Nósjbm i tớpkdw i thừnyms a tựorel đnpmu ưgdjw ờtnof ng, hiệonli n giờtnof íhprr t nhấogwj t cũgdqw ng cósjbm 200 năiurn m lịmzva ch sửdfdw . thừnyms a tựorel đnpmu ưgdjw ờtnof ng cũgdqw ng khônyms ng phảyknl i làpuam mộzlop t bang phátdry i giang hồnyms , màpuam làpuam xưgdjw ng hồnyms thốiurn ng nhấogwj t củtiiz a mộzlop t íhprr t ngưgdjw ờtnof i trong Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng Thấogwj t Tônyms ng Ngũgdqw Họrluw . Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng Thấogwj t Tônyms ng Ngũgdqw Họrluw làpuam Thanh Hàpuam Thônyms i, Bátdry c Lăiurn ng Thônyms i, Phạbijj m Dưgdjw ơtehw ng Lônyms , Huỳyjhs nh Dưgdjw ơtehw ng Trịmzva nh, Lũgdqw ng Tâiyiu y Lýxjif , Triệonli u Quậirfg n Lýxjif , Thátdry i Nguyêiurn n Vưgdjw ơtehw ng( Thônyms i, Lônyms , Trịmzva nh, Lýxjif , Vưgdjw ơtehw ng – ngũgdqw họrluw cátdry c têiurn n đnpmu ằlfnc ng trưgdjw ớpkdw c làpuam tỉnoom nh lỵzlop hàpuam nh chíhprr nh). Bọrluw n họrluw làpuam nhữhpkk ng danh gia vọrluw ng tộzlop c cósjbm thanh danh lớpkdw n nhấogwj t Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng, bảyknl y thếzlop lựorel c mônyms n phiệonli t khổzusf ng lồnyms nhấogwj t. Từnyms ng cósjbm Thanh Hàpuam Thônyms i thịmzva vìiavj ghéwstf t bỏbfoa hoàpuam ng thấogwj t Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng vìiavj cósjbm huyếzlop t thốiurn ng ngưgdjw ờtnof i Hồnyms màpuam cựorel tuyệonli t hônyms n thútiiz vớpkdw i cônyms ng chútiiz a Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng; Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng tểgdjw tưgdjw ớpkdw ng Tiếzlop t Nguyêiurn n Siêiurn u lấogwj y việonli c bìiavj nh sinh mìiavj nh khônyms ng thểgdjw lấogwj y đnpmu ưgdjw ợrluw c nữhpkk nhâiyiu n mộzlop t trong Ngũgdqw Họrluw làpuam m thêiurn tửdfdw làpuam việonli c ăiurn n năiurn n lớpkdw n nhấogwj t đnpmu ờtnof i mìiavj nh. Từnyms việonli c nàpuam y màpuam nósjbm i, ngưgdjw ơtehw i cósjbm thểgdjw thấogwj y đnpmu ưgdjw ợrluw c thếzlop lựorel c mônyms n phiệonli t cùiavj ng ảyknl nh hưgdjw ởddrc ng củtiiz a nósjbm lớpkdw n tớpkdw i nhưgdjw thếzlop nàpuam o.."
Lônyms Nhấogwj t Sinh níhprr n thởddrc nghe, Nhạbijj n Cửdfdw u lạbijj i nósjbm i: "Nhưgdjw ng làpuam nhữhpkk ng mônyms n phiệonli t nàpuam y cựorel c thịmzva nh cho tớpkdw i nhàpuam Đnyms ưgdjw ờtnof ng, chútiiz ng làpuam nguy cơtehw ẩtnof n dấogwj u khi Đnyms ưgdjw ờtnof ng triềmbds u lậirfg p quốiurn c. Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng cósjbm thểgdjw cung phụgdjw ng cátdry c trọrluw ng thầsinj n khai quốiurn c bêiurn n trong cósjbm mộzlop t phầsinj n ba làpuam dâiyiu n tộzlop c Hung nônyms , dâiyiu n tộzlop c Tiêiurn n Ti, tộzlop c duệonli Đnyms ộzlop t Quyếzlop t. Đnyms ưgdjw ờtnof ng Thátdry i Tônyms ng bảyknl n thâiyiu n cũgdqw ng làpuam ngưgdjw ờtnof i cósjbm huyếzlop t thốiurn ng ngưgdjw ờtnof i Hồnyms , hơtehw n nữhpkk a trưgdjw ớpkdw c khi kiếzlop n quốiurn c còvgdu n mưgdjw ợrluw n binh lựorel c củtiiz a ngưgdjw ờtnof i Đnyms ộzlop t Quyếzlop t, cho nêiurn n sau khi khai quốiurn c, tựorel nhiêiurn n từnyms bỏbfoa đnpmu i quốiurn c sátdry ch củtiiz a Tùiavj y Văiurn n Đnyms ếzlop làpuam lấogwj y hoa hạbijj làpuam m quốiurn c gia chíhprr nh thốiurn ng còvgdu n cátdry c dâiyiu n tộzlop c man di bốiurn n hưgdjw ớpkdw ng làpuam phụgdjw , coi trọrluw ng tấogwj t cảyknl cùiavj ng mộzlop t thểgdjw .
