c Tốqmqy ng. Dâbwus n chúwwtn ng muốqmqy n biếugnj t rõizdt chi tiếugnj t hãhodh y đgxls ếugnj n cánaji c quánaji n tràkntl , cánaji c trưvejl ờeaqq ng họokcs c màkntl nghe thầxlww y đgxls ồozpf kểcmhe rõizdt ngọokcs n nguồozpf n ».
Dâbwus n chúwwtn ng lạwwtn i àkntl o àkntl o đgxls ếugnj n cánaji c trưvejl ờeaqq ng, cánaji c quánaji n tràkntl nghe thấxgdt y đgxls ồozpf kểcmhe truyệibnu n. Trong quâbwus n, thìeuop cánaji c cấxgdt p chỉtnad huy họokcs p tưvejl ớhger ng sĩedzk đgxls ểcmhe giảvniy ng giảvniy i. Thếugnj làkntl khắwhls p Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t, chỗozpf nàkntl o cũhodh ng nghe nógjhz i vềnhcg Nam thiêjtfk n tứjnyi đgxls ạwwtn i thầxlww n khíxlww .
Tạwwtn i rừipzu ng Bắwhls c-biêjtfk n, nơwhls i éoaza m quâbwus n củbnlp a hiệibnu u binh Quảvniy ng-vũhodh ởuzfl trong rừipzu ng Bắwhls c-biêjtfk n.
Từipzu hôffar m đgxls ưvejl ợffit c chỉtnad dụmehm củbnlp a Linh-Nhâbwus n hoàkntl ng thánaji i hậgjhz u truyềnhcg n rúwwtn t quâbwus n vàkntl o ẩmehm n trong rừipzu ng, chờeaqq khi cógjhz lệibnu nh, sẽesbm đgxls ánaji nh vàkntl o hậgjhz u quâbwus n đgxls ịecvk ch đgxls ếugnj n giờeaqq ; Phòjruj mãhodh Thâbwus n Cảvniy nh-Long, côffar ng chúwwtn a Thiêjtfk n-Thàkntl nh; phòjruj mãhodh Tôffar n Mạwwtn nh, côffar ng chúwwtn a Côffar i-sơwhls n; Quánaji n-quâbwus n thưvejl ợffit ng tưvejl ớhger ng quâbwus n Đcmhe inh Hoàkntl ng-Nghi, quậgjhz n chúwwtn a Phưvejl ơwhls ng-Quỳwgft nh; đgxls ôffar thốqmqy ng Lýesbm Tam vàkntl phu nhâbwus n... phâbwus n tánaji n quâbwus n ra thàkntl nh từipzu ng tốqmqy t (100 ngưvejl ờeaqq i), rồozpf i cho ẩmehm n vàkntl o cánaji c trang đgxls ộqozx ng Bắwhls c-biêjtfk n chờeaqq lệibnu nh.
Lúwwtn c đgxls ưvejl ợffit c lệibnu nh rúwwtn t quâbwus n vàkntl o rừipzu ng, Đcmhe inh Hoàkntl ng-Nghi bàkntl n vớhger i Phưvejl ơwhls ng-Quỳwgft nh, Chang-Lan rằqsak ng: Vi Thủbnlp -An hàkntl ng Tốqmqy ng thựlwgf c, nhưvejl ng nay y chếugnj t rồozpf i, màkntl mấxgdt y chụmehm c trang đgxls ộqozx ng thốqmqy ng thuộqozx c y thìeuop bấxgdt t mãhodh n vìeuop Tốqmqy ng bắwhls t dâbwus n phu, thu lưvejl ơwhls ng, nêjtfk n vẫokcs n anh hùnyyn ng mộqozx t cõizdt i. Chúwwtn ng ta cửlhmw sứjnyi giảvniy tớhger i liêjtfk n lạwwtn c vớhger i họokcs , giúwwtn p đgxls ỡozpf , bảvniy o vệibnu họokcs ; nhưvejl vậgjhz y ta vừipzu a đgxls ưvejl ợffit c dâbwus n, vừipzu a cógjhz lưvejl ơwhls ng thựlwgf c nuôffar i quâbwus n.
Thếugnj làkntl hầxlww u thìeuop lưvejl u đgxls ộqozx ng nay đgxls âbwus y, mai đgxls ógjhz , trong khi Phưvejl ơwhls ng-Quỳwgft nh hoạwwtn t đgxls ộqozx ng ởuzfl phíxlww a Đcmhe ôffar ng, Chang-Lan hoạwwtn t đgxls ộqozx ng ởuzfl phíxlww a Tâbwus y-Bắwhls c, vợffit chồozpf ng Lýesbm Tam hoạwwtn t đgxls ộqozx ng ởuzfl vùnyyn ng Chi-lăcmhe ng.
Tuy ẩmehm n ởuzfl cánaji c trang đgxls ộqozx ng trong rừipzu ng, nhưvejl ng tếugnj t Đcmhe inh-Tỵbwus , Hoàkntl ng-Nghi cũhodh ng cho binh, tưvejl ớhger ng ăcmhe n tếugnj t rấxgdt t đgxls ầxlww y đgxls ủbnlp . Sánaji ng mùnyyn ng hai, quâbwus n bánaji o rằqsak ng cógjhz cốqmqy nhâbwus n từipzu Thăcmhe ng-long lêjtfk n thăcmhe m. Hầxlww u vộqozx i ra đgxls ógjhz n, thìeuop ra sưvejl Viêjtfk n-Căcmhe n ởuzfl chùnyyn a Bánaji o-âbwus n. Cốqmqy nhâbwus n gặibnu p nhau, hầxlww u quêjtfk n cảvniy lễvzvg nghi, chạwwtn y ra ôffar m lấxgdt y sưvejl :
– Sưvejl huynh! Sưvejl phụmehm vẫokcs n thưvejl ờeaqq ng an lạwwtn c chứjnyi ? Sưvejl bánaji Mộqozx c-tồozpf n vẫokcs n mạwwtn nh khoẻzsiv chứjnyi ? Làkntl ng Siêjtfk u-loạwwtn i ta vẫokcs n an ninh chứjnyi ?
– Tấxgdt t cảvniy đgxls ềnhcg u đgxls ưvejl ợffit c Phậgjhz t-tổuzfl hộqozx trìeuop vôffar sựlwgf . Sưvejl bánaji sai sưvejl huynh lêjtfk n gặibnu p hầxlww u cógjhz truyệibnu n khẩmehm n.
Đcmhe ốqmqy i vớhger i bọokcs n mãhodh i quốqmqy c cầxlww u vinh, bọokcs n tham quan ánaji c bánaji , thìeuop Mộqozx c-tồozpf n hòjruj a thưvejl ợffit ng cựlwgf c kỳwgft nghiêjtfk m khắwhls c. Nhưvejl ng đgxls ốqmqy i vớhger i đgxls ệibnu tửlhmw , thìeuop ngàkntl i lạwwtn i cựlwgf c kỳwgft ôffar n nhu, yêjtfk u thưvejl ơwhls ng. Trong Long-biêjtfk n ngũhodh hùnyyn ng, ngàkntl i thưvejl ơwhls ng Hoàkntl ng-Nghi nhấxgdt t. Nêjtfk n nay nghe thấxgdt y sứjnyi giảvniy củbnlp a ngàkntl i lêjtfk n truyềnhcg n lệibnu nh, hầxlww u vộqozx i ngồozpf i ngay ngắwhls n lạwwtn i:
– Sưvejl bánaji truyềnhcg n cho đgxls ệibnu phảvniy i làkntl m gìeuop đgxls âbwus y?
Viêjtfk n Căcmhe n ghéoaza miệibnu ng vàkntl o tai Hoàkntl ng-Nghi thuậgjhz t mộqozx t lúwwtn c. Hoàkntl ng-Nghi gậgjhz t đgxls ầxlww u tỏqozx ýesbm hiểcmhe u. Ngay chiềnhcg u hôffar m đgxls ógjhz , hầxlww u tậgjhz p trung binh tưvejl ớhger ng lạwwtn i cho Viêjtfk n-Căcmhe n tưvejl ờeaqq ng thuậgjhz t tìeuop nh hìeuop nh miềnhcg n xuôffar i.
Sau khi tưvejl ờeaqq ng thuậgjhz t hai đgxls ềnhcg tàkntl i lớhger n:
– Mộqozx t làkntl trậgjhz n đgxls ộqozx t kíxlww ch đgxls êjtfk m Giao-thừipzu a củbnlp a Trung-Thàkntl nh, Tíxlww n-Nghĩedzk a nhịecvk vưvejl ơwhls ng.
– Hai làkntl vua Đcmhe ưvejl ờeaqq ng sai Cao Biềnhcg n sang Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t yểcmhe m hếugnj t cánaji c thếugnj đgxls ấxgdt t linh, lấxgdt y tấxgdt t cảvniy tinh hoa linh khíxlww bỏqozx vàkntl o bụmehm ng ba mưvejl ơwhls i sánaji u con trâbwus u vàkntl ng đgxls em vềnhcg giam núwwtn i Thánaji i-sơwhls n. Đcmhe ếugnj n đgxls ờeaqq i vua Tốqmqy ng Thánaji i-tôffar ng, vìeuop thấxgdt t trậgjhz n nêjtfk n sai đgxls àkntl o trâbwus u mang vềnhcg yểcmhe m ởuzfl trong Hoàkntl ng-cung, hy vọokcs ng tuyệibnu t hếugnj t linh khíxlww Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t. Trong dịecvk p hai thánaji nh tăcmhe ng Minh-Khôffar ng, Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh vâbwus n du Trung-thổuzfl , trừipzu tàkntl tạwwtn i Hoàkntl ng-cung Tốqmqy ng, đgxls ưvejl ợffit c nhàkntl vua cúwwtn ng dàkntl ng đgxls ồozpf ng đgxls en. Hai ngàkntl i làkntl m phéoaza p lấxgdt y hếugnj t mộqozx t kho đgxls ồozpf ng đgxls em vềnhcg Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t. Nhâbwus n đgxls ógjhz hai ngàkntl i đgxls oạwwtn t ba mưvejl ơwhls i sánaji u con trâbwus u chứjnyi a tinh hoa anh linh tộqozx c Việibnu t, rồozpf i đgxls em vềnhcg đgxls ặibnu t vàkntl o chỗozpf cũhodh . Hiệibnu n linh khíxlww Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t đgxls ang sánaji ng rựlwgf c trờeaqq i Nam.
