Ngàhiua y Đvkgz inh-Tỵbazs , mùxkph a hạaetm , thácyjp ng sácyjp u, niêonlj n hiệmhkp u Thầblif n-vũdtwv nguyêonlj n niêonlj n (Dưgove ơonlj ng-lịblif ch 13-7-1069), khắgmrk p đvlla ếnymv đvlla ôtacb Thăudni ng-long nhưgove muốmgmc n rung chuyểdprc n lêonlj n, vìtrjb dâdtwv n chúdkxm ng cácyjp c nơonlj i kéaetm o vềuibj đvlla ểdprc dựeoqx cuộdtwv c đvlla ógzni n tiếnymv p hoàhiua ng-đvlla ếnymv cùxkph ng hùxkph ng sưgove chinh phạaetm t Chiêonlj m-thàhiua nh hồnymv i loan.
Cuộdtwv c đvlla ógzni n tiếnymv p chia làhiua m hai buổhdiz i. Buổhdiz i thứqpul nhấvioc t, hôtacb m nay, đvlla ógzni n đvlla oàhiua n bộdtwv binh, kịblif binh đvlla i bằxvxj ng đvlla ưgove ờhpdu ng bộdtwv từmhkp Chiêonlj m vềuibj nưgove ớegcj c qua Nghệmhkp -an, Thanh-hógzni a, Trưgove ờhpdu ng-yêonlj n, Thiêonlj n-trưgove ờhpdu ng rồnymv i vàhiua o cửhgkt a Nam thàhiua nh Thăudni ng-long. Đvkgz oàhiua n nàhiua y do Trung-thàhiua nh vưgove ơonlj ng, vưgove ơonlj ng phi Nguyễxlnc n-thịblif Trinh-Dung dẫegcj n đvlla ầblif u. Kếnymv tiếnymv p đvlla ếnymv n tưgove ớegcj ng Dưgove -Phi, Bùxkph i-hoàhiua ng-Quan vớegcj i Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng, Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t. Phísgya a sau làhiua cácyjp c hiệmhkp u Thiêonlj n-tửhgkt binh, đvlla ộdtwv i binh sógzni i, hổhdiz , bácyjp o, tưgove ợegcj ng, hầblif u.
Đvkgz oàhiua n thứqpul nhìtrjb vềuibj bằxvxj ng đvlla ưgove ờhpdu ng thủrscw y, sẽkjxj tớegcj i bếnymv n Tiềuibj m-long vàhiua o ngàhiua y Tâdtwv n-Dậgulm u (Dưgove ơonlj ng-lịblif ch 17-7-1069) đvlla ứqpul c vua cùxkph ng nguyêonlj n soácyjp i Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t, quâdtwv n sưgove Tôtacb n Đvkgz ảsodn n đvlla i trong đvlla oàhiua n nàhiua y.
Trong khi hùxkph ng sưgove Nam chinh, tin tứqpul c đvlla ưgove ợegcj c gửhgkt i vềuibj rấvioc t đvlla ầblif y đvlla ủrscw . Tin tứqpul c đvlla ógzni , Ỷvioc -Lan thầblif n phi sai loan bácyjp o cho cácyjp c thầblif y đvlla ồnymv . Cácyjp c thầblif y đvlla ồnymv trêonlj n toàhiua n quốmgmc c, tốmgmc i tốmgmc i ngồnymv i kểdprc chuyệmhkp n cho dâdtwv n chúdkxm ng nghe. Nêonlj n diễxlnc n tiếnymv n cácyjp c trậgulm n đvlla ácyjp nh, cùxkph ng hàhiua nh trạaetm ng củrscw a chưgove tưgove ớegcj ng, dâdtwv n chúdkxm ng đvlla ềuibj u biếnymv t hếnymv t.
Cuộdtwv c đvlla ógzni n tiếnymv p hùxkph ng sưgove chiếnymv n thắgmrk ng trởtrjb vềuibj đvlla ưgove ợegcj c làhiua ng xãlkdp bácyjp o cho dâdtwv n chúdkxm ng rõaetm trưgove ớegcj c hơonlj n mưgove ờhpdu i ngàhiua y. Dâdtwv n chúdkxm ng từmhkp cácyjp c làhiua ng, cácyjp c xãlkdp tảsodn i gạaetm o, hoa quảsodn , gàhiua vịblif t, tôtacb m cácyjp , lợegcj n... vềuibj Thăudni ng-long đvlla ểdprc khao quâdtwv n. Hógzni a cho nêonlj n bữsodn a tiệmhkp c mừmhkp ng chiếnymv n thắgmrk ng thựeoqx c lớegcj n chưgove a từmhkp ng thấvioc y.
Dâdtwv n chúdkxm ng đvlla ứqpul ng hai bêonlj n đvlla ưgove ờhpdu ng đvlla ốmgmc t hưgove ơonlj ng đvlla ógzni n Trung-Thàhiua nh vưgove ơonlj ng vớegcj i vưgove ơonlj ng phi. Họkjxj đvlla ãlkdp đvlla ưgove ợegcj c biếnymv t hiệmhkp n Tísgya n-Nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng vớegcj i vưgove ơonlj ng phi Lêonlj Ngọkjxj c-Nam phảsodn i ởtrjb lạaetm i trấvioc n thủrscw vùxkph ng đvlla ấvioc t mớegcj i chiếnymv m củrscw a Chiêonlj m từmhkp Nam-giớegcj i đvlla ếnymv n Hảsodn i-vâdtwv n, bao gồnymv m Bốmgmc -chísgya nh, Ma-linh, nêonlj n khôtacb ng thấvioc y vưgove ơonlj ng vớegcj i vưgove ơonlj ng phi trong đvlla oàhiua n hùxkph ng sưgove , họkjxj khôtacb ng ngạaetm c nhiêonlj n.
Dâdtwv n chúdkxm ng thìtrjb thầblif m, chỉvlla chỏechc vàhiua o Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng, Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t màhiua bàhiua n tácyjp n: mớegcj i hôtacb m nàhiua o đvlla âdtwv y, bọkjxj n nàhiua y cògmkz n làhiua mưgove ờhpdu i hai đvlla ứqpul a trẻpkmn ăudni n xin ởtrjb Thăudni ng-long. May đvlla ưgove ợegcj c Quốmgmc c-phụtacb , Quốmgmc c-mẫegcj u nuôtacb i dạaetm y, màhiua trởtrjb thàhiua nh đvlla ạaetm i tưgove ớegcj ng, trong khi tuổhdiz i cògmkz n trẻpkmn . Cạaetm nh Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng làhiua mưgove ờhpdu i ngưgove ờhpdu i anh kếnymv t nghĩnhwd a vốmgmc n thuộdtwv c Tốmgmc ng, mang têonlj n Tuyếnymv t-sơonlj n thậgulm p anh. Họkjxj lạaetm i bàhiua n tácyjp n vềuibj bốmgmc n thiếnymv u nữsodn Kim-Loan, Kim-Liêonlj n, Ngọkjxj c-Liêonlj n, Ngọkjxj c-Hưgove ơonlj ng, màhiua họkjxj đvlla ãlkdp nghe tin từmhkp mặvqif t trậgulm n gửhgkt i vềuibj . Cácyjp c bàhiua , cácyjp c côtacb chen nhau đvlla ểdprc xem dung nhan bốmgmc n côtacb , ai cũdtwv ng tấvioc m tắgmrk c khen làhiua xinh đvlla ẹitsv p.
Ỷvioc -Lan thầblif n phi, tểdprc -tưgove ớegcj ng Lýiypt Đvkgz ạaetm o-Thàhiua nh dẫegcj n quầblif n thầblif n ra cửhgkt a Nam đvlla ógzni n đvlla oàhiua n hùxkph ng-sưgove , rồnymv i cùxkph ng vàhiua o thàhiua nh. Đvkgz ộdtwv i nhạaetm c hơonlj n ba trăudni m ngưgove ờhpdu i củrscw a Hoàhiua ng-cung đvlla ưgove ợegcj c dàhiua n hai bêonlj n đvlla ưgove ờhpdu ng, tấvioc u bảsodn n « Đvkgz ộdtwv ng-đvlla ìtrjb nh ca ». Đvkgz ộdtwv i hùxkph ng sưgove đvlla i qua khu nàhiua o, thìtrjb khu đvlla ógzni đvlla ốmgmc t phácyjp o, dâdtwv n chúdkxm ng reo mừmhkp ng.
Tốmgmc i hôtacb m đvlla ógzni bầblif u trờhpdu i Thăudni ng-long rựeoqx c lêonlj n ácyjp nh sácyjp ng bởtrjb i phácyjp o thăudni ng thiêonlj n. Tưgove ớegcj ng-sĩnhwd , binh-lísgya nh đvlla ưgove ợegcj c thảsodn cho dạaetm o chơonlj i đvlla ếnymv đvlla ôtacb . Khắgmrk p ba mưgove ơonlj i sácyjp u phốmgmc phưgove ờhpdu ng, mưgove ờhpdu i ba trạaetm i, chỗqtth nàhiua o cũdtwv ng cógzni đvlla oàhiua n hácyjp t diễxlnc n tuồnymv ng, đvlla oàhiua n ảsodn o thuậgulm t làhiua m trògmkz . Cácyjp c cao lâdtwv u tửhgkt u quácyjp n đvlla ềuibj u mởtrjb rộdtwv ng cửhgkt a. Nếnymv u thựeoqx c khácyjp ch làhiua binh tưgove ớegcj ng tùxkph ng chinh trởtrjb vềuibj thìtrjb đvlla ưgove ợegcj c bớegcj t mộdtwv t nửhgkt a tiềuibj n. Nhưgove ng đvlla a sốmgmc nhàhiua hàhiua ng đvlla ềuibj u đvlla ãlkdp i khôtacb ng.
Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng, Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t dẫegcj n bốmgmc n côtacb bạaetm n gácyjp i vàhiua o Hoàhiua ng-thàhiua nh bácyjp i kiếnymv n Quốmgmc c-phụtacb , Quốmgmc c-mẫegcj u rồnymv i sang cung Ỷvioc -Lan bácyjp i kiếnymv n Thầblif n-phi. Hôtacb m nay Thầblif n-phi dùxkph ng lễxlnc bìtrjb nh dâdtwv n tiếnymv p mưgove ờhpdu i hai tưgove ớegcj ng. Phi mặvqif c chiếnymv c quầblif n nácyjp i, chiếnymv c ácyjp o cácyjp nh lụtacb a hoa càhiua , thâdtwv n ra cửhgkt a cung đvlla ógzni n mưgove ờhpdu i hai cậgulm u em.
An ngôtacb i chủrscw khácyjp ch, Phi hỏechc i:
– Chịblif ra cửhgkt a cung đvlla ógzni n cácyjp c em nhưgove vậgulm y, cácyjp c em đvlla ãlkdp thấvioc y vinh dựeoqx chưgove a?
– Chưgove a!
Phạaetm m Dậgulm t đvlla ácyjp p: Nhưgove vậgulm y cũdtwv ng chưgove a đvlla ủrscw .
Phi kinh ngạaetm c:
– Thếnymv phảsodn i làhiua m sao cácyjp c em mớegcj i vui lògmkz ng?
– Nưgove ớegcj c mìtrjb nh cógzni mộdtwv t cácyjp i vạaetm , vàhiua mộdtwv t cácyjp i ácyjp ch.
Đvkgz inh Hoàhiua ng-Nghi đvlla ácyjp p (Từmhkp khi biếnymv t mìtrjb nh làhiua con tểdprc -tưgove ớegcj ng Đvkgz inh Nho-Quan triềuibj u Đvkgz ạaetm i-Nam, Hoàhiua ng-Nghi lấvioc y trởtrjb lạaetm i họkjxj Đvkgz inh): cácyjp i vạaetm làhiua Chiêonlj m-thàhiua nh phưgove ơonlj ng Nam luôtacb n quấvioc y nhiễxlnc u. Cácyjp i ácyjp ch làhiua phưgove ơonlj ng Bắgmrk c luôtacb n đvlla e dọkjxj a. Nay ta mớegcj i đvlla ậgulm p vỡblif đvlla ưgove ợegcj c cácyjp i vạaetm , thìtrjb đvlla ãlkdp tựeoqx mãlkdp n sao đvlla ưgove ợegcj c? Đvkgz ãlkdp vinh dựeoqx sao đvlla ưgove ợegcj c nhỉvlla ? Chúdkxm ng em chỉvlla vui lògmkz ng, khi khuôtacb ng phògmkz chịblif vớegcj i đvlla ứqpul c vua gỡblif đvlla ưgove ợegcj c cácyjp i ácyjp ch phưgove ơonlj ng Bắgmrk c, thìtrjb bấvioc y giờhpdu chịblif cógzni bắgmrk t bọkjxj n em quỳyqtl gốmgmc i, bògmkz ra nhưgove trâdtwv u, nhưgove lợegcj n; bọkjxj n em cũdtwv ng vinh dựeoqx . Chứqpul bâdtwv y giờhpdu mớegcj i lậgulm p đvlla ưgove ợegcj c chúdkxm t ísgya t côtacb ng lao, màhiua đvlla ãlkdp tựeoqx mãlkdp n thìtrjb chúdkxm ng em chẳpzwh ng đvlla ácyjp ng làhiua m em chịblif .
Ỷvioc -Lan nởtrjb nụtacb cưgove ờhpdu i tưgove ơonlj i:
– Cácyjp c em thựeoqx c xứqpul ng đvlla ácyjp ng làhiua con chácyjp u thácyjp nh Giógzni ng. Nàhiua o bâdtwv y giờhpdu cácyjp c em cùxkph ng ăudni n cơonlj m vớegcj i chịblif . Chịblif tuy ởtrjb nhàhiua , nhưgove ng cũdtwv ng nhậgulm n đvlla ưgove ợegcj c diễxlnc n tiếnymv n cácyjp c trậgulm n đvlla ácyjp nh. Song đvlla ấvioc y làhiua đvlla ạaetm i cưgove ơonlj ng, bâdtwv y giờhpdu chịblif muốmgmc n biếnymv t chi tiếnymv t. Nàhiua o cácyjp c em vừmhkp a ăudni n vừmhkp a kểdprc chuyệmhkp n cho chịblif nghe nàhiua o.
Đvkgz ácyjp m trẻpkmn thay nhau thuậgulm t từmhkp đvlla ầblif u đvlla ếnymv n cuốmgmc i cuộdtwv c chiếnymv n. Phảsodn i tớegcj i hếnymv t canh ba mớegcj i xong. Ỷvioc -Lan bảsodn o Hoàhiua ng-Nghi:
– Hôtacb m qua, chịblif mớegcj i nhậgulm n đvlla ưgove ợegcj c biểdprc u củrscw a Tísgya n-Nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng gửhgkt i vềuibj xin âdtwv n xácyjp cho thâdtwv n phụtacb Nang Chang Lan. Chịblif đvlla ợegcj i hoàhiua ng thưgove ợegcj ng hồnymv i loan, rồnymv i sẽkjxj xin phêonlj chuẩmhkp n âdtwv n xácyjp . Nếnymv u nhưgove vìtrjb lẽkjxj ôtacb ng ta ácyjp c quácyjp , thìtrjb chỉvlla mìtrjb nh ôtacb ng ta bịblif xửhgkt tửhgkt thôtacb i. Cògmkz n toàhiua n gia sẽkjxj đvlla ưgove ợegcj c tha ra. Bấvioc y giờhpdu em vớegcj i nàhiua ng sẽkjxj đvlla oàhiua n tụtacb , chịblif đvlla ứqpul ng ra làhiua m lễxlnc cưgove ớegcj i cho em.
Nghe nógzni i đvlla ếnymv n Chang Lan, Hoàhiua ng-Nghi cảsodn m thấvioc y chácyjp n nảsodn n cùxkph ng cựeoqx c. Nógzni thuậgulm t lạaetm i nhữsodn ng đvlla iềuibj u mắgmrk t thấvioc y tai nghe vềuibj nàhiua ng cho Ỷvioc -Lan nghe. Ỷvioc -Lan ngớegcj ngưgove ờhpdu i ra:
– Sao lạaetm i cógzni sựeoqx lạaetm thếnymv nhỉvlla ? Mớegcj i thácyjp ng trưgove ớegcj c, khi thưgove ợegcj ng biểdprc u vềuibj triềuibj u, Tísgya n-Nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng cògmkz n nhắgmrk c rằxvxj ng Chang-Lan luôtacb n khógzni c xin chếnymv t thay cho cha, thìtrjb làhiua m sao côtacb ấvioc y cógzni thểdprc đvlla i cùxkph ng Trầblif n Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n? Cògmkz n biểdprc u xin âdtwv n xácyjp mớegcj i đvlla âdtwv y, Tísgya n-Nghiãlkdp vưgove ơonlj ng cũdtwv ng nhắgmrk c rằxvxj ng: thâdtwv n phụtacb Chang-Lan xin dâdtwv ng con gácyjp i cho Nghi đvlla ệmhkp , đvlla ểdprc chuộdtwv c phầblif n nàhiua o tộdtwv i lỗqtth i. Nhưgove vậgulm y thìtrjb Lan đvlla ang ởtrjb trong ngụtacb c, chứqpul cógzni đvlla âdtwv u theo Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n vàhiua o Đvkgz ồnymv -bàhiua n?
Lậgulm p tứqpul c cảsodn mưgove ờhpdu i hai trẻpkmn , bốmgmc n côtacb Việmhkp t-kiềuibj u cùxkph ng khẳpzwh ng đvlla ịblif nh chísgya nh mắgmrk t thấvioc y Chang-Lan hầblif u hạaetm Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n, cùxkph ng vêonlj nh vácyjp o tácyjp c oai, tácyjp c quácyjp i vớegcj i giácyjp o chúdkxm ng.
Ỷvioc -Lan cau màhiua y suy nghĩnhwd :
– Chịblif biếnymv t tin ai đvlla âdtwv y? Tin Tísgya n-Nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng hay cácyjp c em? Đvkgz ưgove ợegcj c, ngay ngàhiua y mai chịblif sai chim ưgove ng đvlla em chỉvlla dụtacb vàhiua o cho Tísgya n-Nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng, đvlla ểdprc vưgove ơonlj ng giảsodn i cảsodn nhàhiua Chang-Lan ra Thăudni ng-long, thìtrjb sựeoqx sẽkjxj rõaetm nhưgove ban ngàhiua y. Hay cógzni hai Chang-Lan khácyjp c nhau?
Bốmgmc n hôtacb m sau.
Suốmgmc t mộdtwv t giảsodn i sôtacb ng Hồnymv ng, từmhkp bếnymv n Tiềuibj m-long trởtrjb vềuibj Nam, dàhiua i hơonlj n mưgove ờhpdu i dậgulm m, hai bêonlj n sôtacb ng, nhữsodn ng con thuyềuibj n buôtacb n, thuyềuibj n chuyêonlj n chởtrjb , thuyềuibj n tưgove gia xếnymv p hàhiua ng đvlla ậgulm u thàhiua nh hai bứqpul c tưgove ờhpdu ng nốmgmc i liềuibj n nhau. Trêonlj n thuyềuibj n, cờhpdu ngũdtwv -hàhiua nh bay phấvioc t phớegcj i. Cácyjp c chủrscw thuyềuibj n vốmgmc n làhiua con buôtacb n, nhâdtwv n dịblif p nàhiua y họkjxj bácyjp n chỗqtth ngồnymv i đvlla ểdprc «xem vua ta». Dâdtwv n chúdkxm ng phảsodn i khógzni nhọkjxj c lắgmrk m mớegcj i mua đvlla ưgove ợegcj c mộdtwv t chỗqtth ngồnymv i trêonlj n thuyềuibj n. Cògmkz n lạaetm i thìtrjb phảsodn i đvlla ứqpul ng trêonlj n bờhpdu .
Ngay từmhkp sácyjp ng sớegcj m, giàhiua trẻpkmn , lớegcj n béaetm cơonlj m nắgmrk m, bácyjp nh dàhiua y, bácyjp nh chưgove ng lằxvxj n lưgove ng mang theo cho bữsodn a ăudni n trưgove a. Họkjxj đvlla ógzni n chu-sưgove củrscw a hoàhiua ng-đvlla ếnymv khảsodn i hoàhiua n trởtrjb vềuibj . Cứqpul mỗqtth i quãlkdp ng sôtacb ng, lạaetm i bầblif y hưgove ơonlj ng ácyjp n, chứqpul c sắgmrk c trong làhiua ng khăudni n ácyjp o chỉvlla nh tềuibj đvlla ốmgmc t hưgove ơonlj ng đvlla ứqpul ng chờhpdu .
Trêonlj n bờhpdu , từmhkp bếnymv n Tiềuibj m-long vàhiua o thàhiua nh, hai bêonlj n đvlla ưgove ờhpdu ng, chỗqtth nàhiua o cũdtwv ng hưgove ơonlj ng ácyjp n, ngưgove ờhpdu i ngưgove ờhpdu i đvlla ứqpul ng hai bêonlj n đvlla ưgove ờhpdu ng đvlla ểdprc đvlla ưgove ợegcj c thấvioc y nhàhiua vua.
Khoảsodn ng giờhpdu Thìtrjb n, mộdtwv t đvlla ộdtwv i nữsodn binh giácyjp p bạaetm c sácyjp ng ngờhpdu i, do côtacb ng chúdkxm a Thiêonlj n-Ninh dẫegcj n đvlla ầblif u duyệmhkp t mộdtwv t lầblif n an ninh từmhkp Hoàhiua ng-thàhiua nh tớegcj i bếnymv n Tiềuibj m-long. Đvkgz ếnymv n giờhpdu Tỵbazs , ba tiếnymv ng phácyjp o nổhdiz vang, cổhdiz ng đvlla iệmhkp n Càhiua n-nguyêonlj n mởtrjb lớegcj n, mộdtwv t chiếnymv c xe tứqpul mãlkdp chởtrjb Ỷvioc -Lan thầblif n phi, thácyjp i-tửhgkt Càhiua n-Đvkgz ứqpul c, hoàhiua ng tửhgkt Chísgya -Nhâdtwv n từmhkp từmhkp rờhpdu i Hoàhiua ng-thàhiua nh. Khi xe tớegcj i cửhgkt a thàhiua nh, thìtrjb lạaetm i cógzni hai đvlla ộdtwv i giácyjp p sĩnhwd theo hai bêonlj n xe hộdtwv tốmgmc ng. Dâdtwv n chúdkxm ng thấvioc y Ỷvioc -Lan thầblif n phi thìtrjb đvlla ồnymv ng cúdkxm i đvlla ầblif u vácyjp i lạaetm y. Xe đvlla ếnymv n bếnymv n Tiềuibj m-long, côtacb ng chúdkxm a Thiêonlj n-Ninh hưgove ớegcj ng dẫegcj n Thầblif n-phi, hai hoàhiua ng tửhgkt xuốmgmc ng con thuyềuibj n Chu-tưgove ớegcj c.
Đvkgz ếnymv n giờhpdu Ngọkjxj , từmhkp hạaetm lưgove u sôtacb ng Hồnymv ng, mộdtwv t đvlla àhiua n chim ưgove ng xếnymv p hàhiua ng mưgove ờhpdu i bay ngưgove ợegcj c trởtrjb vềuibj bếnymv n Tiềuibj m-long.
Thácyjp i-tửhgkt Càhiua n-Đvkgz ứqpul c tuy mớegcj i bốmgmc n tuổhdiz i, nhưgove ng đvlla ãlkdp tỏechc ra chữsodn ng chạaetm c. Tay thácyjp i tửhgkt chỉvlla lêonlj n trờhpdu i, hỏechc i Ỷvioc -Lan:
– Mẹitsv ơonlj i! Chim ưgove ng dẫegcj n đvlla ưgove ờhpdu ng kìtrjb a! Chắgmrk c phụtacb hoàhiua ng sắgmrk p tớegcj i rồnymv i phảsodn i khôtacb ng?
– Đvkgz údkxm ng vậgulm y.
Ỷvioc -Lan đvlla ácyjp p: Con ban chỉvlla cho cửhgkt âdtwv m nhạaetm c đvlla i.
Càhiua n-Đvkgz ứqpul c bưgove ớegcj c ra đvlla ầblif u thuyềuibj n cấvioc t tiếnymv ng:
– Đvkgz ốmgmc t phácyjp o lệmhkp nh.
Viêonlj n thácyjp i-giácyjp m đvlla ứqpul ng ởtrjb đvlla ầblif u thuyềuibj n Chu-tưgove ớegcj c đvlla ácyjp nh lửhgkt a châdtwv m vàhiua o chiếnymv c phácyjp o thăudni ng thiêonlj n rồnymv i tung lêonlj n trờhpdu i. Phácyjp o nổhdiz đvlla ùxkph ng mộdtwv t tiếnymv ng, ácyjp nh lửhgkt a tỏechc a ra hìtrjb nh mộdtwv t con rồnymv ng vàhiua ng. Lậgulm p tứqpul c cácyjp c đvlla ộdtwv i nhãlkdp nhạaetm c cùxkph ng cửhgkt bảsodn n « Long-hồnymv i ».
Thuyềuibj n Chu-tưgove ớegcj c nhổhdiz sàhiua o rờhpdu i bếnymv n xuôtacb i vềuibj Nam. Hai bêonlj n Chu-tưgove ớegcj c, cógzni mưgove ờhpdu i chiếnymv n thuyềuibj n, do nữsodn thủrscw y thủrscw ácyjp o hồnymv ng chègmkz o. Trêonlj n thuyềuibj n làhiua cácyjp c đvlla ộdtwv i âdtwv m nhạaetm c.
Từmhkp phísgya a hạaetm lưgove u, mộdtwv t chiếnymv n thuyềuibj n khổhdiz ng lồnymv dẫegcj n dầblif u, bêonlj n hôtacb ng cógzni chữsodn Đvkgz ộdtwv ng-đvlla ìtrjb nh. Dâdtwv n chúdkxm ng biếnymv t đvlla ógzni làhiua soácyjp i thuyềuibj n hạaetm m đvlla ộdtwv i Đvkgz ộdtwv ng-đvlla ìtrjb nh. Trêonlj n soácyjp i thuyềuibj n treo lácyjp cờhpdu cógzni hìtrjb nh con rồnymv ng lưgove ợegcj n vàhiua con chim âdtwv u đvlla ang bay, đvlla ógzni làhiua kỳyqtl kiệmhkp u củrscw a thủrscw y-quâdtwv n Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t. Đvkgz ứqpul ng trêonlj n đvlla àhiua i chỉvlla huy làhiua đvlla ôtacb -đvlla ốmgmc c Trầblif n-Lâdtwv m. Hai bêonlj n soácyjp i thuyềuibj n làhiua hai chiếnymv n thuyềuibj n xung kísgya ch loạaetm i trung. Đvkgz ứqpul ng trêonlj n đvlla àhiua i chỉvlla huy củrscw a hai chiếnymv n thuyềuibj n làhiua hổhdiz -uy thưgove ợegcj ng-tưgove ớegcj ng quâdtwv n Lýiypt Thưgove ờhpdu ng-Hiếnymv n, đvlla ịblif nh-viễxlnc n tưgove ớegcj ng quâdtwv n Nguyễxlnc n-Căudni n.
Phísgya a sau soácyjp i thuyềuibj n khoảsodn ng nửhgkt a dặvqif m làhiua thuyềuibj n Kim-phưgove ợegcj ng, nơonlj i an tọkjxj a củrscw a hoàhiua ng đvlla ếnymv cùxkph ng nguyêonlj n soácyjp i Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t, quâdtwv n sưgove Tôtacb n-Đvkgz ảsodn n Cẩmhkp m-Thi, đvlla ôtacb -đvlla ốmgmc c phògmkz -mãlkdp Hoàhiua ng-Kiệmhkp n, côtacb ng-chúdkxm a Đvkgz ộdtwv ng-Thiêonlj n.
Tiếnymv p theo làhiua cácyjp c chiếnymv n thuyềuibj n lớegcj n nhỏechc thuộdtwv c ba hạaetm m đvlla ộdtwv i Đvkgz ộdtwv ng-đvlla ìtrjb nh, Bạaetm ch-đvlla ằxvxj ng, Thầblif n-phùxkph , nốmgmc i nhau thàhiua nh mộdtwv t giâdtwv y dàhiua i.
Trêonlj n tấvioc t cácyjp c soácyjp i thuyềuibj n, chiếnymv n thuyềuibj n, binh tưgove ớegcj ng gưgove ơonlj m đvlla ao sácyjp ng ngờhpdu i, ngồnymv i ngay ngắgmrk n, đvlla ưgove a tay vẫegcj y dâdtwv n chúdkxm ng ởtrjb nhữsodn ng thuyềuibj n đvlla ậgulm u ven sôtacb ng, trêonlj n bờhpdu sôtacb ng.
Thuyềuibj n Chu-tưgove ớegcj c xuôtacb i giògmkz ng, khi gặvqif p thuyềuibj n Kim-Phưgove ợegcj ng, thìtrjb quay ngưgove ợegcj c đvlla ầblif u vềuibj Thăudni ng-long, rồnymv i kègmkz sácyjp t vàhiua o nhau. Ỷvioc -Lan thầblif n phi bồnymv ng thácyjp i-tửhgkt Càhiua n-Đvkgz ứqpul c, côtacb ng chúdkxm a Thiêonlj n-Ninh bồnymv ng hoàhiua ng-tửhgkt Chísgya -Nhâdtwv n, cùxkph ng nhảsodn y sang thuyềuibj n Kim-phưgove ợegcj ng.
Nhàhiua vua vẫegcj y tay cho Ỷvioc -Lan:
– Miễxlnc n lễxlnc .