Di tộzlop c cósjbm đnpmu ưgdjw ợrluw c chíhprr nh thểgdjw củtiiz a mìiavj nh, binh quyềmbds n, cùiavj ng vớpkdw i cósjbm nềmbds n văiurn n hósjbm a khátdry c vớpkdw i ngưgdjw ờtnof i Hátdry n, lạbijj i dung tútiiz ng khônyms ng tăiurn ng lựorel c átdry p chếzlop tai họrluw a dầsinj n dầsinj n ngầsinj m chônyms n xuốiurn ng. Ban đnpmu ầsinj u Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng lậirfg p quốiurn c, Đnyms ưgdjw ờtnof ng Thátdry i Tônyms ng binh hùiavj ng tưgdjw ớpkdw ng mạbijj nh, chiếzlop n tưgdjw ớpkdw ng nhưgdjw mâiyiu y, lạbijj i thừnyms a dịmzva p Đnyms ộzlop t Quyếzlop t nộzlop i loạbijj n, mấogwj y năiurn m liêiurn n tụgdjw c thiêiurn n tai, tiêiurn u diệonli t Đnyms ônyms ng Đnyms ộzlop t Quyếzlop t, phâiyiu n liệonli t Tâiyiu y Đnyms ộzlop t Quyếzlop t, binh uy chấogwj n nhiếzlop p thiêiurn n hạbijj . Ngưgdjw ờtnof i Hồnyms tựorel nhiêiurn n đnpmu ềmbds u thuầsinj n phụgdjw c hắdfdw n, nhưgdjw ng đnpmu átdry m ngưgdjw ờtnof i Hồnyms nàpuam y thuậirfg n theo Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng chỉnoom làpuam mộzlop t cátdry i danh tựorel màpuam thônyms i, thựorel c lựorel c mộzlop t chútiiz t cũgdqw ng khônyms ng bịmzva kiềmbds m chếzlop , ngưgdjw ợrluw c lạbijj i ngàpuam y càpuam ng lớpkdw n mạbijj nh.
Tớpkdw i nhữhpkk ng năiurn m cuốiurn i Đnyms ưgdjw ờtnof ng Thátdry i Tônyms ng, binh uy khai quốiurn c dầsinj n hếzlop t, lútiiz c nàpuam y tátdry n phổzusf (vua) Songtsän củtiiz a dâiyiu n tộzlop c Thổzusf Phiêiurn n thônyms n tíhprr nh chưgdjw Khưgdjw ơtehw ng làpuam m cho thếzlop lựorel c tăiurn ng lớpkdw n, dùiavj ng hai mưgdjw ơtehw i vạbijj n binh lựorel c, đnpmu òvgdu i lấogwj y cônyms ng chútiiz a Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng. Đnyms ưgdjw ờtnof ng Thátdry i Tônyms ng cho rằlfnc ng mộzlop t ngưgdjw ờtnof i con gátdry i cósjbm thểgdjw đnpmu ổzusf i lấogwj y mưgdjw ờtnof i vạbijj n hùiavj ng binh, liềmbds n buônyms ng tha việonli c đnpmu ộzlop ng võsccd , đnpmu ồnyms ng ýxjif hônyms n sựorel , cũgdqw ng mang đnpmu i y dưgdjw ợrluw c, xâiyiu y dựorel ng, cônyms ng kỹoerb , nônyms ng nghiệonli p đnpmu ủtiiz loạbijj i tàpuam i nghệonli đnpmu ổzusf i lấogwj y hữhpkk u nghịmzva .
Khônyms ng ngờtnof , Thổzusf Phiêiurn n bởddrc i vậirfg y càpuam ng thêiurn m mạbijj nh mẽsszc , dãhpkk tâiyiu m cũgdqw ng nảyknl y sinh ngàpuam y càpuam ng sâiyiu u, Văiurn n Thàpuam nh cônyms ng chútiiz a còvgdu n ởddrc đnpmu ósjbm , tìiavj nh hữhpkk u nghịmzva giữhpkk a hai nưgdjw ớpkdw c vẫwqyc n còvgdu n. Sau đnpmu ósjbm khi nàpuam ng mấogwj t đnpmu i, Thổzusf Phiêiurn n lầsinj n nữhpkk a hưgdjw ng binh xâiyiu m Đnyms ưgdjw ờtnof ng, bìiavj nh tâiyiu y đnpmu ạbijj i tưgdjw ớpkdw ng quâiyiu n Tiếzlop t Nhâiyiu n Quýxjif đnpmu ạbijj i bạbijj i, đnpmu átdry nh tan mưgdjw ờtnof i vạbijj n quâiyiu n Đnyms ưgdjw ờtnof ng, dâiyiu n tộzlop c Thổzusf Dụgdjw c Hồnyms n rơtehw i vàpuam o tay giặxjif c. Thổzusf Phiêiurn n đnpmu ưgdjw ợrluw c thứrjyz ngon, từnyms đnpmu ósjbm vềmbds sau nhiềmbds u năiurn m liêiurn n tiếzlop p vưgdjw ợrluw t biêiurn n giớpkdw i, trưgdjw ớpkdw c sau chiếzlop m lấogwj y bốiurn n trấogwj n An Tâiyiu y nhàpuam Đnyms ưgdjw ờtnof ng làpuam Quy Tưgdjw , Yêiurn n Kỳyjhs , Vu Đnyms iềmbds n, Sơtehw Lặxjif c, khốiurn ng chếzlop toàpuam n bộzlop Tâiyiu y Vựorel c.
Thờtnof i Võsccd Tắdfdw c Thiêiurn n, tổzusf ng quảyknl n Võsccd uy quâiyiu n Vưgdjw ơtehw ng Hiếzlop u Kiệonli t đnpmu ảyknl bạbijj i Thổzusf Phiêiurn n, thậirfg t vấogwj t vảyknl mớpkdw i thu phụgdjw c lạbijj i đnpmu ưgdjw ợrluw c An Tâiyiu y Tứrjyz trấogwj n. Khi tớpkdw i Đnyms ưgdjw ờtnof ng Trung Tônyms ng, Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng lạbijj i đnpmu átdry p ứrjyz ng thỉnoom nh cầsinj u củtiiz a dâiyiu n tộzlop c Thổzusf Phiêiurn n, tiếzlop p tụgdjw c dùiavj ng chíhprr nh sátdry ch hữhpkk u nghịmzva thâiyiu n thiếzlop t, gảyknl cônyms ng chútiiz a Kim Thàpuam nh cho tátdry n phổzusf (vua) Thổzusf Phiêiurn n, còvgdu n ngu xuẩtnof n đnpmu êiurn m Hàpuam Tâiyiu y cửdfdw u khútiiz c ban do dâiyiu n tộzlop c Thổzusf Phiêiurn n, lấogwj y nơtehw i xinh đnpmu ẹpomd p nàpuam y nósjbm i làpuam nơtehw i tắdfdw m rửdfdw a cho Kinh Thàpuam nh cônyms ng chútiiz a. Cửdfdw u khútiiz c làpuam nơtehw i thổzusf nhưgdjw ỡiavj ng phìiavj nhiêiurn u, dâiyiu n tộzlop c Thổzusf Phiêiurn n đnpmu ưgdjw ợrluw c cửdfdw u khútiiz c thìiavj nhưgdjw hổzusf thêiurn m cátdry nh, từnyms đnpmu ósjbm thựorel c lựorel c lạbijj i tăiurn ng mạbijj nh, lạbijj i mấogwj y năiurn m sau đnpmu ósjbm liêiurn n tụgdjw c phảyknl n loạbijj n xâiyiu m Đnyms ưgdjw ờtnof ng. Ởizpi Đnyms ưgdjw ờtnof ng, Tiếzlop t đnpmu ộzlop sứrjyz An Lộzlop c Sơtehw n ngưgdjw ờtnof i Hồnyms phảyknl n loạbijj n, dâiyiu n tộzlop c Thổzusf Phiêiurn n nhâiyiu n cơtehw hộzlop i chiếzlop m cứrjyz Hàpuam Tâiyiu y, Lũgdqw ng Hữhpkk u, cho tớpkdw i khi đnpmu em toàpuam n bộzlop An Tâiyiu y nhéwstf t vàpuam o trong lòvgdu ng bàpuam n tay họrluw ."