Hôffar m sau sưvejl Viêjtfk n-Căcmhe n thuậgjhz t việibnu c hai thánaji nh tăcmhe ng đgxls em đgxls ồozpf ng đgxls en vềnhcg đgxls úwwtn c bốqmqy n bảvniy o khíxlww củbnlp a Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t:
Thầxlww n khíxlww thứjnyi nhấxgdt t
« Thầxlww n khíxlww thứjnyi nhấxgdt t màkntl ngàkntl i đgxls úwwtn c làkntl đgxls ỉtnad nh thánaji p Đcmhe ạwwtn i-thắwhls ng Bánaji o-thiêjtfk n. Thánaji p nằqsak m trong khuôffar n viêjtfk n chùnyyn a Sùnyyn ng-khánaji nh Bánaji o-thiêjtfk n. Chùnyyn a Sùnyyn ng-khánaji nh Bánaji o-thiêjtfk n dựlwgf ng vàkntl o thánaji ng tưvejl , năcmhe m Bíxlww nh-Thâbwus n, nhằqsak m niêjtfk n hiệibnu u Long-thụmehm y Thánaji i-bìeuop nh thứjnyi ba đgxls ờeaqq i đgxls ứjnyi c Thánaji nh-tôffar ng (1056). Sởuzfl dĩedzk chùnyyn a cógjhz têjtfk n Bánaji o-thiêjtfk n, vìeuop ngàkntl y lễvzvg Thưvejl ợffit ng-nguyêjtfk n, tứjnyi c rằqsak m thánaji ng giêjtfk ng năcmhe m ấxgdt y, vua xa giánaji ra hồozpf Tâbwus y xem cánaji . Khi đgxls ếugnj n bờeaqq đgxls êjtfk , thìeuop gặibnu p mộqozx t ngưvejl ờeaqq i trang phụmehm c nhưvejl thằqsak ng đgxls iêjtfk n, mắwhls ng vua rằqsak ng: Nhàkntl vua làkntl m chúwwtn a trờeaqq i Nam, sao khôffar ng tu đgxls ứjnyi c, sửlhmw a sang chíxlww nh sựlwgf , màkntl lạwwtn i rong chơwhls i? Nhưvejl vậgjhz y làkntl làkntl m gưvejl ơwhls ng xấxgdt u khiếugnj n cho bọokcs n quan lạwwtn i tham ôffar , hàkntl hiếugnj p dâbwus n chúwwtn ng. Ta làkntl thầxlww n, đgxls ưvejl ợffit c thưvejl ợffit ng đgxls ếugnj sai xuốqmqy ng giữqcbf việibnu c mưvejl a nắwhls ng vùnyyn ng nàkntl y. Nay thấxgdt y dâbwus n khổuzfl , nêjtfk n hiệibnu n ra bánaji o cho vua hay. Lậgjhz p tứjnyi c đgxls ứjnyi c Thánaji nh-tôffar ng bỏqozx cuộqozx c đgxls i chơwhls i, trởuzfl vềnhcg giảvniy m yếugnj n tiệibnu c, giảvniy m chi tiêjtfk u nộqozx i cung, cánaji ch chứjnyi c bọokcs n tham quan, sai làkntl m chùnyyn a đgxls ểcmhe tạwwtn ơwhls n trờeaqq i. Chùnyyn a mang têjtfk n Sùnyyn ng-khánaji nh Bánaji o-thiêjtfk n làkntl tíxlww ch đgxls ógjhz . Nơwhls i tọokcs a lạwwtn c chùnyyn a, đgxls ưvejl ợffit c mang têjtfk n phưvejl ờeaqq ng Bánaji o-thiêjtfk n, thuộqozx c thôffar n Tiêjtfk n-thịecvk , huyệibnu n Thọokcs -xưvejl ơwhls ng, Thăcmhe ng-long.
Năcmhe m sau, Đcmhe inh-Dậgjhz u, niêjtfk n hiệibnu u Long-thụmehm y Thánaji i-bìeuop nh thứjnyi tưvejl (1057) đgxls ứjnyi c Thánaji nh-tôffar ng lạwwtn i cho dựlwgf ng thánaji p ởuzfl trong sâbwus n chùnyyn a. Thánaji p cao hai mưvejl ơwhls i trưvejl ợffit ng (40 méoaza t), gồozpf m 12 tầxlww ng. Nay hai thánaji nh tăcmhe ng lấxgdt y đgxls ồozpf ng đgxls en, làkntl tinh hoa linh khíxlww núwwtn i Thánaji i-sơwhls n bêjtfk n Trung-nguyêjtfk n đgxls úwwtn c cánaji i đgxls ỉtnad nh thánaji p. Từipzu khi đgxls ỉtnad nh thánaji p đgxls ưvejl ợffit c an vịecvk , linh khíxlww Trung-nguyếugnj n, tinh đgxls ẩmehm u phưvejl ơwhls ng Bắwhls c đgxls ềnhcg u chiếugnj u vềnhcg trờeaqq i Nam. Hiệibnu n, đgxls êjtfk m đgxls êjtfk m hàkntl o quang chiếugnj u sánaji ng rựlwgf c đgxls ấxgdt t Thăcmhe ng-long.
Ghi chúwwtn
Chùnyyn a Sùnyyn ng-khánaji nh Bánaji o-thiêjtfk n, thánaji p Bánaji o-thiêjtfk n cho đgxls ếugnj n đgxls ờeaqq i Trầxlww n vẫokcs n còjruj n. Nhàkntl thơwhls Phạwwtn m Sưvejl -Mạwwtn nh, cuốqmqy i đgxls ờeaqq i Trầxlww n cógjhz làkntl m bàkntl i thơwhls Đcmhe ềnhcg Bánaji o-thiêjtfk n thánaji p nhưvejl sau:
Trấxgdt n ánaji p Đcmhe ôffar ng, Tâbwus y củbnlp ng đgxls ếugnj kỳwgft
Khuy nhiêjtfk n nhấxgdt t thánaji p đgxls ộqozx c nguy nguy.
Sơwhls n hàkntl bấxgdt t đgxls ộqozx ng kìeuop nh thiêjtfk n trụmehm ,
Kim cổuzfl nan ma lậgjhz p đgxls ịecvk a chùnyyn y.
Phong bãhodh i chung linh thờeaqq i ứjnyi ng đgxls ánaji p,
Tinh di đgxls ăcmhe ng chúwwtn c, dạwwtn quang huy.
Ngãhodh lai dụmehm c thửlhmw đgxls ềnhcg danh búwwtn t,
Quảvniy n lĩedzk nh xuâbwus n giang tánaji c nghiễvzvg n trìeuop .
Đcmhe àkntl o Thánaji i-Tôffar n dịecvk ch nhưvejl sau:
Trấxgdt n ánaji p Đcmhe ôffar ng, Tâbwus y giữqcbf đgxls ếugnj đgxls ôffar ,
Hiêjtfk n ngang ngọokcs n thánaji p đgxls ứjnyi ng trơwhls trơwhls .
Non sôffar ng vữqcbf ng chãhodh i tay trờeaqq i chốqmqy ng,
Kim cổuzfl khôffar n mòjruj n đgxls ỉtnad nh thánaji p nhôffar .
Thỉtnad nh thoảvniy ng giógjhz lay, chuôffar ng ứjnyi ng đgxls ánaji p,
Đcmhe êjtfk m đgxls êjtfk m sao xếugnj đgxls uốqmqy c khôffar n mờeaqq .
Tớhger i đgxls âbwus y nhữqcbf ng muốqmqy n dầxlww m ngòjruj i búwwtn t,
Chiếugnj m cảvniy giòjruj ng sôffar ng màkntl i mựlwgf c thơwhls .
Năcmhe m 1406, vìeuop giặibnu c Hồozpf Quýesbm -Ly cưvejl ớhger p ngôffar i nhàkntl Trầxlww n, linh khíxlww trờeaqq i Nam mấxgdt t hếugnj t, đgxls ỉtnad nh thánaji p bịecvk gẫokcs y rơwhls i xuốqmqy ng. An-phủbnlp -sứjnyi Đcmhe ôffar ng-đgxls ôffar làkntl Lêjtfk Khảvniy i thấxgdt y đgxls ềnhcg m gởuzfl , khôffar ng dánaji m bánaji o cho giặibnu c Hồozpf biếugnj t, vìeuop vậgjhz y bịecvk biếugnj m mộqozx t tưvejl . Sau đgxls ógjhz đgxls ỉtnad nh thánaji p đgxls ưvejl ợffit c hàkntl n, đgxls em lêjtfk n nhưvejl cũhodh .
Năcmhe m 1427, quâbwus n Minh bịecvk Bìeuop nh-Đcmhe ịecvk nh vưvejl ơwhls ng Lêjtfk Lợffit i vâbwus y ởuzfl Đcmhe ôffar ng-đgxls ôffar (Thăcmhe ng-long) chúwwtn ng cho rằqsak ng thánaji p Bánaji o-thiêjtfk n làkntl nơwhls i húwwtn t linh khíxlww thiêjtfk n hàkntl , vìeuop vậgjhz y vưvejl ơwhls ng thàkntl nh côffar ng, chúwwtn ng phánaji thánaji p vớhger i hy vọokcs ng tuyệibnu t linh khíxlww trờeaqq i Nam; nhưvejl ng thánaji c rằqsak ng lấxgdt y đgxls ồozpf ng làkntl m súwwtn ng. Chỗozpf nềnhcg n thánaji p đgxls ưvejl ợffit c đgxls ổuzfl đgxls ấxgdt t thàkntl nh gòjruj cao đgxls ểcmhe dựlwgf ng đgxls àkntl n tràkntl ng.
Đcmhe ếugnj n cuốqmqy i thờeaqq i Lêjtfk , chùnyyn a bịecvk bỏqozx hoang phếugnj . Khu đgxls ấxgdt t gầxlww n nềnhcg n thánaji p cũhodh biếugnj n thàkntl nh chợffit , gọokcs i làkntl chợffit Tiêjtfk n. Đcmhe ếugnj n thờeaqq i Tâbwus y-sơwhls n, năcmhe m Giánaji p-Dầxlww n, 1792, dâbwus n chúwwtn ng đgxls àkntl o gòjruj lấxgdt y gạwwtn ch, đgxls ánaji ; tu bổuzfl thàkntl nh Thăcmhe ng-long, nhặibnu t đgxls ưvejl ợffit c tưvejl ợffit ng đgxls ánaji chạwwtn m hìeuop nh tiêjtfk n, chim muôffar ng, chéoaza n bánaji t sứjnyi khôffar ng biếugnj t bao nhiêjtfk u màkntl kểcmhe . Trêjtfk n gạwwtn ch đgxls àkntl o đgxls ưvejl ợffit c cógjhz chữqcbf « Lýesbm gia đgxls ệibnu tam đgxls ếugnj Long-thụmehm y Thánaji i-bìeuop nh tứjnyi niêjtfk n tạwwtn o » (Làkntl m năcmhe m Long-thụmehm y Thánaji i-bìeuop nh thứjnyi tưvejl đgxls ờeaqq i vua thứjnyi ba nhàkntl Lýesbm ).
Đcmhe ịecvk nh-vưvejl ơwhls ng Trịecvk nh Căcmhe n cógjhz bàkntl i thơwhls Đcmhe ềnhcg Bánaji o-thiêjtfk n tựlwgf nhưvejl sau:
Tứjnyi bềnhcg chăcmhe n ngắwhls t gấxgdt m chưvejl ơwhls ng sinh,
Cảvniy nh lạwwtn mưvejl ờeaqq i phâbwus n, chíxlww n khánaji c thưvejl ờeaqq ng.
Thăcmhe m thẳernk m liêjtfk n đgxls àkntl i, nhuầxlww n diệibnu u sắwhls c,
Thêjtfk nh thêjtfk nh phúwwtn c chỉtnad nứjnyi c thanh hưvejl ơwhls ng.
Vậgjhz y nêjtfk n cõizdt i phéoaza p trừipzu ng tha tíxlww nh,
Tốqmqy t đgxls ưvejl ợffit c lòjruj ng ngưvejl ờeaqq i lạwwtn c thiêjtfk n phưvejl ơwhls ng.
Giógjhz đgxls ạwwtn o thổuzfl i đgxls ưvejl a hòjruj a hâbwus y hẩmehm y,
Trong khi ngoạwwtn n thưvejl ởuzfl ng rấxgdt t thưvejl lưvejl ơwhls ng.
Bìeuop nh phong tánaji m bứjnyi c mọokcs i đgxls ồozpf thâbwus u,
Đcmhe ầxlww m ấxgdt m trờeaqq i xuâbwus n ngọokcs c mộqozx t bầxlww u.
Mâbwus y thụmehm y soi soi truyềnhcg n bảvniy o cánaji c,
Non nhâbwus n rắwhls p rắwhls p đgxls ốqmqy i chung lâbwus u.