Côtacb ng-chúdkxm a Thiêonlj n-Ninh hôtacb lớegcj n:
– Bácyjp i kiếnymv n phụtacb hoàhiua ng, thầblif n-vũdtwv bìtrjb nh phiêonlj n.
Ỷvioc -Lan đvlla ặvqif t Càhiua n-Đvkgz ứqpul c, Thiêonlj n-Ninh đvlla ặvqif t Chísgya -Nhâdtwv n xuốmgmc ng sàhiua n thuyềuibj n. Ba chịblif em cùxkph ng phủrscw phụtacb c hàhiua nh đvlla ạaetm i lễxlnc . Hai hoàhiua ng tửhgkt , mộdtwv t lêonlj n bốmgmc n, mộdtwv t lêonlj n ba, nhưgove ng cũdtwv ng đvlla ãlkdp đvlla ưgove ợegcj c họkjxj c đvlla ầblif y đvlla ủrscw lễxlnc nghi. Nhàhiua vua thảsodn n nhiêonlj n đvlla ểdprc cho ba con hàhiua nh đvlla ạaetm i lễxlnc .
Lễxlnc tấvioc t.
Nhàhiua vua đvlla ểdprc hai hoàhiua ng tửhgkt ngồnymv i lêonlj n hai đvlla ùxkph i. Ngàhiua i hôtacb n hai con, rồnymv i hỏechc i thầblif n-phi:
– Cógzni sựeoqx gìtrjb khẩmhkp n cấvioc p khôtacb ng?
– Tâdtwv u bệmhkp -hạaetm mọkjxj i sựeoqx tốmgmc t đvlla ẹitsv p.
Nhàhiua vua hỏechc i côtacb ng chúdkxm a Thiêonlj n-Ninh:
– Ninh nhi tógzni m lưgove ợegcj c tìtrjb nh hìtrjb nh cho ta nghe. Trưgove ớegcj c hếnymv t làhiua tìtrjb nh hìtrjb nh Tốmgmc ng.
– Tâdtwv u phụtacb -hoàhiua ng. Đvkgz údkxm ng kếnymv hoạaetm ch củrscw a Vưgove ơonlj ng An-Thạaetm ch, Hy-Ninh đvlla ếnymv truyềuibj n cho Kinh-Nam vưgove ơonlj ng đvlla em quâdtwv n đvlla ácyjp nh chiếnymv m Hy-hàhiua củrscw a Tâdtwv y-hạaetm . Nhưgove vậgulm y, theo Thạaetm ch khi Hy-hàhiua mấvioc t thìtrjb Thổhdiz -phồnymv n bịblif đvlla e dọkjxj a, màhiua Tâdtwv y-hàhiua khôtacb ng cứqpul u ứqpul ng kịblif p ắgmrk t Thổhdiz phảsodn i bỏechc Tâdtwv y-hạaetm theo Tốmgmc ng.
Nhàhiua vua, Tôtacb n-Đvkgz ảsodn n, Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t đvlla ềuibj u khen:
– Kếnymv sácyjp ch An-Thạaetm ch thựeoqx c hay.
– Vìtrjb Kinh-Nam vưgove ơonlj ng chuyểdprc n quâdtwv n thầblif n tốmgmc c, bísgya mậgulm t, khiếnymv n Tâdtwv y-hạaetm , Thổhdiz -phồnymv n khôtacb ng kịblif p trởtrjb tay, chỉvlla mộdtwv t trậgulm n Tốmgmc ng chiếnymv m đvlla ưgove ợegcj c vùxkph ng phìtrjb nhiêonlj u nàhiua y. Thổhdiz -phồnymv n rúdkxm ng đvlla ộdtwv ng. Tốmgmc ng gửhgkt i sứqpul sang éaetm p Thổhdiz -phồnymv n phụtacb thuộdtwv c Tốmgmc ng. Khi sứqpul đvlla oàhiua n tớegcj i bêonlj n giớegcj i, thìtrjb bịblif quâdtwv n Thổhdiz -phồnymv n ngộdtwv nhậgulm n làhiua đvlla oàhiua n do thácyjp m, chúdkxm ng giếnymv t sạaetm ch. Kinh-Nam vưgove ơonlj ng nổhdiz i giậgulm n đvlla ácyjp nh tràhiua n sang, chỉvlla trong hơonlj n thácyjp ng chiếnymv m gầblif n hếnymv t lãlkdp nh thổhdiz Thổhdiz -phồnymv n.
Tôtacb n-Đvkgz ảsodn n nhìtrjb n Cẩmhkp m-Thi rồnymv i lắgmrk c đvlla ầblif u:
– Khôtacb ng ngờhpdu chúdkxm sácyjp u dữsodn quácyjp .
– Tâdtwv y-hạaetm đvlla em quâdtwv n nghiêonlj ng nưgove ớegcj c cứqpul u Thổhdiz -phồnymv n. Kinh-Nam vưgove ơonlj ng dâdtwv ng biểdprc u xin cho rúdkxm t quâdtwv n. Nhưgove ng Vưgove ơonlj ng An-Thạaetm ch thấvioc y kếnymv củrscw a mìtrjb nh thàhiua nh côtacb ng thìtrjb tâdtwv u vớegcj i Hy-Ninh đvlla ếnymv quyếnymv t giữsodn Hy-hàhiua . Kinh-Nam vưgove ơonlj ng cứqpul lầblif n nữsodn a kéaetm o dàhiua i, khôtacb ng cho quâdtwv n Tốmgmc ng đvlla ạaetm i chiếnymv n vớegcj i Tâdtwv y-hạaetm , vìtrjb vưgove ơonlj ng thấvioc y quâdtwv n sốmgmc mìtrjb nh khôtacb ng đvlla ủrscw đvlla ểdprc đvlla ácyjp nh nhau vớegcj i hai nưgove ớegcj c. Vìtrjb vậgulm y Tốmgmc ng triềuibj u phảsodn i đvlla iềuibj u hếnymv t binh mãlkdp từmhkp Trưgove ờhpdu ng-sa tiếnymv p việmhkp n cho vưgove ơonlj ng.
– Đvkgz údkxm ng nhưgove trưgove ớegcj c đvlla âdtwv y Thiệmhkp u-Cựeoqx c đvlla ãlkdp ưgove ớegcj c tísgya nh. Dùxkph phúdkxm quýiypt tộdtwv t đvlla ỉvlla nh, dùxkph uy quyềuibj n nghiêonlj ng thiêonlj n hạaetm , màhiua Kinh-Nam vưgove ơonlj ng vẫegcj n khôtacb ng quêonlj n nguồnymv n gốmgmc c.
Nhàhiua vua khen Tựeoqx -Mai rồnymv i hỏechc i: Vậgulm y tạaetm i sao Tốmgmc ng khôtacb ng cứqpul u việmhkp n Chiêonlj m?
– Tâdtwv u, giữsodn a lúdkxm c Tốmgmc ng dồnymv n hếnymv t năudni ng lựeoqx c đvlla ácyjp nh ởtrjb phísgya a Tâdtwv y, thìtrjb sứqpul Chiêonlj m đvlla ếnymv n Biệmhkp n-kinh cácyjp o việmhkp c ta tiếnymv n quâdtwv n. Vưgove ơonlj ng An-Thạaetm ch cứqpul dằxvxj ng dai khôtacb ng cho triềuibj u kiếnymv n. Khi sứqpul Chiêonlj m đvlla ưgove ợegcj c vàhiua o bệmhkp kiếnymv n, thìtrjb ta đvlla ãlkdp tiếnymv n đvlla ácyjp nh Thi-nạaetm i. Vìtrjb vậgulm y Tốmgmc ng chỉvlla cógzni thểdprc gửhgkt i đvlla ộdtwv i võaetm -sĩnhwd sang giúdkxm p Chiêonlj m gọkjxj i làhiua cógzni cho khỏechc i thấvioc t hứqpul a.
Đvkgz ếnymv n đvlla âdtwv y thìtrjb thuyềuibj n đvlla ãlkdp vềuibj đvlla ếnymv n bếnymv n Tiềuibj m-long.
Nhàhiua vua, Thầblif n-phi, hai hoàhiua ng tửhgkt , côtacb ng chúdkxm a Thiêonlj n-Ninh cùxkph ng lêonlj n xe vềuibj hoàhiua ng thàhiua nh. Hai bêonlj n đvlla ưgove ờhpdu ng, bácyjp ch quan dâdtwv n chúdkxm ng thắgmrk p hưgove ơonlj ng chàhiua o đvlla ógzni n. Phísgya a sau xe vua làhiua xe chởtrjb Chiêonlj m vưgove ơonlj ng Chếnymv -Củrscw , hoàhiua ng hậgulm u, phi-tầblif n Chiêonlj m. Nốmgmc i tiếnymv p làhiua nhữsodn ng đvlla oàhiua n tùxkph binh, đvlla a sốmgmc làhiua quan lạaetm i võaetm tưgove ớegcj ng, họkjxj đvlla ềuibj u mặvqif c quầblif n ácyjp o trắgmrk ng. Khôtacb ng ai bịblif trógzni i cảsodn .
Riêonlj ng Long-thàhiua nh ẩmhkp n sĩnhwd Tôtacb n Đvkgz ảsodn n vàhiua côtacb ng chúdkxm a Ngôtacb Cẩmhkp m-Thi thìtrjb lêonlj n kiệmhkp u, do hơonlj n nghìtrjb n đvlla ệmhkp tửhgkt củrscw a ôtacb ng bàhiua đvlla ógzni n thẳpzwh ng vềuibj trạaetm i hoa ởtrjb bờhpdu hồnymv Tâdtwv y.
Khi nhàhiua vua tớegcj i cung Long-thụtacb y, mắgmrk t ngàhiua i sácyjp ng rựeoqx c khi thấvioc y đvlla ộdtwv i võaetm -sĩnhwd Long-biêonlj n, đvlla ộdtwv i thủrscw y ngưgove Giao-long cùxkph ng Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t, Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng dàhiua n ra đvlla ógzni n.
Nhàhiua vua xuốmgmc ng xe, rồnymv i nógzni i vớegcj i đvlla ácyjp m trẻpkmn :
– Cácyjp c khanh đvlla ềuibj u làhiua em củrscw a Thầblif n-phi, thìtrjb cũdtwv ng nhưgove em trẫegcj m. Cuộdtwv c viễxlnc n chinh vừmhkp a rồnymv i, tiếnymv ng làhiua thắgmrk ng do toàhiua n quâdtwv n, nhưgove ng hầblif u hếnymv t làhiua nhờhpdu quyếnymv t tâdtwv m củrscw a Phi vớegcj i cácyjp c em. Cácyjp c em khôtacb ng phảsodn i làhiua binh tưgove ớegcj ng, nêonlj n Phi khôtacb ng đvlla ểdprc cácyjp c em đvlla ógzni n trẫegcj m mgoàhiua i thàhiua nh, màhiua đvlla ógzni n trẫegcj m ởtrjb đvlla âdtwv y, thìtrjb trẫegcj m đvlla ãlkdp hiểdprc u ýiypt phi rồnymv i. Nhưgove ng... nhưgove ng sao cácyjp c em lạaetm i mặvqif c y phụtacb c đvlla ạaetm i tang thếnymv kia?
Hoàhiua ng-Nghi cúdkxm i mặvqif t xuốmgmc ng nógzni i trong hơonlj i thởtrjb hổhdiz n hểdprc n:
– Quốmgmc c-phụtacb băudni ng hàhiua đvlla êonlj m qua. Quốmgmc c-mẫegcj u chờhpdu bệmhkp hạaetm vớegcj i hai vưgove ơonlj ng vềuibj nhìtrjb n mặvqif t rồnymv i mớegcj i thiêonlj u.
Nhàhiua vua kinh hoảsodn ng đvlla ếnymv n lặvqif ng ngưgove ờhpdu i đvlla i. Ngàhiua i vộdtwv i nógzni i vớegcj i Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t:
– Nguyêonlj n soácyjp i tìtrjb m mộdtwv t cung sạaetm ch sẽkjxj đvlla ểdprc Chiêonlj m-vưgove ơonlj ng, vưgove ơonlj ng phi cùxkph ng gia quyếnymv n ởtrjb . Cắgmrk t võaetm sĩnhwd canh gácyjp c bảsodn o vệmhkp cẩmhkp n mậgulm t, cung cấvioc p lưgove ơonlj ng thựeoqx c, nhưgove mộdtwv t thâdtwv n vưgove ơonlj ng Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t. Cògmkz n tùxkph binh, thìtrjb đvlla em lêonlj n cho ởtrjb Hàhiua -Bắgmrk c, nuôtacb i nhưgove nuôtacb i quâdtwv n mìtrjb nh. Đvkgz ợegcj i tang lễxlnc Quốmgmc c-phụtacb xong rồnymv i trẫegcj m sẽkjxj thiếnymv t triềuibj u quyếnymv t đvlla ịblif nh sốmgmc phậgulm n Chiêonlj m-vưgove ơonlj ng.
Ghi chúdkxm ,
Đvkgz oạaetm n nàhiua y Việmhkp t-sửhgkt -lưgove ợegcj c chéaetm p: Ngàhiua y Tâdtwv n-Dậgulm u (17-7-1069) vua vềuibj đvlla ếnymv n Thăudni ng-long, dừmhkp ng thuyềuibj n ởtrjb bếnymv n Đvkgz ôtacb ng-triềuibj u. Chưgove quan hữsodn u-tưgove sắgmrk p đvlla ặvqif t binh giácyjp p nghiêonlj m-trang, nghi vệmhkp rựeoqx c rỡblif . Vua lêonlj n bờhpdu , ngựeoqx trêonlj n bácyjp u xa cógzni dácyjp t vàhiua ng ngọkjxj c. Cácyjp c quan đvlla ềuibj u cỡblif i ngựeoqx a. Lísgya nh dắgmrk t vua Chiêonlj m-thàhiua nh theo sau. Vua Chiêonlj m mìtrjb nh mặvqif c ácyjp o vảsodn i trắgmrk ng, đvlla ầblif u đvlla ộdtwv i mũdtwv làhiua m bằxvxj ng câdtwv y gai, tay trógzni i sau lưgove ng cógzni giâdtwv y vảsodn i buộdtwv c. Năudni m lísgya nh hiệmhkp u Vũdtwv -đvlla ôtacb dắgmrk t di. Cácyjp c đvlla ảsodn ng thuộdtwv c cũdtwv ng bịblif dắgmrk t theo sau.
Trong khi đvlla ógzni vàhiua o thácyjp ng tácyjp m năudni m 1980, tạaetm i đvlla ạaetm i hộdtwv i y-khoa Hàhiua ng-châdtwv u Trung-quốmgmc c, tôtacb i cógzni dịblif p làhiua m quen vớegcj i bácyjp c-sĩnhwd Lýiypt Chiếnymv u-Minh ởtrjb Hùxkph ng-xuyêonlj n (Hunchon) vàhiua nữsodn bácyjp c-sĩnhwd Lýiypt Diệmhkp p-Oanh ởtrjb Thuậgulm n-xuyêonlj n (Sunchon) thuộdtwv c Bắgmrk c-Hàhiua n. Nhâdtwv n nghe tôtacb i họkjxj Trầblif n, bácyjp c-sĩnhwd Diệmhkp p-Oanh đvlla ùxkph a: « Vìtrjb tổhdiz tiêonlj n anh xua đvlla uổhdiz i, nêonlj n tổhdiz tiêonlj n tôtacb i mớegcj i thàhiua nh thuyềuibj n nhâdtwv n, vàhiua Đvkgz ạaetm i-hàhiua n mớegcj i cógzni họkjxj Lýiypt ». Nhâdtwv n dịblif p đvlla ógzni , hai đvlla ồnymv ng nghiệmhkp p rủrscw tôtacb i sau đvlla ạaetm i hộdtwv i, du lịblif ch Bắgmrk c-hàhiua n. Khi tôtacb i tớegcj i Hùxkph ng-xuyêonlj n, cũdtwv ng nhưgove Thuậgulm n-xuyêonlj n, tôtacb ng tộdtwv c họkjxj Lýiypt cógzni đvlla em gia phảsodn ra, đvlla ểdprc nhờhpdu tôtacb i giảsodn i thísgya ch mộdtwv t vàhiua i sựeoqx kiệmhkp n lịblif ch-sửhgkt Việmhkp t-Nam. Trong cảsodn hai gia phảsodn thuộdtwv c hai chi khácyjp c nhau họkjxj Lýiypt đvlla ềuibj u chéaetm p vềuibj cuộdtwv c chinh tiễxlnc u Chiêonlj m-thàhiua nh rấvioc t chi tiếnymv t, lạaetm i khácyjp c hẳpzwh n vớegcj i VSL. Tôtacb i cho rằxvxj ng gia-phảsodn đvlla údkxm ng hơonlj n, vìtrjb vua Lýiypt Thácyjp nh-tôtacb ng làhiua đvlla ạaetm i nhâdtwv n quâdtwv n trong sửhgkt VN, hẳpzwh n khôtacb ng nỡblif trógzni i, làhiua m nhụtacb c vua Chiêonlj m. Cho nêonlj n cuộdtwv c đvlla ógzni n rưgove ớegcj c vua Thácyjp nh-tôtacb ng thuậgulm t trêonlj n đvlla âdtwv y, tôtacb i theo gia phảsodn củrscw a họkjxj Lýiypt , chứqpul khôtacb ng theo Việmhkp t-sửhgkt -lưgove ợegcj c.
Trong hai bộdtwv Quácyjp ch-thịblif nam chinh, Triệmhkp u-thịblif chinh tiễxlnc u Giao-chỉvlla kýiypt cũdtwv ng ghi: « Vua Giao-chỉvlla làhiua Nhậgulm t-tôtacb ng thắgmrk ng Chiêonlj m-thàhiua nh, bắgmrk t chúdkxm a Chiêonlj m, cùxkph ng cácyjp c đvlla ạaetm i thầblif n đvlla em vềuibj Thăudni ng-long, cho ởtrjb trong trang trạaetm i bêonlj n sôtacb ng Hồnymv ng. Mỗqtth i khi thiếnymv t triềuibj u cho chúdkxm a Chiêonlj m ngồnymv i ghếnymv , khi tâdtwv u khôtacb ng phảsodn i xưgove ng têonlj n. Sau lạaetm i tha cho vềuibj . Từmhkp đvlla ấvioc y chúdkxm a Chiêonlj m quy phụtacb c ».
Đvkgz oạaetm n nàhiua y, vớegcj i gia phảsodn họkjxj Lýiypt , đvlla ãlkdp chứqpul ng tỏechc vua Thácyjp nh-tôtacb ng rấvioc t nhâdtwv n từmhkp , khôtacb ng giốmgmc ng nhưgove VSL chéaetm p.
Ngay khi nghe tin Quốmgmc c-phụtacb băudni ng hàhiua , nhàhiua vua cùxkph ng quầblif n thầblif n vộdtwv i tớegcj i phủrscw Khai-quốmgmc c. Quốmgmc c-mẫegcj u Thanh-Mai, hai hoàhiua ng tửhgkt Hoằxvxj ng-Châdtwv n tứqpul c Trung-thàhiua nh vưgove ơonlj ng, Chiêonlj u-văudni n tứqpul c Tísgya n-nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng cùxkph ng cácyjp c vưgove ơonlj ng phi cung nghinh thácyjp nh giácyjp thiêonlj n-tửhgkt , đvlla ểdprc nghe đvlla ọkjxj c di chúdkxm c.
Di chúdkxm c đvlla ểdprc trong mộdtwv t ốmgmc ng bằxvxj ng bạaetm c. Quốmgmc c-mẫegcj u cung kísgya nh trao ốmgmc ng bạaetm c gắgmrk n kísgya n cho nhàhiua vua. Chísgya nh tay nhàhiua vua cầblif m dao tiệmhkp n nắgmrk p mởtrjb ra. Trong ốmgmc ng cógzni mộdtwv t trụtacb c lụtacb a khácyjp lớegcj n vớegcj i ba cácyjp i ốmgmc ng nhỏechc khácyjp c bằxvxj ng bạaetm c hàhiua n kísgya n, trêonlj n mỗqtth i ốmgmc ng đvlla ềuibj u cógzni khắgmrk c têonlj n ngưgove ờhpdu i. Mộdtwv t ốmgmc ng khắgmrk c chữsodn « Quốmgmc c-mẫegcj u » mộdtwv t ốmgmc ng khắgmrk c chữsodn « Ỷvioc -Lan thầblif n phi », mộdtwv t ốmgmc ng khắgmrk c chữsodn « Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t nhi ». Nhàhiua vua trao trụtacb c lụtacb c viếnymv t di chúdkxm c cho côtacb ng chúdkxm a Thiêonlj n-Ninh đvlla ọkjxj c đvlla ểdprc mọkjxj i ngưgove ờhpdu i cùxkph ng nghe.
Côtacb ng chúdkxm a tiếnymv p trụtacb c, rồnymv i đvlla ọkjxj c lớegcj n:
« Vạaetm n vậgulm t cógzni sinh, thìtrjb cógzni diệmhkp t. Con ngưgove ờhpdu i chỉvlla làhiua mộdtwv t hạaetm t cácyjp t trong vạaetm n vậgulm t, nêonlj n cũdtwv ng phảsodn i chịblif u cácyjp i đvlla ịblif nh luậgulm t ấvioc y. Cógzni xuấvioc t thếnymv thìtrjb cógzni ly thếnymv ; kinh Phậgulm t giácyjp o đvlla ịblif nh rõaetm sinh, lãlkdp o, bệmhkp nh, tửhgkt .
Nghĩnhwd lạaetm i, cuộdtwv c đvlla ờhpdu i nhưgove ng nhưgove bógzni ng ngựeoqx a câdtwv u qua cửhgkt a sổhdiz , mớegcj i hôtacb m nàhiua o cògmkz n làhiua đvlla ứqpul a trẻpkmn tógzni c đvlla ỏechc , khógzni c oe oe, thếnymv màhiua nay đvlla ãlkdp đvlla i vàhiua o tuổhdiz i cổhdiz lai hy (70), chưgove a biếnymv t bao giờhpdu sẽkjxj giãlkdp từmhkp thếnymv gian, màhiua ưgove ớegcj c vọkjxj ng cho đvlla ấvioc t nưgove ớegcj c chưgove a làhiua m đvlla ưgove ợegcj c lấvioc y mộdtwv t nửhgkt a, nêonlj n ta viếnymv t di chúdkxm c đvlla ểdprc lạaetm i cho đvlla ệmhkp tửhgkt , cho con chácyjp u, hầblif u tiếnymv p nốmgmc i đvlla oạaetm n đvlla ưgove ờhpdu ng ta đvlla ang đvlla i dởtrjb dang.
Chưgove đvlla ệmhkp tửhgkt , cácyjp c con, cácyjp c chácyjp u.
Cácyjp c ngưgove ờhpdu i thựeoqx c làhiua khôtacb ng may mắgmrk n khi sinh làhiua m con dâdtwv n Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t. Khi giácyjp o huấvioc n cácyjp c ngưgove ờhpdu i, ta hằxvxj ng nhắgmrk c nhởtrjb rằxvxj ng: đvlla ấvioc t nưgove ớegcj c ta hẹitsv p, dâdtwv n ta thưgove a, khísgya hậgulm u ta khi nắgmrk ng thìtrjb gắgmrk t, khi lạaetm nh thìtrjb ẩmhkp m thấvioc p. Năudni m nàhiua o cũdtwv ng cógzni thiêonlj n tai, khôtacb ng bãlkdp o thìtrjb lụtacb t, khôtacb ng lụtacb t thìtrjb hạaetm n hácyjp n, khôtacb ng hạaetm n hácyjp n thìtrjb bịblif côtacb n trùxkph ng phácyjp hạaetm i mùxkph a màhiua ng. Việmhkp c canh tácyjp c, mụtacb c súdkxm c thìtrjb trăudni m câdtwv y chỉvlla mưgove ơonlj i câdtwv y làhiua tưgove ớegcj i tốmgmc t đvlla ưgove ợegcj c, trăudni m muôtacb ng thúdkxm thìtrjb dăudni m ba muôtacb ng thúdkxm béaetm o tốmgmc t. Thàhiua nh ra muốmgmc n no đvlla ủrscw , thìtrjb chỉvlla cógzni cácyjp ch đvlla em sứqpul c ra chăudni m chỉvlla , bácyjp t cơonlj m đvlla ổhdiz i bácyjp t mồnymv hôtacb i màhiua thôtacb i.
Đvkgz ấvioc y làhiua cácyjp i bấvioc t hạaetm nh thứqpul nhấvioc t khi sinh ra làhiua m ngưgove ờhpdu i Việmhkp t phảsodn i chịblif u.
Chúdkxm ng ta lạaetm i luôtacb n bịblif cácyjp i ácyjp ch phưgove ơonlj ng Bắgmrk c dògmkz m ngógzni , rìtrjb nh rậgulm p sơonlj hởtrjb đvlla ểdprc đvlla ácyjp nh chiếnymv m, xâdtwv m lấvioc n. Họkjxj lấvioc n từmhkp ng bụtacb i câdtwv y, từmhkp ng vũdtwv ng nưgove ớegcj c. Họkjxj éaetm p từmhkp ng nhàhiua , từmhkp ng ngưgove ờhpdu i. Họkjxj lạaetm i luôtacb n mua chuộdtwv c, đvlla e dọkjxj a nhâdtwv n sĩnhwd , võaetm lâdtwv m; hứqpul a hẹitsv n quan lạaetm i bằxvxj ng nhữsodn ng mảsodn nh giấvioc y phong chứqpul c tưgove ớegcj c hãlkdp o huyềuibj n đvlla ểdprc làhiua m gian tếnymv cho họkjxj . Ta màhiua khôtacb ng biếnymv t bảsodn o nhau ngưgove ờhpdu i ngưgove ờhpdu i mộdtwv t lògmkz ng, nhàhiua nhàhiua mộdtwv t dạaetm ; cha con, vợegcj chồnymv ng, anh em nhấvioc t tâdtwv m, nhấvioc t trísgya chung lưgove ng, gógzni p sứqpul c giữsodn đvlla ấvioc t tổhdiz , thìtrjb cácyjp i họkjxj a diệmhkp t vong khógzni màhiua trácyjp nh đvlla ưgove ợegcj c.
Đvkgz ógzni làhiua cácyjp i bấvioc t hạaetm nh thứqpul nhìtrjb khi sinh ra làhiua m ngưgove ờhpdu i Việmhkp t phảsodn i chịblif u.
Lãlkdp nh thổhdiz tộdtwv c Việmhkp t ta từmhkp sôtacb ng Trưgove ờhpdu ng-giang, nằxvxj m dọkjxj c bờhpdu biểdprc n tớegcj i vịblif nh Xiêonlj m-la. Phísgya a Tâdtwv y giácyjp p Ba-thụtacb c. Nhưgove ng nay thìtrjb phầblif n phísgya a Bắgmrk c thàhiua nh Quảsodn ng-Đvkgz ôtacb ng, Quảsodn ng-Tâdtwv y, Đvkgz àhiua m-châdtwv u, Quýiypt -châdtwv u mấvioc t rồnymv i. Phísgya a Tâdtwv y ta cògmkz n mộdtwv t mảsodn nh Đvkgz ạaetm i-lýiypt , Xiêonlj m-la, Lãlkdp o-qua. Phísgya a Nam ta cògmkz n Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t, Chiêonlj m-thàhiua nh, Châdtwv n-lạaetm p. Nhưgove ng Chiêonlj m, Châdtwv n lạaetm i bịblif tộdtwv c Mãlkdp -lịblif -ácyjp vốmgmc n hung dữsodn , khôtacb ng văudni n hógzni a tiếnymv n dầblif n lêonlj n phísgya a Bắgmrk c chiếnymv m lĩnhwd nh đvlla ấvioc t đvlla ai, sốmgmc ng lẫegcj n lộdtwv n; nay thìtrjb sắgmrk c dâdtwv n Mãlkdp -lịblif -ácyjp đvlla ôtacb ng hơonlj n sắgmrk c dâdtwv n Việmhkp t. Nêonlj n khi chúdkxm ng chiếnymv m đvlla ưgove ợegcj c quyềuibj n, thìtrjb y nhưgove lạaetm i đvlla em quâdtwv n tiếnymv n lêonlj n quấvioc y rốmgmc i. Đvkgz ógzni làhiua cácyjp i vạaetm phưgove ơonlj ng Nam màhiua ta phảsodn i gácyjp nh.
Đvkgz ógzni làhiua cácyjp i bấvioc t hạaetm nh thứqpul ba khi sinh ra làhiua m ngưgove ờhpdu i Việmhkp t phảsodn i chịblif u.
Thếnymv nhưgove ng nhữsodn ng kẻpkmn phùxkph Việmhkp t, ngu dốmgmc t, cứqpul dạaetm y con chácyjp u rằxvxj ng nưgove ớegcj c ta giầblif u, dâdtwv n ta mạaetm nh, đvlla ểdprc rồnymv i ngủrscw yêonlj n trêonlj n cácyjp i hưgove ảsodn o đvlla ógzni . Nếnymv u cứqpul cácyjp i đvlla àhiua nàhiua y kéaetm o dàhiua i, khôtacb ng khéaetm o nưgove ớegcj c sẽkjxj lâdtwv m nguy bấvioc t cứqpul lúdkxm c nàhiua o màhiua khôtacb ng biếnymv t.