Mắdfdw t thấogwj y cátdry i gọrluw i làpuam quốiurn c sátdry ch hoa di nhấogwj t thểgdjw làpuam m cho thếzlop lựorel c ngưgdjw ờtnof i Hồnyms ngàpuam y càpuam ng lớpkdw n mạbijj nh, dâiyiu n cưgdjw ngưgdjw ờtnof i Hồnyms nhanh chósjbm ng bàpuam nh trưgdjw ớpkdw ng, cátdry c mônyms n phiệonli t nàpuam y cảyknl m thấogwj y phi thưgdjw ờtnof ng bấogwj t an. Bọrluw n họrluw lo lắdfdw ng nếzlop u cứrjyz dung tútiiz ng nhưgdjw vậirfg y nữhpkk a, sẽsszc lạbijj i xuấogwj t hiệonli n thảyknl m kịmzva ch ngũgdqw hồnyms loạbijj n hoa.(2)
"Phi ngãhpkk tộzlop c loạbijj i, kỳyjhs tâiyiu m tấogwj t dịmzva . Nhung đnpmu ịmzva ch chíhprr thátdry i, bấogwj t dữhpkk hoa đnpmu ồnyms ng!" (3) Đnyms âiyiu y làpuam mộzlop t câiyiu u nósjbm i củtiiz a ngưgdjw ờtnof i Tấogwj n, Giang Thốiurn ng trong [Tỷhprr Nhung Luậirfg n], hắdfdw n viếzlop t ra mộzlop t thiêiurn n chíhprr nh luậirfg n nàpuam y khônyms ng tớpkdw i mưgdjw ờtnof i năiurn m, liềmbds n xảyknl y ra thảyknl m họrluw a Ngũgdqw Hồnyms Loạbijj n Hoa. Tộzlop c nhâiyiu n Hoa Hạbijj cơtehw hồnyms bịmzva giếzlop t khônyms ng cồnyms n. Thấogwj t Tônyms ng Ngũgdqw Họrluw nhữhpkk ng ngưgdjw ờtnof i nàpuam y cho rằlfnc ng cátdry c tộzlop c man di đnpmu ốiurn i đnpmu ịmzva ch khônyms ng thểgdjw thàpuam nh thậirfg t vớpkdw i nhau! Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng đnpmu ốiurn i vớpkdw i man di quátdry mứrjyz c tíhprr n nhiệonli m cùiavj ng dung tútiiz ng, thậirfg m chíhprr mộzlop t triềmbds u đnpmu ạbijj i còvgdu n cho tiếzlop t đnpmu ộzlop sứrjyz quyềmbds n khuynh thiêiurn n hạbijj làpuam ngưgdjw ờtnof i Hồnyms , đnpmu âiyiu y làpuam hàpuam nh vi dưgdjw ỡiavj ng hổzusf vi hoạbijj n, mộzlop t khi triềmbds u đnpmu ìiavj nh khônyms ng thểgdjw khốiurn ng chếzlop thìiavj khósjbm trátdry nh khỏbfoa i bi kịmzva ch. Hơtehw n nữhpkk a làpuam m hạbijj i ngưgdjw ờtnof i trung quốiurn c, tấogwj t làpuam cátdry c dâiyiu n tộzlop c man di đnpmu ốiurn i đnpmu ịmzva ch, đnpmu âiyiu y làpuam mốiurn i họrluw a cựorel c kỳyjhs lớpkdw n.
Ngưgdjw ơtehw i phảyknl i biếzlop t rằlfnc ng, trong quátdry khíhprr thiêiurn n hạbijj luâiyiu n phiêiurn n, triềmbds u đnpmu ìiavj nh thay đnpmu ổzusf i, cùiavj ng lắdfdw m cũgdqw ng chỉnoom làpuam cátdry c bộzlop tộzlop c Hoa Hạbijj phâiyiu n tranh. Màpuam Thấogwj t Tônyms ng Ngũgdqw Họrluw chíhprr nh làpuam Hoa Hạbijj chíhprr nh thốiurn ng, cho nêiurn n mặxjif c kệonli ai làpuam hoàpuam ng đnpmu ếzlop , lợrluw i íhprr ch củtiiz a cátdry c đnpmu ạbijj i tộzlop c nhàpuam cao cửdfdw a rộzlop ng nàpuam y cũgdqw ng khônyms ng bịmzva tổzusf n thấogwj t quátdry lớpkdw n. Nhưgdjw ng làpuam mộzlop t khi ngưgdjw ờtnof i Hồnyms ngoạbijj i tốiurn c gâiyiu y ra rắdfdw c rốiurn i ởddrc Trung Nguyêiurn n, nhữhpkk ng thếzlop gia vọrluw ng tộzlop c mônyms n phiệonli t nàpuam y sẽsszc đnpmu ứrjyz ng mũgdqw i chịmzva u sàpuam o, nósjbm i khônyms ng chừnyms ng truyềmbds n thừnyms a mấogwj y trăiurn m năiurn m củtiiz a cátdry c gia tộzlop c nàpuam y sẽsszc tan thàpuam nh mâiyiu y khósjbm , cho nêiurn n bọrluw n họrluw cho rằlfnc ng phảyknl i ứrjyz ng biếzlop n sớpkdw m cho kịmzva p. Quốiurn c khônyms ng thểgdjw tồnyms n thìiavj phảyknl i tựorel bảyknl o tồnyms n gia đnpmu ìiavj nh. Nhưgdjw ng làpuam bọrluw n họrluw nhữhpkk ng ngưgdjw ờtnof i cósjbm cơtehw tríhprr dùiavj sao cũgdqw ng chỉnoom làpuam sốiurn íhprr t, trong đnpmu ósjbm chỉnoom cósjbm mộzlop t sốiurn trưgdjw ởddrc ng lãhpkk o trong gia tộzlop c cósjbm thểgdjw quyếzlop t đnpmu ịmzva nh lạbijj i khônyms ng cósjbm mấogwj y, khósjbm cósjbm thểgdjw vậirfg n dụgdjw ng đnpmu ưgdjw ợrluw c lựorel c lưgdjw ợrluw ng củtiiz a gia tộzlop c.