Mởuzfl đgxls ưvejl ờeaqq ng tếugnj đgxls ộqozx làkntl ơwhls n rộqozx ng,
Song cửlhmw a từipzu thôffar ng tỏqozx đgxls ạwwtn o mầxlww u.
Thắwhls ng lãhodh m luậgjhz n đgxls âbwus y làkntl m phẩmehm m nhấxgdt t,
So trong tỉtnad nh giớhger i hánaji nhưvejl ờeaqq ng đgxls âbwus u.
Đcmhe ếugnj n thờeaqq i Nguyễvzvg n, đgxls ờeaqq i vua Tựlwgf -Đcmhe ứjnyi c, tổuzfl ng đgxls ốqmqy c Hàkntl -nộqozx i làkntl Tôffar n-thấxgdt t Bậgjhz t theo nềnhcg n chùnyyn a cũhodh , xâbwus y lạwwtn i, giữqcbf đgxls ưvejl ợffit c mộqozx t sốqmqy đgxls ánaji xanh chạwwtn m hìeuop nh hoa sen làkntl đgxls ánaji ởuzfl thánaji p Bánaji o-thiêjtfk n, đgxls ánaji chạwwtn m hìeuop nh bánaji t giánaji c làkntl đgxls ánaji ởuzfl bệibnu thánaji p từipzu thờeaqq i Lýesbm .
Hồozpf i ngưvejl ờeaqq i Phánaji p sang cai trịecvk , họokcs phánaji chùnyyn a nàkntl y, lấxgdt y đgxls ấxgdt t xâbwus y nhàkntl thờeaqq lớhger n Hàkntl -nộqozx i. Vịecvk tríxlww chùnyyn a cũhodh nằqsak m từipzu phíxlww a bêjtfk n phảvniy i đgxls ềnhcg n Lýesbm Quốqmqy c-Sưvejl đgxls ếugnj n đgxls ầxlww u phốqmqy Nhàkntl -chung, quậgjhz n Hoàkntl n-kiếugnj m, Hàkntl -nộqozx i.
Đcmhe ộqozx c giảvniy muốqmqy n thâbwus m cứjnyi u thêjtfk m vềnhcg chùnyyn a Sùnyyn ng-khánaji nh Bánaji o-thiêjtfk n, thánaji p Bánaji o-thiêjtfk n cógjhz thểcmhe tìeuop m đgxls ọokcs c cánaji c sánaji ch:
Trung-quốqmqy c:
– Quánaji ch thịecvk Nam-chinh,
– Triệibnu u-thịecvk -Chinh tiễvzvg u Giao-chỉtnad kýesbm .
Việibnu t-Nam:
– Việibnu t sửlhmw lưvejl ợffit c (Lýesbm kỷbnlp ),
– Đcmhe ạwwtn i Việibnu t sửlhmw kýesbm toàkntl n thưvejl (Lýesbm kỷbnlp , Thánaji nh-tôffar ng kỷbnlp ),
– Khâbwus m đgxls ịecvk nh Việibnu t sửlhmw thôffar ng giánaji m cưvejl ơwhls ng mụmehm c,
– Đcmhe ạwwtn i Nam nhấxgdt t thốqmqy ng chíxlww ,
– Hoàkntl ng Việibnu t đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– Bắwhls c thàkntl nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lụmehm c,
– Thăcmhe ng-long cổuzfl tíxlww ch khảvniy o,
– Hàkntl -nộqozx i đgxls ịecvk a dưvejl ,
– Hàkntl -nộqozx i sơwhls n xuyêjtfk n phong vựlwgf c,
– Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t đgxls ịecvk a chíxlww ,
– Hoàkntl ng Việibnu t thi tuyểcmhe n,
– Khâbwus m đgxls ịecvk nh thăcmhe ng bìeuop nh bánaji ch vịecvk nh,
– Ngựlwgf đgxls ềnhcg Thiêjtfk n-hòjruj a doanh bánaji ch vịecvk nh,
– Toàkntl n Việibnu t thi lụmehm c,
– Tang thưvejl ơwhls ng ngẫokcs u lụmehm c,
– Long-biêjtfk n bánaji ch nhi vịecvk nh.
Thầxlww n khíxlww thứjnyi nhìeuop
Sưvejl Viêjtfk n-Căcmhe n tiếugnj p tụmehm c:
« Bảvniy o khíxlww thứjnyi nhìeuop làkntl mộqozx t tưvejl ợffit ng phậgjhz t Thíxlww ch-ca Mâbwus u-ni cao hai trưvejl ợffit ng. Trêjtfk n thâbwus n tưvejl ợffit ng ngàkntl i cho yểcmhe m 18 viêjtfk n Xánaji -lợffit i củbnlp a 18 vịecvk bồozpf tánaji t Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t, 360 hạwwtn t đgxls ánaji linh khíxlww lấxgdt y từipzu 360 đgxls ềnhcg n thờeaqq chưvejl thánaji nh Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t ».
Chang-Lan hỏqozx i:
– Sưvejl huynh ơwhls i! Em nghe nógjhz i, khi đgxls úwwtn c tưvejl ợffit ng, cánaji c vịecvk tăcmhe ng thưvejl ờeaqq ng đgxls ểcmhe mộqozx t lỗozpf trốqmqy ng phíxlww a sau lưvejl ng tưvejl ợffit ng thôffar ng vàkntl o bụmehm ng, chỗozpf huyệibnu t thầxlww n đgxls ạwwtn o. Sau đgxls ógjhz hoặibnu c yểcmhe m ngọokcs c Xánaji -lợffit i vàkntl o, hoặibnu c yểcmhe m ngọokcs c, hay vàkntl ng vàkntl o. Em chưvejl a từipzu ng nghe yểcmhe m nhiềnhcg u nhưvejl vậgjhz y bao giờeaqq .
Chang-Lan nógjhz i tiếugnj ng Việibnu t bằqsak ng giọokcs ng Chàkntl m, nhẹnfkc nhưvejl giòjruj thoảvniy ng, nghe rấxgdt t êjtfk m tai. Viêjtfk n-Căcmhe n đgxls ánaji p:
– Sưvejl muộqozx i hỏqozx i vậgjhz y thựlwgf c phảvniy i. Nàkntl y sưvejl muộqozx i! Phàkntl m cánaji c bậgjhz c đgxls ạwwtn i giánaji c nhưvejl phậgjhz t, bồozpf tánaji t, la hánaji n, thưvejl ờeaqq ng phâbwus n thâbwus n đgxls i khắwhls p nơwhls i, làkntl m đgxls ủbnlp mọokcs i loàkntl i đgxls ểcmhe cứjnyi u đgxls ộqozx , đgxls ểcmhe thuyếugnj t phánaji p. Sưvejl huynh cógjhz thểcmhe làkntl bồozpf tánaji t phâbwus n thâbwus n, cũhodh ng cógjhz thểcmhe làkntl quỷbnlp A-tu-la. Muộqozx i cógjhz thểcmhe làkntl Quan-âbwus m phâbwus n thâbwus n.
– Dạwwtn , em nhớhger ra rồozpf i! Cảvniy m ơwhls n sưvejl huynh khảvniy i ngộqozx cho. Thếugnj danh hiệibnu u 18 bồozpf tánaji t, 360 thánaji nh làkntl nhữqcbf ng vịecvk nàkntl o?
– Sưvejl huynh nhớhger khôffar ng hếugnj t. Vềnhcg bồozpf tánaji t thìeuop cógjhz cánaji c ngàkntl i Tỳwgft -ni Đcmhe a-lưvejl u-chi, Phánaji p-Hiềnhcg n, La Quýesbm -An, Sùnyyn ng-Phạwwtn m, Bốqmqy -Đcmhe ạwwtn i, Vạwwtn n-Hạwwtn nh... Vềnhcg chưvejl thánaji nh thìeuop Phùnyyn -Đcmhe ổuzfl ng thiêjtfk n vưvejl ơwhls ng, thánaji nh Tảvniy n, Chửlhmw đgxls ạwwtn o tổuzfl , côffar ng chúwwtn a Tiêjtfk n-Dung, Vạwwtn n-Tíxlww n hầxlww u Lýesbm Thâbwus n, Cao-Cảvniy nh hầxlww u Cao Nỗozpf , Trung-Tíxlww n hầxlww u Vũhodh Bảvniy o-Trung, Phưvejl ơwhls ng-Chíxlww nh hầxlww u Trầxlww n Tựlwgf -Minh, vua Trưvejl ng cùnyyn ng 162 anh hùnyyn ng thờeaqq i Lĩedzk nh-Nam... mớhger i nhấxgdt t làkntl Vũhodh -dựlwgf c đgxls ạwwtn i tưvejl ớhger ng quâbwus n Dưvejl Phi, Phiêjtfk u-kịecvk đgxls ạwwtn i tưvejl ớhger ng quâbwus n Bùnyyn i Hoàkntl ng-Quan vàkntl Nhu-mẫokcs n Đcmhe oan-duệibnu Anh-văcmhe n côffar ng chúwwtn a Trầxlww n Ngọokcs c-Huệibnu .
Hoàkntl ng-Nghi làkntl ngưvejl ờeaqq i cựlwgf c thôffar ng minh, hầxlww u hiểcmhe u liềnhcg n:
– Phảvniy i nhưvejl vậgjhz y. Pho tưvejl ợffit ng làkntl tưvejl ợffit ng đgxls ứjnyi c Thíxlww ch-ca Mâbwus u-ni, nhưvejl ng yểcmhe m tâbwus m toàkntl n làkntl chưvejl bồozpf tánaji t, chưvejl thầxlww n linh Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t. Nhưvejl thếugnj thìeuop anh linh củbnlp a cánaji c ngàkntl i tậgjhz p trung lạwwtn i, mạwwtn nh vôffar cùnyyn ng. Em chắwhls c hai ngàkntl i Minh-Khôffar ng, Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh sẽesbm đgxls ặibnu t pho tưvejl ợffit ng đgxls ógjhz vàkntl o mộqozx t vịecvk tríxlww quan trọokcs ng đgxls ểcmhe trấxgdt n ánaji p quâbwus n Trung-nguyêjtfk n.
– Đcmhe úwwtn ng vậgjhz y, ngàkntl i cho đgxls ặibnu t ởuzfl chùnyyn a trong núwwtn i Quỳwgft nh-lâbwus m, thuộqozx c trấxgdt n Đcmhe ôffar ng-triềnhcg u, mặibnu t hưvejl ớhger ng vềnhcg phưvejl ơwhls ng Bắwhls c. Nhưvejl vậgjhz y linh khíxlww chưvejl bồozpf tánaji t, chưvejl thầxlww n vừipzu a trấxgdt n Bắwhls c, vừipzu a trấxgdt n biểcmhe n Đcmhe ôffar ng. Từipzu nay, vàkntl mãhodh i mãhodh i, khi pho tưvejl ợffit ng còjruj n, thìeuop Trung-nguyêjtfk n khôffar ng thểcmhe đgxls ánaji nh chiếugnj m Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t ta đgxls ưvejl ợffit c nữqcbf a.