Khi ta viếnymv t nhữsodn ng dògmkz ng nàhiua y, thìtrjb trong triềuibj u, trêonlj n cógzni minh quâdtwv n nhâdtwv n từmhkp , cácyjp c quan thìtrjb văudni n môtacb vũdtwv lưgove ợegcj c. Kho lẫegcj m, quốmgmc c dụtacb ng dưgove thừmhkp a, dâdtwv n chúdkxm ng no ấvioc m. Ngoàhiua i biêonlj n trấvioc n thìtrjb binh giácyjp p hùxkph ng trácyjp ng, dâdtwv n chúdkxm ng, tưgove ớegcj ng sĩnhwd mộdtwv t lògmkz ng. Cuộdtwv c Nam chinh sắgmrk p kếnymv t thúdkxm c. Ai cũdtwv ng bảsodn o rằxvxj ng đvlla ấvioc t nưgove ớegcj c ta đvlla ang hùxkph ng mạaetm nh, cho nêonlj n ta lấvioc y làhiua m lo lắgmrk ng vôtacb cùxkph ng. Tạaetm i sao vậgulm y? Khi Nam chinh trêonlj n từmhkp Thiêonlj n-tửhgkt xuốmgmc ng đvlla ếnymv n trăudni m quan, ngưgove ờhpdu i ngưgove ờhpdu i mộdtwv t lògmkz ng, võaetm -lâdtwv m, nhâdtwv n-sĩnhwd cùxkph ng mộdtwv t hưgove ớegcj ng. Nhưgove ng Nam chinh xong, màhiua gốmgmc i đvlla ầblif u ngủrscw yêonlj n, thìtrjb thựeoqx c làhiua nguy, bởtrjb i cácyjp i vạaetm phưgove ơonlj ng Bắgmrk c vẫegcj n nhưgove thanh gưgove ơonlj m kềuibj cổhdiz .
Từmhkp xưgove a đvlla ếnymv n giờhpdu , bọkjxj n quan lạaetm i trong cácyjp c triềuibj u đvlla ìtrjb nh Bắgmrk c, lúdkxm c nàhiua o cũdtwv ng lo bầblif y mưgove u thiếnymv t kếnymv kiếnymv m chuyệmhkp n vớegcj i chúdkxm ng ta, hầblif u cógzni cớegcj mang quâdtwv n Nam xâdtwv m đvlla ểdprc lậgulm p côtacb ng. Nhổhdiz cógzni phảsodn i nhổhdiz cảsodn rễxlnc , chứqpul cứqpul đvlla ợegcj i cỏechc cao, rồnymv i cắgmrk t ngọkjxj n thìtrjb khôtacb ng biếnymv t đvlla ếnymv n bao giờhpdu sạaetm ch cỏechc . Đvkgz ốmgmc i phógzni vớegcj i phưgove ơonlj ng Bắgmrk c cũdtwv ng thếnymv , ta phảsodn i đvlla ácyjp nh ngay vàhiua o tâdtwv m nãlkdp o bọkjxj n quan lạaetm i, cùxkph ng đvlla ácyjp nh vàhiua o lògmkz ng nhàhiua vua củrscw a họkjxj . Muốmgmc n thếnymv ta phảsodn i đvlla ạaetm t năudni m đvlla iềuibj u.
1. Mộdtwv t làhiua trêonlj n từmhkp Thiêonlj n-tửhgkt cho đvlla ếnymv n thâdtwv n-vưgove ơonlj ng, nộdtwv i-cung, hoàhiua ng-tộdtwv c phảsodn i nhấvioc t tâdtwv m nhấvioc t chísgya , ngưgove ờhpdu i ngưgove ờhpdu i thưgove ơonlj ng yêonlj u nhau; ngôtacb i vua do trờhpdu i đvlla em lạaetm i cũdtwv ng cógzni , màhiua do dâdtwv n quy phụtacb c cũdtwv ng cógzni . Nhưgove ng giữsodn đvlla ưgove ợegcj c hay khôtacb ng thìtrjb lạaetm i do ta. Khi ta khôtacb ng biếnymv t thưgove ơonlj ng yêonlj u lấvioc y mácyjp u mủrscw củrscw a ta, thìtrjb trờhpdu i nàhiua o trao cho ta? Dâdtwv n nàhiua o quy phụtacb c ta? Tốmgmc ng Thácyjp i-tổhdiz đvlla ưgove ợegcj c ngôtacb i vua, nhờhpdu họkjxj Sàhiua i khôtacb ng biếnymv t tin dùxkph ng nhau, trao quyềuibj n cho ngưgove ờhpdu i; khi ngưgove ờhpdu i nhàhiua khôtacb ng tin nhau, thìtrjb mấvioc t ngôtacb i làhiua lẽkjxj đvlla ưgove ơonlj ng nhiêonlj n. Xéaetm t trong sửhgkt Hoa-Việmhkp t, nhữsodn ng vụtacb thay đvlla ổhdiz i triềuibj u đvlla ạaetm igầblif n đvlla âdtwv y hầblif u hếnymv t do cácyjp i nạaetm n nộdtwv i cung cùxkph ng ngoạaetm i thísgya ch màhiua ra. Ngay bảsodn n triềuibj u, từmhkp khi đvlla ứqpul c Thácyjp i-tổhdiz đvlla ưgove ợegcj c thiêonlj n-hạaetm , trảsodn i qua ba đvlla ờhpdu i, màhiua bịblif đvlla ếnymv n bốmgmc n lầblif n giang sơonlj n lung lay vìtrjb ngoạaetm i thísgya ch. Ta biếnymv t, sau nàhiua y bảsodn n triềuibj u mấvioc t vềuibj giògmkz ng họkjxj khácyjp c cũdtwv ng vìtrjb cácyjp i nạaetm n ngoạaetm i thísgya ch, hậgulm u cung. Nhưgove ng việmhkp c hãlkdp y cògmkz n xa quácyjp . Trưgove ớegcj c mắgmrk t, ta thấvioc y mộdtwv t cácyjp i vạaetm khógzni trácyjp nh, nhâdtwv n trưgove ớegcj c khi xa cõaetm i thếnymv , ta đvlla ểdprc lạaetm i ba mậgulm t kếnymv , mộdtwv t trao cho Vưgove ơonlj ng-phi, mộdtwv t trao cho Ỷvioc -Lan thầblif n phi vàhiua mộdtwv t trao cho dưgove ỡblif ng tửhgkt Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t. Sau nàhiua y khi thấvioc y cuộdtwv c nộdtwv i chiếnymv n tưgove ơonlj ng tàhiua n khógzni trácyjp nh, thìtrjb ba ngưgove ờhpdu i phảsodn i đvlla em ba mậgulm t kếnymv hợegcj p vớegcj i nhau đvlla ểdprc giảsodn i cácyjp i nguy.
Ghi chúdkxm ,
Khai-Quốmgmc c vưgove ơonlj ng đvlla ãlkdp thấvioc y trưgove ớegcj c cuộdtwv c nổhdiz i loạaetm n củrscw a họkjxj Dưgove ơonlj ng sau nàhiua y, nêonlj n đvlla ểdprc lạaetm i chỉvlla -dụtacb đvlla ểdprc giảsodn i quyếnymv t. Ngưgove ờhpdu i cũdtwv ng nhìtrjb n rõaetm cácyjp c bàhiua hoàhiua ng-hậgulm u củrscw a vua Thầblif n-tôtacb ng, Anh-tôtacb ng, Huệmhkp -tôtacb ng dùxkph ng ngoạaetm i thísgya ch lũdtwv ng đvlla oạaetm n quyềuibj n thếnymv , rồnymv i đvlla ưgove a đvlla ếnymv n mấvioc t ngôtacb i vềuibj họkjxj Trầblif n.
2. Hai làhiua sao cho dâdtwv n đvlla ưgove ợegcj c ấvioc m no, sốmgmc ng trong an ninh; họkjxj c phong đvlla ưgove ợegcj c phồnymv n thịblif nh; binh bịblif khôtacb ng phiềuibj n nhiễxlnc u; luậgulm t phácyjp p đvlla ưgove ợegcj c côtacb ng minh; quan lạaetm i thanh liêonlj m. Cógzni nhưgove vậgulm y thìtrjb trong nhàhiua cha-con, anh em, họkjxj hàhiua nghògmkz a thuậgulm n; hưgove ơonlj ng đvlla ảsodn ng sốmgmc ng chếnymv t cógzni nhau; cảsodn nưgove ớegcj c mộdtwv t lògmkz ng. Lỡblif ra khi nưgove ớegcj c cógzni sựeoqx , chỉvlla hôtacb mộdtwv t tiếnymv ng, làhiua ngưgove ờhpdu i ngưgove ờhpdu i cùxkph ng đvlla ứqpul ng lêonlj n cầblif m vũdtwv khísgya theo lệmhkp nh trềuibj u đvlla ìtrjb nh, lăudni n mìtrjb nh vàhiua o gưgove ơonlj m đvlla ao giữsodn nưgove ớegcj c.
3. Hai làhiua trong triềuibj u, ngoàhiua i trấvioc n, phảsodn i tuyểdprc n chọkjxj n nhữsodn ng ngưgove ờhpdu i tàhiua i đvlla ứqpul c, cógzni lògmkz ng thưgove ơonlj ng dâdtwv n, cógzni đvlla ứqpul c trung chísgya nh, nhấvioc t tâdtwv m nhấvioc t trísgya vớegcj i xãlkdp tắgmrk c. Khi thấvioc y bọkjxj n tham quan, bọkjxj n lògmkz ng lang dạaetm sógzni i mãlkdp i quốmgmc c cầblif u vinh, thìtrjb giếnymv tngay, khôtacb ng tha. Từmhkp xưgove a đvlla ếnymv n giờhpdu , ngưgove ờhpdu i phưgove ơonlj ng Bắgmrk c chỉvlla mang quâdtwv n sang đvlla ácyjp nh ta, khi họkjxj chiêonlj u dụtacb đvlla ưgove ợegcj c bọkjxj n bọkjxj n lògmkz ng lang dạaetm thúdkxm , mưgove u bácyjp n tổhdiz tiêonlj n, bốmgmc mẹitsv , anh em đvlla ểdprc cầblif u chúdkxm t côtacb ng danh hãlkdp o. Cácyjp i gưgove ơonlj ng Lêonlj Đvkgz ạaetm o-Sinh thờhpdu i Lĩnhwd nh-Nam, Kiềuibj Ccôtacb ng-Tiệmhkp n thờhpdu i Ngôtacb cògmkz n đvlla ógzni . Gầblif n đvlla âdtwv y, dùxkph Tốmgmc ng vẫegcj n cògmkz n kinh hoàhiua ng vìtrjb trậgulm n Chi-lăudni ng, Bạaetm ch-đvlla ằxvxj ng, thếnymv nhưgove ng họkjxj cũdtwv ng vẫegcj n cứqpul tìtrjb m cácyjp ch chiêonlj u dụtacb bọkjxj n mặvqif t dơonlj i tai chuộdtwv t, mưgove u đvlla ồnymv Nam tiếnymv n. Cũdtwv ng may, nhữsodn ng âdtwv m mưgove u đvlla ógzni triềuibj u đvlla ìtrjb nh, võaetm lâdtwv m đvlla ềuibj u khácyjp m phácyjp ra, diệmhkp t đvlla ưgove ợegcj c cảsodn .
4. Mặvqif t Bắgmrk c chọkjxj i vớegcj i Tốmgmc ng, tuyệmhkp t đvlla ốmgmc i ácyjp p dụtacb ng quốmgmc c sácyjp ch, màhiua ta vớegcj i vua bàhiua Bắgmrk c-biêonlj n đvlla ãlkdp đvlla ạaetm i hộdtwv i anh hùxkph ng, vạaetm ch ra từmhkp thờhpdu i Thuậgulm n-Thiêonlj n: đvlla ốmgmc i vớegcj i triềuibj u đvlla ìtrjb nh ta phảsodn i tỏechc cho họkjxj biếnymv t rằxvxj ng nếnymv u họkjxj đvlla ểdprc ta yêonlj n, thìtrjb họkjxj cógzni miềuibj n Nam-thùxkph y yêonlj n tĩnhwd nh, trong nưgove ớegcj c thịblif nh trịblif . Nếnymv u họkjxj muốmgmc n Nam-xâdtwv m thìtrjb họkjxj sẽkjxj cógzni mộdtwv t kẻpkmn thùxkph ghêonlj gớegcj m, cảsodn Hoa-Nam khôtacb ng yêonlj n đvlla ãlkdp đvlla àhiua nh, màhiua đvlla ếnymv n bảsodn n thâdtwv n vua, quan, gia thuộdtwv c cho đvlla ếnymv n con chógzni , con mègmkz o cũdtwv ng khógzni màhiua sốmgmc ng đvlla ưgove ợegcj c. Cògmkz n ta, tạaetm i Tốmgmc ng triềuibj u, ta hậgulm u lễxlnc cốmgmc ng, lờhpdu i nhũdtwv n nhặvqif n. Đvkgz ốmgmc i vớegcj i biêonlj n thầblif n chủrscw hògmkz a hoãlkdp n ta giúdkxm p đvlla ỡblif họkjxj trong việmhkp c nộdtwv i trịblif , cògmkz n nhưgove họkjxj chủrscw trưgove ơonlj ng gâdtwv y hấvioc n, ta thẳpzwh ng tay phảsodn n ứqpul ng cựeoqx c khốmgmc c liệmhkp t, nếnymv u cầblif n ta cho ngưgove ờhpdu i vềuibj quêonlj họkjxj giếnymv t cảsodn bốmgmc -mẹitsv , anh-em, họkjxj -hàhiua ng, tôtacb i-tớegcj , đvlla àhiua o mồnymv cuốmgmc c mảsodn lêonlj n.
5. Năudni m làhiua , đvlla ốmgmc i vớegcj i cácyjp c nưgove ớegcj c trong tộdtwv c Việmhkp t, ta hếnymv t sứqpul c mềuibj m mỏechc ng, tưgove ơonlj ng trợegcj trong thếnymv môtacb i hởtrjb răudni ng lạaetm nh. Ta sẵlkdp n sàhiua ng cứqpul u việmhkp n khôtacb ng nhữsodn ng khi gặvqif p nạaetm n Bắgmrk c xâdtwv m, màhiua cảsodn nhữsodn ng lúdkxm c nộdtwv i loạaetm n, hoặvqif c tai trờhpdu i ácyjp ch nưgove ớegcj c. Riêonlj ng đvlla ốmgmc i vớegcj i Chiêonlj m, thìtrjb ta đvlla ãlkdp dạaetm y đvlla ỗqtth Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t cặvqif n kẽkjxj tâdtwv u Hoàhiua ng-thưgove ợegcj ng trưgove ớegcj c khi lêonlj n đvlla ưgove ờhpdu ng Nam chinh rằxvxj ng: đvlla ấvioc t Chiêonlj m đvlla ãlkdp bịblif tộdtwv c Mãlkdp -lịblif -ácyjp từmhkp Nam phưgove ơonlj ng tiếnymv nlêonlj n kiềuibj u ngụtacb , nay thàhiua nh ra đvlla ôtacb ng đvlla ảsodn o ởtrjb phísgya a Nam, màhiua phísgya a Bắgmrk c thìtrjb ngưgove ờhpdu i Việmhkp t ta. Vậgulm y thìtrjb ta đvlla àhiua nh nhưgove ờhpdu ng cho tộdtwv c Mãlkdp từmhkp Hảsodn i-vâdtwv n vềuibj Nam, ta chiếnymv m giữsodn từmhkp Hảsodn i-vâdtwv n vềuibj Bắgmrk c, sácyjp t nhậgulm p vàhiua o hoàhiua ng triềuibj u cưgove ơonlj ng thổhdiz . Tạaetm i phưgove ơonlj ng Nam, nếnymv u đvlla ácyjp m tộdtwv c Mãlkdp đvlla ểdprc ta yêonlj n thìtrjb thôtacb i, bằxvxj ng họkjxj vẫegcj n quấvioc y phácyjp , thìtrjb ta phảsodn i chiếnymv m hếnymv t nhữsodn ng vùxkph ng tộdtwv c Việmhkp t ởtrjb , rồnymv i sácyjp t nhậgulm p vàhiua o bảsodn n đvlla ồnymv Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t.
Than ôtacb i! Việmhkp c biếnymv t thìtrjb nhưgove vậgulm y, di chúdkxm c khôtacb ng nógzni i hếnymv t lờhpdu i, sựeoqx đvlla ờhpdu i biếnymv n hógzni a, hưgove ảsodn o trăudni m chiềuibj u, khógzni màhiua đvlla ịblif nh trưgove ớegcj c đvlla ưgove ợegcj c. Ta chỉvlla nhắgmrk c cógzni mộdtwv t lờhpdu i củrscw a cổhdiz nhâdtwv n: vua ra dạaetm nhâdtwv n từmhkp , thầblif n ra dạaetm trung chísgya nh, dâdtwv n ra dạaetm ngoan,thìtrjb muôtacb n ngàhiua n năudni m sau, đvlla ấvioc t nưgove ớegcj c vẫegcj n cògmkz n đvlla ógzni . Cògmkz n nhưgove vua hoang dâdtwv m, coi dâdtwv n nhưgove thúdkxm vấvioc t, nhưgove chógzni mègmkz o; quan thìtrjb lo vơonlj véaetm t cho đvlla ầblif y túdkxm i tham, thìtrjb bấvioc y giờhpdu dâdtwv n khôtacb ng nổhdiz i lêonlj n tru diệmhkp t, thìtrjb cũdtwv ng mấvioc t nưgove ớegcj c vìtrjb phưgove ơonlj ng Bắgmrk c.
Khi ta qua đvlla ờhpdu i rồnymv i, thìtrjb phảsodn i tuâdtwv n theo bằxvxj ng nàhiua y đvlla iềuibj u, chớegcj cógzni sai trácyjp i, màhiua mấvioc t cácyjp i đvlla ứqpul c củrscw a ta:
Mộdtwv t làhiua vua bàhiua Bắgmrk c-biêonlj n, phògmkz -mãlkdp Thâdtwv n Cảsodn nh-Long; Ngũdtwv -long côtacb ng chúdkxm a Kim-Thàhiua nh, Trưgove ờhpdu ng-Ninh, Ôlrnm n-Thuậgulm n, Côtacb i-sơonlj n, Vạaetm n-Hoa vàhiua cácyjp c phògmkz -mãlkdp trấvioc n Bắgmrk c-cưgove ơonlj ng Thuậgulm n-Tôtacb ng, Thiệmhkp n-Lãlkdp m, Thiệmhkp u-Cựeoqx c, Tôtacb n-Trọkjxj ng, Tôtacb n-Mạaetm nh cùxkph ng chưgove đvlla ộdtwv ng chủrscw , châdtwv u trưgove ởtrjb ng, cácyjp c biêonlj n cưgove ơonlj ng trọkjxj ng thầblif n, chỉvlla đvlla ưgove ợegcj c vềuibj nhìtrjb n mặvqif t ta lầblif n cuốmgmc i, rồnymv i phảsodn i lêonlj n đvlla ưgove ờhpdu ng trấvioc n nhậgulm m ngay.
Hai làhiua Hoằxvxj ng-Châdtwv n Trinh-Dung; Chiêonlj u-Văudni n Ngọkjxj c-Nam cùxkph ng chưgove tưgove ớegcj ng Nam-thùxkph y chỉvlla đvlla ưgove ợegcj c chịblif u tang ba ngàhiua y, rồnymv i trởtrjb vềuibj trấvioc n nhậgulm m Bốmgmc -chísgya nh, Đvkgz ịblif a-lýiypt , Ma-linh, chớegcj cógzni chậgulm m trễxlnc màhiua hưgove việmhkp c nưgove ớegcj c.
Ba làhiua chỉvlla đvlla ểdprc tang 49 ngàhiua y. Sau 49 ngàhiua y, thìtrjb tang phụtacb c đvlla ốmgmc t hếnymv t. Bao nhiềuibj u tàhiua i sảsodn n củrscw a ta, ta đvlla ãlkdp bàhiua n vớegcj i vưgove ơonlj ng phi rồnymv i: ruộdtwv ng vưgove ờhpdu n chia cho kẻpkmn cùxkph ng khógzni , khôtacb ng chúdkxm t đvlla ấvioc t cắgmrk m dùxkph i; củrscw a nổhdiz i thìtrjb đvlla em phâdtwv n phácyjp t cho kẻpkmn nghègmkz o. Vưgove ơonlj ng phi chỉvlla giữsodn lạaetm i mấvioc y mẫegcj u đvlla ấvioc t đvlla ểdprc trồnymv ng dâdtwv u nuôtacb i tằxvxj m làhiua m kếnymv sinh nhai, rồnymv i đvlla i bốmgmc n phưgove ơonlj ng hàhiua nh y-đvlla ạaetm o cứqpul u ngưgove ờhpdu i. Tuyệmhkp t đvlla ồnymv i khôtacb ng nhậgulm n phúdkxm ng đvlla iếnymv u. Nhậgulm n, tứqpul c làhiua ta lạaetm i mắgmrk c nợegcj vớegcj i ngưgove ờhpdu i vậgulm y».
Thầblif n-vũdtwv hoàhiua ng đvlla ếnymv cầblif m ba cácyjp i ốmgmc ng nhỏechc trao cho Quốmgmc c-mẫegcj u Thanh-Mai, Ỷvioc -Lan thầblif n phi vàhiua Lýiypt Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t. Ba ngưgove ờhpdu i cung cung, kísgya nh kísgya nh tiếnymv p nhậgulm n.
Sứqpul đvlla oàhiua n cácyjp c nưgove ớegcj c rầblif m rộdtwv đvlla ếnymv n đvlla iếnymv u tang: Hy-Ninh hoàhiua ng đvlla ếnymv cửhgkt Yêonlj n-vưgove ơonlj ng phi Thiếnymv u-Mai thay Tốmgmc ng triềuibj u; hoàhiua ng đvlla ếnymv Đvkgz ạaetm i-lýiypt cửhgkt thácyjp i-tửhgkt cùxkph ng tam côtacb ng; hoàhiua ng đvlla ếnymv Xiêonlj m quốmgmc c cửhgkt Thácyjp i-sưgove , U-bon đvlla ạaetm i vưgove ơonlj ng Lêonlj Văudni n cùxkph ng côtacb ng chúdkxm a Nong-Nụtacb t. Quốmgmc c vưgove ơonlj ng Châdtwv n-lạaetm p, Lãlkdp o-qua cũdtwv ng cửhgkt đvlla ạaetm i thầblif n sang. Hầblif u hếnymv t cácyjp c chưgove ởtrjb ng môtacb n nhâdtwv n võaetm phácyjp i Tốmgmc ng, Tâdtwv y-hạaetm , Cao-ly, Tâdtwv y-liêonlj u, tácyjp m vùxkph ng tộdtwv c Việmhkp t cùxkph ng đvlla ếnymv n. Riêonlj ng Kinh-Nam vưgove ơonlj ng đvlla ang cầblif m đvlla ạaetm i quâdtwv n Tốmgmc ng đvlla ácyjp nh Tâdtwv y-hạaetm , Thổhdiz -phồnymv n, đvlla ưgove ờhpdu ng xa diệmhkp u vợegcj i; khi sứqpul thầblif n Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t tớegcj i bácyjp o tang, thìtrjb đvlla ãlkdp quácyjp bốmgmc n mưgove ơonlj i chísgya n ngàhiua y, nhụtacb c thểdprc đvlla ãlkdp thiêonlj u nêonlj n vưgove ơonlj ng khôtacb ng vềuibj chịblif u tang đvlla ưgove ợegcj c. Vưgove ơonlj ng ôtacb m mặvqif t khógzni c thảsodn m thiếnymv t rồnymv i cùxkph ng chưgove đvlla ệmhkp tửhgkt phácyjp t tang, hưgove ớegcj ng vềuibj Nam làhiua m lễxlnc tếnymv vọkjxj ng.
Sau khi quan khácyjp ch đvlla iếnymv u xong, thìtrjb nhụtacb c thểdprc đvlla ưgove ợegcj c đvlla em đvlla ếnymv n chùxkph a Tiêonlj u-sơonlj n thiêonlj u. Tro cho vàhiua o mộdtwv t bìtrjb nh nhỏechc , gắgmrk n nắgmrk p kísgya n, rồnymv i do chísgya nh tay hai hoàhiua ng tửhgkt Hoằxvxj ng-Châdtwv n, Chiêonlj u-Văudni n đvlla em lêonlj n núdkxm i Tảsodn n chôtacb n vàhiua o mộdtwv t nơonlj i bísgya mậgulm t.
Từmhkp hôtacb m bìtrjb nh Chiêonlj m hồnymv i loan, cho đvlla ếnymv n nay làhiua năudni m tuầblif n (ghi chúdkxm : tuầblif n theo lịblif ch Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t làhiua 10 ngàhiua y) đvlla âdtwv y làhiua lầblif n đvlla ầblif u tiêonlj n Thầblif n-vũdtwv hoàhiua ng thếnymv thiếnymv t đvlla ạaetm i triềuibj u. Bởtrjb i theo cổhdiz lệmhkp , trong thờhpdu i gian tang lễxlnc Quốmgmc c-phụtacb , hoàhiua ng đvlla ếnymv ẩmhkp m thựeoqx c giảsodn n tiệmhkp n, ngàhiua i ban chỉvlla cho cácyjp c quan, nộdtwv i cung giảsodn m ăudni n, dâdtwv n chúdkxm ng mặvqif c quầblif n ácyjp o sôtacb gai, bãlkdp i bỏechc mọkjxj i nghi thứqpul c âdtwv m nhạaetm c, yếnymv n tiệmhkp c, ca hácyjp t, đvlla ểdprc tỏechc lògmkz ng nhớegcj tiếnymv c. Theo di chúdkxm c củrscw a Quốmgmc c-phụtacb , thìtrjb sau 49 ngàhiua y phảsodn i đvlla ốmgmc t tang phụtacb c, coi nhưgove tang lễxlnc chấvioc m dứqpul t, mọkjxj i sinh hoạaetm t phảsodn i trởtrjb lạaetm i bìtrjb nh thưgove ờhpdu ng.
Tuy rằxvxj ng trong 49 ngàhiua y nhàhiua vua khôtacb ng thiếnymv t triềuibj u, nhưgove ng ngàhiua i vớegcj i Ỷvioc -Lan thầblif n phi vẫegcj n làhiua m việmhkp c hàhiua ng ngàhiua y tạaetm i cung Ỷvioc -Lan. Cácyjp c cơonlj cấvioc u nhưgove Khu-mậgulm t việmhkp n, tògmkz a Trung-thưgove lệmhkp nh, Thưgove ợegcj ng-thưgove lệmhkp nh, Lụtacb c-bộdtwv vẫegcj n hoạaetm t đvlla ộdtwv ng nhưgove thưgove ờhpdu ng.
Sau khi lễxlnc nghi, âdtwv m nhạaetm c tấvioc t, tểdprc -tưgove ớegcj ng Lýiypt Đvkgz ạaetm o-Thàhiua nh cung tay:
Ghi chúdkxm :
Nhưgove hồnymv i trưgove ớegcj c đvlla ãlkdp thuậgulm t, Tểdprc -tưgove ớegcj ng Lýiypt -đvlla ạaetm o-Thàhiua nh làhiua thầblif y vua, lạaetm i tuổhdiz i giàhiua sứqpul c yếnymv u, nêonlj n khi thiếnymv t triềuibj u tâdtwv u việmhkp c khôtacb ng phảsodn i xưgove ng têonlj n, chứqpul c tưgove ớegcj c, lúdkxm c bàhiua n sựeoqx đvlla ưgove ợegcj c ngồnymv i, khi vàhiua o triềuibj u đvlla ưgove ợegcj c chốmgmc ng gậgulm y.
– Tâdtwv u bệmhkp hạaetm , kểdprc từmhkp khi bìtrjb nh Chiêonlj m hồnymv i loan, đvlla âdtwv y làhiua lầblif n đvlla ầblif u tiêonlj n bệmhkp hạaetm thiếnymv t đvlla ạaetm i triềuibj u. Tấvioc t cảsodn thâdtwv n vưgove ơonlj ng, đvlla ạaetm i-thầblif n đvlla ềuibj u tềuibj tựeoqx u đvlla ầblif y đvlla ủrscw . Tuy Quốmgmc c-phụtacb đvlla ểdprc di chiếnymv u bỏechc mọkjxj i lễxlnc nghi dàhiua nh cho ngưgove ờhpdu i sau 49 ngàhiua y, nhưgove ng ghếnymv dàhiua nh cho Quốmgmc c-phụtacb , vẫegcj n đvlla ểdprc nguyêonlj n, hầblif u tỏechc lògmkz ng hiếnymv u kísgya nh. Trong buổhdiz i thiếnymv t triềuibj u nàhiua y côtacb ng-chúdkxm a Bìtrjb nh-Dưgove ơonlj ng, phògmkz -mãlkdp Thâdtwv n Thiệmhkp u-Thácyjp i, vớegcj i côtacb ng chúdkxm a Bảsodn o-Hògmkz a vắgmrk ng mặvqif t. Vìtrjb sau tang lễxlnc Quốmgmc c-phụtacb , U-bon đvlla ạaetm i-vưgove ơonlj ng Lêonlj Văudni n mờhpdu i cácyjp c ngưgove ờhpdu i du hàhiua nh Xiêonlj m-quốmgmc c.
Long tâdtwv m vui vẻpkmn , Thầblif n-vũdtwv hoàhiua ng đvlla ếnymv phácyjp n:
– Quốmgmc c-phụtacb muốmgmc n sau khi ngưgove ờhpdu i vềuibj Tâdtwv y-phưgove ơonlj ng cựeoqx c lạaetm c rồnymv i, thìtrjb mọkjxj i sựeoqx phảsodn i giảsodn n tiệmhkp n, đvlla ểdprc khôtacb ng bịblif phísgya tàhiua i vậgulm t củrscw a dâdtwv n. Cògmkz n thácyjp i-sưgove muốmgmc n dùxkph ng lễxlnc củrscw a Nho-gia tỏechc lògmkz ng hiếnymv u kísgya nh vớegcj i Quốmgmc c-phụtacb làhiua đvlla iềuibj u nêonlj n làhiua m.