Sau đnpmu ósjbm , ngưgdjw ờtnof i Hồnyms An Lộzlop c Sơtehw n quảyknl nhiêiurn n phảyknl n loạbijj n, Đnyms ưgdjw ờtnof ng quâiyiu n chiếzlop n bạbijj i nhiềmbds u lầsinj n, bấogwj t đnpmu ắdfdw c dĩjncg mưgdjw ợrluw n binh lựorel c củtiiz a Hồnyms i, ngưgdjw ờtnof i Hồnyms i đnpmu átdry p ứrjyz ng xuấogwj t binh, nhưgdjw ng làpuam bọrluw n họrluw cósjbm đnpmu iềmbds u kiệonli n ưgdjw ớpkdw c đnpmu ịmzva nh vớpkdw i Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng "Lấogwj y lạbijj i thủtiiz đnpmu ônyms , đnpmu ấogwj t đnpmu ai củtiiz a Đnyms ưgdjw ờtnof ng, cung nữhpkk tơtehw lụgdjw a đnpmu ểgdjw cho ngưgdjw ờtnof i Hồnyms i tùiavj y ýxjif lấogwj y trong ba ngàpuam y." Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng thiêiurn n tửdfdw lạbijj i đnpmu átdry p ứrjyz ng.
Dâiyiu n tộzlop c Hồnyms i nhâiyiu n cơtehw hộzlop i tiếzlop n vàpuam o Trung Nguyêiurn n cưgdjw ớpkdw p bósjbm c tàpuam i vậirfg t, gian dâiyiu m nữhpkk nhâiyiu n, nguy hạbijj i nàpuam y thậirfg m chíhprr so vớpkdw i phảyknl n quâiyiu n An sửdfdw còvgdu n dữhpkk hộzlop i hơtehw n. Lútiiz c ấogwj y cósjbm quan binh đnpmu ịmzva a phưgdjw ơtehw ng, đnpmu útiiz ng làpuam ngưgdjw ờtnof i củtiiz a Thấogwj t tônyms ng Ngũgdqw họrluw , hắdfdw n phẫwqyc n nộzlop , bắdfdw t giam mộzlop t đnpmu ạbijj i quan ngưgdjw ờtnof i Hồnyms i thủtiiz phạbijj m phósjbm ng hỏbfoa a thiêiurn u chếzlop t rấogwj t nhiềmbds u ngưgdjw ờtnof i dâiyiu n chạbijj y nạbijj n vàpuam o trong chùiavj a. Thủtiiz lĩjncg nh ngưgdjw ờtnof i Hồnyms i sau khi nghe thấogwj y tựorel mìiavj nh phi ngựorel a vàpuam o nhàpuam ngụgdjw c, chéwstf m quan coi ngụgdjw c cứrjyz u ngưgdjw ờtnof i khỏbfoa i tùiavj . Cátdry i gọrluw i làpuam thầsinj n quốiurn c kiêiurn u ngạbijj o nhưgdjw vậirfg y, màpuam Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng lạbijj i thútiiz c thủtiiz vônyms sátdry ch (khônyms ng cósjbm biệonli n phátdry p gìiavj .)
Cátdry i nàpuam y cũgdqw ng chưgdjw a tíhprr nh làpuam gìiavj , đnpmu ợrluw i cho ngưgdjw ờtnof i Hồnyms i đnpmu i rồnyms i, Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng còvgdu n muốiurn n khônyms ng ngừnyms ng ban "thưgdjw ởddrc ng tứrjyz " đnpmu ểgdjw trấogwj n an bọrluw n họrluw , đnpmu ồnyms ng thờtnof i phảyknl i mua rấogwj t nhiềmbds u ngựorel a bệonli nh, ngựorel a giàpuam củtiiz a ngưgdjw ờtnof i Hồnyms i. Ngưgdjw ơtehw i nghĩjncg xem, cátdry c thếzlop gia vọrluw ng tộzlop c chíhprr nh thốiurn ng củtiiz a Hoa Hạbijj , quan niệonli m rấogwj t mãhpkk nh liệonli t, Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng hoàpuam ng đnpmu ếzlop cósjbm huyếzlop t thốiurn ng ngưgdjw ờtnof i Hồnyms đnpmu ãhpkk làpuam m cho trong lòvgdu ng bọrluw n họrluw sinh ra khinh bỉnoom , huốiurn ng chi lạbijj i tùiavj y ýxjif đnpmu ểgdjw cho ngoạbijj i tộzlop c tàpuam n sátdry t bừnyms a bãhpkk i nhưgdjw vậirfg y, triềmbds u đnpmu ìiavj nh cũgdqw ng khônyms ng cốiurn giữhpkk thểgdjw diệonli n cùiavj ng tônyms n nghiêiurn m?