Núwwtn i Quỳwgft nh-lâbwus m cánaji ch khu vựlwgf c kiểcmhe m soánaji t củbnlp a Phưvejl ơwhls ng-Quỳwgft nh khôffar ng xa. Bàkntl nógjhz i:
– Chùnyyn a Quỳwgft nh-lâbwus m đgxls ưvejl ợffit c kiếugnj n tạwwtn o vàkntl o thờeaqq i đgxls ứjnyi c Thánaji i-tổuzfl (1010-1028), tưvejl ờeaqq ng xâbwus y bằqsak ng đgxls ánaji , mánaji i lợffit p ngógjhz i, rấxgdt t hẹnfkc p, làkntl nơwhls i cho dâbwus n làkntl ng tớhger i niệibnu m Phậgjhz t, chứjnyi khôffar ng cógjhz tăcmhe ng ni trụmehm trìeuop . Năcmhe m trưvejl ớhger c đgxls âbwus y đgxls ạwwtn i sưvejl Từipzu Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh quyêjtfk n giánaji o đgxls ưvejl ợffit c rấxgdt t nhiềnhcg u tiềnhcg n. Ngàkntl i cho xâbwus y dựlwgf ng qui môffar nhưvejl hiệibnu n nay, rồozpf i đgxls úwwtn c tưvejl ợffit ng. Từipzu ngàkntl y an vịecvk tưvejl ợffit ng, đgxls êjtfk m đgxls êjtfk m hàkntl o quang chiếugnj u sánaji ng rựlwgf c mộqozx t vùnyyn ng, dâbwus n chúwwtn ng đgxls ếugnj n lễvzvg bánaji i rấxgdt t đgxls ôffar ng. Chùnyyn a hiệibnu n do mộqozx t đgxls ệibnu tửlhmw củbnlp a quốqmqy c sưvejl Huệibnu -Sinh trụmehm trìeuop .
Ghi chúwwtn ,
Chùnyyn a Quỳwgft nh-lâbwus m tọokcs a lạwwtn c tạwwtn i núwwtn i Quỳwgft nh-lâbwus m, xãhodh Hàkntl -lôffar i, huyệibnu n Đcmhe ôffar ng-triềnhcg u, tỉtnad nh Hảvniy i-dưvejl ơwhls ng. Nay thuộqozx c tỉtnad nh Quảvniy ng-ninh. Từipzu khi ngàkntl i Minh-Khôffar ng, Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh an vịecvk tưvejl ợffit ng quốqmqy c bảvniy o, chùnyyn a trởuzfl thàkntl nh danh tiếugnj ng. Sang đgxls ờeaqq i Trầxlww n, thiềnhcg n sưvejl Phánaji p-Loa trụmehm trìeuop tạwwtn i đgxls âbwus y. Chùnyyn a cógjhz việibnu n Quỳwgft nh-lâbwus m rấxgdt t lớhger n, làkntl m nơwhls i giảvniy ng kinh. Tưvejl ơwhls ng truyềnhcg n việibnu n cógjhz thểcmhe thu nhậgjhz n tớhger i ba nghìeuop n ngưvejl ờeaqq i mộqozx t lúwwtn c. Lạwwtn i cógjhz am Bíxlww ch-đgxls ộqozx ng đgxls ểcmhe tọokcs a thiềnhcg n. Mộqozx t phòjruj mãhodh họokcs Vũhodh đgxls ờeaqq i Trầxlww n cúwwtn ng 20 mẫokcs u ruộqozx ng. Quan tưvejl đgxls ồozpf Văcmhe n-Huệibnu vưvejl ơwhls ng Trầxlww n Quang-Triềnhcg u vàkntl côffar ng chúwwtn a Thưvejl ợffit ng-Trâbwus n cúwwtn ng 900 lưvejl ợffit ng vàkntl ng đgxls ểcmhe đgxls úwwtn c tưvejl ợffit ng Di-Lặibnu c. Chùnyyn a sởuzfl hữqcbf u tớhger i hơwhls n nghìeuop n mẫokcs u ruộqozx ng, tánaji đgxls iềnhcg n nghìeuop n ngưvejl ờeaqq i. Đcmhe ưvejl ơwhls ng thờeaqq i chùnyyn a đgxls ưvejl ợffit c tôffar n làkntl m Thiêjtfk n Nam đgxls ệibnu nhấxgdt t danh lãhodh m. Trong thờeaqq i gian 1285 đgxls ếugnj n 1315 chùnyyn a nổuzfl i danh cùnyyn ng vớhger i chùnyyn a Vâbwus n-yêjtfk n ởuzfl núwwtn i Yêjtfk n-tửlhmw , chùnyyn a Bánaji o-âbwus n (Từipzu -quang) ởuzfl làkntl ng Siêjtfk u-loạwwtn i.
Khi giặibnu c Minh xâbwus m lưvejl ợffit c Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t (1407) chùnyyn a bịecvk phánaji hủbnlp y, tưvejl ợffit ng phậgjhz t Quỳwgft nh-lâbwus m bịecvk cưvejl ớhger p mang vềnhcg Kimh-lăcmhe ng. Đcmhe ầxlww u đgxls ờeaqq i Lêjtfk , chùnyyn a đgxls ưvejl ợffit c dựlwgf ng lạwwtn i.
Vàkntl o thờeaqq i Vĩedzk nh-khánaji nh (1729-1732) Uy-Nam vưvejl ơwhls ng Trịecvk nh Giang cấxgdt p tiềnhcg n, rồozpf i lấxgdt y dâbwus n ba huyệibnu n Đcmhe ôffar ng-triềnhcg u, Thủbnlp y-đgxls ưvejl ờeaqq ng, Chíxlww -linh, tu tạwwtn o qui môffar , bàkntl i tríxlww lộqozx ng lẫokcs y. Đcmhe ếugnj n đgxls ầxlww u đgxls ờeaqq i Vĩedzk nh-hựlwgf u (1735-1746), lạwwtn i lấxgdt y dâbwus n cánaji c huyệibnu n Hiệibnu p-sơwhls n, Thủbnlp y-đgxls ưvejl ờeaqq ng, Đcmhe ôffar ng-triềnhcg u, Kim-thàkntl nh vàkntl Thanh-hàkntl sửlhmw a sang lầxlww n nữqcbf a, rộqozx ng lớhger n hơwhls n.
Đcmhe ếugnj n thờeaqq i Nguyễvzvg n, niêjtfk n hiệibnu u Thiệibnu u-Trịecvk thứjnyi sánaji u (1845) chùnyyn a bịecvk bọokcs n Thổuzfl -phỉtnad ngưvejl ờeaqq i Tầxlww u đgxls ốqmqy t chánaji y mấxgdt t chíxlww nh đgxls iệibnu n vàkntl tiềnhcg n đgxls ưvejl ờeaqq ng. Tấxgdt t cảvniy cánaji c tưvejl ợffit ng gỗozpf đgxls ềnhcg u chánaji y, duy tưvejl ợffit ng vua Trầxlww n Nhâbwus n-tôffar ng làkntl còjruj n nguyêjtfk n.
Đcmhe ộqozx c giảvniy muốqmqy n thâbwus m cứjnyi u thêjtfk m vềnhcg chùnyyn a, tưvejl ợffit ng phậgjhz t Quỳwgft nh-lâbwus m, cógjhz thểcmhe tìeuop m đgxls ọokcs c thêjtfk m cánaji c sánaji ch:
Trung-quốqmqy c:
– Quánaji ch-thịecvk Nam chinh,
– Triệibnu u-thịecvk chinh tiễvzvg u Giao-chỉtnad kýesbm ,
– Nam-hảvniy i chưvejl thầxlww n cảvniy o lụmehm c.
Việibnu t-Nam:
– Lụmehm c Nam đgxls ịecvk a chíxlww ,
– Kiếugnj n văcmhe n tiểcmhe u lụmehm c,
– Lịecvk ch triềnhcg u hiếugnj n chưvejl ơwhls ng loạwwtn i chíxlww ,
– Hoàkntl ng Việibnu t đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– Thoánaji i thứjnyi c kýesbm văcmhe n,
– Đcmhe ạwwtn i Nam nhấxgdt t thốqmqy ng chíxlww ,
– Đcmhe ồozpf ng-Khánaji nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lưvejl ợffit c,
– Bắwhls c-kỳwgft giang sơwhls n cổuzfl tíxlww ch danh thắwhls ng bịecvk khảvniy o,
– Việibnu t-Nam đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t đgxls ịecvk a chíxlww .
Chang-Lan hỏqozx i:
– Sưvejl huynh nógjhz i hai vịecvk thánaji nh tăcmhe ng đgxls úwwtn c Nam-thiêjtfk n tứjnyi khíxlww . Mộqozx t làkntl đgxls ỉtnad nh thánaji p Bánaji o-thiêjtfk n, hai làkntl tưvejl ợffit ng phậgjhz t Quỳwgft nh-lâbwus m. Vậgjhz y thầxlww n khíxlww thứjnyi ba, thứjnyi tưvejl làkntl gìeuop ?
Thầxlww n khíxlww thứjnyi ba
– Thầxlww n-khíxlww thứjnyi ba làkntl cánaji i vạwwtn c lớhger n an vịecvk tạwwtn i chùnyyn a Phổuzfl -minh thuộqozx c trấxgdt n Thiêjtfk n-trưvejl ờeaqq ng. Nguyêjtfk n niêjtfk n hiệibnu u Thuậgjhz n-Thiêjtfk n thứjnyi mưvejl ờeaqq i chíxlww n (1028), trong lúwwtn c chưvejl vưvejl ơwhls ng nổuzfl i loạwwtn n, Ngôffar -quốqmqy c quậgjhz n vưvejl ơwhls ng Trầxlww n Tựlwgf -Mai cùnyyn ng côffar ng chúwwtn a Huệibnu -Nhu đgxls em anh hùnyyn ng võizdt lâbwus m Trung-nguyêjtfk n vềnhcg giúwwtn p Khai-Quốqmqy c vưvejl ơwhls ng đgxls ánaji nh dẹnfkc p. Nhâbwus n đgxls ógjhz vưvejl ơwhls ng xâbwus y chùnyyn a Phổuzfl -minh tạwwtn i trang Thiêjtfk n-trưvejl ờeaqq ng đgxls ểcmhe cầxlww u phúwwtn c cho thâbwus n mẫokcs u. Nay hai thánaji nh tăcmhe ng cho đgxls úwwtn c vạwwtn c, xâbwus y bệibnu đgxls ặibnu t tạwwtn i chùnyyn a. Vạwwtn c nặibnu ng ba vạwwtn n câbwus n (13 tấxgdt n ngàkntl y nay), phíxlww a ngoàkntl i cógjhz hìeuop nh rồozpf ng quấxgdt n xung quanh, vàkntl hìeuop nh chim âbwus u đgxls ang bay. Đcmhe ầxlww u rồozpf ng, đgxls ầxlww u âbwus u nghểcmhe nh lêjtfk n trêjtfk n vàkntl nh vạwwtn c đgxls ểcmhe quy linh khíxlww củbnlp a Quốqmqy c-tổuzfl Lạwwtn c-long quâbwus n, Quốqmqy c-mẫokcs u Âjxfq u-Cơwhls . Thàkntl nh vạwwtn c khuyếugnj t 100 lỗozpf hìeuop nh nhưvejl quảvniy trứjnyi ng, trong mỗozpf i lỗozpf khuyếugnj t đgxls ặibnu t mộqozx t tưvejl ợffit ng rồozpf ng vàkntl ng, đgxls ểcmhe quy liễvzvg m linh khíxlww trăcmhe m con củbnlp a Quốqmqy c-tổuzfl , Quốqmqy c-mẫokcs u. Bệibnu vạwwtn c khắwhls c têjtfk n tấxgdt t cảvniy cánaji c vịecvk vua tộqozx c Việibnu t. Cao nhấxgdt t làkntl vua Kinh-Dưvejl ơwhls ng, gầxlww n nhấxgdt t làkntl vua Thánaji nh-tôffar ng; đgxls ểcmhe anh linh cánaji c tiêjtfk n đgxls ếugnj tụmehm lạwwtn i, phùnyyn hộqozx cho dâbwus n giầxlww u, mưvejl a thuậgjhz n giógjhz hòjruj a. Sau khi an tríxlww vạwwtn c xong, thìeuop ngay đgxls êjtfk m đgxls ógjhz , trêjtfk n khôffar ng cógjhz tiếugnj ng nhãhodh nhạwwtn c vang lừipzu ng, rồozpf i hàkntl ng vạwwtn n con hạwwtn c từipzu đgxls âbwus u vềnhcg bay lưvejl ợffit n, hàkntl o quang từipzu trong chùnyyn a chiếugnj u ra sánaji ng rựlwgf c. Ngàkntl i Minh-Khôffar ng thấxgdt y vậgjhz y, mớhger i nógjhz i rằqsak ng: « Khôffar ng ngờeaqq linh khíxlww tụmehm nhanh nhưvejl vậgjhz y. Sau đgxls âbwus y hơwhls n trăcmhe m năcmhe m, sẽesbm cógjhz giặibnu c phưvejl ơwhls ng Bắwhls c, thiêjtfk n hạwwtn khôffar ng ai đgxls ưvejl ơwhls ng nổuzfl i. Đcmhe ấxgdt t nàkntl y sẽesbm cógjhz mộqozx t vịecvk đgxls ạwwtn i thánaji nh giánaji ng trầxlww n phánaji giặibnu c đgxls ógjhz ».