Nhàhiua vua hưgove ớegcj ng Ỷvioc -Lan, Tôtacb n-Đvkgz ảsodn n Cẩmhkp m-Thi:
– Cuộdtwv c bìtrjb nh Chiêonlj m đvlla ãlkdp hoàhiua n tấvioc t. Suốmgmc t hơonlj n thácyjp ng qua trẫegcj m cùxkph ng bàhiua n luậgulm n, khi thìtrjb vớegcj i Thầblif n-phi, khi thìtrjb vớegcj i Tểdprc -tưgove ớegcj ng khi thìtrjb vớegcj i Sưgove -thúdkxm c vềuibj vấvioc n đvlla ềuibj lao tưgove ởtrjb ng cho nhữsodn ng vịblif đvlla ãlkdp cógzni huâdtwv n côtacb ng vớegcj i xãlkdp -tắgmrk c. Trong cuộdtwv c bìtrjb nh Chiêonlj m nàhiua y, côtacb ng đvlla ứqpul c cao vògmkz i vọkjxj i làhiua Sưgove -thúdkxm c, Sưgove -thẩmhkp m, Ỷvioc -Lan. Nhưgove ng ba vịblif làhiua xãlkdp -tắgmrk c, xãlkdp tắgmrk c làhiua ba vịblif , nêonlj n trẫegcj m chỉvlla biếnymv t tỏechc lògmkz ng kísgya nh yêonlj u, màhiua khôtacb ng thểdprc phong thưgove ởtrjb ng, vìtrjb khôtacb ng cógzni chứqpul c tưgove ớegcj c nàhiua o xứqpul ng đvlla ácyjp ng cảsodn . Tuy nhiêonlj n trẫegcj m đvlla ãlkdp ban chỉvlla truy phong cho lãlkdp o sưgove Ngôtacb -Quảsodn ng-Thiêonlj n làhiua m « Kiểdprc m hiệmhkp u thácyjp i sưgove , đvlla ớegcj i thịblif -trung, tưgove ớegcj c Trung-nghĩnhwd a đvlla ạaetm i vưgove ơonlj ng ». Lạaetm i truy phong cho Quốmgmc c-côtacb ng Tôtacb n Trung-Luậgulm n làhiua m « Tưgove -khôtacb ng Trấvioc n-Nam quậgulm n vưgove ơonlj ng ». Cògmkz n phụtacb thâdtwv n củrscw a Ỷvioc -Lan thầblif n phi đvlla ưgove ợegcj c phong « Dưgove ơonlj ng-quang hầblif u » phu nhâdtwv n đvlla ưgove ợegcj c phong « Nhấvioc t phẩmhkp m đvlla oan nghi phu nhâdtwv n ».
Dụtacb củrscw a nhàhiua vua làhiua m cho ba ngưgove ờhpdu i cảsodn m đvlla ộdtwv ng, cùxkph ng tạaetm ơonlj n.
Nhàhiua vua tiếnymv p:
– Bâdtwv y giờhpdu tớegcj i chưgove tưgove ớegcj ng. Trẫegcj m đvlla ểdprc Lễxlnc -bộdtwv thưgove ợegcj ng-thưgove Mai Cảsodn nh-Tiêonlj n đvlla ọkjxj c sắgmrk c phong theo thứqpul tựeoqx .
Mai-cảsodn nh-Tiêonlj n bưgove ớegcj c khỏechc i chỗqtth ngồnymv i, cầblif m trụtacb c giấvioc y ra đvlla ọkjxj c:
« Thừmhkp a thiêonlj n hưgove ng vậgulm n, Thầblif n-vũdtwv hoàhiua ng đvlla ếnymv chiếnymv u côtacb ng lao bìtrjb nh Chiêonlj m, Lýiypt Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t xếnymv p đvlla ứqpul ng hàhiua ng đvlla ầblif u, nay phong chứqpul c tưgove ớegcj c đvlla ểdprc lao tưgove ởtrjb ng ».
Lýiypt -thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t bưgove ớegcj c ra quỳyqtl gốmgmc i chờhpdu đvlla ợegcj i.
Mai-cảsodn nh-Tiêonlj n đvlla ọkjxj c:
«... Nàhiua y Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t, hồnymv i đvlla ứqpul c Thácyjp i-tổhdiz cògmkz n tạaetm i thếnymv , hôtacb m thiếnymv t yếnymv n tạaetm i Long-hoa đvlla ưgove ờhpdu ng, ngưgove ờhpdu i vớegcj i ta từmhkp ng nắgmrk m tay nhau thâdtwv n thiếnymv t nhưgove đvlla ôtacb i bạaetm n. Khi đvlla ứqpul c Thácyjp i-tổhdiz băudni ng hàhiua , ngàhiua i từmhkp ng dặvqif n dògmkz rằxvxj ng ta phảsodn i hếnymv t sứqpul c tin ngưgove ờhpdu i, yêonlj u thưgove ơonlj ng ngưgove ờhpdu i; ngàhiua i cũdtwv ng dặvqif n dògmkz ngưgove ờhpdu i phảsodn i hếnymv t sứqpul c phògmkz tácyjp ta. Rồnymv i sau đvlla ógzni , ngưgove ờhpdu i vớegcj i ta sốmgmc ng vớegcj i nhau ởtrjb Tảsodn n-lĩnhwd nh, luyệmhkp n võaetm vớegcj i nhau, nôtacb đvlla ùxkph a vớegcj i nhau, tìtrjb nh nhưgove ruộdtwv t thịblif t. Khi rờhpdu i Tảsodn n-lĩnhwd nh vềuibj Thăudni ng-long, ta biếnymv t ngoàhiua i lògmkz ng trung củrscw a mộdtwv t bầblif y tôtacb i vớegcj i chúdkxm a, ngưgove ờhpdu i cògmkz n tậgulm n tụtacb y sớegcj m hôtacb m bêonlj n ta, nhưgove ngưgove ờhpdu i bạaetm n chísgya thiếnymv t. Đvkgz ôtacb i khi ngưgove ờhpdu i cògmkz n lo cảsodn miếnymv ng ăudni n, y-phụtacb c cho ta, đvlla ógzni làhiua do tìtrjb nh bạaetm n thờhpdu i thơonlj ấvioc u củrscw a chúdkxm ng ta màhiua ngưgove ờhpdu i biểdprc u lộdtwv ra. Khắgmrk p triềuibj u thầblif n, cho tớegcj i hưgove ơonlj ng đvlla ảsodn ng ai cũdtwv ng biếnymv t đvlla iềuibj u đvlla ógzni .
Nay ngưgove ờhpdu i làhiua m nguyêonlj n soácyjp i Nam chinh, bìtrjb nh đvlla ưgove ợegcj c Chiêonlj m, côtacb ng lao thựeoqx c khôtacb ng thểdprc kểdprc siếnymv t, ta phong ngưgove ờhpdu i làhiua m:
Phụtacb -quốmgmc c thácyjp i phógzni , dao thụtacb Nam-bìtrjb nh tiếnymv t-đvlla ộdtwv -sứqpul , Phụtacb -quốmgmc c thưgove ợegcj ng tưgove ớegcj ng quâdtwv n, Thưgove ợegcj ng-trụtacb quốmgmc c, Khai-quốmgmc c côtacb ng, Thiêonlj n-tửhgkt nghĩnhwd a nam ».
Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t cảsodn m đvlla ộdtwv ng rơonlj m rớegcj m nưgove ớegcj c mắgmrk t tạaetm ơonlj n. Bởtrjb i trong lịblif ch sửhgkt cổhdiz kim, chưgove a bao giờhpdu mộdtwv t vịblif hoàhiua ng đvlla ếnymv trong sắgmrk c phong cho côtacb ng thầblif n, lạaetm i nhậgulm n mộdtwv t đvlla ạaetm i thầblif n làhiua nghĩnhwd a nam, tứqpul c con nuôtacb i. Từmhkp mấvioc y chụtacb c năudni m nay, khắgmrk p Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t đvlla ềuibj u truyềuibj n tụtacb ng huyềuibj n thoạaetm i vềuibj việmhkp c nhàhiua vua vớegcj i Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t đvlla ácyjp nh cuộdtwv c, rồnymv i Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t thua phảsodn i kêonlj u nhàhiua vua bằxvxj ng nghĩnhwd a phụtacb . Nhưgove ng trêonlj n thựeoqx c tếnymv nhàhiua vua vẫegcj n chỉvlla coi Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t làhiua ngưgove ờhpdu i bạaetm n, chưgove a bao giờhpdu chísgya nh thứqpul c côtacb ng nhậgulm n. Nay khôtacb ng nhữsodn ng nhàhiua vua nhậgulm n, màhiua lạaetm i nhậgulm n trong mộdtwv t sắgmrk c chỉvlla phong thưgove ởtrjb ng. Dùxkph Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t đvlla ưgove ợegcj c nhàhiua vua tísgya n cẩmhkp n tuyệmhkp t đvlla ốmgmc i, nhưgove ng ôtacb ng vốmgmc n đvlla iềuibj m đvlla ạaetm m, nhũdtwv n nhặvqif n nêonlj n khôtacb ng ai ghen tỵbazs vớegcj i ôtacb ng.
Quốmgmc c-mẫegcj u Trầblif n Thanh-Mai tuyêonlj n chỉvlla :
– Nàhiua y Kiệmhkp t nhi, ngưgove ờhpdu i làhiua nghĩnhwd a nam củrscw a hoàhiua ng thưgove ợegcj ng, cógzni nghĩnhwd a làhiua ngoàhiua i bổhdiz n phậgulm n mộdtwv t đvlla ạaetm i thầblif n, ngưgove ờhpdu i cògmkz n cógzni bổhdiz n phậgulm n củrscw a mộdtwv t hoàhiua ng-tửhgkt . Khắgmrk p trong Hoàhiua ng-thàhiua nh, nộdtwv i-cung, chỗqtth nàhiua o cógzni sựeoqx , ngưgove ờhpdu i cũdtwv ng phảsodn i gácyjp nh vácyjp c. Bấvioc t cứqpul lúdkxm c nàhiua o, dùxkph ngàhiua y, dùxkph đvlla êonlj m, ngưgove ờhpdu i cũdtwv ng cógzni bổhdiz n phậgulm n ra vàhiua o Hoàhiua ng-thàhiua nh, cấvioc m cung phụtacb c thịblif hoàhiua ng thưgove ợegcj ng. Ngưgove ờhpdu i hiểdprc u khôtacb ng?
– Tuâdtwv n chỉvlla Quốmgmc c-mẫegcj u.
Chỉvlla dụtacb củrscw a Quốmgmc c-mẫegcj u cho Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t, đvlla ốmgmc i vớegcj i cácyjp c đvlla ạaetm i thầblif n, cógzni nghĩnhwd a ôtacb ng phảsodn i gácyjp nh thêonlj m nhiềuibj u trọkjxj ng trácyjp ch. Nhưgove ng nhữsodn ng lờhpdu i đvlla ógzni chỉvlla duy Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t hiểdprc u rằxvxj ng: ôtacb ng toàhiua n quyềuibj n ra vàhiua o cung cấvioc m, Hoàhiua ng-thàhiua nh, cógzni quyếnymv n can thiệmhkp p vàhiua o mọkjxj i việmhkp c trong hoàhiua ng-tộdtwv c.
Tiếnymv p theo, tấvioc t cảsodn tưgove ớegcj ng sĩnhwd Nam chinh đvlla ềuibj u đvlla ưgove ợegcj c thăudni ng lêonlj n ngưgove ờhpdu i thìtrjb mộdtwv t đvlla ẳpzwh ng, ngưgove ờhpdu i thìtrjb hai đvlla ẳpzwh ng. Cógzni ngưgove ờhpdu i đvlla ưgove ợegcj c thăudni ng lêonlj n tớegcj i bốmgmc n năudni m đvlla ẳpzwh ng. Đvkgz ốmgmc i vớegcj i cácyjp c đvlla ôtacb -thốmgmc ng chỉvlla -huy mưgove ờhpdu i hiệmhkp u Thiêonlj n-tửhgkt binh, đvlla ềuibj u phong lêonlj n hàhiua ng tưgove ớegcj ng quâdtwv n, tưgove ớegcj c tớegcj i bácyjp . Cògmkz n cácyjp c tưgove ớegcj ng quâdtwv n thìtrjb phong lêonlj n tưgove ớegcj c hầblif u. Riêonlj ng tấvioc t cảsodn cácyjp c tưgove ớegcj ng sĩnhwd tửhgkt trậgulm n đvlla ềuibj u đvlla ưgove ợegcj c thăudni ng lêonlj n mộdtwv t lúdkxm c bốmgmc n đvlla ẳpzwh ng, truyềuibj n cấvioc p ruộdtwv ng đvlla ấvioc t tuấvioc t dưgove ỡblif ng cho vợegcj con hưgove ởtrjb ng tớegcj i ba đvlla ờhpdu i. Vìtrjb vậgulm y cácyjp c đvlla ôtacb -thốmgmc ng Lưgove u Trọkjxj ng-Kiệmhkp t, Trầblif n Lam-Thanh đvlla ềuibj u đvlla ưgove ợegcj c thăudni ng lêonlj n tớegcj i Hổhdiz -uy thưgove ợegcj ng tưgove ớegcj ng quâdtwv n, tưgove ớegcj c Trung-dũdtwv ng dìtrjb nh hầblif u.
Tếnymv -tưgove ớegcj ng Lýiypt Đvkgz ạaetm o-Thàhiua nh tâdtwv u:
– Trưgove ớegcj c đvlla âdtwv y quan Đvkgz ạaetm i-tưgove -mãlkdp Quácyjp ch Kim-Nhậgulm t tuổhdiz i cao, xin hồnymv i hưgove u. Bệmhkp hạaetm đvlla ãlkdp chuẩmhkp n tấvioc u, song tuyêonlj n chỉvlla đvlla ợegcj i sau cuộdtwv c Nam chinh, mớegcj i cho vềuibj . Hôtacb m nay Quácyjp ch đvlla ạaetm i-tưgove -mãlkdp khógzni ởtrjb nêonlj n vắgmrk ng mặvqif t. Xéaetm t việmhkp c bìtrjb nh Chiêonlj m đvlla ãlkdp hoàhiua n thàhiua nh, xin bệmhkp hạaetm đvlla ịblif nh liệmhkp u.
Nhàhiua vua tuyêonlj n chỉvlla :
– Mộdtwv t đvlla ờhpdu i Quácyjp ch đvlla ạaetm i-tưgove mãlkdp vàhiua o sinh ra tửhgkt cógzni thừmhkp a, sau lêonlj n đvlla ếnymv n tộdtwv t đvlla ỉvlla nh trong võaetm nghiệmhkp p. Nay tuổhdiz i đvlla ãlkdp bẩmhkp y mưgove ơonlj i lăudni m, trẫegcj m thuậgulm n cho hồnymv i hưgove u đvlla ểdprc lao tưgove ởtrjb ng. Vậgulm y Lễxlnc -bộdtwv hãlkdp y soạaetm n chiếnymv u chỉvlla phong cho hàhiua m « Thácyjp i-sưgove Việmhkp t-quốmgmc c côtacb ng ». Bổhdiz Lýiypt Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t thay Quácyjp ch quốmgmc c côtacb ng lĩnhwd nh chứqpul c Đvkgz ạaetm i-tưgove -mãlkdp . Lạaetm i cửhgkt phògmkz -mãlkdp đvlla ạaetm i đvlla ôtacb -đvlla ốmgmc c Hoàhiua ng-Kiệmhkp n thay Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t lĩnhwd nh chứqpul c Thácyjp i-údkxm y, kiêonlj m Binh-bộdtwv thưgove ợegcj ng thưgove . Cògmkz n Binh-bộdtwv tham-tri Lýiypt Kếnymv -Nguyêonlj n thăudni ng lêonlj n làhiua m Đvkgz ạaetm i-đvlla ôtacb đvlla ốmgmc c thốmgmc ng lĩnhwd nh thủrscw y quâdtwv n.
Lýiypt Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t tâdtwv u:
– Kểdprc ra trong cuộdtwv c Nam-chinh nàhiua y cògmkz n cógzni rấvioc t nhiềuibj u anh hùxkph ng võaetm lâdtwv m trợegcj giúdkxm p, nhưgove ng đvlla ứqpul ng ngoàhiua i vògmkz ng danh lợegcj i. Mộdtwv t làhiua Côtacb i-sơonlj n tam-anh Trầblif n Phụtacb -Quốmgmc c, Trầblif n Bảsodn o-Dâdtwv n, Trầblif n Brung-Đvkgz ạaetm o. Hai làhiua cácyjp c bồnymv -tácyjp t Mộdtwv c-tồnymv n, Viêonlj n-Chiếnymv u vàhiua bốmgmc n vịblif đvlla ạaetm i-sưgove Viêonlj n-Căudni n, Viêonlj n-Mộdtwv c, Viêonlj n-Chi, Viêonlj n-Diệmhkp p. Ba làhiua Nhâdtwv n-Huệmhkp hoàhiua ng đvlla ếnymv Nùxkph ng Trísgya -Cao cùxkph ng Khâdtwv m-minh đvlla oan-duệmhkp hoàhiua ng-hậgulm u Tạaetm Thuầblif n-Khanh vớegcj i Quảsodn ng-Đvkgz ôtacb ng ngũdtwv cácyjp i. Bốmgmc n làhiua Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng, Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t. Đvkgz ốmgmc i vớegcj i cácyjp c vịblif thàhiua nh phầblif n mộdtwv t, hai, ba thìtrjb khôtacb ng ai muốmgmc n lĩnhwd nh chứqpul c tưgove ớegcj c âdtwv n huệmhkp đvlla ãlkdp đvlla àhiua nh. Song cògmkz n mưgove ờhpdu i hai thiếnymv u niêonlj n vớegcj i cácyjp c dũdtwv ng sĩnhwd Long-biêonlj n, Giao-long côtacb ng thựeoqx c khôtacb ng nhỏechc . Vậgulm y xin bệmhkp hạaetm đvlla ịblif nh lẽkjxj nàhiua o?
Nhàhiua vua hưgove ớegcj ng Ỷvioc -Lan thầblif n-phi:
– Mưgove ờhpdu i hai thiếnymv u niêonlj n đvlla ềuibj u làhiua đvlla ệmhkp tửhgkt củrscw a Quốmgmc c-phụtacb , Quốmgmc c-mẫegcj u, lạaetm i làhiua nghĩnhwd a đvlla ệmhkp củrscw a Phi. Vậgulm y Phi cógzni thuậgulm n cho họkjxj xuấvioc t chísgya nh ra lĩnhwd nh trọkjxj ng trácyjp ch vớegcj i đvlla ấvioc t nưgove ớegcj c khôtacb ng?
Ỷvioc -Lan tâdtwv u:
– Hôtacb m Quốmgmc c-phụtacb sắgmrk p vãlkdp ng du Cựeoqx c-lạaetm c, thiếnymv p cógzni đvlla ếnymv n phủrscw củrscw a ngưgove ờhpdu i đvlla ểdprc thỉvlla nh ýiypt kiếnymv n vềuibj vụtacb nàhiua y. Ngưgove ờhpdu i đvlla ãlkdp ban chỉvlla rằxvxj ng: khôtacb ng nhữsodn ng nêonlj n cho chúdkxm ng xuấvioc t chísgya nh, màhiua cógzni thểdprc trao cho trọkjxj ng trácyjp ch.
Cảsodn triềuibj u thầblif n cùxkph ng bậgulm t lêonlj n tiếnymv ng mừmhkp ng rỡblif , bởtrjb i trong con mắgmrk t họkjxj thìtrjb mưgove ờhpdu i hai thiếnymv u niêonlj n nàhiua y đvlla ềuibj u làhiua hìtrjb nh bógzni ng củrscw a Phùxkph -Đvkgz ổhdiz ng thiêonlj n vưgove ơonlj ng, hay gầblif n đvlla âdtwv y hơonlj n làhiua Thuậgulm n-thiêonlj n thậgulm p hùxkph ng. Nhàhiua vua tuyêonlj n chỉvlla vớegcj i Đvkgz ạaetm i-tưgove -mãlkdp Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t:
– Khanh làhiua Đvkgz ạaetm i-tưgove -mãlkdp , khanh nghĩnhwd sao?
– Trong cuộdtwv c Nam chinh vừmhkp a rồnymv i, hùxkph ng tâdtwv m dũdtwv ng khísgya , lògmkz ng can đvlla ảsodn m vàhiua o sinh ra tửhgkt củrscw a mưgove ờhpdu i hai thiếnymv u niêonlj n thựeoqx c khôtacb ng tưgove ớegcj ng nàhiua o sácyjp nh bằxvxj ng. Nếnymv u đvlla údkxm ng côtacb ng trạaetm ng thìtrjb phảsodn i phong lêonlj n hàhiua ng tưgove ớegcj ng quâdtwv n. Nhưgove ng tấvioc t cảsodn mưgove ờhpdu i hai ngưgove ờhpdu i, chưgove a ai quácyjp mưgove ờhpdu i chísgya n. Trong khi luậgulm t đvlla ịblif nh ra từmhkp thờhpdu i đvlla ứqpul c Thácyjp i-tổhdiz làhiua dùxkph côtacb ng lao đvlla ếnymv n đvlla âdtwv u, cũdtwv ng khôtacb ng thểdprc thăudni ng tưgove ớegcj ng trưgove ớegcj c hai mưgove ơonlj i hai tuổhdiz i. Vậgulm y thầblif n xin đvlla ềuibj nghịblif : tấvioc t cảsodn cácyjp c đvlla ôtacb -thốmgmc ng chỉvlla huy mưgove ờhpdu i hai hiệmhkp u Thiêonlj n-tửhgkt binh đvlla ềuibj u thăudni ng lêonlj n hàhiua ng tưgove ớegcj ng, nay bổhdiz vàhiua o thay thếnymv cácyjp c tưgove ớegcj ng giàhiua hồnymv i hưgove u ởtrjb cácyjp c trấvioc n, cùxkph ng cácyjp c trạaetm i. Cògmkz n mưgove ờhpdu i hai thiếnymv u niêonlj n nêonlj n phong chứqpul c đvlla ôtacb -thốmgmc ng, mỗqtth i ngưgove ờhpdu i coi mộdtwv t hiệmhkp u Thiêonlj n-tửhgkt binh, cògmkz n tưgove ớegcj c thìtrjb đvlla ềuibj u phong tớegcj i bácyjp .
Nhàhiua vua chuẩmhkp n tấvioc u. Mưgove ờhpdu i hai thiếnymv u niêonlj n đvlla ưgove ợegcj c triệmhkp u hồnymv i vàhiua o triềuibj u kiếnymv n, nghe tuyêonlj n chỉvlla phong thưgove ởtrjb ng. Riêonlj ng cácyjp c thiếnymv u nữsodn Kim-Loan, Kim-Liêonlj n, Ngọkjxj c-Liêonlj n, Ngọkjxj c-Hưgove ơonlj ng đvlla ềuibj u đvlla ưgove ợegcj c phong hàhiua m nhấvioc t phẩmhkp m phu nhâdtwv n. Cògmkz n cácyjp c võaetm -sĩnhwd Long-biêonlj n, Giao-long đvlla ềuibj u đvlla ưgove ợegcj c ban cho hiệmhkp u « Dũdtwv ng-sĩnhwd », hưgove ởtrjb ng bổhdiz ng lộdtwv c củrscw a mộdtwv t lữsodn -trưgove ởtrjb ng.
Nhàhiua vua hỏechc i Long-biêonlj n ngũdtwv -hùxkph ng, Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t-kiệmhkp t:
– Cácyjp c khanh cògmkz n niêonlj n thiếnymv u, màhiua đvlla ãlkdp đvlla ưgove ợegcj c phong tớegcj i tưgove ớegcj c bácyjp , nhưgove vậgulm y cácyjp c khanh đvlla ãlkdp vui lògmkz ng chưgove a?
– Tâdtwv u, chưgove a.
Cảsodn mưgove ờhpdu i hai ngưgove ờhpdu i cùxkph ng bậgulm t lêonlj n tiếnymv ng trảsodn lờhpdu i trung thựeoqx c. Nhàhiua vua chưgove ng hửhgkt ng hỏechc i:
– Phảsodn i nhưgove thếnymv nàhiua o cácyjp c khanh mớegcj i vui lògmkz ng?
Trầblif n Ninh tâdtwv u:
– Làhiua m quan làhiua gìtrjb ? Làhiua vinh hiểdprc n, đvlla ểdprc cógzni bổhdiz ng lộdtwv c cao. Kểdprc vềuibj vinh hiểdprc n, thìtrjb cògmkz n cácyjp i vinh hiểdprc n nàhiua o bằxvxj ng cácyjp i vinh hiểdprc n đvlla ưgove ợegcj c theo hoàhiua ng-thưgove ợegcj ng tògmkz ng chinh, chiếnymv n thắgmrk ng hồnymv i triềuibj u? Cògmkz n bổhdiz ng lộdtwv c ưgove ? Bọkjxj n thầblif n từmhkp ng đvlla i ăudni n xin, bữsodn a no bữsodn a đvlla ógzni i, cũdtwv ng vẫegcj n sốmgmc ng đvlla ưgove ợegcj c, thìtrjb nay cógzni ăudni n cao lưgove ơonlj ng mỹphca vịblif cũdtwv ng đvlla ếnymv n no màhiua thôtacb i! Cho nêonlj n hoàhiua ng-thưgove ợegcj ng phong cho chứqpul c Đvkgz ôtacb -thốmgmc ng, tưgove ớegcj c tớegcj i Bácyjp , anh em thầblif n thấvioc y vẫegcj n vậgulm y, chưgove a lấvioc y làhiua m thỏechc a chísgya .
Ỷvioc -Lan biếnymv t cácyjp c em mìtrjb nh cógzni nhiềuibj u tưgove tưgove ởtrjb ng khácyjp c thưgove ờhpdu ng, phi muốmgmc n chúdkxm ng nógzni i ra trưgove ớegcj c triềuibj u đvlla ìtrjb nh đvlla ểdprc họkjxj khôtacb ng khinh thưgove ờhpdu ng chúdkxm ng làhiua bọkjxj n trẻpkmn con ăudni n màhiua y. Nàhiua ng hỏechc i:
– Chísgya củrscw a cácyjp c em nhưgove thếnymv nàhiua o?
– Tâdtwv u, chúdkxm ng em cógzni ba đvlla iềuibj u ưgove ớegcj c vọkjxj ng: mộdtwv t làhiua giảsodn i đvlla ưgove ợegcj c vạaetm phísgya a Nam củrscw a Chiêonlj m-thàhiua nh; hai làhiua gỡblif đvlla ưgove ợegcj c ácyjp ch phísgya a Bắgmrk c củrscw a Trung-nguyêonlj n; ba làhiua sao cho trăudni m họkjxj đvlla ềuibj u no đvlla ủrscw , sung sưgove ớegcj ng nhưgove thờhpdu i vua Hùxkph ng, vua Trưgove ng. Nay Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t ta mớegcj i giảsodn i đvlla ưgove ợegcj c cácyjp i vạaetm Nam-phưgove ơonlj ng, nhưgove vậgulm y chúdkxm ng em mong chờhpdu thựeoqx c hiệmhkp n đvlla ưgove ợegcj c hai đvlla iềuibj u ưgove ớegcj c vọkjxj ng cògmkz n lạaetm i mớegcj i thỏechc a chísgya .
Triềuibj u thầblif n cùxkph ng bậgulm t lêonlj n nhữsodn ng tiếnymv ng khen ngợegcj i.
Ỷvioc -Lan chỉvlla Đvkgz inh Hoàhiua ng-Nghi:
– Tam đvlla ệmhkp . Trong nhữsodn ng ngàhiua y chịblif thay hoàhiua ng-thưgove ợegcj ng chấvioc p chísgya nh, chịblif nhậgulm n đvlla ưgove ợegcj c biểdprc u củrscw a Tísgya n-Nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng tâdtwv u rằxvxj ng hồnymv i đvlla ácyjp nh Bốmgmc -chísgya nh, em cógzni gặvqif p mộdtwv t côtacb gácyjp i Chiêonlj m con củrscw a thâdtwv n-vưgove ơonlj ng Chiêonlj m Câdtwv u-thi Lịblif -ha-thâdtwv n Bàhiua i-ma-la (Sri Harivarman) têonlj n làhiua Bàhiua i-ma-la Nang-chang-Lan (Nanchanlan Harivarman), rồnymv i em say mêonlj nàhiua ng đvlla ếnymv n đvlla iêonlj n đvlla ảsodn o thầblif n hồnymv n. Đvkgz údkxm ng tộdtwv i ra thìtrjb Bàhiua i-ma-la bịblif giếnymv t cảsodn nhàhiua , vìtrjb y làhiua mộdtwv t hung thầblif n ácyjp c-sácyjp t đvlla ốmgmc i vớegcj i ngưgove ờhpdu i Việmhkp t. Em đvlla ãlkdp khẩmhkp n khoảsodn n nhờhpdu Tísgya n-Nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng thưgove ợegcj ng biểdprc u xin âdtwv n-xácyjp cho gia đvlla ìtrjb nh nàhiua ng. Cógzni đvlla údkxm ng thếnymv khôtacb ng?
– Tâdtwv u, đvlla údkxm ng...đvlla údkxm ng nhưgove vậgulm y, nhưgove ng...nhưgove ng...