Nhữhpkk ng thếzlop gia vọrluw ng tộzlop c nàpuam y đnpmu ềmbds u cósjbm ýxjif oátdry n giậirfg n, do nềmbds hàpuam mặxjif t mũgdqw i củtiiz a triềmbds u đnpmu ìiavj nh, thựorel c lựorel c cũgdqw ng khônyms ng đnpmu ônyms ng đnpmu ảyknl o, bọrluw n họrluw cũgdqw ng thútiiz c thủtiiz vônyms sátdry ch. Cósjbm ngưgdjw ờtnof i nhìiavj n thấogwj y nguy cơtehw ngàpuam y càpuam ng gầsinj n, nhưgdjw ng làpuam bọrluw n họrluw khônyms ng thểgdjw thuyếzlop t phụgdjw c đnpmu ưgdjw ợrluw c nhữhpkk ng gia chủtiiz cao cao tạbijj i thưgdjw ợrluw ng nàpuam y chuyểgdjw n từnyms sátdry ng vàpuam o trong tốiurn i, che dấogwj u lựorel c lưgdjw ợrluw ng. Lútiiz c nàpuam y, mộzlop t ngưgdjw ờtnof i tàpuam i tríhprr tuyệonli t nhâiyiu n trong bọrluw ng họrluw liềmbds n nghĩjncg ra mộzlop t bốiurn cụgdjw c, nghĩjncg lợrluw i dụgdjw ng nhữhpkk ng ngưgdjw ờtnof i nàpuam y đnpmu ểgdjw nắdfdw m giữhpkk tàpuam i lựorel c cùiavj ng nhâiyiu n lựorel c, chia cắdfdw t Thấogwj t tônyms ng Ngũgdqw họrluw đnpmu ang ởddrc chỗbijj sátdry ng, giấogwj u mộzlop t phầsinj n vàpuam o dâiyiu n gian, nhưgdjw vậirfg y khi thiêiurn n hạbijj đnpmu ạbijj i loạbijj n, Thấogwj t tônyms ng Ngũgdqw họrluw đnpmu ãhpkk bịmzva mộzlop t kíhprr ch đnpmu ảyknl kíhprr ch tríhprr mạbijj ng, bọrluw n họrluw vẫwqyc n cósjbm thểgdjw tồnyms n tạbijj i huyệonli t mạbijj ch tiếzlop p tụgdjw c cho Thấogwj t tônyms ng Ngũgdqw họrluw ."
Nhạbijj n Cửdfdw u tựorel hàpuam o nósjbm i: "Vịmzva tríhprr giảyknl nàpuam y, đnpmu ósjbm làpuam ngưgdjw ờtnof i họrluw Lônyms chútiiz ng ta, cũgdqw ng làpuam tổzusf tiêiurn n củtiiz a nhấogwj t mạbijj ch họrluw Lônyms . Ngưgdjw ơtehw i đnpmu ừnyms ng xem thưgdjw ờtnof ng lựorel c lưgdjw ợrluw ng củtiiz a bọrluw n họrluw , thựorel c lựorel c củtiiz a Thấogwj t tônyms ng Ngũgdqw họrluw , nếzlop u tậirfg p trung đnpmu ầsinj y đnpmu ủtiiz đnpmu ưgdjw ợrluw c, đnpmu ủtiiz đnpmu ểgdjw lậirfg p ra mộzlop t quốiurn c gia, hoặxjif c làpuam m sụgdjw p đnpmu ổzusf mộzlop t quốiurn c gia. Chỉnoom cầsinj n nhữhpkk ng ngưgdjw ờtnof i cósjbm thếzlop lựorel c lớpkdw n trong thiêiurn n hạbijj nàpuam y tụgdjw tậirfg p lạbijj i cùiavj ng nhau lựorel c lưgdjw ợrluw ng sẽsszc làpuam m cho bấogwj t luậirfg n kẻmemi nàpuam o thậirfg m chíhprr cảyknl mộzlop t quốiurn c gia cũgdqw ng khônyms ng dátdry m khinh thưgdjw ờtnof ng.
Sau khi bọrluw n họrluw bốiurn tríhprr , Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng thịmzva nh qua ba đnpmu ờtnof i, lậirfg p tứrjyz c thưgdjw ờtnof ng xuyêiurn n loạbijj n " Ngưgdjw Dưgdjw ơtehw ng tầsinj n cổzusf " "An sửdfdw chi loạbijj n" "Lấogwj y lạbijj i thủtiiz đnpmu ônyms , đnpmu ấogwj t đnpmu ai vềmbds Đnyms ưgdjw ờtnof ng, cung nữhpkk tơtehw lụgdjw a vàpuam ng bạbijj c ngưgdjw ờtnof i Hồnyms i tùiavj y ýxjif lấogwj y ba ngàpuam y" "Chu bíhprr chi loạbijj n" "Lưgdjw u Triểgdjw n chi loạbijj n" "Phiêiurn n trấogwj n cắdfdw t cứrjyz " "Kếzlop t đnpmu ảyknl ng chi tranh" "Cam lộzlop sựorel biếzlop n" " Lýxjif hi liệonli t chi loạbijj n" "Ngônyms tểgdjw nguyêiurn n chi loạbijj n" "Kinh sưgdjw tam hãhpkk m, thiêiurn n tửdfdw tứrjyz thiêiurn n" "Nhâiyiu n nhâiyiu n dịmzva ch tửdfdw tưgdjw ơtehw ng thựorel c", mộzlop t loạbijj t loạbijj n cụgdjw c làpuam m cho Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng từnyms từnyms suy vi, giósjbm lớpkdw n càpuam ng thổzusf i càpuam ng chátdry y mãhpkk nh liệonli t.
Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng lấogwj y biêiurn n cưgdjw ơtehw ng củtiiz a Đnyms ạbijj i Tùiavj y, nhưgdjw ng làpuam từnyms khi lậirfg p quốiurn c tớpkdw i mấogwj t nưgdjw ớpkdw c, cho dùiavj làpuam thựorel c lựorel c quốiurn c gia vàpuam o thờtnof i đnpmu iểgdjw m thịmzva nh trịmzva nhấogwj t cũgdqw ng khônyms ng khônyms i phụgdjw c đnpmu ưgdjw ợrluw c ranh giớpkdw i cùiavj ng phútiiz cưgdjw ờtnof ng thờtnof i Tùiavj , đnpmu ãhpkk thếzlop lạbijj i tựorel mìiavj nh đnpmu ụgdjw c khoéwstf t khốiurn i thịmzva t trêiurn n ngưgdjw ờtnof i mìiavj nh mang ra nuônyms i dưgdjw ỡiavj ng ngưgdjw ờtnof i ngoạbijj i tộzlop c. Liêiurn u Đnyms ônyms ng bịmzva ngưgdjw ờtnof i Mônyms Hơtehw chiếzlop m lĩjncg nh, Liêiurn u Tâiyiu y bịmzva Khiếzlop t Đnyms an chiếzlop m cứrjyz , An Tâiyiu y cùiavj ng Bắdfdw c Đnyms ìiavj nh hộzlop phủtiiz bịmzva Thổzusf Phiêiurn n, Hồnyms i, chia cắdfdw t; Hàpuam Tâiyiu y, Xuyêiurn n Tâiyiu y bịmzva Thổzusf Phiêiurn n chiếzlop m lĩjncg nh, bắdfdw c Trưgdjw ờtnof ng An, Hạbijj Châiyiu u, Khátdry nh Châiyiu u bịmzva triềmbds u đnpmu ìiavj nh nhàpuam Đnyms ưgdjw ờtnof ng chắdfdw p tay dâiyiu ng cho ngưgdjw ờtnof i Đnyms ảyknl ng Hạbijj ng, Thổzusf Phiêiurn n, ngưgdjw ờtnof i Hồnyms i đnpmu ềmbds u từnyms ng cônyms ng hãhpkk m Trưgdjw ờtnof ng An, thậirfg m chíhprr mộzlop t quốiurn c gia nho nhỏbfoa phíhprr a nam cũgdqw ng từnyms ng tiêiurn u diệonli t hơtehw n mưgdjw ờtnof i vạbijj n quâiyiu n Đnyms ưgdjw ờtnof ng, hai lầsinj n chiếzlop m lĩjncg nh thàpuam nh đnpmu ônyms . Nátdry o loạbijj n tớpkdw i nay, cơtehw hồnyms toàpuam n bộzlop đnpmu ấogwj t đnpmu ai nuônyms i ngựorel a từnyms thờtnof i Tầsinj n Hátdry n tớpkdw i nay cơtehw hồnyms toàpuam n bộzlop tiêiurn u vong trong tay ngoạbijj i tộzlop c.
Đnyms ợrluw i tớpkdw i lútiiz c Hoàpuam ng Sàpuam o tạbijj o phảyknl n, Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng căiurn n bảyknl n khônyms ng còvgdu n lựorel c bìiavj nh đnpmu ịmzva nh, vìiavj thếzlop lạbijj i mưgdjw ợrluw n binh ngưgdjw ờtnof i Sa Đnyms àpuam , đnpmu ếzlop n lútiiz c nàpuam y còvgdu n dẫwqyc n sósjbm i vàpuam o nhàpuam , họrluw a ngưgdjw ờtnof i Sa Đnyms àpuam loạbijj n Trung Nguyêiurn n, mưgdjw ờtnof i năiurn m lậirfg p mộzlop t quốiurn c gia, ba năiurn m lậirfg p mộzlop t quâiyiu n, nhấogwj t thờtnof i chưgdjw quốiurn c san sátdry t, chiếzlop n loạbijj n khônyms ng ngớpkdw t, cátdry i gìiavj cũgdqw ng đnpmu ềmbds u bịmzva đnpmu átdry nh tan cũgdqw ng bịmzva tiêiurn u diệonli t hếzlop t, thịmzva tộzlop c mônyms n phiệonli t sụgdjw p đnpmu ổzusf , khônyms ng còvgdu n lạbijj i phong cảyknl nh ngàpuam y trưgdjw ớpkdw c. Nhưgdjw ng màpuam tổzusf tiêiurn n Lônyms thịmzva ta cùiavj ng mộzlop t sốiurn ngưgdjw ờtnof i củtiiz a cátdry c tônyms ng cátdry c họrluw khátdry c thàpuam nh lậirfg p lêiurn n " thừnyms a tựorel đnpmu ưgdjw ờtnof ng" bởddrc i vìiavj ởddrc bêiurn n ngoàpuam i tam giátdry o cửdfdw u lưgdjw u, lấogwj y ngũgdqw họrluw dòvgdu ng họrluw làpuam m trung tâiyiu m, ẩtnof n thâiyiu n trong dâiyiu n gian cho nêiurn n khônyms ng bịmzva đnpmu átdry nh sâiyiu u vàpuam o. Lútiiz c Thấogwj t tônyms ng Ngũgdqw họrluw khônyms ng còvgdu n nắdfdw m giữhpkk lạbijj i chútiiz t lựorel c lưgdjw ợrluw ng nàpuam o trong triềmbds u đnpmu ìiavj nh thìiavj "thừnyms a tựorel đnpmu ưgdjw ờtnof ng" ởddrc dâiyiu n gian lạbijj i cósjbm đnpmu ưgdjw ợrluw c lựorel c lưgdjw ợrluw ng thậirfg t lớpkdw n, lựorel c lưgdjw ợrluw ng nàpuam y cựorel c kỳyjhs khổzusf ng lồnyms . Bọrluw n họrluw cósjbm đnpmu ưgdjw ợrluw c thậirfg t nhiềmbds u tàpuam i phútiiz , hoàpuam n thiệonli n mạbijj ng lưgdjw ớpkdw i tìiavj nh bátdry o, nhâiyiu n mạbijj ch giăiurn ng khắdfdw p nơtehw i, thậirfg m chíhprr làpuam vũgdqw lựorel c cưgdjw ờtnof ng đnpmu ạbijj i.
Thừnyms a tựorel đnpmu ưgdjw ờtnof ng lútiiz c ban đnpmu ầsinj u thàpuam nh lậirfg p tônyms n chỉnoom làpuam "kếzlop tụgdjw c tồnyms n tạbijj i" ngũgdqw họrluw , nhấogwj t thốiurn ng ởddrc Trung Nguyêiurn n, ởddrc trong dâiyiu n gian màpuam an đnpmu ịmzva nh thiêiurn n hạbijj , bảyknl o tồnyms n thựorel c lựorel c, cũgdqw ng nghiêiurn m mậirfg t thâiyiu n phậirfg n. Nhưgdjw ng làpuam …."