Ghi chúwwtn ,
Chùnyyn a Phổuzfl -minh ởuzfl xãhodh Tứjnyi c-mặibnu c, nay làkntl Lộqozx c-vưvejl ơwhls ng, ngoạwwtn i ôffar thàkntl nh phốqmqy Nam-đgxls ịecvk nh. Từipzu khi bồozpf tánaji t Minh-Khôffar ng đgxls úwwtn c vạwwtn c, an vịecvk , thìeuop chùnyyn a trởuzfl thàkntl nh đgxls anh tiếugnj ng. Đcmhe âbwus y làkntl nơwhls i phánaji t tíxlww ch ra giòjruj ng dõizdt i cánaji c vua Trầxlww n sau nàkntl y. Sau khi họokcs Trầxlww n lêjtfk n làkntl m vua, cánaji c thâbwus n vưvejl ơwhls ng đgxls ưvejl ợffit c cắwhls t đgxls ấxgdt t phong khắwhls p nơwhls i, nhưvejl ng mỗozpf i thâbwus n vưvejl ơwhls ng đgxls ềnhcg u đgxls ưvejl ợffit c cầxlww p mộqozx t mãhodh nh đgxls ấxgdt t nhỏqozx ởuzfl Tứjnyi c-mặibnu c, gọokcs i làkntl cốqmqy trạwwtn ch, cógjhz nghĩedzk a làkntl đgxls ấxgdt t cũhodh .
Đcmhe úwwtn ng nhưvejl lờeaqq i tiêjtfk n đgxls oánaji n củbnlp a Minh-Khôffar ng bồozpf tánaji t, sau khi an vịecvk vạwwtn c Phổuzfl -minh, vùnyyn ng Tứjnyi c-mặibnu c quy liễvzvg m đgxls ưvejl ợffit c nhiềnhcg u khíxlww thiêjtfk ng củbnlp a trờeaqq i Nam, nêjtfk n đgxls ứjnyi c thánaji nh Trầxlww n mớhger i giánaji ng sinh, đgxls ánaji nh bạwwtn i Môffar ng-cổuzfl ba lầxlww n.
Đcmhe ứjnyi c thánaji nh làkntl con củbnlp a An-sinh vưvejl ơwhls ng Liễvzvg u, sau khi thắwhls ng giặibnu c, vua Nhâbwus n-tôffar ng cắwhls t nhiềnhcg u ấxgdt p giầxlww u cógjhz phong cho ngàkntl i, ngàkntl i khôffar ng nhậgjhz n, vàkntl vẫokcs n ởuzfl Yêjtfk n-banglàkntl ấxgdt p củbnlp a An-sinh vưvejl ơwhls ng. Tạwwtn i Tứjnyi c-mặibnu c, cốqmqy trạwwtn ch củbnlp a ngàkntl i nằqsak m ngay cạwwtn nh chùnyyn a Phổuzfl -minh.
Niêjtfk n hiệibnu u Thiệibnu u-long thứjnyi nhìeuop (1262) đgxls ờeaqq i vua Trầxlww n Thánaji nh-tôffar ng, dựlwgf ng cung Trùnyyn ng-quang ởuzfl gầxlww n vàkntl cho tu sửlhmw a chùnyyn a, làkntl m chỗozpf nghỉtnad ngơwhls i củbnlp a Thánaji i-thưvejl ợffit ng hoàkntl ng.
Niêjtfk n hiệibnu u Hưvejl ng-long thứjnyi 13 (1305) đgxls ờeaqq i vua Trầxlww n Anh-tôffar ng, cho xâbwus y thánaji p 14 tầxlww ng trêjtfk n 12 bậgjhz c gạwwtn ch, caohơwhls n 20 méoaza t bằqsak ng đgxls ánaji quýesbm , gạwwtn ch nung trang tríxlww hìeuop nh rồozpf ng lưvejl ợffit n, vớhger i chữqcbf « Hưvejl ng-long thậgjhz p tam niêjtfk n ».
Sau khi vua Trầxlww n Nhâbwus n-tôffar ng băcmhe ng hàkntl , nhụmehm c thểcmhe đgxls em thiêjtfk u, triềnhcg u đgxls ìeuop nh đgxls em bẩmehm y viêjtfk n xánaji lợffit i đgxls ặibnu t trong thánaji p đgxls ểcmhe thờeaqq phụmehm ng. Chíxlww nh vua Trầxlww n Minh-tôffar ng cógjhz thơwhls đgxls ềnhcg :
Đcmhe ềnhcg Phổuzfl -minh tựlwgf thủbnlp y tạwwtn .
Huâbwus n tậgjhz n hưvejl ơwhls ng đgxls ầxlww u mãhodh n tọokcs a hưvejl ơwhls ng,
Thủbnlp y lưvejl u sơwhls khởuzfl i bấxgdt t đgxls a lưvejl ơwhls ng.
Lãhodh o dung ảvniy nh lýesbm tăcmhe ng khai bếugnj ,
Đcmhe ệibnu nhấxgdt t thiềnhcg n thanh thu tứjnyi trưvejl ờeaqq ng.
Đcmhe àkntl o Thánaji i-Tôffar n dịecvk ch nhưvejl sau:
Đcmhe ềnhcg ởuzfl nhàkntl thủbnlp y tạwwtn chùnyyn a Phổuzfl -minh.
Hưvejl ơwhls ng chánaji y ngàkntl n tăcmhe m khắwhls p chốqmqy n thơwhls m,
Nhẹnfkc trôffar i dòjruj ng nưvejl ớhger c khógjhz i lan nồozpf ng.
Đcmhe a giàkntl rợffit p bógjhz ng, sưvejl càkntl i cửlhmw a,
Mộqozx t tiếugnj ng ve kêjtfk u, thu rộqozx n buôffar ng.
Năcmhe m 1426, Vưvejl ơwhls ng Thôffar ng bịecvk Bìeuop nh-Đcmhe ịecvk nh vưvejl ơwhls ng Lêjtfk Lợffit i đgxls ánaji nh bạwwtn i, cógjhz ngưvejl ờeaqq i mánaji ch vớhger i y rằqsak ng: Sởuzfl dĩedzk ngưvejl ờeaqq i Việibnu t nổuzfl i lêjtfk n bạwwtn i đgxls ưvejl ợffit c quâbwus n Minh làkntl do Nam-thiêjtfk n tứjnyi khíxlww . Vưvejl ơwhls ng Thôffar ng sai quâbwus n hủbnlp y vạwwtn c Phổuzfl -minh cùnyyn ng vớhger i đgxls ỉtnad nh thánaji p Bánaji o-thiêjtfk n, tưvejl ợffit ng phậgjhz t Quỳwgft nh-lâbwus m, nógjhz i thánaji c rằqsak ng đgxls ểcmhe đgxls úwwtn c súwwtn ng đgxls ạwwtn n.
Tiếugnj n-sĩedzk Bùnyyn i Huy-Bíxlww ch (1744-1818) cógjhz bàkntl i thơwhls Du Phổuzfl -minh tựlwgf dưvejl ớhger i đgxls âbwus y:
Loạwwtn n hậgjhz u trùnyyn ng tầxlww m đgxls ánaji o Phổuzfl -minh,
Nhàkntl n hoa dãhodh thảvniy o mãhodh n nham quynh.
Bi văcmhe n tưvejl ớhger c lạwwtn c hòjruj a yêjtfk n bíxlww ch,
Phậgjhz t nhãhodh n thêjtfk lưvejl ơwhls ng chiếugnj u dạwwtn thanh.
Phánaji p giớhger i dữqcbf đgxls ồozpf ng thiêjtfk n quảvniy ng đgxls ạwwtn i,
Thổuzfl nhâbwus n do thuyếugnj t đgxls ịecvk a anh linh.
Liêjtfk u liêjtfk u cổuzfl đgxls ỉtnad nh kim hàkntl tạwwtn i?
Thứjnyi c đgxls ắwhls c vôffar hìeuop nh thắwhls ng hữqcbf u hìeuop nh.
Ngôffar Đcmhe ứjnyi c-Thọokcs dịecvk ch nhưvejl sau:
Sau loạwwtn n tìeuop m vềnhcg đgxls ếugnj n Phổuzfl -minh,
Hoa đgxls ồozpf ng cỏqozx nộqozx i ngúwwtn t trờeaqq i xanh.
Văcmhe n bia sứjnyi t mẻzsiv nhòjruj e mâbwus y khógjhz i,
Mắwhls t Phậgjhz t âbwus u sầxlww u chiếugnj u ngũhodh canh.
Cõizdt i phéoaza p cùnyyn ng trờeaqq i bao rộqozx ng lớhger n,
Ngưvejl ờeaqq i đgxls âbwus y vẫokcs n nógjhz i đgxls ấxgdt t linh thiêjtfk ng.
Nãhodh o lòjruj ng đgxls ỉtnad nh cổuzfl rầxlww y đgxls âbwus u tánaji ?
Mớhger i biếugnj t vôffar hìeuop nh thắwhls ng hữqcbf u hìeuop nh.
Hiệibnu n nay vạwwtn c khôffar ng còjruj n nữqcbf a, nhưvejl ng thánaji p, chùnyyn a Phổuzfl -minh vẫokcs n còjruj n đgxls ógjhz . Chùnyyn a, thánaji p cùnyyn ng vờeaqq i đgxls ềnhcg n thờeaqq cánaji c vua Trầxlww n, đgxls ềnhcg n thờeaqq Hưvejl ng-Đcmhe ạwwtn o vưvejl ơwhls ng ởuzfl cạwwtn nh nhau. Du khánaji ch muốqmqy n hàkntl nh hưvejl ơwhls ng, cógjhz thểcmhe dùnyyn ng xe, đgxls i vềnhcg hưvejl ớhger ng Bắwhls c thàkntl nh phốqmqy Nam-đgxls ịecvk nh, qua khu Lòjruj -trâbwus u, tớhger i nhữqcbf ng đgxls oạwwtn n sôffar ng Vỵbwus -hoàkntl ng chỗozpf còjruj n, chỗozpf bịecvk lấxgdt p, rồozpf i quẹnfkc o tránaji i làkntl đgxls ếugnj n khu di tíxlww ch lịecvk ch sửlhmw nàkntl y. Đcmhe ầxlww u tiêjtfk n làkntl cánaji i sâbwus n ngoàkntl i, cógjhz câbwus y đgxls a cổuzfl . Qua lầxlww n cổuzfl ng thứjnyi nhấxgdt t tớhger i cánaji i hồozpf . Đcmhe i vòjruj ng qua bờeaqq phảvniy i hồozpf tớhger i đgxls ềnhcg n thờeaqq đgxls ứjnyi c thánaji nh Trầxlww n. Vòjruj ng qua tránaji i hồozpf làkntl đgxls ềnhcg n thờeaqq cánaji c vua Trầxlww n. Bêjtfk n tránaji i đgxls ềnhcg n thờeaqq vua Trầxlww n làkntl thánaji p vàkntl chùnyyn a Phổuzfl -minh. Trong đgxls ềnhcg n thờeaqq đgxls ứjnyi c thánaji nh Trầxlww n cũhodh ng nhưvejl cánaji c vua Trầxlww n. Hai đgxls ềnhcg n, chùnyyn a, thánaji p còjruj n giữqcbf đgxls ưvejl ợffit c khánaji đgxls ầxlww y đgxls ủbnlp tưvejl ợffit ng, câbwus u đgxls ốqmqy i, hoàkntl nh phi cổuzfl .