– Việmhkp c âdtwv n xácyjp cho gia đvlla ìtrjb nh nàhiua ng, chịblif khôtacb ng cógzni quyềuibj n. Hôtacb m Hoàhiua ng-thưgove ợegcj ng hồnymv i loan chịblif đvlla ãlkdp đvlla ệmhkp biểdprc u củrscw a Tísgya n-Nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng lêonlj n. Hoàhiua ng-thưgove ợegcj ng phêonlj chuẩmhkp n âdtwv n xácyjp , nhưgove ng nếnymv u gia đvlla ìtrjb nh nàhiua ng ởtrjb Bốmgmc -chácyjp nh, e ngưgove ờhpdu i Việmhkp t sẽkjxj giếnymv t hạaetm i đvlla ểdprc trảsodn thùxkph ; nêonlj n chịblif truyềuibj n đvlla ưgove a tấvioc t cảsodn vềuibj vùxkph ng Hoa-lưgove , cấvioc p ruộdtwv ng đvlla ấvioc t cho cầblif y cấvioc y. Chịblif đvlla ãlkdp cửhgkt phu nhâdtwv n củrscw a Trấvioc n-viễxlnc n thưgove ợegcj ng-tưgove ớegcj ng quâdtwv n, Gia-viễxlnc n hầblif u Bùxkph i Hoàhiua ng-Quan làhiua Trầblif n Ngọkjxj c-Huệmhkp vàhiua o Trưgove ờhpdu ng-yêonlj n cầblif u hôtacb n cho em. Hiệmhkp n thâdtwv n phụtacb Chang-Lan vớegcj i Chang-Lan đvlla ang chờhpdu bệmhkp kiếnymv n. Em cógzni thểdprc ra gặvqif p nàhiua ng.
Ghi-chúdkxm ,
Bùxkph i Hoàhiua ng-Quan làhiua con trai củrscw a Lạaetm i-bộdtwv thưgove ợegcj ng-thưgove Bùxkph i Hựeoqx u tưgove ớegcj c phong Thácyjp i-tửhgkt thácyjp i-phógzni , Đvkgz ồnymv ng-bìtrjb nh chưgove ơonlj ng sựeoqx , Văudni m-minh đvlla iệmhkp n đvlla ạaetm i họkjxj c-sĩnhwd , Bìtrjb nh-sơonlj n hầblif u. Trưgove ớegcj c khi Nam chinh chứqpul c củrscw a Hoàhiua ng-Quan làhiua Tảsodn -thiêonlj n ngưgove u vệmhkp thưgove ợegcj ng tưgove ớegcj ng quâdtwv n, chưgove a đvlla ưgove ợegcj c phong tưgove ớegcj c. Vìtrjb làhiua m phógzni tưgove ớegcj ng cho Tísgya n-Nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng, sau chiếnymv n thắgmrk ng đvlla ưgove ợegcj c thăudni ng lêonlj n hai đvlla ẳpzwh ng. Lạaetm i nhờhpdu phu nhâdtwv n làhiua Trầblif n Ngọkjxj c-Huệmhkp phụtacb tácyjp Ỷvioc -Lan thầblif n phi vềuibj bộdtwv Lễxlnc , cógzni côtacb ng đvlla iềuibj u đvlla ộdtwv ng vậgulm n chuyểdprc n lưgove ơonlj ng thảsodn o, vìtrjb vậgulm y chồnymv ng đvlla ưgove ợegcj c thăudni ng lêonlj n mộdtwv t đvlla ẳpzwh ng nữsodn a làhiua ba, tứqpul c Trấvioc n-viễxlnc n thưgove ợegcj ng tưgove ớegcj ng quâdtwv n, tưgove ớegcj c hầblif u. Chứqpul c tưgove ớegcj c mớegcj i củrscw a ôtacb ng nhưgove sau: Thácyjp i-tửhgkt thiếnymv u-bảsodn o, Binh-bộdtwv tham-tri, Trấvioc n-viễxlnc n thưgove ợegcj ng tưgove ớegcj ng quâdtwv n, Gia-viễxlnc n hầblif u, Khu-mậgulm t việmhkp n sứqpul .
Nghe Ỷvioc -Lan hếnymv t sứqpul c lo cho mìtrjb nh, màhiua lògmkz ng Hoàhiua ng-Nghi lạaetm nh nhưgove băudni ng, hìtrjb nh ảsodn nh Chang-Lan vớegcj i gãlkdp Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n ăudni n ởtrjb vớegcj i nhau, đvlla i bêonlj n nhau nhưgove bógzni ng vớegcj i hìtrjb nh, làhiua m chàhiua ng buồnymv n nôtacb n. Nhưgove ng giữsodn a triềuibj u đvlla ìtrjb nh, chàhiua ng khôtacb ng thểdprc đvlla em chuyệmhkp n riêonlj ng tưgove ra nógzni i. Chàhiua ng cùxkph ng mưgove ờhpdu i mộdtwv t ngưgove ờhpdu i bạaetm n tạaetm ơonlj n nhàhiua vua rồnymv i lui ra ngoàhiua i.
Đvkgz ếnymv n đvlla ógzni mộdtwv t viêonlj n quan củrscw a Khu-mậgulm t việmhkp n từmhkp ngoàhiua i vàhiua o đvlla iệmhkp n trìtrjb nh lêonlj n Ỷvioc -Lan thầblif n-phi mộdtwv t văudni n kiệmhkp n hỏechc a tốmgmc c. Đvkgz ácyjp m Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng nhậgulm n ra y làhiua Trầblif n Thanh-Nhiêonlj n, đvlla ôtacb thốmgmc ng đvlla ạaetm o Thiêonlj n-tửhgkt binh. Từmhkp sau khi bìtrjb nh Chiêonlj m vềuibj , trong cuộdtwv c luậgulm n côtacb ng, trịblif tộdtwv i. Y bịblif khéaetm p vàhiua o tộdtwv i « khôtacb ng tiếnymv p cứqpul u đvlla ồnymv ng bạaetm n » trong trậgulm n Nhậgulm t-lệmhkp vàhiua Đvkgz ồnymv -bàhiua n, phảsodn i xửhgkt trảsodn m. Nhưgove ng may gặvqif p chỉvlla âdtwv n-xácyjp , nêonlj n chỉvlla bịblif cácyjp ch chứqpul c, đvlla ổhdiz i sang làhiua m việmhkp c ởtrjb Khu-mậgulm t việmhkp n.
Thầblif n-phi lắgmrk c đvlla ầblif u:
– Hồnymv i Hoàhiua ng-thưgove ợegcj ng Nam chinh, thìtrjb vấvioc n đvlla ềuibj nàhiua y ta giảsodn i quyếnymv t. Nay ngưgove ờhpdu i đvlla ãlkdp hồnymv i loan, thìtrjb cứqpul tâdtwv u thẳpzwh ng lêonlj n ngưgove ờhpdu i.
Nguyêonlj n vàhiua o niêonlj n hiệmhkp u Thuậgulm n-Thiêonlj n thứqpul mưgove ờhpdu i bẩmhkp y (1026), Khai-Quốmgmc c vưgove ơonlj ng mớegcj i nhậgulm n chứqpul c Phụtacb -quốmgmc c thácyjp i-údkxm y tâdtwv u nhàhiua vua ban luậgulm t rằxvxj ng: nhữsodn ng gìtrjb liêonlj n hệmhkp tớegcj i an-ninh, quốmgmc c phògmkz ng, thìtrjb Khu-mậgulm t việmhkp n mộdtwv t mặvqif t trìtrjb nh lêonlj n Đvkgz ạaetm i-tưgove -mãlkdp , Thácyjp i-údkxm y; mộdtwv t mặvqif t tâdtwv u trìtrjb nh thẳpzwh ng lêonlj n hHoàhiua ng-đvlla ếnymv màhiua khôtacb ng cầblif n qua Tểdprc -tưgove ớegcj ng, hay hai toàhiua Trung-thưgove lệmhkp nh, Thưgove ợegcj ng-thưgove lệmhkp nh. Hôtacb m nay cógzni việmhkp c khẩmhkp n, Khu-mậgulm t việmhkp n trìtrjb nh lêonlj n, nhưgove ng quan Đvkgz ạaetm i-tưgove -mãlkdp Quácyjp ch Kim-Nhậgulm t lâdtwv m bệmhkp nh. Quan Thácyjp i-údkxm y Lýiypt Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t đvlla ãlkdp duyệmhkp t qua. Trầblif n Thanh-Nhiêonlj n theo thógzni i quen trìtrjb nh cho Thầblif n-phi, màhiua quêonlj n mấvioc t nhàhiua vua đvlla ãlkdp hồnymv i loan.
Nhàhiua vua cầblif m biểdprc u lêonlj n đvlla ọkjxj c qua mộdtwv t lưgove ợegcj t, rồnymv i hỏechc i:
– Mưgove ờhpdu i hai ngưgove ờhpdu i nàhiua y hiệmhkp n ra sao?
Thanh-Nhiêonlj n tâdtwv u:
– Thầblif n đvlla ãlkdp chuẩmhkp n bịblif sẵlkdp n, chỉvlla cầblif n bệmhkp -hạaetm duyệmhkp t làhiua bắgmrk t toàhiua n gia mưgove ờhpdu i hai ngưgove ờhpdu i đvlla em ra bờhpdu sôtacb ng Hồnymv ng xửhgkt tửhgkt tậgulm n sốmgmc .
Nhàhiua vua quay sang hỏechc i Ỷvioc -Lan:
– Trẫegcj m vớegcj i Thácyjp i-údkxm y Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t viễxlnc n chinh, quan Đvkgz ạaetm i-tưgove -mãlkdp khógzni ởtrjb ; vậgulm y chỉvlla cógzni khanh nắgmrk m vữsodn ng vấvioc n đvlla ềuibj , khanh hãlkdp y đvlla em ra bàhiua n vớegcj i triềuibj u đvlla ìtrjb nh đvlla ểdprc giảsodn i quyếnymv t.
Ỷvioc -Lan tâdtwv u:
– Trong khoảsodn ng mưgove ờhpdu i năudni m gầblif n đvlla âdtwv y, cógzni khoảsodn ng hơonlj n trăudni m ngưgove ờhpdu i. Họkjxj gồnymv m đvlla ủrscw mọkjxj i lứqpul a tuổhdiz i. Giàhiua nhấvioc t trêonlj n sácyjp u chụtacb c. Trẻpkmn nhấvioc t trêonlj n hai chụtacb c. Nam cógzni , nữsodn cógzni , giầblif u cógzni , nghègmkz o cógzni . Họkjxj ởtrjb rảsodn i rácyjp c bêonlj n Chiêonlj m, bêonlj n Tốmgmc ng vàhiua khắgmrk p nơonlj i trêonlj n Đvkgz ấvioc t Việmhkp t. Nhưgove ng họkjxj cógzni nhiềuibj u đvlla iềuibj u giốmgmc ng nhau: họkjxj rấvioc t quan tâdtwv m đvlla ếnymv n tộdtwv c Việmhkp t, tìtrjb nh dâdtwv n, thếnymv nưgove ớegcj c. Họkjxj đvlla ềuibj u làhiua ngưgove ờhpdu i cógzni họkjxj c vấvioc n cao, kiếnymv n thứqpul c rộdtwv ng, nhưgove ng sốmgmc ng ngoàhiua i vògmkz ng cưgove ơonlj ng tỏechc a củrscw a côtacb ng danh. Khi tìtrjb nh dâdtwv n, thếnymv nưgove ớegcj c cógzni nhữsodn ng gìtrjb , quan lạaetm i, triềuibj u đvlla ìtrjb nh cógzni gìtrjb sai trácyjp i, họkjxj họkjxj p nhau luậgulm n bàhiua n, rồnymv i viếnymv t ra tờhpdu « cácyjp o » gửhgkt i đvlla i khắgmrk p nơonlj i cho nhau cùxkph ng hiểdprc u. Khi thìtrjb họkjxj hàhiua i hưgove ớegcj c, khi thìtrjb họkjxj phúdkxm ng thísgya ch, khi thìtrjb họkjxj châdtwv m biếnymv m thógzni i hưgove tậgulm t xấvioc u củrscw a dâdtwv n chúdkxm ng, củrscw a quan lạaetm i, vàhiua củrscw a cảsodn triềuibj u đvlla ìtrjb nh. Cho nêonlj n suốmgmc t mộdtwv t giảsodn i từmhkp Chiêonlj m-thàhiua nh cho tớegcj i Thăudni ng-long, Biệmhkp n-kinh dâdtwv n chúdkxm ng đvlla ềuibj u kísgya nh trọkjxj ng họkjxj . Tạaetm i Thăudni ng-long họkjxj cógzni mưgove ờhpdu i hai ngưgove ờhpdu i, dâdtwv n chúdkxm ng gọkjxj i làhiua Long-thàhiua nh thanh luậgulm n thậgulm p nhịblif dịblif -nhâdtwv n. Nhưgove ng họkjxj lạaetm i tựeoqx xưgove ng làhiua Thanh-luậgulm n thậgulm p nhịblif ngu.
Nhàhiua vua đvlla ưgove a mắgmrk t nhìtrjb n Tôtacb n Đvkgz ảsodn n Cẩmhkp m-Thi, Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t, Hoàhiua ng Kiệmhkp n, Long-biêonlj n ngũdtwv -hùxkph ng, Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t rồnymv i phácyjp n:
– Khi họkjxj xưgove ng làhiua ngu, thìtrjb cógzni nghĩnhwd a họkjxj làhiua nhữsodn ng ngưgove ờhpdu i gàhiua n bưgove ớegcj ng, khinh thếnymv ngạaetm o vậgulm t. Nhữsodn ng ngưgove ờhpdu i ngôtacb ng nghêonlj nh nhưgove vậgulm y thựeoqx c khôtacb ng thiếnymv u. Thờhpdu i Tam-quốmgmc c cógzni Nễxlnc -Hàhiua nh, cógzni Trầblif n-Lâdtwv m; thờhpdu i Tấvioc n cógzni Trưgove ơonlj ng Tịblif ch, Kêonlj Khang. Gầblif n đvlla âdtwv y cógzni Quảsodn ng-Đvkgz ôtacb ng ngũdtwv cácyjp i, vậgulm y màhiua nhàhiua ngưgove ờhpdu i nàhiua o cũdtwv ng giầblif u cógzni súdkxm c tísgya ch... Mưgove ờhpdu i hai ngưgove ờhpdu i đvlla ógzni làhiua nhữsodn ng ai vậgulm y?
Ỷvioc -Lan cầblif m tờhpdu chỉvlla đvlla ọkjxj c lêonlj n:
– Đvkgz âdtwv y! Họkjxj chảsodn cógzni ai cầblif m đvlla ầblif u hếnymv t. Ngưgove ờhpdu i lớegcj n tuổhdiz i nhấvioc t têonlj n Trầblif n Thanh-Hợegcj p, ngưgove ờhpdu i nhỏechc tuổhdiz i nhấvioc t têonlj n Nguyễxlnc n Phan-Uy.
– Họkjxj đvlla ãlkdp làhiua m gìtrjb màhiua Khu-mậgulm t việmhkp n kếnymv t ácyjp n tửhgkt hìtrjb nh cảsodn nhàhiua họkjxj ?
Trầblif n Thanh-Nhiêonlj n tâdtwv u:
– Họkjxj dácyjp n mộdtwv t tờhpdu bốmgmc cácyjp o khắgmrk p nơonlj i nógzni i rằxvxj ng: Hồnymv ng-thiếnymv t giácyjp o tuy làhiua m nhiềuibj u tộdtwv i ácyjp c, nhưgove ng khôtacb ng phảsodn i giácyjp o đvlla ồnymv nàhiua o cũdtwv ng làhiua m ácyjp c. Tạaetm i sao triềuibj u đvlla ìtrjb nh lạaetm i ban chỉvlla cho quâdtwv n sĩnhwd , võaetm lâdtwv m tru diệmhkp t? Phảsodn i mởtrjb mộdtwv t con đvlla ưgove ờhpdu ng hògmkz a giảsodn i đvlla ểdprc họkjxj vẫegcj n cógzni thểdprc làhiua m con dâdtwv n Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t. Cògmkz n Chiêonlj m, tuy cógzni nhiềuibj u ngưgove ờhpdu i gốmgmc c Mãlkdp -lịblif -ácyjp , tạaetm i sao phảsodn i đvlla ácyjp nh giếnymv t họkjxj ? Họkjxj sốmgmc ng trêonlj n đvlla ấvioc t Chiêonlj m, màhiua Chiêonlj m thuộdtwv c tộdtwv c Việmhkp t thìtrjb cứqpul coi họkjxj nhưgove sắgmrk c dâdtwv n Tàhiua y, Nùxkph ng, Thácyjp i cógzni đvlla ưgove ợegcj c khôtacb ng? Giếnymv t họkjxj vìtrjb họkjxj bạaetm o tàhiua n thìtrjb mìtrjb nh cũdtwv ng làhiua ngưgove ờhpdu i bạaetm o tàhiua n.
Nhàhiua vua cầblif m búdkxm t phêonlj : « Đvkgz âdtwv y làhiua nhữsodn ng Nho sinh ngôtacb ng cuồnymv ng, gàhiua n dởtrjb , khôtacb ng thôtacb ng đvlla ạaetm o lýiypt , nhưgove ng chưgove a phảsodn i làhiua phạaetm m tộdtwv i ».
Rồnymv i ban chỉvlla :
– Khu-mậgulm t việmhkp n cứqpul theo dõaetm i, đvlla ểdprc cho họkjxj nógzni i. Họkjxj chỉvlla nógzni i cho sưgove ớegcj ng miệmhkp ng, chứqpul đvlla âdtwv u cógzni làhiua m gìtrjb hạaetm i đvlla ếnymv n đvlla ấvioc t nưgove ớegcj c? Khôtacb ng nêonlj n bắgmrk t họkjxj .
Nhàhiua vua hỏechc i Tểdprc -tưgove ớegcj ng Lýiypt -đvlla ạaetm o-Thàhiua nh:
– Thưgove a thầblif y bâdtwv y giờhpdu tớegcj i vụtacb gìtrjb ?
– Tâdtwv u, cácyjp ch nay mưgove ờhpdu i ngàhiua y, Chiêonlj m-vưgove ơonlj ng Chếnymv -Củrscw thưgove ợegcj ng biểdprc u xin dâdtwv ng ba châdtwv u Bốmgmc -chísgya nh, Đvkgz ịblif a-lýiypt , Ma-linh đvlla ểdprc chuộdtwv c tộdtwv i, vàhiua xin vềuibj nưgove ớegcj c. Hoàhiua ng-thưgove ợegcj ng châdtwv u phêonlj cho đvlla ìtrjb nh nghịblif . Vậgulm y bâdtwv y giờhpdu tớegcj i vấvioc n đvlla ềuibj nàhiua y.
Nhàhiua vua tuyêonlj n chỉvlla :
– Từmhkp xưgove a đvlla ếnymv n giờhpdu , mỗqtth i khi cógzni sựeoqx vớegcj i Chiêonlj m, ta thưgove ờhpdu ng mang quâdtwv n sang đvlla ácyjp nh phácyjp kinh đvlla ôtacb , hủrscw y tôtacb ng miếnymv u củrscw a chúdkxm ng đvlla ểdprc trừmhkp ng phạaetm t rồnymv i rúdkxm t vềuibj , khôtacb ng bao giờhpdu lấvioc n củrscw a họkjxj mộdtwv t tấvioc c đvlla ấvioc t. Hồnymv i trêonlj n đvlla ưgove ờhpdu ng bìtrjb nh Chiêonlj m, trẫegcj m cógzni đvlla ặvqif t vấvioc n đvlla ềuibj ra vớegcj i Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t làhiua sao cógzni thểdprc chấvioc m dứqpul t cácyjp i vạaetm Nam thùxkph y vớegcj i Chiêonlj m. Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t đvlla ãlkdp tâdtwv u trìtrjb nh cho trẫegcj m. Vậgulm y nay Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t nhắgmrk c lạaetm i kếnymv đvlla ógzni cho cácyjp c quan triềuibj u nghịblif .
Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t bưgove ớegcj c ra tưgove ờhpdu ng trìtrjb nh nhữsodn ng gìtrjb ôtacb ng đvlla ãlkdp mậgulm t tấvioc u vógzni i nhàhiua vua trêonlj n chiếnymv n thuyếnymv n, trong khi Nam chinh (hồnymv i thứqpul 21), rồnymv i ôtacb ng kếnymv t luậgulm n:
– Chísgya nh vìtrjb lẽkjxj đvlla ógzni , thay vìtrjb đvlla ácyjp nh rồnymv i rúdkxm t, tôtacb i đvlla ãlkdp tâdtwv u xin cửhgkt Trung-Thàhiua nh vưgove ơonlj ng trấvioc n từmhkp Hảsodn i-vâdtwv n tớegcj i Ma-linh; Tísgya n-Nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng trấvioc n từmhkp Ma-linh tớegcj i Nam giớegcj i. Tấvioc t cảsodn ba châdtwv u đvlla ógzni , ta đvlla ãlkdp tổhdiz chứqpul c cai trịblif giốmgmc ng bêonlj n Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t nhưgove phâdtwv n chia quậgulm n, huyệmhkp n, tổhdiz ng, làhiua ng, xãlkdp . Sởtrjb dĩnhwd ta cògmkz n đvlla ểdprc trọkjxj ng binh ởtrjb đvlla ógzni , vìtrjb ta khôtacb ng cógzni chísgya nh nghĩnhwd a, sợegcj dâdtwv n Chiêonlj m nổhdiz i dậgulm y đvlla ògmkz i đvlla ấvioc t. Nay thìtrjb chísgya nh Chếnymv -Củrscw xin dâdtwv ng ba châdtwv u, ta cógzni chísgya nh nghĩnhwd a, thựeoqx c dễxlnc dàhiua ng cho ta.
Lạaetm i-bộdtwv thưgove ợegcj ng thưgove Bùxkph i Hựeoqx u bàhiua n:
– Nhưgove vậgulm y sựeoqx việmhkp c coi nhưgove đvlla ãlkdp rồnymv i, khôtacb ng cầblif n đvlla ìtrjb nh nghịblif nữsodn a. Vấvioc n đvlla ềuibj đvlla ìtrjb nh nghịblif làhiua cógzni nêonlj n tha Chiêonlj m vưgove ơonlj ng vềuibj nưgove ớegcj c hay khôtacb ng?
Lýiypt Kếnymv -Nguyêonlj n tâdtwv u:
– Thầblif n, Tham-tri chísgya nh-sựeoqx , Đvkgz ồnymv ng-trung thưgove môtacb n hạaetm bìtrjb nh chưgove ơonlj ng sựeoqx , lĩnhwd nh Đvkgz ạaetm i đvlla ôtacb -đvlla ốmgmc c, Khu-mậgulm t việmhkp n sứqpul , Ngọkjxj c-lâdtwv m hầblif u kísgya nh thỉvlla nh hoàhiua ng-thưgove ợegcj ng cho Khu-mậgulm t việmhkp n tâdtwv u rõaetm tìtrjb nh hìtrjb nh Chiêonlj m từmhkp khi Chếnymv -Củrscw bịblif bắgmrk t đvlla ãlkdp , nhưgove vậgulm y cuộdtwv c nghịblif sựeoqx mớegcj i cógzni cơonlj sởtrjb vữsodn ng chắgmrk c.
– Đvkgz ưgove ợegcj c! Nàhiua o Đvkgz ôtacb -đvlla ốmgmc c Hoàhiua ng Kiệmhkp n, ngưgove ờhpdu i hãlkdp y trìtrjb nh bầblif y tìtrjb nh hìtrjb nh Chiêonlj m hiệmhkp n nay ra sao cho triềuibj u đvlla ìtrjb nh rõaetm .
Phògmkz -mãlkdp Hoàhiua ng-Kiệmhkp n tâdtwv u:
– Thầblif n, Phụtacb -quốmgmc c Thácyjp i-údkxm y, Đvkgz ồnymv ng-trung thưgove môtacb n hạaetm bìtrjb nh chưgove ơonlj ng sựeoqx , lĩnhwd nh Binh-bộdtwv thưgove ợegcj ng thưgove , Kinh-Bắgmrk c tiếnymv t đvlla ộdtwv sứqpul , Uy-viễxlnc n đvlla ạaetm i họkjxj c sĩnhwd , quảsodn n Khu-mậgulm t việmhkp n, Sơonlj n-Nam quốmgmc c côtacb ng xin kísgya nh tâdtwv u.
– Phògmkz -mãlkdp bìtrjb nh thâdtwv n.
– Sau khi quâdtwv n Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t rúdkxm t vềuibj , thìtrjb Trầblif n Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n vàhiua Vũdtwv Chưgove ơonlj ng-Hàhiua o đvlla ềuibj u muốmgmc n làhiua m vua. Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n đvlla ưgove ợegcj c Thâdtwv m Phúdkxm c-Dũdtwv ng, Phan Vũdtwv -Tỉvlla nh ủrscw ng hộdtwv ; Chưgove ơonlj ng-Hàhiua o đvlla ưgove ợegcj c Lụtacb c Đvkgz ìtrjb nh ủrscw ng hộdtwv . Lụtacb c Đvkgz ìtrjb nh chiếnymv m đvlla ưgove ợegcj c Đvkgz ồnymv -bàhiua n. Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n quyếnymv t đvlla ácyjp nh chiếnymv m lạaetm i. Giữsodn a lúdkxm c hai bêonlj n chéaetm m giếnymv t nhau bấvioc t phâdtwv n thắgmrk ng bạaetm i thìtrjb Nhâdtwv n-Huệmhkp hoàhiua ng đvlla ếnymv Nùxkph ng-trísgya -Cao vớegcj i Quảsodn ng-Đvkgz ôtacb ng ngũdtwv cácyjp i ngảsodn theo phe Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n cùxkph ng đvlla em quâdtwv n vâdtwv y Đvkgz ồnymv -bàhiua n. Vũdtwv Chưgove ơonlj ng-Hàhiua o yếnymv u thếnymv cốmgmc thủrscw trong thàhiua nh. Cògmkz n cácyjp c đvlla ịblif a phưgove ơonlj ng, nơonlj i thìtrjb theo phe Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n, nơonlj i thìtrjb theo phe Chưgove ơonlj ng-Hàhiua o.
Ỷvioc -Lan thầblif n phi hỏechc i:
– Nàhiua y phògmkz mãlkdp , tôtacb i rấvioc t quan tâdtwv m đvlla ếnymv n Lêonlj Phúdkxm c-Huynh vớegcj i mưgove ờhpdu i kỳyqtl chủrscw củrscw a Hồnymv ng-thiếnymv t giácyjp o, hiệmhkp n tung tísgya ch họkjxj ra sao?
– Tâdtwv u thầblif n phi, từmhkp sau trậgulm n Nhậgulm t-lệmhkp , Phúdkxm c-Huynh tuyệmhkp t tísgya ch, khôtacb ng biếnymv t sốmgmc ng chếnymv t ra sao. Cògmkz n mưgove ờhpdu i kỳyqtl chủrscw thìtrjb đvlla ưgove ợegcj c Mộdtwv c-tồnymv n Vọkjxj ng-thêonlj bồnymv -tácyjp t thu làhiua m đvlla ệmhkp tửhgkt . Ngưgove ờhpdu i đvlla ãlkdp chữsodn a tuyệmhkp t nọkjxj c Chu-sa huyềuibj n âdtwv m, lạaetm i nhờhpdu tiêonlj n-nưgove ơonlj ng Thiếnymv u-Mai trịblif lưgove ỡblif i cho họkjxj . Nay họkjxj đvlla ãlkdp nógzni i năudni ng đvlla ưgove ợegcj c bìtrjb nh thưgove ờhpdu ng, vàhiua theo Mộdtwv c-tồnymv n hògmkz a thưgove ợegcj ng đvlla i hàhiua nh hiệmhkp p.
Tểdprc -tưgove ớegcj ng Lýiypt Đvkgz ạaetm o-Thàhiua nh hỏechc i:
– Hôtacb m trưgove ớegcj c, tuâdtwv n chỉvlla củrscw a hoàhiua ng-thưgove ợegcj ng, Khu-mậgulm t việmhkp n đvlla ãlkdp cho thuyềuibj n bísgya mậgulm t vềuibj Trung-nguyêonlj n đvlla ógzni n vợegcj con đvlla ácyjp m võaetm -sĩnhwd Tốmgmc ng gửhgkt i sang giúdkxm p Chếnymv -Củrscw , nay đvlla ãlkdp hàhiua ng ta. Vậgulm y việmhkp c nàhiua y đvlla i đvlla ếnymv n đvlla âdtwv u rồnymv i?
Phògmkz -mãlkdp Hoàhiua ng-Kiệmhkp n quay sang nógzni i vớegcj i Trung-Thàhiua nh vưgove ơonlj ng:
– Vụtacb nàhiua y Khu-mậgulm t việmhkp n trao cho Trung-Thàhiua nh vưgove ơonlj ng thựeoqx c hiệmhkp n. Xin vưgove ơonlj ng tâdtwv u lêonlj n hoàhiua ng thưgove ợegcj ng.
– Tâdtwv u hoàhiua ng thưgove ợegcj ng.
Trung-Thàhiua nh vưgove ơonlj ng bưgove ớegcj c ra cung tay:
– Sau khi sưgove huynh Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t, Quảsodn ng-Đvkgz ôtacb ng ngũdtwv cácyjp i dùxkph ng trísgya khuấvioc t phụtacb c đvlla ácyjp m võaetm -sĩnhwd Tốmgmc ng, thìtrjb Đvkgz ộdtwv ng-đvlla ìtrjb nh thấvioc t kiệmhkp t kếnymv t huynh đvlla ệmhkp vớegcj i Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng; Tuyếnymv t-sơonlj n thậgulm p anh kếnymv t huynh đvlla ệmhkp vớegcj i Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t. Họkjxj vốmgmc n khôtacb ng cógzni vợegcj con, nêonlj n xin ởtrjb lạaetm i Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t, vìtrjb nếnymv u họkjxj vềuibj Tốmgmc ng, e khógzni thoácyjp t nổhdiz i họkjxj a sácyjp t thâdtwv n. Hiệmhkp n họkjxj ởtrjb chung vớegcj i đvlla ácyjp m thiếnymv u niêonlj n Long-biêonlj n, Tâdtwv y-hồnymv . Họkjxj đvlla ãlkdp lấvioc y vợegcj Việmhkp t.