Nhạbijj n Cửdfdw u átdry nh mắdfdw t hơtehw i lósjbm e ra mộzlop t chútiiz t nósjbm i: "Nhưgdjw ng làpuam ….theo thờtnof i gian thàpuam nh lậirfg p ban đnpmu ầsinj u củtiiz a "thừnyms a tựorel đnpmu ưgdjw ờtnof ng" bọrluw n họrluw liềmbds n chặxjif t đnpmu ứrjyz t quan hệonli vớpkdw i Thấogwj t tônyms ng Ngũgdqw họrluw , hoàpuam n toàpuam n che dấogwj u trong dâiyiu n gian, ởddrc ngoàpuam i Thấogwj t Tônyms ng Ngũgdqw Họrluw màpuam phátdry t triểgdjw n ra mộzlop t cỗbijj thếzlop lựorel c khátdry c. Hơtehw n hai trăiurn m năiurn m, ưgdjw ớpkdw c chừnyms ng hơtehw n hai trăiurn m năiurn m, bọrluw n họrluw hoàpuam n toàpuam n khônyms ng cósjbm liêiurn n hệonli cùiavj ng Thấogwj t tônyms ng ngũgdqw họrluw . " kếzlop thừnyms a, tồnyms n tạbijj i" tônyms n chỉnoom nàpuam y đnpmu ãhpkk bịmzva con chátdry u đnpmu ờtnof i sau củtiiz a Thấogwj t tônyms ng ngũgdqw họrluw hờtnof hữhpkk ng."
Thừnyms a tựorel đnpmu ưgdjw ờtnof ng nàpuam y phátdry t triểgdjw n, kỳyjhs thựorel c cósjbm chỗbijj tưgdjw ơtehw ng tựorel vớpkdw i Thanh hồnyms ng bang sau nàpuam y, kỳyjhs thậirfg t rấogwj t nhiềmbds u tổzusf chứrjyz c, tônyms n giátdry o, trong quátdry trìiavj nh phátdry t triểgdjw n đnpmu ềmbds u dầsinj n dầsinj n bịmzva lung lạbijj c vớpkdw i phưgdjw ơtehw ng hưgdjw ớpkdw ng ban đnpmu ầsinj u. Muốiurn n con chátdry u mấogwj y trăiurn m năiurn m sau, vìiavj mụgdjw c đnpmu íhprr ch tổzusf tiêiurn n mấogwj y trăiurn m năiurn m trưgdjw ớpkdw c củtiiz a mìiavj nh màpuam kiêiurn n đnpmu ịmzva nh tiếzlop p tụgdjw c đnpmu i theo con đnpmu ưgdjw ờtnof ng củtiiz a bọrluw n họrluw , đnpmu íhprr ch xátdry c cósjbm chútiiz t éwstf p buộzlop c. Bởddrc i vìiavj , lòvgdu ng ngưgdjw ờtnof i làpuam hay thay đnpmu ổzusf i.
Nhạbijj n Cửdfdw u átdry nh mắdfdw t biếzlop n hósjbm a kỳyjhs lạbijj đnpmu ứrjyz ng lêiurn n: "Gia chủtiiz củtiiz a mộzlop t thếzlop hệonli Thấogwj t tônyms ng Ngũgdqw họrluw kia làpuam mộzlop t vịmzva gia chủtiiz cựorel c kỳyjhs cósjbm thểgdjw lựorel c lai cósjbm hùiavj ng tâiyiu m đnpmu ãhpkk nghĩjncg , hắdfdw n khônyms ng cầsinj n phảyknl i … khônyms i phụgdjw c cátdry i danh vọrluw ng từnyms mấogwj y trăiurn m năiurn m trưgdjw ớpkdw c, vìiavj dòvgdu ng họrluw màpuam tiếzlop p tụgdjw c ẩtnof n nhẫwqyc n, lãhpkk ng phíhprr tâiyiu m huyếzlop t sátdry ng tạbijj o củtiiz a tổzusf tiêiurn n tiềmbds n bốiurn i mìiavj nh? Bêiurn n trong loạbijj n thếzlop , nếzlop u tậirfg p trung toàpuam n bộzlop lựorel c lưgdjw ợrluw ng củtiiz a thừnyms a tựorel đnpmu ưgdjw ờtnof ng chẳsccd ng lẽsszc hắdfdw n khônyms ng thểgdjw lấogwj y cho mìiavj nh mộzlop t thiêiurn n hạbijj thậirfg t rộzlop ng lớpkdw n sao? Phảyknl i tồnyms n tạbijj i mộzlop t cátdry i huyếzlop t mạbijj ch, cósjbm thểgdjw so vớpkdw i trởddrc thàpuam nh hoàpuam ng đnpmu ếzlop mộzlop t quốiurn c gia tốiurn t hơtehw n sao?"
Nhạbijj n Cửdfdw u tiếzlop p tụgdjw c nósjbm i: "Nhưgdjw ng làpuam … nhósjbm m gia chủtiiz củtiiz a Thấogwj t tônyms ng Ngũgdqw họrluw đnpmu ềmbds u khônyms ng phảyknl i cùiavj ng mộzlop t lòvgdu ng vớpkdw i hắdfdw n, trong bọrluw n họrluw vẫwqyc n còvgdu n ngưgdjw ờtnof i muốiurn n tiếzlop p tụgdjw c theo di huấogwj n củtiiz a tổzusf tiêiurn n, tiếzlop p tụgdjw c che dấogwj u trong dâiyiu n gian; cósjbm ngưgdjw ờtnof i đnpmu ãhpkk khônyms ng còvgdu n hy vọrluw ng xa vờtnof i làpuam khônyms i phụgdjw c lạbijj i uy phong mônyms n phiệonli t nhữhpkk ng năiurn m đnpmu ầsinj u Đnyms ạbijj i Đnyms ưgdjw ờtnof ng, thầsinj m nghĩjncg mìiavj nh phảyknl i dùiavj ng mộzlop t thâiyiu n phậirfg n mớpkdw i đnpmu ềmbds u tiếzlop p tụgdjw c kéwstf o dàpuam i; cósjbm ngưgdjw ờtnof i muốiurn n hy vọrluw ng bồnyms i dưgdjw ỡiavj ng mộzlop t hoàpuam ng đnpmu ếzlop mớpkdw i, còvgdu n mìiavj nh tiếzlop p tụgdjw c ẩtnof n cưgdjw sau màpuam n. muốiurn n tham dựorel phâiyiu n tranh thiêiurn n hạbijj , chỉnoom cósjbm vịmzva hùiavj ng tàpuam i đnpmu ạbijj i lưgdjw ợrluw c kia thônyms i.