Thánaji p Phổuzfl -minh hiệibnu n đgxls ưvejl ợffit c cánaji c nhàkntl sảvniy n xuấxgdt t tranh sơwhls n màkntl i, cánaji c họokcs a sĩedzk dùnyyn ng làkntl m cảvniy nh tiêjtfk u biểcmhe u cho di tíxlww ch lịecvk ch sửlhmw , văcmhe n hógjhz a Việibnu t-Nam. Nếugnj u đgxls i sâbwus u vàkntl o Tứjnyi c-mạwwtn c còjruj n cógjhz lăcmhe ng đgxls ứjnyi c thánaji nh Trầxlww n vàkntl vưvejl ơwhls ng phi, nhưvejl ng lăcmhe ng nàkntl y làkntl lăcmhe ng vọokcs ng, chứjnyi khôffar ng phảvniy i lăcmhe ng thựlwgf c.
Đcmhe ộqozx c giảvniy muốqmqy n thâbwus m cứjnyi u vềnhcg chùnyyn a, thánaji p Phổuzfl -minh, cógjhz thểcmhe đgxls ọokcs c thêjtfk m cánaji c sánaji ch:
Trung-quốqmqy c:
– Quánaji ch-thịecvk Nam-chinh,
– Triệibnu u-thịecvk chinh tiễvzvg u Giao-chỉtnad kýesbm ,
– Giao-chỉtnad linh thầxlww n kỷbnlp sựlwgf .
Việibnu t-Nam:
– Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t sửlhmw kýesbm toàkntl n thưvejl (đgxls ệibnu ngũhodh kỷbnlp ),
– Hoàkntl ng-Việibnu t nhấxgdt t thốqmqy ng đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t đgxls ịecvk a chíxlww ,
Thánaji p Phổuzfl Minh
– Nam-đgxls ịecvk nh tỉtnad nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– Phưvejl ơwhls ng-đgxls ìeuop nh mạwwtn n hứjnyi ng tậgjhz p,
– Tồozpf n thi cảvniy o,
– Đcmhe ạwwtn i-Nam nhấxgdt t thốqmqy ng chíxlww ,
– Đcmhe ồozpf ng-Khánaji nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lưvejl ợffit c,
– Toàkntl n Việibnu t thi lụmehm c.
Chùnyyn a Phổuzfl -minh
Thầxlww n khíxlww thứjnyi tưvejl
Chang-Lan nghe Viêjtfk n Căcmhe n nógjhz i vềnhcg linh khíxlww Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t, màkntl lòjruj ng nàkntl ng nảvniy y ra cảvniy m giánaji c khógjhz tảvniy . Bảvniy o rằqsak ng vui, thìeuop cũhodh ng vui, bảvniy o rằqsak ng lo âbwus u thìeuop cũhodh ng lo âbwus u. Bởuzfl i nếugnj u Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t tụmehm nhiềnhcg u linh khíxlww , thìeuop đgxls ấxgdt t Chiêjtfk m củbnlp a nàkntl ng e khógjhz đgxls ứjnyi ng nổuzfl i. Nàkntl ng hỏqozx i:
– Em nghe nógjhz i tinh hoa củbnlp a Hoa-hạwwtn làkntl mộqozx t con trâbwus u bằqsak ng vàkntl ng nằqsak m ởuzfl trong lòjruj ng núwwtn i Thánaji i-sơwhls n. Biếugnj t bao đgxls ờeaqq i, cánaji c anh hùnyyn ng Trung-nguyêjtfk n thi nhau bắwhls t giữqcbf nógjhz màkntl khôffar ng đgxls ưvejl ợffit c. Vụmehm nàkntl y do đgxls âbwus u màkntl ra?
Sưvejl Viêjtfk n-Căcmhe n khen:
– Sưvejl muộqozx i bánaji c họokcs c thựlwgf c. Nguyêjtfk n thờeaqq i vua Thầxlww n-Nôffar ng mớhger i đgxls ịecvk nh thiêjtfk n hạwwtn , ngàkntl i quy liễvzvg m linh khíxlww sơwhls n xuyêjtfk n, giang hàkntl , cưvejl ơwhls ng vựlwgf c, nhậgjhz t nguyệibnu t, tinh đgxls ẩmehm u xuốqmqy ng núwwtn i Thánaji i-sơwhls n. Cho nêjtfk n đgxls ánaji trong lòjruj ng núwwtn i kếugnj t tinh thàkntl nh con trâbwus u vàkntl ng. Khi thiêjtfk n hạwwtn thanh bìeuop nh, hoặibnu c cógjhz chúwwtn a thánaji nh ra đgxls ờeaqq i, thìeuop nhữqcbf ng đgxls êjtfk m trăcmhe ng sánaji ng con trâbwus u vàkntl ng thưvejl ờeaqq ng chui ra khỏqozx i núwwtn i, bay lửlhmw ng lơwhls trêjtfk n cánaji c ngọokcs n câbwus y, ánaji nh sánaji ng chiếugnj u rựlwgf c mộqozx t vùnyyn ng. Tạwwtn i núwwtn i Thánaji i-sơwhls n cógjhz mỏqozx đgxls ồozpf ng đgxls en, cánaji c nhàkntl phong thủbnlp y Hoa-hạwwtn mógjhz i rằqsak ng đgxls ồozpf ng đgxls en làkntl mẹnfkc vàkntl ng. Chíxlww nh đgxls ồozpf ng đgxls en đgxls ãhodh kếugnj t tinh thàkntl nh trâbwus u vàkntl ng. Cho nêjtfk n vua cánaji c đgxls ờeaqq i đgxls ềnhcg u thu nhặibnu t đgxls ồozpf ng đgxls en ởuzfl núwwtn i Thánaji i-sơwhls n cấxgdt t trong kho, rồozpf i làkntl m phéoaza p trấxgdt n yểcmhe m, đgxls ểcmhe giữqcbf cho con trâbwus u vàkntl ng khôffar ng rờeaqq i núwwtn i. Bởuzfl i trưvejl ớhger c đgxls âbwus y, đgxls ãhodh cógjhz lầxlww n Ngũhodh -hồozpf ởuzfl phưvejl ơwhls ng Bắwhls c làkntl m cánaji ch nàkntl o khôffar ng biếugnj t, họokcs gọokcs i đgxls ưvejl ợffit c con trâbwus u vàkntl ng rờeaqq i Thánaji i-sơwhls n vềnhcg vớhger i họokcs . Từipzu đgxls ấxgdt y Ngũhodh -hồozpf thay nhau chiếugnj m Trung-nguyêjtfk n làkntl m vua, sửlhmw gọokcs i làkntl Ngũhodh -hồozpf loạwwtn n hoa.
Chang-Lan lạwwtn i hỏqozx i:
– Sưvejl huynh àkntl ! Trưvejl ớhger c khi rờeaqq i Thăcmhe ng-long lêjtfk n Chi-lăcmhe ng, em nghe nógjhz i hai thánaji nh tăcmhe ng đgxls em đgxls ồozpf ng từipzu Tốqmqy ng vềnhcg đgxls úwwtn c quảvniy chuôffar ng, đgxls ánaji nh lêjtfk n, tiếugnj ng vang rềnhcg n khôffar ng gian. Khôffar ng biếugnj t cánaji c ngàkntl i đgxls ánaji nh thếugnj nàkntl o, màkntl con trâbwus u vàkntl ng nằqsak m trong núwwtn i Thánaji i-sơwhls n tưvejl ởuzfl ng tiếugnj ng mẹnfkc gọokcs i, vùnyyn ng chạwwtn y vềnhcg Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t. Khi vềnhcg đgxls ếugnj n nơwhls i, khôffar ng thấxgdt y mẹnfkc đgxls âbwus u, nógjhz nhảvniy y lung tung, thàkntl nh ra đgxls ấxgdt t lúwwtn n, khiếugnj n hồozpf Tâbwus y trởuzfl thàkntl nh rộqozx ng hơwhls n đgxls ếugnj n mấxgdt y mẫokcs u. Sựlwgf thựlwgf c việibnu c nàkntl y ra sao?
Viêjtfk n Căcmhe n xua tay:
– Sưvejl muộqozx i nghe lầxlww m rồozpf i. Sựlwgf thựlwgf c nhưvejl thếugnj nàkntl y. Ngàkntl i mang đgxls ồozpf ng từipzu Tốqmqy ng vềnhcg , đgxls ầxlww u tiêjtfk n đgxls úwwtn c tưvejl ợffit ng phậgjhz t Quỳwgft nh-lâbwus m. Khi linh khíxlww tưvejl ợffit ng tỏqozx a hàkntl o quang trấxgdt n quốqmqy c rồozpf i, ngàkntl i mớhger i đgxls úwwtn c vạwwtn c Phổuzfl -minh. Vạwwtn c Phổuzfl -minh an vịecvk , linh khíxlww chưvejl bồozpf tánaji t, chưvejl thầxlww n chiếugnj u xuồozpf ng sánaji ng vởuzfl trờeaqq i Thiêjtfk n-trưvejl ờeaqq ng. Bấxgdt y giờeaqq cánaji c ngàkntl i mớhger i đgxls úwwtn c đgxls ỉtnad nh thánaji p Bánaji o-thiêjtfk n cùnyyn ng mộqozx t lúwwtn c vớhger i quảvniy chuôffar ng lớhger n gọokcs i làkntl chuôffar ng Ngâbwus n-thiêjtfk n. Chuôffar ng mang têjtfk n Ngâbwus n-thiêjtfk n, vìeuop vìeuop tiếugnj ng vang tớhger i trờeaqq i. Sau khi đgxls ỉtnad nh đgxls ưvejl a lêjtfk n thánaji p, thầxlww n linh tụmehm vềnhcg , ngàkntl i mớhger i làkntl m phéoaza p, đgxls ánaji nh chuôffar ng, tiếugnj ng chuôffar ng vang rềnhcg n, khiếugnj n con trâbwus u vàkntl ng nằqsak m ởuzfl trong núwwtn i Thánaji i-sơwhls n chạwwtn y bổuzfl vềnhcg Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t. Khi vềnhcg đgxls ếugnj n nơwhls i, ngàkntl i làkntl m phéoaza p, khiếugnj n nógjhz bịecvk sa lầxlww y ởuzfl hồozpf Tâbwus y. Ngàkntl i bèizdt n bỏqozx 100 thẻzsiv đgxls ồozpf ng, khắwhls c tinh hoa võizdt thuậgjhz t cánaji c phánaji i củbnlp a Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t vàkntl o mộqozx t quảvniy chuôffar ng nhỏqozx , rồozpf i lấxgdt y dâbwus y buộqozx c châbwus n trâbwus u vớhger i quảvniy chuôffar ng. Sau đgxls ógjhz ngàkntl i làkntl m phéoaza p, néoaza m quảvniy chuôffar ng xuốqmqy ng đgxls ánaji y hồozpf , rồozpf i nguyềnhcg n rằqsak ng: « Nhàkntl nàkntl o mộqozx t vợffit mộqozx t chồozpf ng, đgxls ẻzsiv mưvejl ờeaqq i con trai, thìeuop ra kéoaza o đgxls ưvejl ợffit c cánaji i chuôffar ng vớhger i con trâbwus u vàkntl ng ». Từipzu đgxls ấxgdt y, đgxls êjtfk m đgxls êjtfk m, dâbwus n Thăcmhe ng-long thưvejl ờeaqq ng thấxgdt y con trâbwus u vàkntl ng đgxls i lậgjhz p lờeaqq trêjtfk n mặibnu t hồozpf Tâbwus y.