Vưgove ơonlj ng ngừmhkp ng lạaetm i mộdtwv t lácyjp t cho cácyjp c quan theo kịblif p, rồnymv i tiếnymv p:
– Theo kếnymv hoạaetm ch, thầblif n cho đvlla ưgove a đvlla ácyjp m võaetm sĩnhwd vềuibj ởtrjb phísgya a Nam Nghi-tàhiua m; cògmkz n Yêonlj n-Đvkgz ạaetm t, Tu-Kỷjqpv thìtrjb chởtrjb vềuibj gầblif n đvlla ếnymv n đvlla ảsodn o Hảsodn i-Nam, rồnymv i giảsodn đvlla ácyjp nh đvlla ắgmrk m thuyềuibj n, cho hai ngưgove ờhpdu i ôtacb m vácyjp n bơonlj i vàhiua o bờhpdu , nógzni i dốmgmc i quan đvlla ịblif a phưgove ơonlj ng rằxvxj ng thuyềuibj n chởtrjb cácyjp c võaetm sĩnhwd bịblif bãlkdp o chìtrjb m hếnymv t, chỉvlla hai ngưgove ờhpdu i sốmgmc ng sógzni t. Mọkjxj i sựeoqx diễxlnc n ra tốmgmc t đvlla ẹitsv p. Nhưgove ng khi hai ngưgove ờhpdu i đvlla ưgove ợegcj c đvlla ưgove a vềuibj Biệmhkp n-kinh thìtrjb họkjxj trởtrjb mặvqif t; thay vìtrjb nógzni i dốmgmc i, hai ngưgove ờhpdu i đvlla ãlkdp khai thựeoqx c. Tốmgmc ng triềuibj u âdtwv n xácyjp cho họkjxj . Sợegcj rằxvxj ng Tốmgmc ng triềuibj u sẽkjxj truyềuibj n chỉvlla cho quan đvlla ịblif a phưgove ơonlj ng canh giữsodn gia đvlla ìtrjb nh cácyjp c võaetm sĩnhwd , thầblif n nhanh tay hơonlj n, nhờhpdu đvlla ệmhkp tửhgkt củrscw a Kinh-Nam vưgove ơonlj ng giúdkxm p đvlla ỡblif , hỏechc a tốmgmc c đvlla em hếnymv t gia đvlla ìtrjb nh cácyjp c võaetm sĩnhwd sang đvlla âdtwv y. Tấvioc t cảsodn đvlla ãlkdp đvlla ưgove a vềuibj Thăudni ng-long đvlla oàhiua n tụtacb gia đvlla ìtrjb nh. Mọkjxj i sựeoqx ổhdiz n đvlla ịblif nh đvlla ưgove ợegcj c ba ngàhiua y rồnymv i.
Nhàhiua vua hàhiua i lògmkz ng:
– Ngựeoqx đvlla ệmhkp thựeoqx c khôtacb ng hổhdiz làhiua con củrscw a Quốmgmc c-phụtacb , Quốmgmc c-mẫegcj u.
Nhàhiua vua quay lạaetm i hỏechc i quầblif n thầblif n:
– Trưgove ớegcj c tìtrjb nh hìtrjb nh Chiêonlj m, tìtrjb nh hìtrjb nh cácyjp c võaetm -sĩnhwd Tốmgmc ng theo ta nhưgove vậgulm y. Chưgove khanh nghĩnhwd sao?
Tísgya n-Nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng tâdtwv u:
– Tấvioc t cảsodn đvlla ácyjp m ngưgove ờhpdu i Việmhkp t theo phe Chưgove ơonlj ng-Hàhiua o, Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n đvlla ềuibj u sinh sốmgmc ng ởtrjb Chiêonlj m lâdtwv u ngàhiua y, họkjxj lấvioc y vợegcj Chiêonlj m, nógzni i tiếnymv ng Chiêonlj m, mang têonlj n Chiêonlj m. Ngưgove ờhpdu i Chiêonlj m khôtacb ng coi họkjxj làhiua ngưgove ờhpdu i ngoạaetm i quốmgmc c nữsodn a. Khi thầblif n lêonlj n đvlla ưgove ờhpdu ng vềuibj đvlla âdtwv y triềuibj u hộdtwv i, thìtrjb đvlla ưgove ợegcj c tin Ưkjxj ng-sơonlj n song hiệmhkp p giếnymv t Lụtacb c Đvkgz ìtrjb nh cùxkph ng toàhiua n gia vềuibj tộdtwv i sai bộdtwv hạaetm mạaetm o xưgove ng têonlj n ngưgove ờhpdu i; thàhiua nh ra phe Chưgove ơonlj ng-Hàhiua o rấvioc t yếnymv u, cógzni khi giờhpdu nàhiua y Đvkgz ồnymv -bàhiua n đvlla ãlkdp bịblif Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n chiếnymv m rồnymv i. Theo ngu ýiypt củrscw a thầblif n, thìtrjb Hoàhiua ng-thưgove ợegcj ng nêonlj n ban chỉvlla âdtwv n xácyjp Chiêonlj m vưgove ơonlj ng, tha cho y vớegcj i đvlla ácyjp m tưgove ớegcj ng sĩnhwd bịblif bắgmrk t vềuibj nưgove ớegcj c. Chếnymv -Củrscw sẽkjxj xuấvioc t lĩnhwd nh ngưgove ờhpdu i Chiêonlj m đvlla ácyjp nh Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n. Dùxkph Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n thắgmrk ng hay Chếnymv -Củrscw thắgmrk ng, thìtrjb tinh lựeoqx c Chiêonlj m cũdtwv ng kiệmhkp t quệmhkp . Sau đvlla âdtwv y ísgya t ra hai mưgove ơonlj i năudni m mớegcj i phụtacb c hồnymv i. Bấvioc y giờhpdu thìtrjb đvlla ácyjp m dâdtwv n ta di vàhiua o cưgove trúdkxm ởtrjb ba châdtwv u Ma-linh, Đvkgz ịblif a-lýiypt , Bốmgmc -chísgya nh đvlla ãlkdp an cưgove lạaetm c nghiệmhkp p. Chiêonlj m khógzni lògmkz ng màhiua đvlla ògmkz i lạaetm i đvlla ưgove ợegcj c.
Nhàhiua vua tuyêonlj n chỉvlla :
– Trẫegcj m y đvlla ềuibj nghịblif cácyjp c khanh. Cho Chiêonlj m vưgove ơonlj ng vớegcj i hàhiua ng tưgove ớegcj ng vàhiua o triềuibj u kiếnymv n.
Trung-Thàhiua nh vưgove ơonlj ng tâdtwv u:
– Chiêonlj m vưgove ơonlj ng vớegcj i hàhiua ng tưgove ớegcj ng khôtacb ng biếnymv t tiếnymv ng Việmhkp t. Xin hoàhiua ng-thưgove ợegcj ng cho phéaetm p phu nhâdtwv n cácyjp c đvlla ôtacb thốmgmc ng Phạaetm m-Đvkgz ậgulm t, Vũdtwv -Quang, Lýiypt -Đvkgz oan, Trầblif n-Ninh vàhiua o làhiua m thôtacb ng dịblif ch.
– Đvkgz ưgove ợegcj c.
Nhàhiua vua tuyêonlj n chỉvlla : cho cảsodn cácyjp c đvlla ôtacb -thốmgmc ng cùxkph ng vàhiua o.
Ghi chúdkxm ,
Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t sửhgkt kýiypt toàhiua n thưgove , phầblif n Lýiypt kỷjqpv , Thácyjp nh-tôtacb ng kỷjqpv chéaetm p rằxvxj ng châdtwv u Đvkgz ịblif a-lýiypt thuộdtwv c Quảsodn ng-Nam e rằxvxj ng sai. Niêonlj n hiệmhkp u Thácyjp i-Ninh thứqpul thưgove , đvlla ờhpdu i vua Lýiypt Nhâdtwv n-Tôtacb ng đvlla ổhdiz i châdtwv u Đvkgz ịblif a-lýiypt thàhiua nh Lâdtwv m-bìtrjb nh, châdtwv u Ma-linh thàhiua nh Minh-linh. Đvkgz ịblif a-lýiypt nay làhiua huyệmhkp n Lệmhkp -ninh tỉvlla nh Quảsodn ng-bìtrjb nh. Ma-linh nay làhiua huyệmhkp n Bếnymv n-hảsodn i tỉvlla nh Quảsodn ng-trịblif . Bốmgmc -chísgya nh nay làhiua huyệmhkp n Quảsodn ng-trạaetm ch, Bốmgmc -trạaetm ch, Tuyêonlj n-hógzni a tỉvlla nh Quảsodn ng-bìtrjb nh.
Theo Tốmgmc ng sửhgkt quyểdprc n 489 thìtrjb : Sau khi Chếnymv -Củrscw cùxkph ng cácyjp c tưgove ớegcj ng sĩnhwd đvlla ưgove ợegcj c vua Thácyjp nh-Tôtacb ng âdtwv n xácyjp , lạaetm i truyềuibj n trảsodn năudni m vạaetm n tùxkph binh, chiếnymv n thuyềuibj n vũdtwv khísgya , cấvioc p lưgove ơonlj ng thựeoqx c cho hồnymv i quốmgmc c. Chếnymv -Củrscw xuấvioc t lĩnhwd nh dâdtwv n chúdkxm ng nổhdiz i dậgulm y đvlla uổhdiz i đvlla ưgove ợegcj c bọkjxj n Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n vềuibj Pandurango, lêonlj n làhiua m vua. Cuộdtwv c nộdtwv i chiếnymv n kéaetm o dàhiua i cho đvlla ếnymv n niêonlj n hiệmhkp u Thácyjp i-Ninh thứqpul tưgove (Giácyjp p-Dầblif n 1074) đvlla ờhpdu i vua Nhâdtwv n-Tôtacb ng. Bêonlj n Trung-nguyêonlj n làhiua niêonlj n hiệmhkp u Hy-Ninh thứqpul bẩmhkp y đvlla ờhpdu i vua Thầblif n-tôtacb ng thìtrjb phe Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n thắgmrk ng. Chếnymv -Củrscw cùxkph ng vớegcj i quầblif n thầblif n, cung quyếnymv n hơonlj n hai nghìtrjb nngưgove ờhpdu i dùxkph ng thuyềuibj n chạaetm y sang Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t xin tỵbazs nạaetm n. Vua thuậgulm n cho.
Đvkgz ógzni làhiua chuyệmhkp n sau.
Lácyjp t sau Chiêonlj m vưgove ơonlj ng Chếnymv -Củrscw cùxkph ng hoàhiua ng thâdtwv n, đvlla ạaetm i thầblif n, tưgove ớegcj ng sĩnhwd hơonlj n trăudni m ngưgove ờhpdu i đvlla ưgove ợegcj c đvlla ưgove a vàhiua o triềuibj u kiếnymv n. Lễxlnc tấvioc t. Nhàhiua vua truyềuibj n mang ghếnymv cho Chiêonlj m vưgove ơonlj ng ngồnymv i ngang vớegcj i cácyjp c thâdtwv n vưgove ơonlj ng Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t. Chếnymv -Củrscw tâdtwv u:
– Thầblif n trẻpkmn ngưgove ờhpdu i non dạaetm , đvlla ang tuổhdiz i khísgya huyếnymv t sung thịblif nh, trógzni t nghe lờhpdu i bọkjxj n Lụtacb c Đvkgz ìtrjb nh, vớegcj i bọkjxj n ma đvlla ầblif u Hồnymv ng-thiếnymv t màhiua luyệmhkp n quâdtwv n đvlla ịblif nh gâdtwv y chiếnymv n vớegcj i Đvkgz ạaetm i-Việmhkp t. Nay nưgove ớegcj c mấvioc t, nhàhiua tan, màhiua thầblif n bịblif chísgya nh bọkjxj n chúdkxm ng phảsodn n. Bệmhkp hạaetm làhiua đvlla ấvioc ng nhâdtwv n từmhkp khôtacb ng nỡblif sácyjp t hạaetm i, lạaetm i cấvioc p cho nơonlj i ăudni n chốmgmc n ởtrjb đvlla ầblif y đvlla ủrscw . Vậgulm y thầblif n xin dâdtwv ng ba châdtwv u Ma-linh, Đvkgz ịblif a-lýiypt , Bốmgmc -chísgya nh đvlla ểdprc thếnymv mạaetm ng. Xin bệmhkp hạaetm cho thầblif n hồnymv i cốmgmc quốmgmc c. Từmhkp nay xin hàhiua ng năudni m tiếnymv n cốmgmc ng.
Kim-Loan dịblif ch.
Nhàhiua vua an ủrscw i:
– Vưgove ơonlj ng biếnymv t hốmgmc i lỗqtth i nhưgove vậgulm y làhiua may. Nay trẫegcj m cho âdtwv n xácyjp vềuibj nưgove ớegcj c. Cácyjp c đvlla ạaetm i thầblif n cũdtwv ng đvlla ưgove ợegcj c vềuibj theo. Trẫegcj m tuyêonlj n chỉvlla trảsodn năudni m vạaetm n tùxkph binh, cùxkph ng chiếnymv n thuyềuibj n, vũdtwv khísgya . Đvkgz ạaetm i-tưgove -mãlkdp Lýiypt Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t sẽkjxj chu cấvioc p lưgove ơonlj ng bổhdiz ng đvlla ểdprc khanh đvlla em tưgove ớegcj ng sĩnhwd vềuibj nưgove ớegcj c. Vậgulm y khanh cógzni muốmgmc n tâdtwv u thêonlj m đvlla iềuibj u gìtrjb khôtacb ng?
Kim-Liêonlj n lạaetm i dịblif ch.
– Tâdtwv u bệmhkp hạaetm .
Chếnymv -Củrscw cúdkxm i đvlla ầblif u: Thầblif n cógzni mộdtwv t hoàhiua ng thúdkxm c, tổhdiz ng trấvioc n Bốmgmc -chísgya nh, bịblif bắgmrk t cùxkph ng gia quyếnymv n, xin bệmhkp hạaetm âdtwv n xácyjp cho ngưgove ờhpdu i cùxkph ng vềuibj .
Nhàhiua vua hỏechc i Tísgya n-Nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng:
– Vịblif hoàhiua ng thúdkxm c đvlla ógzni làhiua ai? Hiệmhkp n ngựeoqx đvlla ệmhkp giam ởtrjb đvlla âdtwv u?
– Tâdtwv u, đvlla ógzni làhiua Câdtwv u-thi Lịblif -ha-thâdtwv n Bàhiua n-ma-la (Sri Harivarman).
Tísgya n-Nghĩnhwd a vưgove ơonlj ng tâdtwv u: Hiệmhkp n hoàhiua ng thâdtwv n cũdtwv ng đvlla ang chờhpdu ởtrjb ngoàhiua i đvlla iệmhkp n đvlla ểdprc đvlla ưgove ợegcj c vàhiua o bệmhkp kiếnymv n.
Vưgove ơonlj ng quay lạaetm i nógzni i vớegcj i lễxlnc quan:
– Mờhpdu i hoàhiua ng thâdtwv n Bàhiua i-ma-la.
Bàhiua i-ma-la cùxkph ng con gácyjp i làhiua Nang Chan-Lan đvlla ưgove ợegcj c đvlla ưgove a vàhiua o đvlla iệmhkp n Càhiua n-nguyêonlj n. Hai ngưgove ờhpdu i phủrscw phụtacb c tung hôtacb vạaetm n tuếnymv bằxvxj ng tiếnymv ng Việmhkp t.
Từmhkp lúdkxm c Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng vớegcj i Kim-Loan, Lim-Liêonlj n, Ngọkjxj c-Liêonlj n, Ngọkjxj c-Hưgove ơonlj ng đvlla ưgove ợegcj c triệmhkp u hồnymv i vàhiua o làhiua m thôtacb ng dịblif ch, thìtrjb Hoàhiua ng-Nghi dửhgkt ng dưgove ng trưgove ớegcj c mọkjxj i sựeoqx . Bâdtwv y giờhpdu thấvioc y Nang-Chang-Lan theo thâdtwv n phụtacb vàhiua o triềuibj u kiếnymv n, tim chàhiua ng đvlla ậgulm p rộdtwv n ràhiua ng, trong khi hìtrjb nh ảsodn nh nàhiua ng tốmgmc i tốmgmc i ngủrscw vớegcj i gãlkdp Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n, cácyjp i mặvqif t vêonlj nh vêonlj nh vácyjp o vácyjp o làhiua m miệmhkp ng chàhiua ng cảsodn m thấvioc y đvlla ăudni ng đvlla ắgmrk ng khógzni tảsodn .
Nhàhiua vua tuyêonlj n chỉvlla :
– Thácyjp i-phógzni Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t thay trẫegcj m khoảsodn n đvlla ãlkdp i vưgove ơonlj ng gia cùxkph ng chưgove tưgove ớegcj ng, rồnymv i gấvioc p gấvioc p đvlla ưgove a vềuibj nưgove ớegcj c. Bãlkdp i triềuibj u.
Nhạaetm c tấvioc u bảsodn n Long-hồnymv i.
Nhàhiua vua lui vàhiua o cung. Ỷvioc -Lan vẫegcj y Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng, bốmgmc n thiếnymv u nữsodn vàhiua Nang Chang-Lan:
– Cácyjp c em theo chịblif vàhiua o cung đvlla ểdprc chịblif em đvlla àhiua m đvlla ạaetm o.
Chang-Lan bỡblif ngỡblif nhìtrjb n phụtacb thâdtwv n nhưgove hỏechc i ýiypt kiếnymv n. Bàhiua i-ma-la gậgulm t đvlla ầblif u:
– Con cứqpul đvlla i theo Thầblif n-phi đvlla ểdprc đvlla ưgove ợegcj c dạaetm y dỗqtth .
Chang-Lan e thẹitsv n theo sau Hoàhiua ng-Nghi. Hoàhiua ng-Nghi đvlla ưgove a con mắgmrk t lạaetm nh lùxkph ng nhìtrjb n nàhiua ng từmhkp đvlla ầblif u đvlla ếnymv n châdtwv n, khôtacb ng nógzni i mộdtwv t tiếnymv ng, trong khi chàhiua ng nghĩnhwd thầblif m:
– Con quácyjp i nàhiua y sao cògmkz n mặvqif t dầblif y đvlla ểdprc đvlla i theo mìtrjb nh nữsodn a đvlla âdtwv y? Đvkgz ưgove ợegcj c! Phàhiua m muốmgmc n làhiua m anh hùxkph ng, thìtrjb phảsodn i quang minh, chísgya nh đvlla ạaetm i, ta hãlkdp y nógzni i cho thịblif biếnymv t ta kinh tởtrjb m thịblif , nhờhpdu m gớegcj m thịblif , đvlla ểdprc thịblif theo cha vềuibj Chiêonlj m. Khôtacb ng biếnymv t sau nàhiua y, cuộdtwv c chiếnymv n giữsodn a Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n vớegcj i Chếnymv -Củrscw diễxlnc n ra, thìtrjb thịblif theo cha hay theo y?
Ỷvioc -Lan đvlla ãlkdp sai bầblif y tiệmhkp c sẵlkdp n. Nàhiua ng nógzni i vớegcj i bọkjxj n trẻpkmn :
– Chịblif cho bầblif y tiệmhkp c đvlla ểdprc mừmhkp ng cácyjp c em tâdtwv n thăudni ng. Sau tiệmhkp c nàhiua y, chịblif sẽkjxj xin vớegcj i Phògmkz -mãlkdp thácyjp i-údkxm y cho cácyjp c em vềuibj quêonlj , gọkjxj i làhiua vinh quy cốmgmc lýiypt .
Liếnymv c nhìtrjb n thấvioc y mặvqif t bọkjxj n Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t xịblif u xuốmgmc ng khôtacb ng vui. Nàhiua ng kinh ngạaetm c:
– Cácyjp c em cógzni đvlla iềuibj u gìtrjb bấvioc t nhưgove ýiypt sựeoqx màhiua cácyjp i mặvqif t nhưgove bácyjp nh bao chiềuibj u thếnymv kia?
Sựeoqx thựeoqx c Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t đvlla ềuibj u làhiua trẻpkmn mồnymv côtacb i, đvlla ầblif u đvlla ưgove ờhpdu ng xógzni chợegcj , đvlla ếnymv n cha mẹitsv cũdtwv ng khôtacb ng biếnymv t làhiua ai, thìtrjb làhiua m gìtrjb cógzni quêonlj màhiua vềuibj . Nêonlj n nghe Ỷvioc -Lan nógzni i đvlla ếnymv n vinh quy cốmgmc -lýiypt , mặvqif t năudni m ngưgove ờhpdu i đvlla ềuibj u hiệmhkp n ra sắgmrk c buồnymv n.
Chỉvlla liếnymv c qua mặvqif t bẩmhkp y ngưgove ờhpdu i bạaetm n, Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng hiểdprc u ngay. Ngũdtwv hùxkph ng muốmgmc n làhiua m mộdtwv t cácyjp i gìtrjb đvlla ácyjp nh tan bầblif u khôtacb ng khísgya ảsodn m đvlla ạaetm m ấvioc y. Nhâdtwv n nghe Ỷvioc -Lan vísgya mặvqif t Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t vớegcj i cácyjp i bácyjp nh bao chiềuibj u, Phạaetm m-Dậgulm t bậgulm t cưgove ờhpdu i:
– Bácyjp nh bao chiềuibj u cògmkz n khácyjp , em thấvioc y mặvqif t bẩmhkp y con quácyjp i Hồnymv -tâdtwv y giốmgmc ng hệmhkp t cácyjp i bácyjp nh đvlla údkxm c vữsodn a.
Cảsodn bọkjxj n cưgove ờhpdu i ồnymv , thếnymv làhiua hếnymv t buồnymv n.
Quácyjp ch-Y chỉvlla mặvqif t Hoàhiua ng-Nghi:
– Thếnymv thìtrjb cácyjp i bảsodn n mặvqif t kia giốmgmc ng cácyjp i gìtrjb ? Dưgove ờhpdu ng nhưgove giốmgmc ng cácyjp i nồnymv i đvlla ấvioc t vỡblif thìtrjb phảsodn i?
Nghe Quácyjp ch-Y dùxkph a, Ỷvioc -Lan mớegcj i chợegcj t đvlla ểdprc ýiypt đvlla ếnymv n thácyjp i đvlla ộdtwv củrscw a cậgulm u em thôtacb ng minh. Nàhiua ng tiếnymv n đvlla ếnymv n nắgmrk m tay Chang-Lan vớegcj i Hoàhiua ng-Nghi, đvlla ểdprc hai ngưgove ờhpdu i ngồnymv i bêonlj n nhau, rồnymv i ôtacb n tồnymv n nógzni i vớegcj i Hoàhiua ng-Nghi:
– Chịblif nghe vưgove ơonlj ng phi Tísgya n-Nghĩnhwd a nógzni i rằxvxj ng: Sau trậgulm n Bốmgmc -chácyjp nh, em gặvqif p Lan, rồnymv i yêonlj u Lan đvlla ếnymv n đvlla iêonlj n đvlla ảsodn o thầblif n hồnymv n. Em vậgulm n đvlla ộdtwv ng vớegcj i Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng hếnymv t sứqpul c lậgulm p côtacb ng, đvlla ểdprc chuộdtwv c tộdtwv i cho gia đvlla ìtrjb nh Lan. Nay thìtrjb côtacb ng thàhiua nh, danh toạaetm i, gia đvlla ìtrjb nh Lan đvlla ưgove ợegcj c âdtwv n xácyjp . Tạaetm i sao em lạaetm i lạaetm nh nhạaetm t vớegcj i Lan?
Hoàhiua ng-Nghi nógzni i gằxvxj n từmhkp ng tiếnymv ng:
– Trưgove ớegcj c kia em say mêonlj nàhiua ng bao nhiêonlj u, thìtrjb từmhkp sau trậgulm n Nhậgulm t-lệmhkp , chísgya nh mắgmrk t em vớegcj i cácyjp c bạaetm n đvlla âdtwv y đvlla ãlkdp thấvioc y Lan làhiua m nhữsodn ng chuyệmhkp n kinh tởtrjb m, hỏechc i sao nay em gặvqif p thịblif , em cógzni thểdprc ...cógzni thểdprc ...
Nógzni i đvlla ếnymv n đvlla ấvioc y, chàhiua ng nổhdiz i giậgulm n phừmhkp ng phừmhkp ng, bỏechc chỗqtth , tiếnymv n lạaetm i cuốmgmc i bàhiua n, ngồnymv i cạaetm nh Vũdtwv -Quang. Trong khi đvlla ógzni Chang-Lan bưgove ng mặvqif t khógzni c nứqpul c nởtrjb :
– Nghi ơonlj i! Tạaetm i sao Nghi lạaetm i nặvqif ng lờhpdu i vớegcj i em nhưgove vậgulm y? Kểdprc từmhkp ngàhiua y chúdkxm ng mìtrjb nh xa nhau, dùxkph ởtrjb trong tùxkph , màhiua hằxvxj ng đvlla êonlj m em vẫegcj n cầblif u xin đvlla ứqpul c Bồnymv -tácyjp t che chởtrjb cho Nghi. Em khấvioc n rằxvxj ng: Nếnymv u nghiệmhkp p Nghi phảsodn i chếnymv t, thìtrjb em xin chếnymv t thay cho Nghi. Gầblif n đvlla âdtwv y đvlla ưgove ợegcj c tin Nghi vôtacb sựeoqx , gia đvlla ìtrjb nh em đvlla ưgove ợegcj c âdtwv n xácyjp , đvlla em vềuibj đvlla âdtwv y, em... em xiếnymv t bao cảsodn m đvlla ộdtwv ng. Em âdtwv m thầblif m đvlla a tạaetm Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng đvlla ãlkdp vìtrjb em màhiua xin đvlla ứqpul c Hoàhiua ng-đvlla ếnymv tha cho gia đvlla ìtrjb nh em. Thếnymv màhiua ... thếnymv màhiua ...
Nàhiua ng khógzni c nứqpul c nởtrjb : Gặvqif p lạaetm i nhau, Nghi khôtacb ng nhìtrjb n mặvqif t em đvlla ãlkdp đvlla àhiua nh, Nghi cògmkz n nhụtacb c mạaetm em! Hỡblif i ơonlj i! Nếnymv u em cógzni làhiua m đvlla iềuibj u gìtrjb cho Nghi khôtacb ng vui, thìtrjb Nghi cứqpul giếnymv t em đvlla i. Em khôtacb ng âdtwv n hậgulm n đvlla âdtwv u! Nghi ơonlj i! Nưgove ớegcj c em mấvioc t, nhàhiua em tan, em buồnymv n đvlla ứqpul t ruộdtwv t ra đvlla ưgove ợegcj c, nhiềuibj u lầblif n em muốmgmc n chếnymv t, nhưgove ng em khôtacb ng thểdprc chếnymv t, vìtrjb muốmgmc n dàhiua nh tấvioc t cảsodn tấvioc m lògmkz ng yêonlj u thưgove ơonlj ng cho Nghi.
Nghe Chang-Lan nógzni i, Hoàhiua ng-Nghi càhiua ng nổhdiz i nógzni ng hơonlj n, chàhiua ng chỉvlla vàhiua o Long-biêonlj n tứqpul hùxkph ng vàhiua bốmgmc n ngưgove ờhpdu i vợegcj :
– Ởwkia đvlla âdtwv y cógzni tớegcj i tácyjp m ngưgove ờhpdu i nữsodn a, cộdtwv ng lạaetm i mưgove ờhpdu i sácyjp u con mắgmrk t, mưgove ờhpdu i sácyjp u cácyjp i tai cùxkph ng nghe, cùxkph ng thấvioc y chứqpul đvlla âdtwv u phảsodn i mìtrjb nh tôtacb i. Hừmhkp ... hừmhkp . Cácyjp i đvlla ĩnhwd giàhiua mồnymv m, cácyjp i trộdtwv m giàhiua miệmhkp ng.
Ỷvioc -Lan vẫegcj y tay cho đvlla ácyjp m trẻpkmn im lặvqif ng, nàhiua ng chỉvlla vàhiua o Ngọkjxj c-Hưgove ơonlj ng:
– Trong tấvioc t cảsodn cácyjp c em ởtrjb đvlla âdtwv y, em làhiua ngưgove ờhpdu i họkjxj c Nho uyêonlj n thâdtwv m, em biếnymv t rõaetm đvlla ạaetm o Trung-dung, vậgulm y em hãlkdp y kểdprc cho chịblif nghe nhữsodn ng gìtrjb đvlla ãlkdp xẩmhkp y ra giữsodn a Nghi đvlla ệmhkp vớegcj i Lan muộdtwv i!
Ngọkjxj c-Hưgove ơonlj ng khoan thai thuậgulm t từmhkp lúdkxm c Hoàhiua ng-Nghi từmhkp biệmhkp t Chang-Lan ra sao, rồnymv i nàhiua ng xuấvioc t hiệmhkp n vớegcj i Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n thếnymv nàhiua o... cho tớegcj i lúdkxm c đvlla ácyjp nh Đvkgz ồnymv -bàhiua n, nàhiua ng ăudni n nằxvxj m vớegcj i y, lạaetm i rấvioc t hácyjp ch dịblif ch, kiêonlj u căudni ng, hắgmrk t hủrscw i Hoàhiua ng-Nghi, khôtacb ng bỏechc mộdtwv t chi tiếnymv t nàhiua o.