Nhạbijj n Cửdfdw u thoátdry ng dừnyms ng mộzlop t chútiiz t, khósjbm e miệonli ng run rẩtnof y vàpuam i cátdry i lạbijj i nósjbm i: "Nhưgdjw ng làpuam chỉnoom bằlfnc ng lựorel c lưgdjw ợrluw ng mộzlop t mạbijj ch củtiiz a hắdfdw n, thàpuam nh khônyms ng tựorel nhiêiurn n khônyms ng lớpkdw n. Cho nêiurn n..hắdfdw n muốiurn n tậirfg p hợrluw p toàpuam n bộzlop lựorel c lưgdjw ợrluw ng "thừnyms a tựorel đnpmu ưgdjw ờtnof ng". Nhưgdjw ng màpuam Thấogwj t tônyms ng Ngũgdqw họrluw làpuam m theo ýxjif mìiavj nh, phảyknl i chỉnoom nh hợrluw p toàpuam n bộzlop lựorel c lưgdjw ợrluw ng "thừnyms a tựorel đnpmu ưgdjw ờtnof ng", vậirfg y phảyknl i nghĩjncg ra đnpmu ưgdjw ợrluw c biệonli n phátdry p xảyknl o diệonli u, đnpmu em chủtiiz sựorel củtiiz a Thấogwj t tônyms ng Ngũgdqw họrluw mộzlop t lưgdjw ớpkdw i bắdfdw t hếzlop t…."
Lônyms Nhấogwj t Sinh nghe thấogwj y thếzlop , trầsinj m giọrluw ng hỏbfoa i: "Vịmzva gia chủtiiz hùiavj ng tàpuam i đnpmu ạbijj i lưgdjw ợrluw c muốiurn n làpuam m hoàpuam ng đnpmu ếzlop nàpuam y, làpuam phụgdjw thâiyiu n củtiiz a chútiiz ng ta?"
==========
Chútiiz Thíhprr ch: Bạbijj n đnpmu ang xem truyệonli n đnpmu ưgdjw ợrluw c sao chéwstf p tạbijj i: Nguồnyms n truyệonli n: TruyentienHiep.vn">Truyen Tien Hiep chấogwj m c.o.m
(1) Songtsän Gampo (Wylie: Srong-brtsan Sgam-po) (sinh 604, mấogwj t 650) làpuam mộzlop t vịmzva vua đnpmu ãhpkk mởddrc rộzlop ng quyềmbds n lựorel c củtiiz a Tâiyiu y Tạbijj ng vàpuam ngưgdjw ờtnof i đnpmu ưgdjw ợrluw c cho làpuam đnpmu ãhpkk mờtnof i Phậirfg t giátdry o vàpuam o Tâiyiu y Tạbijj ng. Khi cha củtiiz a ônyms ng, Namri Löntsän chếzlop t vìiavj bịmzva đnpmu ầsinj u đnpmu ộzlop c, khoảyknl ng 618,[5] Songtsän Gampo đnpmu ãhpkk nắdfdw m lấogwj y quyềmbds n lựorel c sau khi dậirfg p tắdfdw t mộzlop t cuộzlop c nổzusf i loạbijj n ngắdfdw n.
(2) Ngũgdqw Hồnyms loạbijj n hoa: làpuam vàpuam o thờtnof i kìiavj Đnyms ônyms ng Tấogwj n Trung Quốiurn c, liêiurn n minh cátdry c bộzlop lạbijj c ngưgdjw ờtnof i Hồnyms du mụgdjw c ởddrc phưgdjw ơtehw ng Bắdfdw c thừnyms a dịmzva p vưgdjw ơtehw ng triềmbds u Tâiyiu y Tấogwj n ởddrc Trung Nguyêiurn n suy nhưgdjw ợrluw c màpuam mởddrc quy mônyms lớpkdw n di chuyểgdjw n vềmbds nam thàpuam nh lậirfg p ra quốiurn c gia ngưgdjw ờtnof i HỒgqba tạbijj o thàpuam nh thờtnof i kìiavj giằlfnc ng co vớpkdw i chíhprr nh quyềmbds n Trung Hoa chíhprr nh thốiurn ng lútiiz c bấogwj y giờtnof . " Ngũgdqw Hồnyms " làpuam chỉnoom Hung Nônyms , Tiêiurn n Bi, Yếzlop t, Khưgdjw ơtehw ng, Đnyms êiurn năiurn m bộzlop tộzlop c du mụgdjw c ngưgdjw ờtnof i Hồnyms liêiurn n minh vớpkdw i nhau. Trong hơtehw n trăiurn m năiurn m mởddrc ra thờtnof i kìiavj Ngũgdqw hồnyms thậirfg p lụgdjw c quốiurn c.
(3): khônyms ng phảyknl i tộzlop c ta, tâiyiu m tấogwj t khátdry c nhau, chíhprr hưgdjw ơtehw ng Nhung Đnyms ịmzva ch, khátdry c vớpkdw i ngưgdjw ờtnof i Hoa ta.
Lô
Di tộ
Tớ
Khô
Thờ
Mắ
"Phi ngã
Ngư
Sau đ
Dâ
Cá
Nhữ
Nhạ
Sau khi bọ
Đ
Đ
Thừ
Nhạ
Thừ
Nhạ
Nhạ
Nhạ
Lô
==========
Chú
(1) Songtsän Gampo (Wylie: Srong-brtsan Sgam-po) (sinh 604, mấ
(2) Ngũ
(3): khô
Chúc các bạn đọc truyện vui vẻ.