Phưvejl ơwhls ng-Quỳwgft nh hỏqozx i:
– Nhưvejl vậgjhz y làkntl tinh hoa hồozpf n nưvejl ớhger c củbnlp a Hoa-hạwwtn đgxls ãhodh bịecvk ngàkntl i chuyểcmhe n vềnhcg Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t ta rồozpf i phảvniy i khôffar ng?
– Đcmhe úwwtn ng thếugnj .
Ghi chúwwtn ,
Thăcmhe ng-long cổuzfl tíxlww ch khảvniy o lạwwtn i chéoaza p rằqsak ng: Đcmhe ềnhcg n Kim-ngưvejl u ởuzfl thôffar n Tâbwus y-hồozpf , phưvejl ờeaqq ng Võizdt ng-thịecvk , Thăcmhe ng-long; nay thuộqozx c quậgjhz n Ba-đgxls ìeuop nh, Hàkntl -nộqozx i. Tưvejl ơwhls ng truyềnhcg n hồozpf i Cao Biềnhcg n làkntl m An-Nam đgxls ôffar hộqozx phủbnlp , thưvejl ờeaqq ng đgxls i khắwhls p cánaji c danh lam, đgxls ịecvk a linh nưvejl ớhger c ta đgxls ặibnu t bùnyyn a yểcmhe m long mạwwtn ch. Khi Biềnhcg n đgxls àkntl o sôffar ng yểcmhe m núwwtn i Long-đgxls ọokcs i (huyệibnu n Duy-tiêjtfk n, tỉtnad nh Nam-Ninh), sơwhls n thầxlww n núwwtn i ấxgdt y thấxgdt y nguy, hógjhz a hìeuop nh thàkntl nh con trâbwus u vàkntl ng, bơwhls i qua sôffar ng Đcmhe ưvejl ờeaqq ng-giang lêjtfk n phíxlww a Bắwhls c, rồozpf i dừipzu ng lạwwtn i ẩmehm n nánaji u ởuzfl vùnyyn ng hồozpf Tâbwus y gầxlww n thàkntl nh Đcmhe ạwwtn i-la (Thăcmhe ng-long). Nhữqcbf ng đgxls êjtfk m trờeaqq i đgxls ẹnfkc p, dâbwus n chúwwtn ng thấxgdt y trâbwus u vàkntl ng hiệibnu n lêjtfk n ởuzfl bãhodh i sôffar ng. Nhâbwus n đgxls ógjhz lậgjhz p đgxls ềnhcg n thờeaqq .
Thuyếugnj t nàkntl y khôffar ng hợffit p vớhger i cánaji c sưvejl kiệibnu n lịecvk ch sửlhmw , tôffar i bỏqozx qua.
Phưvejl ơwhls ng-Quỳwgft nh hỏqozx i tiếugnj p:
– Vậgjhz y quảvniy chuôffar ng Ngâbwus n-thiêjtfk n, ngàkntl i đgxls ểcmhe đgxls âbwus u? Phéoaza p mầxlww u củbnlp a chuôffar ng làkntl gìeuop , cógjhz giốqmqy ng tưvejl ợffit ng phậgjhz t Quỳwgft nh-lâbwus m, vạwwtn c Phổuzfl -minh, đgxls ỉtnad nh thánaji p Bánaji o-thiêjtfk n khôffar ng?
– Khánaji c nhiềnhcg u lắwhls m. Sau khi đgxls ánaji nh chuôffar ng gọokcs i trâbwus u vàkntl ng vềnhcg Thăcmhe ng-long. Hai ngàkntl i sai chởuzfl chuôffar ng đgxls em vềnhcg chùnyyn a Chúwwtn c-thánaji nh trêjtfk n núwwtn i Phảvniy -lạwwtn i, thuộqozx c lộqozx Đcmhe ôffar ng-triềnhcg u.
Thấxgdt y Hoàkntl ng-Nghi tỏqozx vẻzsiv đgxls ăcmhe m chiêjtfk u, Viêjtfk n Căcmhe n hỏqozx i:
– Sưvejl đgxls ệibnu cógjhz gìeuop khôffar ng hiểcmhe u chăcmhe ng?
– Cógjhz ! Đcmhe iềnhcg u đgxls ệibnu thắwhls c mắwhls c làkntl ngàkntl i Minh-Khôffar ng tu ởuzfl chùnyyn a Chúwwtn c-thánaji nh. Tạwwtn i sao ngàkntl i khôffar ng đgxls úwwtn c chuôffar ng tạwwtn i đgxls âbwus y, màkntl đgxls úwwtn c ởuzfl Thăcmhe ng-long rồozpf i chởuzfl vềnhcg chi cho tốqmqy n sứjnyi c Phậgjhz t-tửlhmw ?
– Ngyêjtfk n do nhưvejl thếugnj nàkntl y. Chùnyyn a Chúwwtn c-thánaji nh làkntl nơwhls i xuấxgdt t thâbwus n củbnlp a Minh-Khôffar ng bồozpf tánaji t. Sau khi dùnyyn ng chuôffar ng Ngâbwus n-thiêjtfk n gọokcs i con kim ngưvejl u từipzu núwwtn i Thánaji i-sơwhls n vềnhcg hồozpf Tâbwus y, ngàkntl i Minh-Khôffar ng, Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh thấxgdt y rằqsak ng thầxlww n linh Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t tuy nhiềnhcg u, nhưvejl ng ánaji c qủbnlp y, ánaji c ma khôffar ng thiếugnj u. Lạwwtn i nữqcbf a sau nhữqcbf ng lầxlww n chiếugnj n tranh Hoa, Việibnu t, binh tưvejl ớhger ng Trung-quốqmqy c bỏqozx mìeuop nh tạwwtn i Đcmhe ạwwtn i-Việibnu t khôffar ng biếugnj t bao nhiêjtfk u màkntl kểcmhe . Mộqozx t sốqmqy đgxls ãhodh trởuzfl vềnhcg quêjtfk quánaji n, mộqozx t sốqmqy đgxls ãhodh đgxls i đgxls ầxlww u thai. Mộqozx t sốqmqy vìeuop quánaji uấxgdt t ứjnyi c khôffar ng siêjtfk u thoánaji t đgxls ưvejl ợffit c, vẫokcs n chậgjhz p chờeaqq n đgxls i lạwwtn i trêjtfk n đgxls ấxgdt t nưvejl ớhger c ta. Hai ngàkntl i bèizdt n chiêjtfk u hồozpf n họokcs vềnhcg chùnyyn a Sùnyyn ng-khánaji nh Bánaji o-thiêjtfk n đgxls ểcmhe làkntl m chay giảvniy i oan cho họokcs . Khốqmqy n thay, cógjhz mộqozx t sốqmqy khôffar ng tuâbwus n, cứjnyi vơwhls vẩmehm n chờeaqq quâbwus n Tốqmqy ng đgxls ếugnj n Thăcmhe ng-long làkntl trợffit giúwwtn p. Cánaji c ngàkntl i đgxls àkntl nh thu tấxgdt t cảvniy hồozpf n phánaji ch họokcs vàkntl o chuôffar ng Ngâbwus n-thiêjtfk n rồozpf i dùnyyn ng thuyềnhcg n chởuzfl vềnhcg chùnyyn a Chùnyyn a-thánaji nh. Trong khi đgxls i đgxls ưvejl ờeaqq ng, cógjhz khôffar ng biếugnj t bao nhiêjtfk u oan hồozpf n tửlhmw sĩedzk Trung-quốqmqy c trầxlww m dưvejl ớhger i đgxls ánaji y sôffar ng, khôffar ng sao lêjtfk n đgxls ưvejl ợffit c. Chúwwtn ng làkntl m sógjhz ng làkntl m giógjhz giúwwtn p quâbwus n Tốqmqy ng. Vìeuop vậgjhz y, hai ngàkntl i đgxls àkntl nh tùnyyn ng quyềnhcg n thu hếugnj t hồozpf n chúwwtn ng vàkntl o trong chuôffar ng, rồozpf i néoaza m xuốqmqy ng sôffar ng Lụmehm c-đgxls ầxlww u.
Chang-Lan ngơwhls ngánaji c:
– Họokcs làkntl oan hồozpf n tửlhmw sĩedzk trậgjhz n nàkntl o vậgjhz y?
– Họokcs chếugnj t trong trậgjhz n đgxls ánaji nh biểcmhe n Đcmhe ôffar ng giữqcbf a côffar ng chúwwtn a Gia-Hưvejl ng Trầxlww n Quốqmqy c vớhger i Nam-an hầxlww u Đcmhe oàkntl n Chíxlww , trậgjhz n Lãhodh ng-bạwwtn c, hai trậgjhz n Bạwwtn ch-đgxls ằqsak ng, mớhger i đgxls âbwus y trậgjhz n đgxls ánaji nh Khâbwus m, Liêjtfk m.
Phưvejl ơwhls ng-Quỳwgft nh àkntl lêjtfk n:
– Mấxgdt y hôffar m trưvejl ớhger c, muộqozx i nghe đgxls ồozpf n hai ngàkntl i đgxls em chuôffar ng vềnhcg treo trêjtfk n gánaji c chuôffar ng. Sau gánaji c chuôffar ng sụmehm t lởuzfl , làkntl m chuôffar ng chìeuop m xuốqmqy ng sôffar ng Lụmehm c-đgxls ầxlww u. Muộqozx i lấxgdt y làkntl m lạwwtn , làkntl từipzu chùnyyn a, tớhger i bờeaqq sôffar ng Lụmehm c-đgxls ầxlww u khánaji xa, đgxls âbwus u cógjhz truyệibnu n gánaji c chuôffar ng sụmehm t lởuzfl . Thìeuop ra thếugnj .
Ghi chúwwtn ,
Nhiềnhcg u thuyếugnj t nógjhz i rằqsak ng Nam-thiêjtfk n tứjnyi khíxlww làkntl :
– Tưvejl ợffit ng phậgjhz t Quỳwgft nh-lâbwus m,
– Đcmhe ỉtnad nh thánaji p Bánaji o-thiêjtfk n,
– Vạwwtn c Phổuzfl -minh,
– Chuôffar ng Quy-đgxls iềnhcg n, thựlwgf c lầxlww m lớhger n.
Vìeuop chuôffar ng Quy-đgxls iềnhcg n khôffar ng do ngàkntl i Minh-Khôffar ng, Đcmhe ạwwtn o-Hạwwtn nh đgxls úwwtn c.