Nghe Ngọkjxj c-Hưgove ơonlj ng thuậgulm t Chang-Lan bưgove ng mặvqif t khógzni c nứqpul c nởtrjb :
– Em... em khôtacb ng hềuibj biếnymv t cácyjp i lãlkdp o Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n ra sao? Từmhkp ngàhiua y đvlla ógzni đvlla ếnymv n giờhpdu em vẫegcj n ởtrjb trong nhàhiua giam Bốmgmc -chísgya nh. Sau nhờhpdu vưgove ơonlj ng phi Tísgya n-Nghĩnhwd a mởtrjb lògmkz ng từmhkp bi, cho em ra ngoàhiua i sốmgmc ng trong dinh củrscw a ngưgove ờhpdu i. Em chưgove a hềuibj đvlla ếnymv n Đvkgz ồnymv -bàhiua n, cũdtwv ng chẳpzwh ng biếnymv t Tu-mao ra sao! Nếnymv u cảsodn năudni m anh, bốmgmc n chịblif đvlla âdtwv y đvlla ềuibj u thấvioc y em ăudni n nằxvxj m, hầblif u hạaetm lãlkdp o Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n thìtrjb em xin chịblif u nhậgulm n lỗqtth i chứqpul biếnymv t nógzni i sao bâdtwv y giờhpdu ?
Nàhiua ng tiếnymv n tớegcj i trưgove ớegcj c Ỷvioc -Lan:
– Thầblif n-phi! Tiểdprc u nữsodn sinh làhiua m con gácyjp i, thâdtwv n nhưgove hạaetm t mưgove a sa, rơonlj i xuốmgmc ng luốmgmc ng hoa thìtrjb đvlla ưgove ợegcj c hưgove ởtrjb ng hưgove ơonlj ng thơonlj m, rơonlj i xuốmgmc ng đvlla ấvioc t bùxkph n thìtrjb đvlla àhiua nh chịblif u hôtacb i tanh. Nay trong bữsodn a tiệmhkp c vui vẻpkmn nhưgove thếnymv nàhiua y, màhiua đvlla ếnymv n chísgya n ngưgove ờhpdu i nhìtrjb n tiểdprc u nữsodn bằxvxj ng con mắgmrk t kinh tởtrjb m, thìtrjb sao cògmkz n vui đvlla ưgove ợegcj c? Xin Thầblif n phi cho tiểdprc u nữsodn lui vềuibj hầblif u hạaetm phụtacb thâdtwv n, chứqpul tiểdprc u nữsodn cògmkz n ngồnymv i đvlla âdtwv y thìtrjb bữsodn a tiệmhkp c nàhiua y khôtacb ng vui nữsodn a.
Ỷvioc -Lan suy nghĩnhwd mộdtwv t lácyjp t rồnymv i gọkjxj i Thúdkxm y-Phưgove ợegcj ng:
– Ban nãlkdp y thâdtwv n vưgove ơonlj ng Bàhiua i-ma-la xin vớegcj i chịblif cho gia đvlla ìtrjb nh lêonlj n đvlla ưgove ờhpdu ng vềuibj Chiêonlj m ngay. Chịblif đvlla ãlkdp nógzni i vớegcj i thầblif y Lýiypt Kếnymv -Nguyêonlj n trao cho ôtacb ng ba trăudni m thủrscw y thủrscw Chiêonlj m, vớegcj i hai chiếnymv n thuyềuibj n cùxkph ng lưgove ơonlj ng thựeoqx c. Giờhpdu nàhiua y cógzni lẽkjxj họkjxj chưgove a nhổhdiz neo đvlla âdtwv u. Vậgulm y em lấvioc y ngựeoqx a dẫegcj n Chang-Lan ra bếnymv n Thủrscw y-quâdtwv n, đvlla ểdprc Chang-Lan vềuibj Chiêonlj m.
Chang-Lan quỳyqtl gốmgmc i hàhiua nh lễxlnc vớegcj i Ỷvioc -Lan:
– Đvkgz a tạaetm Thầblif n phi.
Nàhiua ng quay lạaetm i nógzni i vớegcj i Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng vàhiua bốmgmc n ngưgove ờhpdu i vợegcj :
– Đvkgz a tạaetm cácyjp c anh cácyjp c chịblif đvlla ãlkdp lậgulm p côtacb ng xin âdtwv n xácyjp gia đvlla ìtrjb nh em. Cògmkz n em... cògmkz n em... chỉvlla làhiua mộdtwv t đvlla ứqpul a con gácyjp i dơonlj bẩmhkp n kinh tởtrjb m, em xin rờhpdu i khỏechc i đvlla âdtwv y.
Nàhiua ng ngẩmhkp ng đvlla ầblif u lêonlj n trờhpdu i:
– Trờhpdu i cao thấvioc u cho con! Đvkgz ấvioc t dầblif y biếnymv t cho lògmkz ng nàhiua y màhiua thôtacb i. Con đvlla em tấvioc t cảsodn dâdtwv ng cho ngưgove ờhpdu i, ngưgove ờhpdu i khôtacb ng nhậgulm n thìtrjb thôtacb i, lạaetm i hợegcj p nhau xỉvlla nhụtacb c con. Non cao đvlla ứqpul ng đvlla ógzni , nưgove ớegcj c biếnymv c vẫegcj n trôtacb i, mộdtwv t ngàhiua y kia, biếnymv t đvlla âdtwv u trờhpdu i xanh sẽkjxj giảsodn i oan cho con!
Nógzni i rồnymv i nàhiua ng cùxkph ng Thúdkxm y-Phưgove ợegcj ng rờhpdu i cung Ỷvioc -Lan ra đvlla i.
Kim-Liêonlj n rùxkph ng mìtrjb nh:
– Con gácyjp i Chiêonlj m thưgove ờhpdu ng châdtwv n thậgulm t, màhiua sao Chang-Lan lạaetm i sảsodn o quyệmhkp t đvlla ếnymv n nhưgove thếnymv nàhiua y? Giácyjp màhiua mắgmrk t em khôtacb ng nhìtrjb n thấvioc y y thịblif , khôtacb ng từmhkp ng nógzni i chuyệmhkp n vớegcj i y thịblif , thìtrjb cógzni lẽkjxj em cũdtwv ng tin nhữsodn ng lờhpdu i y thịblif nógzni i.
Ỷvioc -Lan đvlla ãlkdp bịblif oan khuấvioc t, thấvioc y trong khi nógzni i, Chang-Lan tỏechc ra thàhiua nh thựeoqx c chứqpul khôtacb ng phảsodn i đvlla ógzni ng kịblif ch; nàhiua ng bảsodn o Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng:
– Nghi đvlla ệmhkp bìtrjb nh tĩnhwd nh lạaetm i. Việmhkp c nàhiua y, chịblif thấvioc y dưgove ờhpdu ng nhưgove cógzni đvlla iềuibj u gìtrjb bísgya ẩmhkp n ởtrjb trong. Hiệmhkp n chịblif Ngọkjxj c-Nam, vưgove ơonlj ng phi Tísgya n-Nghĩnhwd a cògmkz ởtrjb đvlla âdtwv y, đvlla ểdprc chịblif mờhpdu i chịblif ấvioc y đvlla ếnymv n, thìtrjb biếnymv t ngay Lan muộdtwv i nógzni i dốmgmc i, hay nógzni i thựeoqx c chứqpul khógzni gìtrjb ?
Nàhiua ng quay ra tuyêonlj n chỉvlla vớegcj i mộdtwv t thácyjp i-giácyjp m:
– Ngưgove ờhpdu i sang phủrscw Tísgya n-Nghĩnhwd a thỉvlla nh vưgove ơonlj ng phi vàhiua o đvlla âdtwv y gặvqif p ta gấvioc p.
Viêonlj n thácyjp i giácyjp m đvlla i rồnymv i, Ỷvioc -Lan truyềuibj n dọkjxj n tiệmhkp c cho cácyjp c em ăudni n. Nàhiua ng nógzni i vớegcj i Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t:
– Cògmkz n cácyjp c em, cácyjp c em lớegcj n rồnymv i, chịblif sẽkjxj tìtrjb m nhữsodn ng tiểdprc u thưgove con cácyjp c đvlla ạaetm i thầblif n đvlla ểdprc hỏechc i cho cácyjp c em.
Trầblif n-Di nógzni i:
– Hồnymv i xưgove a chịblif nhậgulm n làhiua m « u » làhiua m mẹitsv bọkjxj n em, thìtrjb nay chịblif bảsodn o bọkjxj n em ưgove ng ai, thìtrjb bọkjxj n em đvlla âdtwv u dácyjp m chốmgmc i từmhkp ?
Phi an ủrscw i Hoàhiua ng-Nghi:
– Việmhkp c Chang-Lan, em nêonlj n quêonlj n đvlla i! Chịblif sẽkjxj hỏechc i cho em mộdtwv t tiểdprc u thưgove văudni n võaetm song toàhiua n, nhan sắgmrk c gấvioc p mưgove ờhpdu i Chang-Lan.
Triệmhkp u-Thu bậgulm t cưgove ờhpdu i:
– Tạaetm i sao chịblif lạaetm i kéaetm n con cácyjp c đvlla ạaetm i thầblif n? Nhưgove vậgulm y e cógzni vấvioc n đvlla ềuibj môtacb n khôtacb ng đvlla ăudni ng, hộdtwv khôtacb ng đvlla ốmgmc i; bởtrjb i cácyjp c em làhiua nhữsodn ng đvlla ứqpul a ăudni n màhiua y mồnymv côtacb i! Theo em nghĩnhwd , chịblif nêonlj n hỏechc i mấvioc y côtacb gácyjp i quêonlj cho chúdkxm ng em thìtrjb hơonlj n!
Cógzni tiếnymv ng nógzni i trong trẻpkmn o vọkjxj ng vàhiua o:
– Cácyjp i chi làhiua môtacb n đvlla ăudni ng hộdtwv đvlla ốmgmc i? Vớegcj i tàhiua i năudni ng cácyjp c em, cácyjp c em cógzni thểdprc làhiua m phògmkz mãlkdp Tốmgmc ng, Xiêonlj m, Làhiua o, Đvkgz ạaetm i-lýiypt cũdtwv ng cứqpul đvlla ưgove ợegcj c đvlla i.
Côtacb ng chúdkxm a Thiêonlj n-Ninh từmhkp ngoàhiua i bưgove ớegcj c vàhiua o. Nàhiua ng hàhiua nh lễxlnc vớegcj i Ỷvioc -Lan rồnymv i nghiêonlj m mặvqif t nógzni i vớegcj i bọkjxj n trẻpkmn :
– Triệmhkp u Thu nógzni i vậgulm y làhiua thiếnymv u suy nghĩnhwd , chịblif phảsodn i đvlla éaetm t đvlla ísgya t mớegcj i đvlla ưgove ợegcj c.
Nógzni i làhiua làhiua m, Thiêonlj n-Ninh cầblif m cácyjp i roi ngựeoqx a quấvioc t đvlla ếnymv n véaetm o mộdtwv t tiếnymv ng phớegcj t qua môtacb ng Triệmhkp u-Thu: Phàhiua m làhiua anh hùxkph ng, đvlla âdtwv u quảsodn n xuấvioc t thâdtwv n? Phògmkz -mãlkdp Chửhgkt đvlla ạaetm o-tổhdiz nghègmkz o đvlla ếnymv n đvlla ộdtwv khôtacb ng cógzni đvlla ếnymv n cácyjp i khốmgmc che thâdtwv n, màhiua làhiua m rạaetm ng danh triềuibj u Hùxkph ng! Tổhdiz -sưgove phảsodn i Tảsodn n-viêonlj n làhiua Sơonlj n-Tinh, xuấvioc t thâdtwv n làhiua m tiềuibj u phu, màhiua nay khắgmrk p gầblif m trờhpdu i Nam thờhpdu cúdkxm ng. Vạaetm n-Tísgya n hầblif u Lýiypt -Thâdtwv n chỉvlla làhiua mộdtwv t ngưgove nhâdtwv n, màhiua làhiua m lêonlj n chuyệmhkp n kinh thiêonlj n đvlla ộdtwv ng đvlla ịblif a. Thờhpdu i Lĩnhwd nh-Nam, Thiêonlj n-ưgove ng lụtacb c tưgove ớegcj ng, Lụtacb c-hầblif u tưgove ớegcj ng đvlla ềuibj u làhiua trẻpkmn mồnymv côtacb i, màhiua thàhiua nh anh hùxkph ng. Ngay đvlla ứqpul c Thácyjp i-tổhdiz nhàhiua ta, xuấvioc t thâdtwv n làhiua trẻpkmn chăudni n trâdtwv u nữsodn a làhiua ... Cácyjp c em đvlla âdtwv y đvlla ềuibj u cógzni lògmkz ng son vớegcj i đvlla ấvioc t nưgove ớegcj c, lạaetm i làhiua đvlla ệmhkp tửhgkt Quốmgmc c-phụtacb , Quốmgmc c-mẫegcj u; nógzni i vềuibj tàhiua i đvlla ácyjp ng làhiua m đvlla ạaetm i tưgove ớegcj ng; nógzni i vềuibj côtacb ng lao vớegcj i Xãlkdp -tắgmrk c, thìtrjb côtacb ng lao khôtacb ng nhỏechc . Mớegcj i đvlla âdtwv y cácyjp c em đvlla ưgove ợegcj c phong tưgove ớegcj c tớegcj i Bácyjp , chứqpul c tớegcj i Đvkgz ôtacb -thốmgmc ng, chỉvlla huy mộdtwv t hiệmhkp u Thiêonlj n-tửhgkt binh đvlla âdtwv u cógzni nhỏechc !
Thiêonlj n-Ninh nógzni i vớegcj i Ỷvioc -Lan:
– Thưgove a côtacb , Ninh muốmgmc n làhiua m bàhiua mai cho bẩmhkp y cậgulm u em nàhiua y, vớegcj i Nghi đvlla ệmhkp . Côtacb cógzni cho phéaetm p khôtacb ng?
– Dĩnhwd nhiêonlj n côtacb cảsodn m ơonlj n Ninh muôtacb n vàhiua n.
– Ninh đvlla ãlkdp tìtrjb m đvlla ưgove ợegcj c tácyjp m côtacb . Cảsodn tácyjp m bẩmhkp y côtacb đvlla ềuibj u làhiua đvlla ệmhkp tửhgkt danh gia, khôtacb ng nhữsodn ng đvlla ứqpul c hạaetm nh khógzni kiếnymv m, văudni n võaetm kiêonlj m toàhiua n, tềuibj gia nộdtwv i trợegcj giỏechc i màhiua cògmkz n đvlla ẹitsv p nhưgove tiêonlj n nga nữsodn a. Nhưgove vậgulm y đvlla ểdprc họkjxj cùxkph ng sácyjp t cácyjp nh bêonlj n nhau giúdkxm p nưgove ớegcj c nhưgove bốmgmc n chàhiua ng Long-biêonlj n. Tácyjp m nàhiua ng nàhiua y côtacb đvlla ềuibj u biếnymv t cảsodn rồnymv i.
– Nhữsodn ng nàhiua ng nàhiua o thếnymv Thiêonlj n-Ninh?
– Thưgove a côtacb , đvlla ógzni làhiua tácyjp m nàhiua ng Phưgove ơonlj ng, đvlla ệmhkp tửhgkt củrscw a anh Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t.
Ỷvioc -Lan reo lêonlj n:
– Thiêonlj n-Ninh hay quácyjp . Hồnymv i côtacb ởtrjb trong trang củrscw a thácyjp i-phógzni Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t, côtacb đvlla ãlkdp cógzni dịblif p làhiua m quen vớegcj i tácyjp m nàhiua ng đvlla ógzni . Tácyjp m nàhiua ng Phưgove ơonlj ng tuổhdiz i sàhiua n sàhiua n nhau. Dưgove ờhpdu ng nhưgove têonlj n làhiua Phưgove ơonlj ng-Lýiypt , Phưgove ơonlj ng-Cúdkxm c, Phưgove ơonlj ng-Liễxlnc u, Phưgove ơonlj ng-Đvkgz ơonlj n, Phưgove ơonlj ng-Tiêonlj n, Phưgove ơonlj ng-Dưgove ợegcj c, Phưgove ơonlj ng-Quếnymv , Phưgove ơonlj ng-Quỳyqtl nh thìtrjb phảsodn i. Cácyjp c nàhiua ng Phưgove ơonlj ng, mỗqtth i ngưgove ờhpdu i mộdtwv t vẻpkmn , nhưgove ng nàhiua ng Quỳyqtl nh đvlla ẹitsv p nhấvioc t. Vậgulm y chúdkxm ng ta cho mấvioc y cậgulm u xem mặvqif t cácyjp c nàhiua ng, rồnymv i tùxkph y nghi cậgulm u nàhiua o thísgya ch côtacb nàhiua o, ta cho kếnymv t đvlla ôtacb i.
– Khôtacb ng ổhdiz n rồnymv i!
Trầblif n Ninh phácyjp t biểdprc u:
– Nhưgove vậgulm y e đvlla ácyjp nh nhau mấvioc t. Vísgya thửhgkt côtacb Phưgove ơonlj ng-Quếnymv , màhiua têonlj n quácyjp i Quácyjp ch-Y vớegcj i têonlj n quácyjp i Triệmhkp u-Thu cùxkph ng chọkjxj n thìtrjb sao? Ấddyq y làhiua khôtacb ng nógzni i, lỡblif ra bẩmhkp y con quácyjp i cùxkph ng chọkjxj n mộdtwv t côtacb .
Thiêonlj n-Ninh hỏechc i:
– Em cógzni ýiypt kiếnymv n gìtrjb khôtacb ng?
Trầblif n Ninh tísgya nh đvlla ốmgmc t ngógzni n tay:
– Em xin đvlla ềuibj nghịblif năudni m phưgove ơonlj ng phácyjp p.
Trầblif n Di chỉvlla mặvqif t Trầblif n Ninh:
– Thửhgkt nógzni i nghe coi. Hễxlnc chưgove ớegcj ng tai ta khôtacb ng gọkjxj i mi làhiua Long-biêonlj n màhiua làhiua thằxvxj n lằxvxj n đvlla ấvioc y.
Trầblif n Ninh méaetm o mặvqif t trêonlj u thấvioc t kiệmhkp t:
– Mộdtwv t làhiua Thầblif n-phi dùxkph ng quyềuibj n, gảsodn cho mỗqtth i quácyjp i mộdtwv t côtacb . Quácyjp i nàhiua o may thìtrjb đvlla ưgove ợegcj c côtacb hiềuibj n, quácyjp i nàhiua o khôtacb ng may thìtrjb bịblif côtacb dữsodn ; quácyjp i nàhiua o sốmgmc tốmgmc t thìtrjb đvlla ưgove ợegcj c côtacb đvlla ẹitsv p, quácyjp i nàhiua o xấvioc u sốmgmc thìtrjb gặvqif p côtacb méaetm o mồnymv m, mắgmrk t léaetm , vai u thịblif t bắgmrk p, mồnymv hôtacb i dầblif u, ngógzni n tay bằxvxj ng cácyjp i quảsodn chuốmgmc i.
Mọkjxj i ngưgove ờhpdu i cưgove ờhpdu i ồnymv lêonlj n.
Nógzni tiếnymv p:
– Hai làhiua cho đvlla ấvioc u võaetm , thi văudni n, quácyjp i nàhiua o đvlla ứqpul ng đvlla ầblif u thìtrjb đvlla ưgove ợegcj c chọkjxj n trưgove ớegcj c, quácyjp i nàhiua o hạaetm ng béaetm t thìtrjb cògmkz n lạaetm i côtacb nàhiua o, phảsodn i xàhiua o côtacb đvlla ógzni .
Thiêonlj n-Ninh hỏechc i:
– Cògmkz n phưgove ơonlj ng phácyjp p thứqpul ba.
– Tâdtwv u đvlla iệmhkp n hạaetm , phưgove ơonlj ng phácyjp p thứqpul a ba làhiua cho cácyjp c côtacb đvlla ấvioc u võaetm . Côtacb nàhiua o đvlla ứqpul ng đvlla ầblif u thìtrjb đvlla ưgove ợegcj c chọkjxj n lấvioc y mộdtwv t quácyjp i trưgove ớegcj c. Côtacb nàhiua o hạaetm ng béaetm t thìtrjb đvlla ưgove ợegcj c lĩnhwd nh củrscw a nợegcj ếnymv hểdprc !
Ỷvioc -Lan bậgulm t cưgove ờhpdu i:
– Cògmkz n phưgove ơonlj ng phácyjp p thứqpul tưgove ?
– Phưgove ơonlj ng phácyjp p thứqpul tưgove thìtrjb giảsodn n dịblif thôtacb i. Ta cho cácyjp c quácyjp i rúdkxm t thăudni m, ai rúdkxm t trúdkxm ng côtacb nàhiua o thìtrjb đvlla ưgove ợegcj c côtacb đvlla ógzni .
Nógzni nhìtrjb n Ỷvioc -Lan:
– Cògmkz n phưgove ơonlj ng phácyjp p thứqpul năudni m, ta lấvioc y khăudni n quàhiua ng cổhdiz củrscw a cácyjp c côtacb đvlla em cho cácyjp c quácyjp i... ngửhgkt i.
Ỷvioc -Lan bậgulm t cưgove ờhpdu i:
– Ngửhgkt i???
– Vâdtwv ng! Sau khi ngửhgkt i, quácyjp i nàhiua o thấvioc y hưgove ơonlj ng trinh nữsodn ởtrjb khăudni n tiếnymv t ra màhiua nhiểdprc u nưgove ớegcj c miếnymv ng thìtrjb chọkjxj n cácyjp i khăudni n ấvioc y. Sau đvlla ógzni ta cho cácyjp c côtacb xuấvioc t hiệmhkp n. Ai đvlla ưgove ợegcj c khăudni n củrscw a côtacb nàhiua o thìtrjb làhiua m chồnymv ng côtacb đvlla ógzni .
Mọkjxj i ngưgove ờhpdu i vỗqtth tay hoan hôtacb . Thiêonlj n-Ninh vui vẻpkmn :
– Cógzni lẽkjxj phưgove ơonlj ng phácyjp p ngửhgkt i khăudni n hay hơonlj n.
Phạaetm m Dậgulm t nógzni i nhỏechc vàhiua o tai Kim-Loan:
– Ngũdtwv đvlla ệmhkp đvlla ềuibj nghịblif cho ngửhgkt i khăudni n, chứqpul nếnymv u làhiua anh, thìtrjb anh cho cácyjp c quácyjp i ngửhgkt i quầblif n củrscw a cácyjp c nàhiua ng, màhiua phảsodn i làhiua quầblif n mặvqif c ba thácyjp ng chưgove a giặvqif t!
Kim-Loan cưgove ờhpdu i nhăudni n mặvqif t, vỗqtth vàhiua o vai chồnymv ng:
– Nhảsodn m nàhiua o.
Tuy Phạaetm m Dậgulm t Kim-Loan nógzni i vớegcj i nhau rấvioc t nhỏechc , nhưgove ng mọkjxj i ngưgove ờhpdu i đvlla ềuibj u nghe rấvioc t rõaetm . Tấvioc t cảsodn cùxkph ng ôtacb m bụtacb ng cưgove ờhpdu i rũdtwv rưgove ợegcj i.
Ỷvioc -Lan quyếnymv t đvlla ịblif nh:
– Nghe đvlla âdtwv y! Bâdtwv y giờhpdu chịblif quyếnymv t đvlla ịblif nh dùxkph ng phưgove ơonlj ng phácyjp p chọkjxj n khăudni n. Ta ngừmhkp ng ăudni n tiệmhkp c đvlla ãlkdp , đvlla ểdprc mờhpdu i quan Thácyjp i-phógzni Đvkgz ạaetm i-tưgove -mãlkdp Lýiypt Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t vớegcj i tácyjp m nàhiua ng Phưgove ơonlj ng tớegcj i đvlla âdtwv y dựeoqx tiệmhkp c mộdtwv t thểdprc .
Ỷvioc -Lan cầblif m búdkxm t viếnymv t mộdtwv t chỉvlla dụtacb , sai chim ưgove ng mang đvlla i liềuibj n.
Thờhpdu i xưgove a, mộdtwv t chỉvlla dụtacb củrscw a vua, hoàhiua ng-hậgulm u, phi-tầblif n ban ra, thìtrjb dùxkph ngưgove ờhpdu i nhậgulm n cógzni bậgulm n rộdtwv n đvlla ếnymv n đvlla âdtwv u cũdtwv ng phảsodn i lêonlj n đvlla ưgove ờhpdu ng ngay. Gầblif n giờhpdu sau, thìtrjb cógzni tiếnymv ng vógzni ngựeoqx a lộdtwv p bộdtwv p. Nộdtwv i côtacb ng Thiêonlj n-Ninh rấvioc t cao, nàhiua ng lắgmrk ng nghe, rồnymv i nógzni i:
– Cógzni mộdtwv t ngưgove ờhpdu i cỡblif i ngựeoqx a, vớegcj i hai xe song mãlkdp tớegcj i. Cógzni thểdprc anh Kiệmhkp t đvlla ếnymv n. Côtacb đvlla ểdprc Ninh ra đvlla ógzni n.
Thiêonlj n-Ninh ra ngoàhiua i sâdtwv n, thìtrjb quảsodn Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t vớegcj i tácyjp m đvlla ệmhkp tửhgkt tớegcj i. Lễxlnc tấvioc t. Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t hỏechc i:
– Côtacb ng-chúdkxm a, khôtacb ng biếnymv t hôtacb m nay làhiua ngàhiua y gìtrjb màhiua lạaetm i tốmgmc t cho huynh đvlla ếnymv n thếnymv . Thầblif n-phi sai chim ưgove ng tuyêonlj n chỉvlla gọkjxj i huynh vớegcj i tácyjp m côtacb đvlla ệmhkp tửhgkt vàhiua o ăudni n yếnymv n.
Thiêonlj n-Ninh dơonlj ngógzni n tay chỏechc lêonlj n trờhpdu i:
– Bísgya mậgulm t! Cògmkz n nhiềuibj u chuyệmhkp n vui nữsodn a, chứqpul khôtacb ng giảsodn n dịblif nhưgove thếnymv đvlla âdtwv u.
Nàhiua ng dùxkph ng lờhpdu i nógzni i bìtrjb nh dâdtwv n vớegcj i tácyjp m côtacb Phưgove ơonlj ng:
– Cácyjp c chácyjp u nhớegcj nhéaetm . Kểdprc từmhkp lúdkxm c nàhiua y, tuyệmhkp t đvlla ốmgmc i khôtacb ng đvlla ưgove ợegcj c gọkjxj i têonlj n nhau ra. Khi hàhiua nh lễxlnc vớegcj i Thầblif n-phi thìtrjb cứqpul gọkjxj i làhiua sưgove thúdkxm c, chứqpul khôtacb ng gọkjxj i làhiua bệmhkp hạaetm , hay đvlla iệmhkp n hạaetm .
– Dạaetm .
– Cácyjp c chácyjp u đvlla ưgove a khăudni n quàhiua ng cổhdiz cho côtacb .
Tácyjp m nàhiua ng Phưgove ơonlj ng ngơonlj ngơonlj ngácyjp c ngácyjp c khôtacb ng hiểdprc u côtacb ng chúdkxm a muốmgmc n gìtrjb , nhưgove ng cũdtwv ng thácyjp o khăudni n quàhiua ng trao cho Thiêonlj n-Ninh. Thiêonlj n-Ninh vẫegcj y tay:
– Chúdkxm ng ta vàhiua o dựeoqx yếnymv n.
Nàhiua ng hôtacb lớegcj n:
– Cógzni Thácyjp i-phógzni Lýiypt Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t vàhiua tácyjp m nữsodn đvlla ệmhkp tửhgkt tham kiếnymv n Thầblif n-phi.
Ỷvioc -Lan vẫegcj y tay:
– Sưgove huynh khôtacb ng nêonlj n đvlla a lễxlnc .
Tácyjp m nàhiua ng Phưgove ơonlj ng cùxkph ng quỳyqtl gốmgmc i rậgulm p đvlla ầblif u:
– Bọkjxj n đvlla ệmhkp tửhgkt xin tham kiếnymv n sưgove thúdkxm c.
– Cácyjp c chácyjp u bìtrjb nh thâdtwv n.
Cung nữsodn xếnymv p chỗqtth cho cácyjp c nàhiua ng Phưgove ơonlj ng ngồnymv i. Ỷvioc -Lan chỉvlla Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t vớegcj i Hoàhiua ng-Nghi nógzni i vớegcj i Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t:
– Sưgove huynh ơonlj i! Muộdtwv i mờhpdu i sưgove huynh vớegcj i tácyjp m sưgove đvlla iệmhkp t chữsodn Phưgove ơonlj ng vàhiua o đvlla âdtwv y, chẳpzwh ng qua cũdtwv ng vìtrjb chuyệmhkp n trăudni m năudni m củrscw a đvlla ácyjp m nàhiua y.
Nógzni i rồnymv i phi tógzni m tắgmrk t nhữsodn ng gìtrjb đvlla ãlkdp xẩmhkp y ra từmhkp trưgove a đvlla ếnymv n giờhpdu . Dùxkph đvlla ãlkdp tậgulm p võaetm , nhưgove ng tácyjp m nàhiua ng Phưgove ơonlj ng cũdtwv ng làhiua con gácyjp i, nghe đvlla ếnymv n chuyệmhkp n hôtacb n nhâdtwv n làhiua cúdkxm i đvlla ầblif u e lệmhkp .
Côtacb ng chúdkxm a Thiêonlj n-Ninh đvlla ểdprc tácyjp m cácyjp i khăudni n ra trưgove ớegcj c ácyjp n thưgove rồnymv i nógzni i:
– Duyêonlj n-tìtrjb nh làhiua do trờhpdu i xếnymv p đvlla ặvqif t. Đvkgz âdtwv y làhiua tácyjp m cácyjp i khăudni n củrscw a tácyjp m nàhiua ng Phưgove ơonlj ng. Bâdtwv y giờhpdu tácyjp m em hãlkdp y đvlla ứqpul ng dậgulm y, mỗqtth i em chọkjxj n lấvioc y mộdtwv t cácyjp i khăudni n.
Từmhkp lúdkxm c tácyjp m nàhiua ng Phưgove ơonlj ng bưgove ớegcj c vàhiua o, bọkjxj n Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t vớegcj i Hoàhiua ng-Nghi liếnymv c nhìtrjb n, bấvioc t giácyjp c cùxkph ng giậgulm t mìtrjb nh, vìtrjb cảsodn tácyjp m nàhiua ng, mỗqtth i ngưgove ờhpdu i mộdtwv t vẻpkmn . Ngưgove ờhpdu i thìtrjb ủrscw y mịblif , ngưgove ờhpdu i thìtrjb thanh tao, ngưgove ờhpdu i thìtrjb sắgmrk c sảsodn o. Bấvioc t giácyjp c cảsodn tácyjp m ngưgove ờhpdu i cùxkph ng nghĩnhwd thầblif m: Thôtacb i thìtrjb đvlla ưgove ợegcj c làhiua m chồnymv ng mộdtwv t trong tácyjp m côtacb nàhiua y cũdtwv ng tốmgmc t phúdkxm c rồnymv i, chứqpul đvlla âdtwv u giácyjp m lựeoqx a chọkjxj n! Bâdtwv y giờhpdu nghe Thiêonlj n-Ninh nógzni i, chúdkxm ng truyềuibj n tay nhau tácyjp m cácyjp i khăudni n, rồnymv i đvlla ưgove a lêonlj n mũdtwv i ngửhgkt i. Thoácyjp ng mộdtwv t cácyjp i, mỗqtth i ngưgove ờhpdu i đvlla ãlkdp chọkjxj n mộdtwv t cácyjp i.
Côtacb ng-chúdkxm a Thiêonlj n-Ninh cầblif m cácyjp i khăudni n trêonlj n tay Hoàhiua ng-Nghi hỏechc i:
– Khăudni n nàhiua y củrscw a ai?
Phưgove ơonlj ng-Quỳyqtl nh cúdkxm i đvlla ầblif u:
– Khảsodn i côtacb ng chúdkxm a củrscw a thầblif n.
Côtacb ng chúdkxm a chỉvlla ghếnymv cạaetm nh Hoàhiua ng-Nghi cho Phưgove ơonlj ng-Quỳyqtl nh:
– Chácyjp u ngồnymv i đvlla âdtwv y đvlla i.
Sau đvlla ógzni côtacb ng chúdkxm a tiếnymv p tụtacb c gọkjxj i. Khăudni n trêonlj n tay Trầblif n-Di làhiua củrscw a Phưgove ơonlj ng-Lýiypt , trêonlj n tay Dưgove ơonlj ng-Minh làhiua củrscw a Phưgove ơonlj ng-Cúdkxm c, trêonlj n tay Triệmhkp u-Thu làhiua củrscw a Phưgove ơonlj ng-Liễxlnc u, trêonlj n tay Mai-Cầblif m làhiua củrscw a Phưgove ơonlj ng-Đvkgz ơonlj n, trêonlj n tay Quácyjp ch-Y làhiua củrscw a Phưgove ơonlj ng-Tiêonlj n, trêonlj n tay Ngôtacb -Ứsodn c làhiua củrscw a Phưgove ơonlj ng-Dưgove ợegcj c, trêonlj n tay Tạaetm -Duy làhiua củrscw a Phưgove ơonlj ng-Quếnymv . Sau khi tácyjp m cặvqif p ngồnymv i yêonlj n chỗqtth rồnymv i, côtacb ng chúdkxm a Thiêonlj n-Ninh hưgove ớegcj ng Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t:
– Âsbry m-dưgove ơonlj ng làhiua đvlla ạaetm o củrscw a trờhpdu i. Hôtacb m nay muộdtwv i tuâdtwv n chỉvlla Thầblif n-phi hỏechc i tácyjp m đvlla ệmhkp tửhgkt củrscw a huynh cho tácyjp m em nuôtacb i củrscw a phi. Vậgulm y ýiypt huynh thếnymv nàhiua o?
Thưgove ờhpdu ng-Kiệmhkp t mừmhkp ng khôtacb ng búdkxm t nàhiua o tảsodn xiếnymv t:
– Tácyjp m đvlla ệmhkp tửhgkt củrscw a thầblif n, đvlla ưgove ợegcj c Phi hạaetm cốmgmc hỏechc i cho tácyjp m vịblif tưgove ớegcj ng tàhiua i đvlla ứqpul c vẹitsv n toàhiua n, thựeoqx c phúdkxm c tísgya ch khôtacb ng biếnymv t từmhkp bao đvlla ờhpdu i đvlla ểdprc lạaetm i.
Ôlrnm ng hôtacb tácyjp m đvlla ệmhkp tửhgkt quỳyqtl gốmgmc i tạaetm ơonlj n bàhiua mai Thiêonlj n-Ninh, tạaetm ơonlj n Thầblif n-phi, rồnymv i ngồnymv i vàhiua o tiệmhkp c. Mưgove ờhpdu i hai trẻpkmn ngồnymv i bêonlj n mưgove ờhpdu i hai thiếnymv u nữsodn ôtacb n nhu văudni n nhãlkdp , xinh đvlla ẹitsv p, chúdkxm ng tựeoqx cảsodn m ơonlj n Thầblif n-phi đvlla ãlkdp nuôtacb i dạaetm y chúdkxm ng, nay lạaetm i hỏechc i cho chúdkxm ng ngưgove ờhpdu i vợegcj xinh đvlla ẹitsv p, lạaetm i cógzni tàhiua i. Mưgove ờhpdu i hai cặvqif p, mắgmrk t liếnymv c, tìtrjb nh nồnymv ng rừmhkp ng rựeoqx c nhưgove hoa xuâdtwv n nởtrjb .
Trong suốmgmc t bữsodn a tiệmhkp c, Ỷvioc -Lan vớegcj i Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng, Tâdtwv y-hồnymv thấvioc t kiệmhkp t lạaetm i nógzni i chuyệmhkp n vềuibj cuộdtwv c Nam chinh vừmhkp a qua.
Tiệmhkp c vừmhkp a tàhiua n thìtrjb vưgove ơonlj ng phi Tísgya n-Nghĩnhwd a làhiua Ngọkjxj c-Nam tớegcj i. Nàhiua ng hàhiua nh lễxlnc vớegcj i Ỷvioc -Lan, Thiêonlj n-Ninh. Ỷvioc -Lan nắgmrk m tay Ngọkjxj c-Nam, rồnymv i nógzni i vớegcj i Thiêonlj n-Ninh:
– Côtacb ng chúdkxm a! Ởwkia đvlla âdtwv y chúdkxm ng ta đvlla ềuibj u làhiua ngưgove ờhpdu i nhàhiua , xin côtacb ng chúdkxm a cho miễxlnc n mọkjxj i lễxlnc nghi, đvlla ểdprc chúdkxm ng tôtacb i cógzni thểdprc nógzni i chuyệmhkp n thâdtwv n mậgulm t.
– Chácyjp u xin vâdtwv ng lờhpdu i côtacb .
Ỷvioc -Lan tógzni m lưgove ợegcj c chuyệmhkp n Hoàhiua ng-Nghi, Chang-Lan cho Ngọkjxj c-Nam nghe, rồnymv i nógzni i:
– Tấvioc t cảsodn năudni m cậgulm u, bốmgmc n côtacb đvlla âdtwv y đvlla ềuibj u chísgya nh mặvqif t thấvioc y Chang-Lan làhiua m nhữsodn ng chuyệmhkp n đvlla ồnymv i phong bạaetm i tụtacb c, kinh tởtrjb m. Trong khi Chang-Lan lạaetm i nógzni i rằxvxj ng nàhiua ng chưgove a từmhkp ng rờhpdu i khỏechc i Bốmgmc -chísgya nh. Vậgulm y vụtacb nàhiua y ra sao, Ngọkjxj c-Nam nógzni i cho mìtrjb nh nghe đvlla i.
Vưgove ơonlj ng-phi Ngọkjxj c-Nam vốmgmc n gầblif n vớegcj i Hoàhiua ng-Nghi từmhkp nhỏechc , thâdtwv n vớegcj i y nhấvioc t trong Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng. Phi cốmgmc c lêonlj n đvlla ầblif u Nghi:
– Thựeoqx c cổhdiz nhâdtwv n nógzni i: thâdtwv m tưgove đvlla a oácyjp n cũdtwv ng phảsodn i. Em yêonlj u Chang-Lan quácyjp rồnymv i mờhpdu cảsodn mắgmrk t ra đvlla ếnymv n khôtacb ng biếnymv t gìtrjb nữsodn a. Cógzni bao giờhpdu em nghĩnhwd cácyjp i con quỷjqpv cácyjp i Chang-Lan theo gãlkdp Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n vớegcj i Chang-Lan ởtrjb tùxkph làhiua hai ngưgove ờhpdu i khácyjp c nhau khôtacb ng?
– Em khôtacb ng tin, vìtrjb vẫegcj n khuôtacb n mặvqif t kia, tiếnymv ng nógzni i kia màhiua ...
– Đvkgz ưgove ợegcj c, chịblif hỏechc i em mấvioc y câdtwv u nhéaetm ?
– Em xin lắgmrk ng nghe.
Ngọkjxj c-Nam lắgmrk c đvlla ầblif u:
– Em vớegcj i Chang-Lan yêonlj u nhau gầblif n thácyjp ng, em từmhkp ng cầblif m tay nàhiua ng, hôtacb n tay nàhiua ng, thìtrjb em phảsodn i biếnymv t rằxvxj ng bàhiua n tay nàhiua ng trắgmrk ng ngầblif n, thon nhưgove búdkxm p măudni ng. Chứqpul ng tỏechc nàhiua ng chưgove a từmhkp ng luyệmhkp n võaetm . Lògmkz ng bàhiua n tay nàhiua ng tưgove ơonlj i hồnymv ng chứqpul khôtacb ng phảsodn i đvlla ỏechc nhưgove mácyjp u, chứqpul ng tỏechc nàhiua ng chưgove a luyệmhkp n Hồnymv ng-thiếnymv t côtacb ng. Cógzni đvlla údkxm ng thếnymv khôtacb ng?
–???.
– Cògmkz n cácyjp i côtacb Chang-Lan theo gãlkdp Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n võaetm côtacb ng cao cưgove ờhpdu ng, biếnymv t xửhgkt dụtacb ng Chu-sa huyềuibj n-âdtwv m chưgove ởtrjb ng, ắgmrk t bàhiua n tay phảsodn i đvlla ỏechc lògmkz m. Cógzni đvlla údkxm ng thếnymv khôtacb ng?
–?!?!?!
– Suốmgmc t mấvioc y thácyjp ng qua, Chang-Lan luôtacb n ởtrjb cạaetm nh chịblif , thìtrjb sao cógzni thểdprc đvlla i cùxkph ng gãlkdp Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n vàhiua o đvlla ácyjp nh Nhậgulm t-lệmhkp , Hảsodn i-vâdtwv n, Đvkgz ồnymv -bàhiua n!!!
Long-biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng nghe Ngọkjxj c-Nam hỏechc i Hoàhiua ng-Nghi màhiua toácyjp t mồnymv hôtacb i lạaetm nh, vìtrjb tựeoqx cảsodn m thấvioc y mìtrjb nh thiếnymv u tinh tếnymv . Nhưgove vậgulm y rõaetm ràhiua ng cógzni hai Chang-Lan khácyjp c nhau.
Ngọkjxj c-Nam tiếnymv p:
– Trong nhữsodn ng ngàhiua y ởtrjb Bốmgmc -Chísgya nh, chịblif đvlla ãlkdp thẩmhkp m vấvioc n thâdtwv n phụtacb Chang-Lan, thìtrjb ôtacb ng khai rằxvxj ng: Trưgove ớegcj c đvlla âdtwv y ôtacb ng cógzni ăudni n nằxvxj m vớegcj i con hầblif u, đvlla ẻpkmn ra đvlla ứqpul a gácyjp i lớegcj n hơonlj n Chang-Lan mộdtwv t tuổhdiz i, têonlj n Chang-Slang. Mấvioc y năudni m trưgove ớegcj c, mẹitsv Slang chếnymv t, nógzni bỏechc theo Hồnymv ng-thiếnymv t giácyjp o. Ừsodn , chắgmrk c làhiua con quỷjqpv cácyjp i đvlla ógzni mạaetm o danh Chang-Lan.
Hoàhiua ng-Nghi àhiua lêonlj n mộdtwv t tiếnymv ng:
– Em ngu quácyjp ! Em ngu quácyjp ! Thìtrjb ra gãlkdp Đvkgz ôtacb ng-Thiêonlj n biếnymv t rõaetm chuyệmhkp n em vớegcj i Chang-Lan, rồnymv i y cho Slang giảsodn làhiua m Chang-Lan, đvlla ưgove a bọkjxj n em vàhiua o bẫegcj y.
Nógzni i đvlla ếnymv n đvlla âdtwv y Hoàhiua ng-Nghi lạaetm i bêonlj n Thúdkxm y-Phưgove ợegcj ng hỏechc i:
– Thúdkxm y-Phưgove ợegcj ng, Chang-Lan đvlla ầblif u rồnymv i?
– Em đvlla ưgove a Chang-Lan ra bếnymv n thủrscw y quâdtwv n, thìtrjb thuyềuibj n chởtrjb thâdtwv n vưgove ơonlj ng Bàhiua i-ma-la đvlla ãlkdp nhổhdiz neo đvlla i từmhkp lâdtwv u rồnymv i. Chang-Lan khógzni c nứqpul c nởtrjb , rồnymv i từmhkp biệmhkp t em, dùxkph ng ngựeoqx a hưgove ớegcj ng vềuibj phưgove ơonlj ng Nam màhiua đvlla i. Em hỏechc i Chang-Lan đvlla i đvlla âdtwv u, thìtrjb nàhiua ng nógzni i rằxvxj ng nàhiua ng vềuibj Chiêonlj m bằxvxj ng đvlla ưgove ờhpdu ng bộdtwv .
Ỷvioc -Lan rùxkph ng mìtrjb nh:
– Trờhpdu i ơonlj i! Thâdtwv n gácyjp i dặvqif m trưgove ờhpdu ng, đvlla ưgove ờhpdu ng vềuibj Chiêonlj m xa diệmhkp u vợegcj i, làhiua m sao Chang-Lan...
Nàhiua ng bảsodn o Thúdkxm y-Phưgove ợegcj ng:
– Em đvlla ếnymv n đvlla iệmhkp n Uy-viễxlnc n, nógzni i vớegcj i quan trựeoqx c Khu-mậgulm t việmhkp n sai chim ưgove ng đvlla i khắgmrk p phủrscw huyệmhkp n, cácyjp c trạaetm m dọkjxj c đvlla ưgove ờhpdu ng từmhkp đvlla âdtwv y vàhiua o Chiêonlj m, nếnymv u thấvioc y Chang-Lan thìtrjb giữsodn lạaetm i, rồnymv i bácyjp o vềuibj cho chịblif ngay.
Long-Biêonlj n ngũdtwv hùxkph ng đvlla ứqpul ng dậgulm y:
– Chúdkxm ng em xin chịblif cho phéaetm p dùxkph ng ngựeoqx a đvlla uổhdiz i theo Chang-Lan ngay.
– Khôtacb ng đvlla ưgove ợegcj c.
Côtacb ng-chúdkxm a Thiêonlj n-Ninh nógzni i: Bâdtwv y giờhpdu cácyjp c em làhiua Đvkgz ôtacb thốmgmc ng, cầblif m quâdtwv n trong tay. Quâdtwv n luậgulm t cấvioc m khôtacb ng cho tưgove ớegcj ng rờhpdu i quâdtwv n, trừmhkp khi phụtacb hoàhiua ng cho phéaetm p. Vậgulm y chỉvlla bốmgmc n em Kim-Loan, Kim-Liêonlj n, Ngọkjxj c-Liêonlj n, Ngọkjxj c-Hưgove ơonlj ng cógzni thểdprc lêonlj n đvlla ưgove ờhpdu ng đvlla uổhdiz i theo màhiua thôtacb i.
Trưgove a hôtacb m ấvioc y, Khu-mậgulm t việmhkp n bácyjp o cho biếnymv t, sau khi sai chim ưgove ng truyềuibj n tin đvlla i khắgmrk p cácyjp c phủrscw , huyệmhkp n, đvlla ồnymv n trấvioc n, đvlla ềuibj u khôtacb ng tìtrjb m thấvioc y bógzni ng dácyjp ng Chang-Lan. Bọkjxj n Kim-Loan, Kim-Liêonlj n, Ngọkjxj c-Liêonlj n, Ngọkjxj c-Hưgove ơonlj ng chia nhau đvlla i khắgmrk p cácyjp c ngảsodn tìtrjb m, kiếnymv m, nhưgove ng khôtacb ng ra tung tísgya ch.
Hai hôtacb m sau, thìtrjb trấvioc n Thiêonlj n-trưgove ờhpdu ng bácyjp o vềuibj cho biếnymv t, đvlla ãlkdp thấvioc y con ngựeoqx a củrscw a Chang-Lan cộdtwv t ởtrjb mộdtwv t gốmgmc c câdtwv y ven sôtacb ng, cògmkz n ngưgove ờhpdu i nàhiua ng thìtrjb khôtacb ng thấvioc y. Hoàhiua ng-Nghi cùxkph ng Phưgove ơonlj ng-Quỳyqtl nh vộdtwv i lấvioc y ngựeoqx a đvlla i Thiêonlj n-trưgove ờhpdu ng, đvlla ếnymv n tậgulm n nơonlj i hỏechc i han dâdtwv n chúdkxm ng nơonlj i cộdtwv t ngựeoqx a, thìtrjb khôtacb ng ai thấvioc y bógzni ng dácyjp ng nàhiua ng đvlla âdtwv u. Quan trấvioc n thủrscw Thiêonlj n-trưgove ờhpdu ng cho rằxvxj ng nàhiua ng đvlla ãlkdp nhảsodn y xuốmgmc ng sôtacb ng trầblif m mìtrjb nh rồnymv i. Hoàhiua ng-Nghi đvlla ặvqif t mộdtwv t lễxlnc thựeoqx c lớegcj n tếnymv ởtrjb bếnymv n sôtacb ng, rồnymv i lêonlj n đvlla ưgove ờhpdu ng vềuibj Thăudni ng-long.
Chàhiua ng tạaetm Ỷvioc -Lan:
– Thầblif n phi ơonlj i! Xéaetm t vềuibj nhan sắgmrk c thìtrjb Chang-Lan khôtacb ng hơonlj n Phưgove ơonlj ng-Quỳyqtl nh, xéaetm t vềuibj tàhiua i thìtrjb Chang-Lan càhiua ng khôtacb ng thểdprc so sácyjp nh vớegcj i Phưgove ơonlj ng-Quỳyqtl nh. Nhưgove ng... nhưgove ng... cácyjp i tìtrjb nh làhiua cácyjp i chi chi, em khôtacb ng thểdprc giảsodn ng nổhdiz i. Phi ơonlj i, khôtacb ng biếnymv t bao giờhpdu em mớegcj i quêonlj n đvlla ưgove ợegcj c Chang-Lan. Vậgulm y em xin Thầblif n-phi khoan cho em làhiua m lễxlnc thàhiua nh hôtacb n vớegcj i Phưgove ơonlj ng-Quỳyqtl nh, đvlla ểdprc em đvlla i tìtrjb m cho ra tung tísgya ch Chang-Lan đvlla ãlkdp .
– Nàhiua y Nghi đvlla ệmhkp , chịblif đvlla ãlkdp từmhkp ng qua cácyjp i tuổhdiz i củrscw a em, chịblif hiểdprc u em lắgmrk m. Nhưgove ng giảsodn nhưgove Chang-Lan qua đvlla ờhpdu i rồnymv i thìtrjb sao? Khôtacb ng lẽkjxj em tìtrjb m nàhiua ng cảsodn đvlla ờhpdu i? Trong khi đvlla ógzni , Phưgove ơonlj ng-Quỳyqtl nh đvlla ang tuổhdiz i hoa nởtrjb . Mặvqif t trờhpdu i, mặvqif t trăudni ng thìtrjb muôtacb n đvlla ờhpdu i khôtacb ng đvlla ổhdiz i, nhưgove ng hoa nởtrjb chỉvlla cógzni thìtrjb .
– Phi vớegcj i em bềuibj ngoàhiua i thìtrjb làhiua tìtrjb nh chịblif em, nhưgove ng thựeoqx c ra phi vớegcj i em nhưgove mẹitsv vớegcj i con. Ngoàhiua i tìtrjb nh mẹitsv con ra, cògmkz n cácyjp i nghĩnhwd a chúdkxm a tôtacb i. Phi bảsodn o em nhảsodn y vàhiua o lửhgkt a, vàhiua o nưgove ớegcj c em cũdtwv ng tuâdtwv n chỉvlla phi màhiua làhiua m. Nhưgove ng nếnymv u nay em tuâdtwv n chỉvlla phi cưgove ớegcj i Phưgove ơonlj ng-Quỳyqtl nh, rồnymv i em vớegcj i Quỳyqtl nh khôtacb ng cógzni chúdkxm t tìtrjb nh nàhiua o thìtrjb em lạaetm i bấvioc t nhẫegcj n vớegcj i Quỳyqtl nh.
Lờhpdu i Hoàhiua ng-Nghi làhiua m Thầblif n-phi nhớegcj lạaetm i chuyệmhkp n nhàhiua vua vớegcj i Dưgove ơonlj ng Hồnymv ng-Hạaetm c. Tuy nhàhiua vua tuâdtwv n chỉvlla đvlla ứqpul c Thácyjp i-tôtacb ng cưgove ớegcj i Hồnymv ng-Hạaetm c làhiua m vợegcj , nhưgove ng hai chụtacb c năudni m qua, chưgove a mộdtwv t lầblif n nhàhiua vua gầblif n bàhiua , vìtrjb vậgulm y bàhiua phẫegcj n hậgulm n gâdtwv y ra khôtacb ng biếnymv t bao nhiêonlj u đvlla iềuibj u khógzni khăudni n cho nhàhiua vua. Phi nắgmrk m tay Phưgove ơonlj ng-Quỳyqtl nh:
– Phưgove ơonlj ng-Quỳyqtl nh ơonlj i! Sựeoqx đvlla ãlkdp nhưgove thếnymv nàhiua y, thìtrjb sưgove thúdkxm c sẽkjxj tìtrjb m mộdtwv t đvlla ấvioc ng anh hùxkph ng khácyjp c đvlla ễxlnc gảsodn cho chácyjp u. Chácyjp u đvlla ừmhkp ng buồnymv n.
Phưgove ơonlj ng-Quỳyqtl nh chắgmrk p tay vácyjp i phi:
– Trai năudni m bẩmhkp y vợegcj , gácyjp i chísgya nh chuyêonlj n mộdtwv t chồnymv ng. Phi đvlla ãlkdp tuyêonlj n gảsodn em cho Nghi, dùxkph chỉvlla làhiua mộdtwv t lờhpdu i, nhưgove ng nghĩnhwd a đvlla ácyjp vàhiua ng ba sinh khôtacb ng thểdprc đvlla ổhdiz i. Dùxkph Nghi tìtrjb m thấvioc y Chang-Lan hay khôtacb ng, thìtrjb em chỉvlla biếnymv t cógzni Nghi màhiua thôtacb i.
Cuộ
Đ
Trong khi hù
Cuộ
Dâ
Dâ
Ỷ
Tố
Long-biê
An ngô
– Chị
– Chư
Phạ
Phi kinh ngạ
– Thế
– Nư
Đ
Ỷ
– Cá
Đ
– Hô
Nghe nó
– Sao lạ
Lậ
Ỷ
– Chị
Bố
Suố
Ngay từ
Trê
Khoả
Đ
Thá
– Mẹ
– Đ
Ỷ
Cà
– Đ
Viê
Thuyề
Từ
Phí
Tiế
Trê
Thuyề
Nhà
– Miễ
Cô
– Bá
Ỷ
Lễ
Nhà
– Có
– Tâ
Nhà
– Ninh nhi tó
– Tâ
Nhà
– Kế
– Vì
Tô
– Khô
– Tâ
– Đ
Nhà
– Tâ
Đ
Nhà
Riê
Khi nhà
Nhà
– Cá
Hoà
– Quố
Nhà
– Nguyê
Ghi chú
Đ
Trong khi đ
Trong hai bộ
Đ
Ngay khi nghe tin Quố
Di chú
Cô
« Vạ
Nghĩ
Chư
Cá
Đ
Chú
Đ
Lã
Đ
Thế
Khi ta viế
Từ
1. Mộ
Ghi chú
Khai-Quố
2. Hai là
3. Hai là
4. Mặ
5. Nă
Than ô
Khi ta qua đ
Mộ
Hai là
Ba là
Thầ
Sứ
Sau khi quan khá
Từ
Tuy rằ
Sau khi lễ
Ghi chú
Như
– Tâ
Long tâ
– Quố
Nhà
– Cuộ
Dụ
Nhà
– Bâ
Mai-cả
« Thừ
Lý
Mai-cả
«... Nà
Nay ngư
Phụ
Thư
Quố
– Nà
– Tuâ
Chỉ
Tiế
Tế
– Trư
Nhà
– Mộ
Lý
– Kể
Nhà
– Mư
Ỷ
– Hô
Cả
– Khanh là
– Trong cuộ
Nhà
Nhà
– Cá
– Tâ
Cả
– Phả
Trầ
– Là
Ỷ
– Chí
– Tâ
Triề
Ỷ
– Tam đ
– Tâ
– Việ
Ghi-chú
Bù
Nghe Ỷ
Đ
Thầ
– Hồ
Nguyê
Nhà
– Mư
Thanh-Nhiê
– Thầ
Nhà
– Trẫ
Ỷ
– Trong khoả
Nhà
– Khi họ
Ỷ
– Đ
– Họ
Trầ
– Họ
Nhà
Rồ
– Khu-mậ
Nhà
– Thư
– Tâ
Nhà
– Từ
Thư
– Chí
Lạ
– Như
Lý
– Thầ
– Đ
Phò
– Thầ
– Phò
– Sau khi quâ
Ỷ
– Nà
– Tâ
Tể
– Hô
Phò
– Vụ
– Tâ
Trung-Thà
– Sau khi sư
Vư
– Theo kế
Nhà
– Ngự
Nhà
– Trư
Tí
– Tấ
Nhà
– Trẫ
Trung-Thà
– Chiê
– Đ
Nhà
Ghi chú
Đ
Theo Tố
Đ
Lá
– Thầ
Kim-Loan dị
Nhà
– Vư
Kim-Liê
– Tâ
Chế
Nhà
– Vị
– Tâ
Tí
Vư
– Mờ
Bà
Từ
Nhà
– Thá
Nhạ
Nhà
– Cá
Chang-Lan bỡ
– Con cứ
Chang-Lan e thẹ
– Con quá
Ỷ
– Chị
Liế
– Cá
Sự
Chỉ
– Bá
Cả
Quá
– Thế
Nghe Quá
– Chị
Hoà
– Trư
Nó
– Nghi ơ
Nà
Nghe Chang-Lan nó
– Ở
Ỷ
– Trong tấ
Ngọ
Nghe Ngọ
– Em... em khô
Nà
– Thầ
Ỷ
– Ban nã
Chang-Lan quỳ
– Đ
Nà
– Đ
Nà
– Trờ
Nó
Kim-Liê
– Con gá
Ỷ
– Nghi đ
Nà
– Ngư
Viê
– Cò
Trầ
– Hồ
Phi an ủ
– Việ
Triệ
– Tạ
Có
– Cá
Cô
– Triệ
Nó
Thiê
– Thư
– Dĩ
– Ninh đ
– Nhữ
– Thư
Ỷ
– Thiê
– Khô
Trầ
– Như
Thiê
– Em có
Trầ
– Em xin đ
Trầ
– Thử
Trầ
– Mộ
Mọ
Nó
– Hai là
Thiê
– Cò
– Tâ
Ỷ
– Cò
– Phư
Nó
– Cò
Ỷ
– Ngử
– Vâ
Mọ
– Có
Phạ
– Ngũ
Kim-Loan cư
– Nhả
Tuy Phạ
Ỷ
– Nghe đ
Ỷ
Thờ
– Có
Thiê
– Cô
Thiê
– Bí
Nà
– Cá
– Dạ
– Cá
Tá
– Chú
Nà
– Có
Ỷ
– Sư
Tá
– Bọ
– Cá
Cung nữ
– Sư
Nó
Cô
– Duyê
Từ
Cô
– Khă
Phư
– Khả
Cô
– Chá
Sau đ
– Â
Thư
– Tá
Ô
Trong suố
Tiệ
– Cô
– Chá
Ỷ
– Tấ
Vư
– Thự
– Em khô
– Đ
– Em xin lắ
Ngọ
– Em vớ
–???.
– Cò
–?!?!?!
– Suố
Long-biê
Ngọ
– Trong nhữ
Hoà
– Em ngu quá
Nó
– Thú
– Em đ
Ỷ
– Trờ
Nà
– Em đ
Long-Biê
– Chú
– Khô
Cô
Trư
Hai hô
Chà
– Thầ
– Nà
– Phi vớ
Lờ
– Phư
Phư
– Trai nă
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