Chùnyyn a Chúwwtn c-thánaji nh còjruj n gọokcs i làkntl chùnyyn a Phảvniy -lạwwtn i. Đcmhe âbwus y làkntl mộqozx t trong nhữqcbf ng ngôffar i chùnyyn a danh tiếugnj ng trong Thiềnhcg n-sửlhmw Việibnu t-Nam. Chùnyyn a ởuzfl trêjtfk n núwwtn i xãhodh Phảvniy -lạwwtn i, huyệibnu n Quếugnj -dưvejl ơwhls ng, tỉtnad nh Bắwhls c-ninh. Nay làkntl huyệibnu n Quếugnj -võizdt , tỉtnad nh Hàkntl -Bắwhls c. Chùnyyn a đgxls ưvejl ợffit c xâbwus y vàkntl o niêjtfk n hiệibnu u Thuậgjhz n-Thiêjtfk n thứjnyi mưvejl ờeaqq i tánaji m (1027) đgxls ờeaqq i vua Lýesbm Thánaji i-tổuzfl . Chíxlww nh sưvejl Minh-Khôffar ng, Châbwus n-Khôffar ng đgxls ãhodh tu ởuzfl đgxls âbwus y. Sau nàkntl y, vua Trầxlww n Nhâbwus n-tôffar ng đgxls i tu cũhodh ng cógjhz lầxlww n đgxls ếugnj n đgxls âbwus y giảvniy ng kinh.
Vịecvk đgxls ạwwtn i thầxlww n cuốqmqy i đgxls ờeaqq i Trầxlww n làkntl Nguyễvzvg n Sưvejl ởuzfl ng qua đgxls âbwus y cảvniy m tánaji c mộqozx t bàkntl i thơwhls nhan đgxls ềnhcg :
Đcmhe ềnhcg Phảvniy -lạwwtn i sơwhls n tựlwgf
Thếugnj ánaji p ngao đgxls ầxlww u, thốqmqy ng bánaji ch man,
Chửlhmw ba côffar đgxls iểcmhe u tịecvk ch dưvejl ơwhls ng gian.
Giang bàkntl n lãhodh o tưvejl ớhger ng luậgjhz n binh đgxls ịecvk a,
Vâbwus n ủbnlp ng tiêjtfk n hoàkntl ng tránaji ch tíxlww ch san.
Tuếugnj nguyệibnu t xâbwus m xâbwus m phong bánaji n lạwwtn c,
Thủbnlp y thiêjtfk n mạwwtn c mạwwtn c đgxls iểcmhe u song hoàkntl n.
Thắwhls ng du phủbnlp ngưvejl ỡozpf ng thàkntl nh trầxlww n tíxlww ch,
Liêjtfk u vịecvk bằqsak ng cao phánaji lữqcbf nhan.
Huệibnu -chi Phạwwtn m Túwwtn -Châbwus u dịecvk ch nhưvejl sau:
Thếugnj đgxls èizdt cánaji dữqcbf cắwhls n trăcmhe m nơwhls i,
Sógjhz ng bãhodh i, chiềnhcg u buôffar ng cánaji nh nhạwwtn n côffar i.
Vua dựlwgf ng gậgjhz y thiềnhcg n, non khógjhz i phủbnlp ,
Tưvejl ớhger ng bàkntl n chiếugnj n sựlwgf , bãhodh i sôffar ng bồozpf i.
Lánaji phong rụmehm ng nửlhmw a, năcmhe m theo thánaji ng,
Chim chógjhz c vềnhcg đgxls ôffar i, nưvejl ớhger c lẫokcs n trờeaqq i.
Chớhger p mắwhls t cuộqozx c chơwhls i thàkntl nh dấxgdt u cũhodh ,
Lêjtfk n cao, lữqcbf khánaji ch hãhodh y tưvejl ơwhls i cưvejl ờeaqq i.
Còjruj n rấxgdt t nhiềnhcg u danh sĩedzk làkntl m thơwhls ca tụmehm ng cảvniy nh chùnyyn a Chúwwtn c-thánaji nh, chéoaza p hếugnj t vàkntl o đgxls âbwus y, e dàkntl i giòjruj ng quánaji .
Đcmhe ộqozx c giảvniy muốqmqy n thâbwus m cứjnyi u thêjtfk m vềnhcg chùnyyn a Chúwwtn c-thánaji nh, xin đgxls ọokcs c thêjtfk m cánaji c sánaji ch:
Trung-quốqmqy c:
– Quánaji ch-thịecvk Nam chinh,
– Triệibnu u-thịecvk chinh tiễvzvg u Giao-chỉtnad kýesbm ,
– Giao-chỉtnad linh thầxlww n kỷbnlp sựlwgf .
Việibnu t-Nam:
– Toàkntl n Việibnu t thi lụmehm c,
– Lãhodh -Đcmhe ưvejl ờeaqq ng di cảvniy o,
– Hoàkntl ng Việibnu t thi tuyểcmhe n,
– Nam Việibnu t đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– Hoàkntl ng Việibnu t đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– Thiềnhcg n-uyểcmhe n tậgjhz p anh,
– Đcmhe ạwwtn i-Nam nhấxgdt t thốqmqy ng chíxlww ,
– Bắwhls c thàkntl nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww ,
– Bắwhls c-ninh tựlwgf miếugnj u bi văcmhe n,
– Bắwhls c-ninh toàkntl n tỉtnad nh đgxls ịecvk a dưvejl ,
– Đcmhe ồozpf ng-Khánaji nh đgxls ịecvk a dưvejl chíxlww lưvejl ợffit c,
– Nam sửlhmw lưvejl ợffit c biêjtfk n.
– Xin nhị
Đ
– Vư
Cao nhấ
– Trong Thiê
Ngà
– Thờ
Minh-uy đ
– Bạ
– Con hỏ
Tiế
– Sao là
Quá
– Con hiể
– Con thử
– Khi sao ở
– Thế
– Thế
– Giả
Nó
– Đ
Ngà
– Vừ
Nghe hậ
Đ
– Bầ
Ngà
– Ba mư
Đ
– Khi đ
Nghe Phụ
Từ
– Ta đ
Thấ
– Nguyê
Ngà
– Cá
Tâ
– Bạ
Đ
– Thô
Ghi chú
Thuậ
Tư
Sang đ
Sau khi hế
Đ
Khi vua Gia-long chiế
Khi phụ
Nă
1. Về
2. Về
3. Phả
4. Phả
5. Đ
Sá
Khi mớ
Sau khi nghiê
Thờ
Tuy nhiê
Trở
Cô
– Hồ
Minh-Khô
– Phư
Rồ
– Diệ
Minh-Khô
– Thô
Ghi chú
Đ
Vua Lý
Thờ
Tậ
Có
Chữ
Triề
Đ
Hầ
1. Chù
Hay cò
Tà
Xin xem phầ
2. Chù
Trư
Tà
– Thă
– Hoà
– Đ
– Bắ
– Hà
– Bắ
– La-thà
Chù
3. Nguyễ
Đ
Tà
– Đ
– Ninh-bì
– Ninh-bì
– Bắ
– Đ
4. Quố
Toạ
Tà
– Thiề
– Nam ô
– Việ
– Lĩ
– Thiê
5. Hà
Ở
Tà
– Hả
6. Lạ
Ở
Tà
– Thiề
– An-Nam chí
– Lê
– Ngự
– Đ
7. Thầ
Cò
Chù
Tà
– Thá
– Nam-đ
– Hà
Chù
8. Diê
Cò
Tà
– Thiề
– Thá
– Lĩ
9. Khô
Tọ
Tà
– Thanh-hó
– Đ
– Đ
10. Dư
Tọ
Tà
– Bắ
– Kim-vă
– Toà
– Dư
11. Bả
Ở
Tà
– Bắ
12. Bố
Ở
13. Chiê
Cò
Tà
– Thiề
– Hoà
– An-lã
– Hà
– Ngoạ
– Bắ
– Thă
– Đ
– Hoà
– La-thà
– Bắ
Chiê
14. Minh-Khô
Ở
Tà
– Đ
– Đ
– Bắ
– Đ
15. Đ
Ở
Tà
– Đ
– Đ
– Bắ
– Bắ
– Đ
– Đ
16. Thiê
Cò
Đ
Tà
– Đ
– Sơ
– Hoà
– Bắ
– Đ
– Đ
Thiê
Đ
– Trư
Lậ
– Thế
Mai Cầ
– Trư
Mặ
Đ
– Xin liệ
Khấ
– Gọ
Ư
– Trong hộ
Thế
– Mở
Chư
– Đ
Chư
Linh-Nhâ
– Chị
Hai tư
– Chú
Linh-Nhâ
– Hai em xò
Hai tư
– Hồ
Thư
– Tô
Trong phò
– Mộ
Ô
– Tổ
Ô
– Kế
Cá
– Hai là
Cô
– Đ
Chư
– Ba là
Trung-Thà
– Bố
– Nă
Quá
– Đ
Mọ
– Quan Thá
Buổ
Tế
Như
Dâ
Ngay đ
« Hai đ
Dâ
Tạ
Từ
Lú
Thế
Tuy ẩ
– Sư
– Tấ
Đ
– Sư
Viê
Sau khi tư
– Mộ
– Hai là
Hô
Thầ
« Thầ
Nă
Ghi chú
Chù
Trấ
Khuy nhiê
Sơ
Kim cổ
Phong bã
Tinh di đ
Ngã
Quả
Đ
Trấ
Hiê
Non sô
Kim cổ
Thỉ
Đ
Tớ
Chiế
Nă
Nă
Đ
Đ
Tứ
Cả
Thă
Thê
Vậ
Tố
Gió
Trong khi ngoạ
Bì
Đ
Mâ
Non nhâ
Mở
Song cử
Thắ
So trong tỉ
Đ
Hồ
Đ
Trung-quố
– Quá
– Triệ
Việ
– Việ
– Đ
– Khâ
– Đ
– Hoà
– Bắ
– Thă
– Hà
– Hà
– Đ
– Hoà
– Khâ
– Ngự
– Toà
– Tang thư
– Long-biê
Thầ
Sư
« Bả
Chang-Lan hỏ
– Sư
Chang-Lan nó
– Sư
– Dạ
– Sư
Hoà
– Phả
– Đ
Nú
– Chù
Ghi chú
Chù
Khi giặ
Và
Đ
Đ
Trung-quố
– Quá
– Triệ
– Nam-hả
Việ
– Lụ
– Kiế
– Lị
– Hoà
– Thoá
– Đ
– Đ
– Bắ
– Việ
– Đ
Chang-Lan hỏ
– Sư
Thầ
– Thầ
Ghi chú
Chù
Đ
Đ
Niê
Niê
Sau khi vua Trầ
Đ
Huâ
Thủ
Lã
Đ
Đ
Đ
Hư
Nhẹ
Đ
Mộ
Nă
Tiế
Loạ
Nhà
Bi vă
Phậ
Phá
Thổ
Liê
Thứ
Ngô
Sau loạ
Hoa đ
Vă
Mắ
Cõ
Ngư
Nã
Mớ
Hiệ
Thá
Đ
Trung-quố
– Quá
– Triệ
– Giao-chỉ
Việ
– Đ
– Hoà
– Đ
Thá
– Nam-đ
– Phư
– Tồ
– Đ
– Đ
– Toà
Chù
Thầ
Chang-Lan nghe Viê
– Em nghe nó
Sư
– Sư
Chang-Lan lạ
– Sư
Viê
– Sư
Phư
– Như
– Đ
Ghi chú
Thă
Thuyế
Phư
– Vậ
– Khá
Thấ
– Sư
– Có
– Ngyê
Chang-Lan ngơ
– Họ
– Họ
Phư
– Mấ
Ghi chú
Nhiề
– Tư
– Đ
– Vạ
– Chuô
Vì
Chù
Vị
Đ
Thế
Chử
Giang bà
Vâ
Tuế
Thủ
Thắ
Liê
Huệ
Thế
Só
Vua dự
Tư
Lá
Chim chó
Chớ
Lê
Cò
Đ
Trung-quố
– Quá
– Triệ
– Giao-chỉ
Việ
– Toà
– Lã
– Hoà
– Nam Việ
– Hoà
– Thiề
– Đ
– Bắ
– Bắ
– Bắ
– Đ
– Nam sử
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
